Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық романист (1891–1964)
American novelist (1891–1964)
Неллаллитеа "Нелла" Ларсен (туған кезде Нелли Уолкер; 13 сәуір 1891 – 30 наурыз 1964) – американдық романист. Медбике және кітапханашы болып жұмыс істеген ол «Quicksand» (1928) және «Passing» (1929) атты екі роман мен бірнеше әңгіме жариялады. Оның әдеби өнімі шамалы болғанымен, замандастарының арасында танылды. 20 ғасырдың соңынан бері нәсілдік және жыныстық идентичность мәселелері зерттелгеннен бастап оның шығармаларына қызығушылық қайта жанданды. Оның еңбектері көптеген академиялық зерттеулерге тақырып болды және қазір ол «Харлем Ренессансының ең көрнекті романы ғана емес, сонымен қатар американдық модернизмінің маңызды тұлғасы» деп кеңінен мойындалады.
Nellallitea "Nella" Larsen (born Nellie Walker; April 13, 1891 – March 30, 1964) was an American novelist. Working as a nurse and a librarian, she published two novels, Quicksand (1928) and Passing (1929), and a few short stories. Though her literary output was scant, she earned recognition by her contemporaries. A revival of interest in her writing has occurred since the late 20th century, when issues of racial and sexual identity have been studied. Her works have been the subjects of numerous academic studies, and she is now widely lauded as "not only the premier novelist of the Harlem Renaissance, but also an important figure in American modernism."
Кейінгі өмірі
Ларсен 1937 жылы ажырысы аяқталғаннан кейін Нью-Йоркке оралды. Ажырысу кезінде оған жан-жақты алимент тағайындалды, бұл оған 1941 жылы Имес қайтыс болғанға дейін қажетті қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз етті. Депрессиямен күрескен Ларсен жазуды тоқтатты. Бұрынғы күйеуінің өлімінен кейін Ларсен медбикелікке қайта оралып, әкімші болып жұмыс істеді. Ол әдеби ортадан мүлдем суытылып кетті. Ол Lower East Side-та тұрды және Гарлемге бармады. Оның көптеген бұрынғы таныстары оның кейіпкерлерінің кейбіреулері сияқты, ақ нәсілді қоғамға араласу үшін "түс шегінен" өтіп кеткенін болжады. Биограф Джордж Хатчинсон 2006 жылғы еңбегінде оның Нью-Йоркте медбике болып жұмыс істегенін дәлелдеді. Кейбір әдебиеттанушылар Ларсеннің медбикелікке қайта оралу шешімін талқылап, оның жазудан үзіліс жасауын "өзін-өзі жасыру әрекеті немесе батылдық пен берілгендік та жетпегендіктен туған шегініс" деп қарастырады. Ларсен 1964 жылы 72 жасында Бруклиндегі пәтерінде дүние салды.
Larsen returned to New York in 1937, when her divorce had been completed. She was given a generous alimony in the divorce, which gave her the financial security she needed until Imes's death in 1941. Struggling with depression, Larsen stopped writing. After her ex husband's death, Larsen returned to nursing and became an administrator. She disappeared from literary circles. She lived on the Lower East Side and did not venture to Harlem. Many of her old acquaintances speculated that she, like some of the characters in her fiction, had crossed the color line to "pass" into the white community. Biographer George Hutchinson has demonstrated in his 2006 work that she remained in New York, working as a nurse. Some literary scholars have engaged in speculation and interpretation of Larsen's decision to return to nursing, viewing her decision to take time off from writing as "an act of self burial, or a 'retreat' motivated by a lack of courage and dedication." Larsen died in her Brooklyn apartment in 1964, at the age of 72.
