Кіріспе

L'Empereur (ランペルール) – 1989 жылы Koei компаниясы шығарған Nintendo Entertainment System арналған кезектік стратегиялық бейнеойын. Ойыншы 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басындағы Наполеон соғыстарында Наполеон Бонапартты басқарады. Ойынның мақсаты – Еуропаны жаулау. Ойын Наполеонның әскери офицер ретінде басталады, бірақ шайқастағы жеңістер арқасында ойыншы деңгейіне қарай көбірек өкілеттіктер мен мүмкіндіктерге ие болып, Бас қолбасшы, Бірінші консул және, ақырында, француз императоры бола алады. Император ретінде ойыншы Наполеонның бауырлары – Луи, Жером, Люсьен және Жозефті, сондай-ақ Наполеонның әкесінің баласы Евгений Богарнеді басқарады. Ойынның әскери және азаматтық екі жағы бар. Ойыншы армияны басқара алады, қалалардың мэрі қызметін атқара алады және жеткен деңгейіне байланысты басқа елдермен дипломатиялық қарым-қатынас жасай алады. Бұл тарихи тұрғыдан нақты ойын көптеген тарихи тұлғаларды және Еуропаның әскерлерін егжей-тегжейлі көрсетеді.

Ойын процесі

Ойыншы төрт сценарийдің бірін таңдайды (немесе сақталған ойынды жүктейді), олар әртүрлі жылдарда басталады. Ең ерте сценарийде Наполеон 1796 жылы Марсель қаласында қолбасшы болып, тарихи тұрғыдан Италияға жорық жасауға дайын тұрады. Екінші сценарийде Наполеон 1798 жылы Сент-Малода Бас қолбасшы болады. Үшінші сценарий, ықтимал ең оңай бастау нүктесі, 1802 жылы Наполеон Францияның бірінші консулы ретінде көрінеді. Соңғы сценарий, онда Наполеон император болады, 1806 жылы басталады, және осы режимде ойыншы Наполеонның бауырлары мен баласының өгей ұлын да басқара алады. Әр кезең жылына бір толық айға созылады, яғни жылына 12 кезең. Жылдар әр қаңтарда өзгереді, бірақ ойын механизмінің көптеген элементтері наурыз айында әсер етеді (мысалы, сарбаздар мен офицерлерді шақыру, кейбір дипломатиялық келісімдерді тоқтату және салық жинау). Әр айда ойыншы (сондай-ақ барлық қала қолбасшылары) өзінің қалаларының әскери және азаматтық істерін басқарады. Бұдан өзге, әр үш ай сайын (наурыздан бастап) ұлттық көшбасшылар дипломатиялық және мемлекеттік істерді жүзеге асыруы мүмкін. Ойынның өзегі – нақты шайқастар, олар арнайы плиткалы, гексагондық майдандарында өтеді. Қарсылас қолбасшылар әскерлерін тиісінше орналастырады, содан кейін оларды майдан бойынша шайқасқа жібереді. Қорғаушылардың міндеті – жаудың шабуылын тойтарып, қала гексагондықтарын бақылауда ұстау, ал шабуылдаушылардың міндеті – барлық қала гексагондықтарын басып алу немесе қорғаушыларды азық-түлік бітіп, кері шегінуге мәжбүр ету. Ойынға көлем беретін көптеген жер бедерлері бар, мысалы, батпақтар, орман, төбелер, таулар, өзендер және тундра. Сонымен қатар, жыл мерзімі мен ауа райы шайқасқа әсер етеді, қыс айларындағы жорықтар су қоймаларын қатырып, әскерлердің жылдамдығын баяулатады. Мұздаған судағы әскерлер бомбалаудан құлауы мүмкін, мысалы, Аустерлиц шайқасында болғандай. Әрбір әскер үш түрлі бөлімнен тұрады: негізгі жаяу әскер (көпірлерді салуға және жаруға қабілетті), атты әскер (жауға шабуылдай алады, бір кезеңде бір бөлімге бірнеше рет шабуыл жасауға мүмкіндік береді) және артиллерия (жауды алыстан бомбалай алады). Әрбір бөлімнің жақсы соғысуын анықтайтын үш негізгі фактор бар: бірліктегі сарбаздардың саны (максималды 200 сарбазға дейін); жаттығу деңгейі, ол бөлімнің шабуылдарының дәлдігіне және жылдамдығына әсер етеді; және мораль, ол бөлімнің шабуылдарды қабылдау қабілетіне және күйзеліске ұшырауын болдырмауға әсер етеді. Бұдан өзге, бөлімнің командирінің басшылық және сол типтегі бөлімге (жаяу әскер, атты әскер, артиллерия) басшылық ету тәжірибесі бойынша A-дан D-ға дейінгі рейтингтері, бөлімнің шабуыл/қорғаныс күшіне және мораліне әсер етеді. Наполеон ретінде ойыншының негізгі мақсаты – Еуропаны жаулау, бірақ көптеген ойыншылар үшін бұл қиын міндет болуы мүмкін, себебі уақыт пен міндеттің ауқымдылығы шыдамды жоспарлауды және сақтықпен стратегия жасауды талап етеді. Әр сценарийде оңайырақ мақсат қойылады, ол Наполеонды қолбасшыдан C-ге дейін, бірінші консулдан императорға дейін көтеру болып табылады.

