Кіріспе
Америка ақыны, әңгімелер жазушысы, сыншы және сатирик (1893–1967)
Дороти Паркер (туған аты Ротшильд; 22 тамыз 1893 – 7 маусым 1967) – Нью-Йорк қаласында тұратын американдық ақын, жазушы, сыншы, өткір тілді және сатирик; ол өткір әзілдерімен және 20-шы ғасырдың қалалық еліктеріне назар аударуымен танымал болды. Қайшылықты және бақытсыз балалық шағынан өркендеп, Паркер "The New Yorker" сияқты журналдарда жарияланған әдеби туындылары үшін және Алгонкин дөңгелек үстелінің негіс қалаушы мүшесі ретінде даңққа ие болды. Дөңгелек үстелі тарағаннан кейін Паркер Голливудқа сценарий жазу үшін барды. Оның ондағы жетістіктері, оның ішінде екі рет «Оскар» сыйлығына ұсынылуы, солшыл саясатқа қатысқандығынан Голливудтың қара тізіміне енуімен аяқталды. Өзінің қабілеттерін бағаламаған Паркер, "әзілкеш" деген атағын ұнатпады. Дегенмен, оның әдеби мұрасы мен өткір әзілдері бүгінгі күнге дейін сақталған. Оның кейбір шығармаларына музыка жазылған.
Кейінгі өмір және өлім
Кемпбеллдің қайтысынан кейін Паркер Нью-Йорк қаласына және Волни тұрғын үйіне оралды. Өмірінің соңғы жылдарында ол Алгонкин дөңгелек үстелін сынады, әйтсе де, осы үстел оған ерте танымалдық әкелген еді: «Олар нағыз алыптар емес еді. Сол кезде кімдер жазғанын ойлап көріңіз – Ларднер, Фицджеральд, Фолкнер және Хемингуэй. Міне, солар нағыз алыптар еді. Дөңгелек үстел – тек әзіл айтушылардың және өзінің шеберлігімен мақтанғанының тобы ғана. Бірнеше күн бойы әзілдерін жинап, оларды айтуға мүмкіндік күткен, әдемі сөздерге құмар топ. Олардың айтқандарында шындық жоқ еді. Бұл ақылға сыймас әзілдердің заманы болғандықтан, шындыққа мұқтаждық болмады».
These were no giants. Think who was writing in those days—Lardner, Fitzgerald, Faulkner and Hemingway. Those were the real giants. The Round Table was just a lot of people telling jokes and telling each other how good they were. Just a bunch of loudmouths showing off, saving their gags for days, waiting for a chance to spring them There was no truth in anything they said. It was the terrible day of the wisecrack, so there didn't have to be any truth
Паркер кейде радио бағдарламаларына қатысты, соның ішінде «Ақпарат, сұраңыз» (қонақ ретінде) және «Автор, автор» (тұрақты қатысушы ретінде). Ол «Колумбия шеберханасы» үшін жазды, ал Илька Чейз және Таллула Банкхед оның материалдарын радио монологтарында пайдаланды. Паркер 1967 жылдың 7 маусымында жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде 74-ші көшедегі Волни тұрғын үйінде тұрып жатқан еді.
Жерлеу
Паркердің күлі бірнеше жыл бойы талап етілмеді. Ақыры, 1973 жылы крематорий оларды оның адвокатының кеңсесіне жіберді; ол кезде ол зейнеткерлікке шыққан еді, ал күл оның әріптесі Пол О'Двайердің кеңсесіндегі жәшігінде шамамен 17 жыл бойы сақталды. 1988 жылы О'Двайер бұл мәселенің жұртшылыққа белгілі болуын қамтамасыз етті, бұл үшін ол танымал жазушы Лиз Смиттен көмек алды; кейбір талқылаулардан кейін NAACP Паркердің күлін талап етіп, Балтимордағы штаб-пәтерінің сыртында оған арналған естелік бақша құрды. Тақтада мына жазу болды:
Here lie the ashes of Dorothy Parker (1893–1967) humorist, writer, critic. Defender of human and civil rights. For her epitaph she suggested, 'Excuse my dust'. This memorial garden is dedicated to her noble spirit which celebrated the oneness of humankind and to the bonds of everlasting friendship between black and Jewish people. Dedicated by the National Association for the Advancement of Colored People. October 28, 1988. In early 2020, the NAACP moved its headquarters to downtown Baltimore and how this might affect Parker's ashes became the topic of much speculation, especially after the NAACP formally announced it would later move to Washington, D. C.