Мұра
2018 жылы The New York Times газетінде оның кешіктірілген некрологы жарияланды. Ол 2022 жылы Чикаго әдеби даңқ залына енгізілді. Нелла Ларсен – Гарлем Ренессансы дәуірінде әңгімелер жазған белгілі романист. Ларсен ең көп танымал екі романы – «Quicksand» және «Passing»; бұл екі туынды оң пікірлермен көп назар қабылдады. Көптеген адамдар Ларсенді афроамерикалық романист ретінде дамып келе жатқан жұлдыз деп есептеді, бірақ ол көп ұзамай Гарлемді, оның даңқын және жазу ісін тастап кетті. Ларсенді Клод Маккей және Жан Тумер сияқты мәдени және нәсілдік қақтығыстар туралы жазған басқа авторлармен салыстырады. Нелла Ларсеннің туындылары аралас нәсілді адамдар мен олардың жеке басын табудағы күресін жақсы көрсететін күшті туындылар саналады. Ларсеннің шығармалары «Жаңа негр» қозғалысын толыққанды бейнелемеді деген пікірлер де болды, себебі оның романдарының басты кейіпкерлері өз нәсілдерімен күресіп, шатасқан күйде болды. Дегенмен, басқалар оның туындыларын Гарлем Ренессансы кезінде көптеген адамдар, әсіресе әйелдер үшін өмірдің қандай болғанын шынайы және маңызды түрде бейнелегендігін айтады. Ларсеннің «Passing» романы Ребекка Холлдың 2021 жылы сол атпен шыққан фильміне бейімделді.
In 2018, The New York Times published a belated obituary for her. She was inducted into the Chicago Literary Hall of Fame in 2022. Nella Larsen was an acclaimed novelist, who wrote stories in the midst on the Harlem Renaissance. Larsen is most known for her two novels, Quicksand and Passing; these two pieces of work got much recognition with positive reviews. Many believed that Larsen was a rising star as an African American novelist, until she soon after left Harlem, her fame, and writing behind. Larsen is often compared to other authors who also wrote about cultural and racial conflict such as Claude Mckay and Jean Toomer. Nella Larsen's works are viewed as strong pieces that well represent mixed race individuals and the struggles with identity that some inevitably face. There have been some arguments that Larsen’s work did not well represent the "New Negro" movement because of the main characters in her novels being confused and struggling with their race. However, others argue that her work was a raw and important representation of how life was for many people, especially women, during the Harlem Renaissance. Larsen's novel Passing was adapted as a 2021 film of the same name by Rebecca Hall.
1928: Жылқышы құм
Хельга Крейн – Ларсеннің өмірінің бастапқы кезеңіндегі тәжірибесіне шала-шала негізделген ойдан туған кейіпкер. Крейн – әдемі әрі мәдениетті, даниялық әйел анасы мен Батыс Үндістандық қара нәсілді әкесінің аралас нәсілді қызы. Әкесі ол дүниеге келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды. Анасының еуропалық америкалық туыстарымен жақын қарым-қатынас орната алмай, Крейн АҚШ-тың түрлі аймақтарында өмір сүріп, Данияға сапар шегеді, өзін үйсіндей сезінетін адамдарды іздейді. Жазушы Амина Готье атап көрсеткендей, "Ларсен 135 беттік шығармасында бес түрлі географиялық кеңістіктерді бейнелейді және әр кеңістік Хельга Крейннің эмоционалдық және психологиялық өсуінің әртүрлі кезеңдерін көрсетеді". Нелла Ларсеннің ерте өмірі Хельганың өмірімен ұқсас, ол афроамерикандық қоғамнан, тіпті өз отбасынан да алшақ болды. Ларсен мен Хельганың әкесі болған жоқ. Олардың аналары да жоғары әлеуметтік мәртебеге қол жеткізу үшін ақ нәсілді еркекке үйленді. Ларсен өзінің тегін жақсырақ білу үшін Гарлем эпохасында оқуын жалғастырды. Ларсеннің жас кезі Хельганың өмірімен үйлеседі, бірақ ересек болғаннан кейін олардың таңдаулары мүлдем өзгеше болды. Нелла Ларсен медбике болып жұмыс істесе, Хельга дін қызметкеріне үйленді және бақытсыз некеде өмір сүрді. Ағасының қадірлі мұрасын жалғастырып, Крейн Копенгагендегі анасының қарындасына барады. Ол жерде оны әдемі, ерекше нәсілді адам ретінде қабылдайды. Роман сыншылардың жоғары бағасын алды.
