Кіріспе

Үндістандық ғарыш ғалымы

Венкатараман Радакришнан (18 мамыр 1929 – 3 наурыз 2011) – үндістандық ғарыш ғалымы және Швед Корольдік Ғылым академиясының мүшесі. Ол Бангалор қаласындағы, әкесінің құрметіне аталған Раман зерттеу институтының профессоры қызметінен зейнетке шықты, ал 1972-1994 жылдары осы институттың директоры болған. Ол түрлі комитеттерде түрлі лауазымдарда қызмет етті, соның ішінде 1988-1994 жылдары Халықаралық астрономиялық одақтың вице-президенті болып жұмыс істеді. Ол сондай-ақ Швед Корольдік Ғылым академиясы мен АҚШ Ұлттық Ғылым академиясының шетелдік мүшесі болды. Корольдік астрономиялық қоғамның мүшесі және Бангалор қаласындағы Үндістан Ғылым академиясының мүшесі болды.

Ерте өмір және білім

Радакришнан Мадрастың маңындағы Тондярпетте, Нобель сыйлығының лауреаты физик сэр Чандрашехара Венката Раман мен оның әйелі Локасундари Аммал отбасында дүниеге келді. Оның бастауыш білімі Мадраста болды. Ол Майсур университетін бітірген соң Бангалор қаласындағы Үндістан ғылым институтының физика факультетіне оқуға түсті.

Мансап

1955–1958 жылдары Швецияның Гетеборг қаласындағы Чалмерс технология университетінде ғылыми көмекші болып жұмыс істеді. АҚШ-тағы Калифорния технология институтының аға ғылыми қызметкері болғаннан кейін, Австралияның Сидней қаласындағы Ұлыбританияның ғылыми және өнеркәсіптік зерттеулер ұйымының (Commonwealth Scientific and Industrial Research Organization) радиофизика бөліміне аға ғылыми қызметкер ретінде, кейін бас ғылыми қызметкер ретінде қосылды. 1972 жылы Үндістанға оралып, Раман зерттеу институтын директоры ретінде қайта құру жұмысын бастады. 1972–1994 жылдар аралығында Раман зерттеу институтының директоры қызметін атқарып, пульсар астрономиясы, сұйық кристалдар және астрономияның басқа да прогрессивті салаларындағы жұмыстарымен халықаралық деңгейде танымал болды. 1996 жылы Амстердам университеті профессор Радхакришнанаға құрметті доктор ғылымы дәрежесін берді. Радхакришнан түрлі комитеттерде әртүрлі лауазымдарда қызмет етті. 1988–1994 жылдары Халықаралық астрономиялық одақтың вице-президенті болды. Халықаралық радио ғылымдары одағының J комиссиясының (Радиоастрономия) төрағасы (1981–1984) қызметін атқарды. Нидерланд радиоастрономия қорының шетелдік консультативтік комитетінің, Австралия телескопы ұлттық мекемесінің басқару комитетінің (CSIRO, Австралия), Грин-Бэнк радиотелескобының консультативтік комитетінің (АҚШ Ұлттық радиоастрономия обсерваториясы) мүшесі болды. Сонымен қатар, Физикалық зерттеулер зертханасының басқару кеңесінің мүшесі және Астрономия және астрофизика жөніндегі университетаралық орталықтың ғылыми кеңесшілер тобының мүшесі болды. 1973–1981 жылдар аралығында Үндістанның астрономия жөніндегі ұлттық комитетінің мүшесі болды. Радхакришнан түрлі ұлттық және халықаралық ғылыми ұйымдарға сайланды. Швед Корольдік ғылым академиясының және АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшесі болды. Корольдік астрономиялық қоғамның мүшесі және Бангалор қаласындағы Үндістан ғылым академиясының мүшесі болды.