The NAACP restated that Parker's ashes would ultimately be where her family wished. "It’s important to us that we do this right," said the NAACP. "Two executives from the N. A. A. C. P. spoke, and a rabbi who had attended her initial burial said Kaddish." On August 22, 2020, Parker was re buried privately in Woodlawn, with the possibility of a more public ceremony later. In 1996, the hotel was designated as a National Literary Landmark by the Friends of Libraries USA, based on the contributions of Parker and other members of the Round Table. The organization's bronze plaque is attached to the front of the hotel. Parker's birthplace at the Jersey Shore was also designated a National Literary Landmark by Friends of Libraries USA in 2005 and a bronze plaque marks the former site of her family house. In 2014, Parker was elected to the New Jersey Hall of Fame.
«Мұнда Дороти Паркердің (1893–1967) күлі жатыр, юморист, жазушы, сыншы. Адам және азаматтық құқықтардың қорғаушысы. Өзінің ескерткіші үшін ол «Шаңымды кешіріңдер» деген сөзді ұсынған. Бұл естелік бақша оның адамзаттың бірлігін және қара және еврей халқы арасындағы мәңгілік достықты құрметтеген асыл рухына арналған». Ұлттық түрлі-түсті адамдардың дамуына арналған қауымдастық. 1988 жылдың 28 қазаны. 2020 жылдың басында NAACP штаб-пәтерін Балтимор қаласының орталық бөлігіне көшірді, бұл Паркердің күліне қалай әсер ететіні туралы көптеген болжамдарға себеп болды, әсіресе NAACP кейін Вашингтон, округ Колумбияға көшетінін ресми түрде жариялағаннан кейін. NAACP Паркердің күлінің оның отбасы қалаған жерде болатынын мәлімдеді. «Біз үшін бұл істі дұрыс істеу маңызды», - деді NAACP өкілдері. «NAACP-нің екі басшысы сөз сөйледі, ал оның алғашқы жерлеу рәсіміне қатысқан раввин қадис айтты». 2020 жылдың 22 тамызында Паркер Вудлонда жеке түрде қайта жерленді, кейіннен оны көпшілікке таныстыру мүмкіндігі қарастырылып жатыр. 1996 жылы бұл қонақ үй Паркердің және Дөңгелек үстелдің басқа да мүшелерінің үлесіне орай, АҚШ кітапханаларының достарынан Ұлттық әдеби ескерткіш мәртебесін алды. Ұйымның қола тақтасы қонақ үйдің фасадына орнатылған. Паркердің Джерси жағалауындағы туған жері де 2005 жылы АҚШ кітапханаларының достарынан Ұлттық әдеби ескерткіш деп танылды және қола тақташа оның отбасы үйінің бұрынғы орнын көрсетеді. 2014 жылы Паркер Нью-Джерсинің Даңқ залына сайланды.
Here lie the ashes of Dorothy Parker (1893–1967) humorist, writer, critic. Defender of human and civil rights. For her epitaph she suggested, 'Excuse my dust'. This memorial garden is dedicated to her noble spirit which celebrated the oneness of humankind and to the bonds of everlasting friendship between black and Jewish people. Dedicated by the National Association for the Advancement of Colored People. October 28, 1988. In early 2020, the NAACP moved its headquarters to downtown Baltimore and how this might affect Parker's ashes became the topic of much speculation, especially after the NAACP formally announced it would later move to Washington, D. C.
The NAACP restated that Parker's ashes would ultimately be where her family wished. "It’s important to us that we do this right," said the NAACP. "Two executives from the N. A. A. C. P. spoke, and a rabbi who had attended her initial burial said Kaddish." On August 22, 2020, Parker was re buried privately in Woodlawn, with the possibility of a more public ceremony later. In 1996, the hotel was designated as a National Literary Landmark by the Friends of Libraries USA, based on the contributions of Parker and other members of the Round Table. The organization's bronze plaque is attached to the front of the hotel. Parker's birthplace at the Jersey Shore was also designated a National Literary Landmark by Friends of Libraries USA in 2005 and a bronze plaque marks the former site of her family house. In 2014, Parker was elected to the New Jersey Hall of Fame.