Helga Crane is a fictional character loosely based on Larsen's experiences in her early life. Crane is the lovely and refined mixed race daughter of a Danish white mother and a West Indian black father. Her father died soon after she was born. Unable to feel comfortable with her maternal European American relatives, Crane lives in various places in the United States and visits Denmark, searching for people among whom she feels at home. As writer Amina Gautier points out, "in a mere 135 pages, Larsen details five different geographical spaces and each space Helga Crane moves to or through alludes to a different stage in her emotional and psychological growth." Nella Larsen's early life is similar to Helga's in that she was distant from the African American community, including her African American family members. Larsen and Helga did not have father figures. Both of their mothers decided to marry a white man with the hope of having a higher social status. Larsen wanted to learn more about her background so she continued to go to school during the Harlem Renaissance. Even though Larsen's early life parallels Helga's, in adulthood, their life choices end up being very different. Nella Larsen pursued a career in nursing while Helga married a preacher and stayed in a very unhappy marriage. Taking her uncle's legacy, Crane visits her maternal aunt in Copenhagen. There she is treated as an attractive racial exotic. The critics were impressed with the novel.
1929 ж. қайтыс болды
Ларсеннің «Өтпеу» романы Айриннің балалық шағындағы досы Клэрден құпия хат алуымен басталады. Айрин мен Клэр Клэрдің әкесі Боб Кендри қайтыс болғаннан кейін бір-бірімен байланысын жоғалтты, сосын Клэр ақ әпкелерімен бірге тұруға жіберілді. Айрин де, Клэр де аралас африкалық-еуропалық текті, қалаған жағдайда нәсілдік жағынан ақ деп танылуға мүмкіндік беретін сыртқы келбеттері бар. Клэр ақ нәсілді Джон Беллуге үйленіп, ақ нәсілді қоғамға араласуды таңдады. Клэрден өзгеше, Айрин ыңғайлы жағдайларда ғана, мысалы, бөлінген мейрамханада қызмет көрсету үшін кейде ақ болып көрінеді. Айрин өзін қара нәсілді әйел деп санайды және Брайан есімді афроамерикалық дәрігерге тұрмысқа шықты, олардың екі ұлы бар. Айрин мен Клэр қайтадан кездескеннен кейін, олардың өміріндегі айырмашылықтарға қызығушылық танытады. Бір күні Айрин Клэр мен Гертрудпен кездеседі, олардың балалық шақтағы афроамерикалық достары; сол кездесуде Мистер Беллоу Айрин мен Гертрудпен танысады. Беллоу әйеліне нәсілшілдік атаумен сәлем береді, бірақ оның жартылай қара екенін білмейді. Айрин Клэрдің күйеуіне толық тегін айтпағанына ашуланады. Айрин Клэр қара нәсілді жек көретін адамға өтірік айтып, өзін қауіпті жағдайға ұшыратты деп санайды. Клэрдің күйеуімен кездескеннен кейін Айрин онымен қарым-қатынас жасағысы келмейді, бірақ онымен байланысын үзбейді. Клэр Ирен мен Брайанның Нью-Йорктегі Гарлемде өткізілетін шараларына қатыса бастайды, ал күйеуі қаладан тыс сапарда болады. Айрин Клэрге қызғанышпен қарағандықтан, досының күйеуі Брайанмен қарым-қатынасы бар деген күдікке ие болады. Роман Джон Беллдің Клэрдің аралас нәсілді екенін білуімен аяқталады. Гарлемдегі кеште ол бірнеше қабатты ғимараттың биік қабатынан терезеден құлап, қайтыс болады, жағдайы түсініксіз. Ларсен романды Клэрдің өзін-өзі өлтіргені, Айрин немесе оның күйеуі оны итергені, әлде бұл жазатайым оқиға болғаны туралы ашып көрсетпейді. Кейінгі сыншылардың кейбірі романды Америка Азамат соғысынан кейінгі ертедегі афроамерикалық әдебиетте жиі кездесетін қайғылы мулат жанрының үлгісі ретінде сипаттайды. Мұндай шығармаларда көбінесе аралас нәсілді әйелдер трагедиялық жағдайда бейнеленеді, өйткені олар үйленуге және қоғамда өз орнын табуға қиындықтармен кезеседі. Басқалары бұл романның Ирен мен Клэр кейіпкерлерінің екіұштылығымен ойнауы арқасында бұл сюжеттің күрделенгенін айтады, олар ұқсас аралас нәсілдік текті бірақ өмірде әртүрлі жолдарды таңдаған. Роман олардың арасындағы тартылысты және екі әйелдің қарым-қатынасындағы эротикалық мәнерді де көрсетеді. Айриннің күйеуі де әлеуетті бисексуал ретінде бейнеленген, кейіпкерлер жыныстық және әлеуметтік жекеліктерін жасыратын сияқты. Кейбіреулер романды қысымға ұшырату деп түсіндіреді. Басқалары «өтпеу» идеясы нәсіл, тап және жыныс туралы түсініктерді қалай бұзатынын қарастыра отырып, роман жаңа, өзін-өзі құратын жеке тұлғаларды құруға мүмкіндік береді деп санайды. 