Зерттеу

Радакришнан 1950 жылдары Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін радиоастрономияның дамуының бастапқы кезеңдерінен бастап осы саламен байланысты болды. Ол Үндістандағы бақылау астрономиясын қалыптастырушылардың бірі еді. Өмірі бойы әртүрлі елдерде жұмыс істеді, мысалы 1954 жылы Швецияда, Калтехте, CSIRO, Сиднейде және Бангалор қаласында. Оның мансабының соңғы 33 жылы Бангалор қаласында өтті. Оның зерттеулерінің бір бөлігі астрономиялық объектілердегі радиотолқындардың поляризациясын зерттеуді қамтыды. Бұл жұмыстарға Юпитер планетасын қоршап тұрған Ван Аллен белдеулерінен радиотолқындарды анықтау және Юпитер ядросының нақты айналуын бірінші рет анықтау кірді. Ол сондай-ақ поляризацияланған сәулелену таралымына интерферометрияны жүйелі түрде қолданған алғашқы ғалым және сутек атомынан шығатын 21 см толқын ұзындығындағы Земан эффектін ерте зерттеді. Вела пульсарының поляризациясын өлшеуі магниттелген, айналатын нейтронды жұлдыз туралы түсінік қалыптастыруға көмектесті және оны нейтронды жұлдыздың полярлық қақпаларынан қисаю радиациясының парадигмасын ұсынуға итермеледі, бұл сол кезден бері пульсардың сәуле шығару механизмдерін зерттеуге маңызды үлес қосты. Австралиядағы кезеңі бейтарап сутегінің 21 см толқын ұзындығындағы сәулеленуді сіңіру және шығаруды кең ауқымды зерттеуге жетекшілік етті, бұл кейіннен жұлдызаралық ортаның реалистік моделін жасауға көмектесті. Ол сонымен қатар көптеген галактикалық және галактикадан тыс көздерге қарай 21 см сіңіруді жүйелі интерферометриялық зерттеу жүргізді. Ол сонымен қатар дельтапландар, микрожеңіл ұшақтар және қайықтарды жобалауға және құрастыруға қатысты. Оның осы салалардағы бастапқы еңбектерін Үндістан үкіметі Аэронавтика ғылыми-зерттеу және даму кеңесі, Қорғаныс министрлігі (дельтапландарды жобалау үшін) және ISRO (қайықтар үшін) арқылы қолдау көрсету арқылы мойындады.

Жарияланымдар

Радакришнан ғылыми журналдарда 80-нен астам мақала жариялады, сондай-ақ түрлі халықаралық конференциялардың материалдарын да жариялады. Радакришнан "Супернова: олардың пайда болуы және қалдықтары" (1985) атты конференция материалдарының жинағын бірлесіп редакциялады. 1982 жылдан 1987 жылға дейін "Астрофизика және астрономия" журналының редакциялық алқасының төрағасы болды.

Маңызды үлестері

Радакришнан Раман зерттеу институтында жұмыс істеді. Ол институттағы 10,4 метрлік миллиметрлік толқынды радиоантеннаның құрылысына қатысты, ол әртүрлі астрофизикалық құбылыстарды зерттеу үшін қолданылды, сондай-ақ пульсар астрономиясы және жұлдызаралық ортаның рекомбинациялық сызықтарын зерттеу саласында маңызды үлес қосты. Ол галактикадағы дейтерийдің мөлшерін зерттеуге, астрофизикалық Раман мазерлеріне, бұлттардан шығатын OH сәулеленуіне, сондай-ақ Гаурибиданур және Маврикийде төмен жиілікті телескоптар салуға үлес қосты. 1987 жылы Оксфордта Милн лекциясын, ал 2000 жылы Янски лекциясын оқыды. Ол Халықаралық астрономиялық одақтың (IAU) мүшесі болды және оның бірқатар комитеттерінде жұмыс істеді, оның ішінде Жұлдызаралық материя жөніндегі VI комиссиясының 34-тобы, Радиоастрономия жөніндегі X комиссиясының 40-тобы, Ғарыш және жоғары энергия астрофизикасы жөніндегі XI комиссиясының 44-тобы, Жұлдызаралық материя дивизиясы, Радиоастрономия дивизиясы және Ғарыш және жоғары энергия астрофизикасы дивизиясы.

Жеке өмір

Радакришнан Франсуаза Доминик Барнарға үйленді. Олардың Вивек Радакришнан деген ұлы бар.

Марапаттар

В. Радакришнан көптеген сыйлықтар алды, олардың бірнешеуі төменде тізілген. М. П. Бирла еске алу сыйлығы (2005)