Кіріспе

Хьюстон Маверикс Америка баскетбол қауымдастығының (АБА) негіз қалаушы мүшесі болды. Олар 1967 жылдан 1969 жылға дейін жаңадан құрылған лиганың алғашқы екі маусымында өнер көрсетті. Олардың үй аренасы Сэм Хьюстон Колизейі еді. 1947–48 жылдары Хьюстонда Американың кәсіби баскетбол лигасының құрамындағы байланыссыз Маверикс франшизасы болған.

Шығу тегі

Маверикс 1967 жылдың 2 ақпанында АБА құрылған кезде жарияланған алғашқы ABA франшизаларының бірі болды. Олардың иесі – кәсіпкер Т. С. Морроу. Шағын үлесіне ие серіктестердің бірі – Буд Адамс, ол Америка футбол лигасының «Хьюстон Ойлерс» командасына иелік еткен. Хьюстон қаласында туған және бұрынғы НБА жұлдызы Слейтер Мартин бас менеджер және бас жаттықтырушы болып тағайындалды.

1967-1968 жылғы маусым

Маверикс бірінші АБА-дағы іріктеуде қиындыққа тап болды. Мартин команда атынан Оклендке келді, бірақ Морроу мен оның тобы қажетті 30 мың долларлық кепілді жібермегенін білді. Мартин басқа жолдармен ақша тапқан кезде, алғашқы төрт раундты өткізіп алды және Шығыс баскетбол лигасынан (кейін Континенттік баскетбол лигасы деп аталды) ойыншыларды іздеуге мәжбүр болды. Күткендей, қиын басталғандықтан, Маверикс маусымды 29–49 есебімен аяқтады, бұл Батыс дивизионында төртінші орынға ие болды. Дегенмен, бұл плей-оффқа қатысу үшін жеткілікті болды. Олар Батыс дивизионы жартылай финалында Даллас Чапарралз командасына үш ойыннан бірде-бір жеңіссіз жеңіліп қалды. Маверикс командасынан Уилли Сомерсет және Девитт Меньярд АБА All-Star ойынында өнер көрсетті. Хьюстон тұрғындары Мавериксті көбінесе қызығушылықсыз қабылдады. Орташа көрермендер саны 1543 адамды құрады, бұл лигадағы ең төменгі көрсеткіш. Мұндай төмен көрсеткішке жету үшін де көп күш жұмсалды; команда көбінесе кештерде 500 жанкүйерді тартуға үміткер болды.