Танымал мәдениетте
Паркер өзінің заманындағы бірнеше пьесалардағы ойдан шығарылған кейіпкерлерге шабыт берді. Олардың ішінде Филип Барридің «Отель Универс» (1932) пьесасындағы «Лили Малоун», Джордж Оппенгеймердің «Бүгін мұнда» (1932) пьесасындағы «Мэри Хиллард» (Рут Гордон сомдаған), Гордонның 1944 жылғы «Елуден астам жиырма бір» (Джордж С. Кауфман режиссерлік еткен) пьесасындағы «Паула Уортон» және Кауфман мен Мосс Харттың бірлескен «Біз қуана бірге жүреміз» (1934) пьесасындағы «Джулия Гленн» бар. Кауфманның «Біз қуана бірге жүреміз» пьесасындағы бейнесі Паркерді, бір кездері оның «Дөңгелек үстел» серігі болған оны жек көруге итерді. Ол сондай-ақ Чарльз Брэкеттің 1934 жылғы «Толығымен қоршалған» романында «Дейзи Лестер» рөлінде бейнеленген. Коул Портердің 1935 жылғы «Жубаны» Бродвей мюзикліндегі «Just One of Those Things» әнінің бастапқы мәтінінде Паркер есімді жиналған, ол әннің стандартты түсіндірмесінде Ұлы американдық ән кітабының бөлігі ретінде сақталған. Паркер – Джордж Баксттың «Дороти Паркердің өлтірілу ісі» (1984) романының кейіпкері, Дж. Дж. Мерфидің «Алгонкин дөңгелек үстелінің құпиялары» сериясының (2011–) және Эллен Мейстердің «Дороти Паркерге қош сау бол» (2013) романының кейіпкері. Ол Ларри Н. Майердің «Мисс Доттиге деген махаббат» атты әңгімесінің басты кейіпкері, оны жазушы Мэри Гейтскилл «Best New American Voices 2009» жинағына (Harcourt) қосты. Ол кино мен теледидарда Долорес Саттонның «Ф. Скотт Фицджеральд Голливудта» (1976), Розмари Мерфидің «Джулияда» (1977), Бейби Нойвирттің «Дэш пен Лиллиде» (1999) және Дженифер Джейсон Лидің «Миссис Паркер және зұлым шеңбер» (1994) фильмдерінде сомдалған. Нойвирт осы рөлі үшін «Эмми» сыйлығына ұсынылған, ал Ли бірнеше марапаттар мен номинацияларды, соның ішінде «Алтын глобус» номинациясын алды. Телевизия режиссері Эми Шерман Палладино Паркерге құрмет көрсету үшін өзінің өндіріс компаниясын «Дороти Паркер мұнда ішкен» деп атады. Тусон қаласының актрисасы Лесли Абрамс 2009 жылы Аризона штатындағы Тусон қаласында Winding Road Theater Ensemble ұйымдастырған «Дороти Паркердің соңғы шақыруы» атты бір актрисалық қойылымын жазып, орындады. Ол 2014 жылы Тусон қаласындағы Live Theatre Workshop-та рөлін қайталады. Қойылым 2010 жылы DC Capital Fringe фестиваліне іріктеліп алынды. 2018 жылы американдық дрэг-квин Миз Крэкер «Rupaul's Drag Race» шоуының 10-шы маусымындағы атақты тұлғаларды бейнелеу ойынында Паркер рөлін ойнады. 2018 жылғы «Кешіре аласың ба?» фильмінде (2008 жылғы осы аттас мемуарлар негізінде түсірілген) Мелисса Маккарти Дороти Паркердің атынан жалған хаттар жазған автор Ли Израэль рөлін сомдады.
Бейімделулер
2010 жылдары 20 ғасырдың басындағы оның кейбір өлеңдері композитор Маркус Пауспен меццо-сопрано және оркестрге арналған «Мен үшін жеккөру әндері» (2014) опералық әндер циклы ретінде музыкаға қойылды. Музыктанушы Ральф П. Лок Паустың «Жеккөру әндерін» соңғы жылдардағы «ең тартымды туындылардың бірі» деп сипаттады; «цикл Паркердің сүйікті тақырыбын көрсетеді: адамдардың қаншалықты қорқынышты екенін, әсіресе ер адамдардың». NAACP ұйымының рұқсатымен оның «Not So Deep as a Well» поэзия кітабынан алынған өлеңдер 2014 жылы канадалық әнші Мириам Гендронмен бір аттас фольклорлық альбом жасау үшін пайдаланылды. Сондай-ақ 2014 жылы Чикаго джаз басыстысы, әнші және композитор Кэти Эрнст Паркердің жеті өлеңіне авторлық музыка қойып, «Little Words» альбомын шығарды. 2021 жылы оның «Мен үйленбеген адамдар» кітабы композитор Лиза Деспания және либреттошы Рейчел Дж. Петерспен бірдей аттас опера ретінде бейімделді. Оның премьерасы 2021 жылдың 18 ақпанында Болдуин Уоллес консерваториясының дауыстық өнері, Кливленд опера театры және On Site Opera ұйымдары тапсырыс берген «Operas in Place» және «Virtual Festival of New Operas» аясында өтті.