Тарихи қасиеттері

L'Empereur-де көптеген тарихи тұлғалар бар, соның ішінде Ресей императоры Александр I, Ұлыбритания королі Георг III, Веллингтон герцогы, Ресей маршалы Кутузов, Пруссия генералы Блюхер және Австрияның эрцгерцогы Карл. Көптеген француз генералдары, мысалы, Массена, Макдональд, Даву, Соул, Ланнес, Одино және Бертье де пайда болады (және Францияға маңызды артықшылық береді). Саяси қайраткерлер де кездеседі, мысалы, Талейран, Годой және Меттерних. Ойын республикалық және императорлық Франциядан басқа бірнеше елдерді моделідейді, соның ішінде Неаполь патшалығын, Венеция республикасын, Пруссияны, Ұлыбританияны, Голландияны, Баварияны, Испанияны, Португалияны, Осман империясын (Түркия ретінде), Австрияны, Данияны, Швецияны және Ресейді. Кейбір тарихи оқиғалар бейнеленген, мысалы, Наполеонның Египетке басып кіруі, Жозефинадан ажырасуы және Мари Луизаға үйленуі. Наполеонның Баррасты құлатуы да көрсетілген, бірақ кейбір жағдайларда Наполеон оны бейбіт түрде құлатуы мүмкін. Ресей казактары мен испан партизандары да моделіделген, бұл олардың елдеріне басып кіруді қатты қиындатады. Оба ауруы да апат ретінде пайда болуы мүмкін. Ойын сонымен қатар Трафальгар шайқасын қайта жасауға мүмкіндік береді, ол Наполеон Англияға (немесе Гибралтарға) теңізден шабуыл жасаған кезде өтеді. Онда Нельсон қаза табады, бірақ Англия Францияға теңізде жеңіске жетеді. Егер француз теңіз күштері жеткіліксіз болса, ағылшындар шайқаста автоматты түрде жеңіске жетеді, бірақ Лорд Нельсон өлмейді.

Қабылдау

Computer Gaming World ойынның тарихи дұрыс еместіктерін сынап, Empires in Arms компьютерлік нұсқасын немесе миниатюралық стратегиялық ойын күтетін ойыншыларды көңілі қалдырды. 1993 жылы 20-шы ғасырға дейінгі стратегиялық ойындар туралы сауалнамада журнал ойынға бестен бір жұлдыз плюс берді, оның ішінде "Наполеон дәуірінің атмосферасы шамалы" және артиллерияның шынайы емес қашықтығы бар екенін айтты.