Элизабет Жануэй: Американдық жазушы және сыншының өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Америкалық романист

Элизабет Джейнвей (туған тегі Холл) (1913 жылдың 7 қазаны – 2005 жылдың 15 қаңтары) – американдық жазушы және сыншы.

Өмірбаян

Бруклин қаласында, Нью-Йорк штатында туған Элизабет Эймс Холлдың әкесі теңіз сәулетшісі, анасы үй шаруасымен айналысқан. Ұлы депрессия кезеңінде олар қиын жағдайға түсіп, Элизабеттің Свартмор колледжіндегі білімін тоқтатуға және отбасын қолдау үшін арзан сату жарнамаларын жасауға мәжбүр етті (кейінірек ол 1935 жылы Барнард колледжін бітірді). Жазушы болуды армандаған Джейнвей шығармашылық жазу курсына қайта-қайта қатысып, өнер шеберлігін жетілдірді. Алғашқы романы "The Walsh Girls" романымен айналысып жүргенде, ол белгілі экономист Элиот Джейнвеймен танысып, үйленді. Ол президенттер Франклин Делано Рузвельт пен Линдон Б. Джонсонға (экономикалық болжамдарының пессимистік сипаты үшін "Calamity Janeway" деп аталды) белгілі бір ықпал етті. Элизабет Элиотты "кездескен ең ақылды адамы" деп сипаттады. Джейнвейлер АҚШ Жоғарғы Сотының судьяларымен және сол кездегі көптеген қоғам қайраткерлерімен қарым-қатынаста болды (олар Эрика Джонгтың "Ұшудан қорқу" кітабын судья Уильям О. Дугласқа ұсынды). Еңбек ұйымдастырушысы Уолтер Рётердің өтінішімен ол 1940 жылдардың ортасында General Motors жұмыскерлеріне компанияға қарсы өткен ереуілде көмектесті. Джейнвей 1943 жылы екінші баласының тууын күтіп жүргенде "Girls" романын аяқтады; ол ауруханаға жолда келісімшартқа қол қойды. Кейінірек, 1949 жылғы "Грегоридің сұрағы" романы Грегори мен Джейнвейлердің танысы, қорғаныс хатшысы және өзін-өзі өлтірген Джеймс Форресталь арасындағы ерекше ұқсастығына байланысты назар аударды. Джейнвей шындық пен ойдан шығарылған арасындағы байланысты жоққа шығарды; ол кітаптың басты тақырыбы "қиын жағдайдағы либералдар" екенін айтты. Барлығында Джейнвей жеті роман жазды; олардың бірі, 1945 жылғы "Daisy Kenyon" романы Джоан Кроуфордтың қатысуымен фильмге түсірілді. Бір кезде Джейнвей "Нью-Йорк Таймс" газетінде рецензент болды. Осы қызметі барысында ол жазушы Энтони Пауэллді таныстырды және "Лолита" сияқты даулы туындыларды қолдады. Ол сондай-ақ Ms журналында рецензия жазды. 1965-1969 жылдары Авторлар гильдиясының президенті болып, авторлық құқықтарды қорғау және басқа да мәселелер бойынша заң шығарушылармен сөйлесті. Джейнвейдің ерте туындылары отбасылық жағдайға, сондай-ақ заманауи қоғамдағы әйелдердің күресіне назар аударды. 1970 жылдардың басында ол "Адамның әлемі, әйелдің орны: әлеуметтік мифологияны зерттеу" сияқты еңбектерімен феминистік бағытқа көшті. Ол Бетти Фридан, Глория Штайнем және Кейт Миллеттпен достық қарым-қатынаста болды және аборт құқығын қатты қолдады. Джейнвей жазуын жалғастырып, лекциялық сапарлар жасады. Ол Кеңес Одасына бару үшін орыс тілін үйренді. Джейнвей 1955 жылы Ұлттық кітап сыйлығының, ал 1971 жылы Пулитцер сыйлығының төрешісі болды. Ол Халықаралық ПЕН клубының атқарушы мүшесі болды. 1981 жылы оның ана мектебі Барнард колледжі Джейнвейге ең жоғары наградасын – Барнардтың ерекшелік медалін табыс етті. Элизабет Холл Джейнвей 2005 жылы Нью-Йорктегі үйінде қайтыс болды. Оның екі ұлы қалды: Колумбия журналистика мектебінің профессоры, "Бостон глобусының" редакторы және "Atlantic Monthly" журналының бұрынғы атқарушы директоры Майкл Джейнвей және 2006 жылға дейін "Warburg Pincus" компаниясының вице-президенті Уильям Х. Джейнвей, сондай-ақ үш немересі мен бір шөбересі. "Star Trek: Voyager" кейіпкері Кэтрин Джейнвей бастапқыда оның атын бөліскен, бірақ жазушылар оның өмірі туралы білгеннен кейін атын өзгертті.

Born Elizabeth Ames Hall in Brooklyn, New York, her naval architect father and homemaker mother fell on hard times during the Depression, leading her to end her Swarthmore College education and help support the family by creating bargain basement sale slogans (she graduated from Barnard College just a few years later, in 1935). Intent on becoming an author, Janeway took the same creative writing class again and again to help hone her craft. While working on her first novel, The Walsh Girls, she met and married Eliot Janeway, a much quoted economist, who was to enjoy some influence with Presidents Franklin Delano Roosevelt and Lyndon B. Johnson (he was known as "Calamity Janeway" for his pessimistic economic forecasts). Elizabeth described Eliot as "the most intelligent man I had ever met." The Janeways mingled with United States Supreme Court justices and many other public figures of the day (she recommended Erica Jong's Fear of Flying to Justice William O. Douglas). At the behest of labor organizer Walter Reuther, she aided General Motors workers with their mid 1940s strike against the company. Janeway finally finished Girls in 1943 while awaiting the birth of her second child; she signed the contract with the publishers while en route to the hospital. A later novel, 1949's The Question of Gregory, attracted attention due to the eerie similarities between Gregory and James Forrestal, a defense secretary and acquaintance of the Janeways who committed suicide. Janeway denied any connection between fact and fiction; she said the real theme of the book was "liberals in trouble". All in all, Janeway wrote seven novels; one, 1945's Daisy Kenyon, was made into a film starring Joan Crawford. For a time, Janeway was a reviewer for The New York Times. In that capacity, she introduced writer Anthony Powell and served as a champion of controversial works such as Lolita. She was also a reviewer for Ms

From 1965–1969, she served as president of the Authors Guild, addressing lawmakers about copyright protection and other matters. Many of Janeway's early works focused on the family situation, with occasional glimpses at the struggles of women in modern society. In the early 1970s, she began a more explicitly feminist path with works such as Man's World, Woman's Place: A Study of Social Mythology. She befriended Betty Friedan, Gloria Steinem, and Kate Millett, and was strongly in favor of abortion rights. Janeway continued to write and go on lecture tours. She learned to speak Russian so she could visit the Soviet Union. Janeway was a judge for the National Book Awards in 1955 and for the Pulitzer Prize in 1971. She was an executive of International PEN. At its 1981 commencement ceremonies, her alma mater Barnard College awarded Janeway its highest honor, the Barnard Medal of Distinction. Elizabeth Hall Janeway died in 2005 at her Rye, New York home. She was survived by two sons: Columbia Graduate School of Journalism professor, The Boston Globe editor, and former Atlantic Monthly executive Michael Janeway and William H. Janeway, until 2006 a vice chairman at Warburg Pincus, as well as by three grandchildren and a great granddaughter. The Star Trek: Voyager character Kathryn Janeway originally shared her name, but writers changed the name after learning of her.