1968-1969 жылғы маусым

Морроу маусым аясында команданы жақсартуға көп күш жұмсады, Хьюстон Кугарс клубының жұлдыздары Элвин Хейс пен Дон Чейниді белсенді түрде іздеді. Бірақ, олар екеуі де НБА-ны таңдаған соң, Морроу команданы лигаға қайтарды. ABA комиссары Джордж Микан Хьюстондағы жағдайға қатты алаңдап, «Маверикс» клубына бірнеше ойыншы жіберді, осылайша оларды жанкүйерлер үшін тартымды етуді үмітті. 1940-1950 жылдары Миннеаполис Лейкерс командасында Миканмен бірге ойнаған Мартин лига кеңсесінің бұл араласуына наразы болды және маусым басталғалы бір ай өткен соң отставкаға кетті. Арт Бекер бірнеше ойынға ойыншы-жаттықтырушы болды, содан кейін Джим Уивер маусым соңына дейін команданы басқарды. Команданың бұрыннан нашар болған көрермендер саны одан да азайды. Орташа көрермендер саны ресми түрде 1147 адам деп хабарланды, бұл лигадағы ең нашар көрсеткіш. Дегенмен, шындығында ол одан да аз болды; көптеген бақылаушылар «көпшілік» екі таңбалы сандармен өлшенді деді. Сенімді деректерге сәйкес, «Маверикс» командасы маусымның басындағы ойындарда көрермендер саны жақсы көрінуі үшін билет сатуды көтермеледі. Бірақ маусым соңына қарай «Маверикс» командасы қатысуды әсемдеуге құлшынбайтын болды. Маусымның соңғы үш айында олар әр ойынға 400-ден аз жанкүйерді тартты. «Маверикс» командасы 23–55 есебімен аяқтады, бұл лигадағы екінші нашар көрсеткіш болды, сондықтан бұл жағдай таңқаларлық емес. Алайда, маусымда жекелеген жарқын сәттер де болды. Уилли Сомерсет тағы да ABA All-Star ойынында өнер көрсетті. «Хьюстон Маверикс» клубы 1969 жылғы 2 сәуірде 89 жанкүйердің (жарияланған сан) алдында соңғы ойынын өткізді, «Нью-Йорк Нетс» клубын 149–132 есебімен жеңді. 149 ұпай – «Маверикс» клубының ең жоғары көрсеткіші, ал 89 жанкүйер – ең төмен көрсеткіші. Маусымдағы тағы бір ерекше оқиға – «Маверикс» командасының қатарынан 43 еркін лақтыруды орындауы. Бұл серия 1969 жылғы 16 қаңтарда «Миннесота Пайперс» клубына қарсы өткен қосымша уақыт ойынында 7 рет тікелей лақтырудан бастау алды. Келесі күні «Нью-Йорк Нетс» клубына қарсы өткен сыртқы ойында «Маверикс» командасы 36-дан 36 рет сызықтан лақтыруды орындады. Бұл серия 1969 жылғы 18 қаңтарда «Кентукки Полковниктері» клубына қарсы өткен ойында команданың алғашқы еркін лақтыруымен аяқталды. Бұл еркін лақтыру сериясы және бір ойындағы көрсеткіш бүгінгі күнге дейін бұзылмаған кәсіби баскетбол рекордтары болып сақталып келеді.

Салдары

1968–69 жылғы маусымда лига команданы Солтүстік Каролинаға көшіруді жоспарлаған Джим Гарднер бастаған топқа сатты. Бірақ ол маусымды Хьюстон қаласында аяқтауға келісті. Маусым аяқталғаннан кейін Гарднер команданы Солтүстік Каролинаға, «Каролина Кугарс» деп өзгертіп көшірді. Солтүстік Каролинада бірнеше жыл өткен соң, команда Сент-Луис қаласына көшіп, «Сент-Луис рухы» деген атпен сынға түсті. 1975–76 жылғы маусымнан кейін «Спиритс» франшизасы «Юта Рокис» атымен Солт-Лейк-Ситиге көшетінін хабарлады. Алайда, ABA мен NBA біріккенде «Спиритс/Рокис» және «Кентукки Конеллс» командалары кірмей, франшизалар таратылып, ойыншылары таратпалы дұрысқа (dispersal draft) жіберілді. Хьюстон үлкен баскетболда табысқа жеткен кезде, Сан-Диегодан NBA-ның «Рокетс» командасы келді. Бірақ «Рокетс» Хьюстондағы алғашқы төрт жыл бойы «Сэм Хьюстон Колизейін» тіпті уақытша пайдалануға да жарамсыз деп танығандықтан, көшпенділердің жағдайына түсті. 1975 жылы олар өздерінің жаңа аренасына, «The Summit» (кейін «Compaq Center» деп аталды) көшті. «The Summit» аренасында «Рокетс» 1980 және 1990 жылдары ең үлкен жетістіктеріне қол жеткізіп, соңғы онжылдықта екі чемпионат жеңді. 2002 жылдан бері «Рокетс» өз үй ойындарын «Toyota Center» аренасында өткізеді. Команданың «Маверикс» деген аты кейіннен NBA-ның Даллас командасы 1980–81 жылғы NBA маусымында лигаға қосылғанда қолданылды. (Қызықтайы, Даллас қаласы ABA-ның «Даллас Чапарралс» командасының туған жері болды, ол кейін «Сан-Антонио Спёрс» болып өзгерді.)