20 ғасырдың соңынан бері «Өтпеу» ғалымдардың назарын қайтадан тартты, себебі ол нәсілдік және жыныстық түсініспеушіліктерді және лиминалдық кеңістіктерді жан-жақты зерттейді.
Larsen's novel Passing begins with Irene receiving a mysterious letter from her childhood friend Clare, following their encounter at the Drayton Hotel, after twelve years with no communication. Irene and Clare lost contact with each other after the death of Clare's father Bob Kendry, when Clare was sent to live with her white aunts. Both Irene and Clare are of mixed African European ancestry, with features that enable them to pass racially as white if they choose. Clare chose to pass into white society and married John Bellew, a white man who is a racist. Unlike Clare, Irene passes as white only on occasion for convenience, in order be served in a segregated restaurant, for example. Irene identifies as a black woman and married an African American doctor named Brian; together they have two sons. After Irene and Clare reconnect, they become fascinated with the differences in their lives. One day Irene meets with Clare and Gertrude, another of their childhood African American friends; during that meeting Mr. Bellew meets Irene and Gertrude. Bellew greets his wife with a racist pet name, although he doesn't know that she is partially black. Irene becomes furious that Clare did not tell her husband about her full ancestry. Irene believes Clare has put herself in a dangerous situation by lying to a person who hates blacks. After meeting Clare's husband, Irene does not want anything more to do with Clare but still keeps in touch with her. Clare begins to join Irene and Brian for their events in Harlem, New York while her husband is traveling out of town. Because Irene has some jealousy of Clare, she begins to suspect her friend is having an affair with her husband Brian. The novel ends with John Bellew learning that Clare is of mixed race. At a party in Harlem, she falls out of a window from a high floor of a multi story building, to her death, in ambiguous circumstances. Larsen ends the novel without revealing if Clare committed suicide, if Irene or her husband pushed her, or if it was an accident. Some later critics described the novel as an example of the genre of the tragic mulatto, a common figure in early African American literature after the American Civil War. In such works, it is usually a woman of mixed race who is portrayed as tragic, as she has difficulty marrying and finding a place to fit into society. Others suggest that this novel complicates that plot by playing with the duality of the figures of Irene and Clare, who are of similar mixed race background but have taken different paths in life. The novel also suggests attraction between them and erotic undertones in the two women's relationship. Irene's husband is also portrayed as potentially bisexual, as if the characters are passing in their sexual as well as social identities. Some read the novel as one of repression. Others argue that through its attention to the way "passing" unhinges ideas of race, class, and gender, the novel opens spaces for the creation of new, self generated identities. Since the late 20th century, Passing has received renewed attention from scholars because of its close examination of racial and sexual ambiguities and liminal spaces.