Кіріспе

Құрып кеткен американдық бағдарламалық қамтамасыз ету компаниясы (1991–1996)
Манитобадағы қауымдастық

Kaleida Labs, Inc. 1991 жылы мультимедиалық кросс-платформалық Kaleida Media Player және оның іс-әрекетін бағдарламалау үшін пайдаланылған объектіге бағытталған ScriptX скрипт тілін жасау үшін құрылды. Бұл жүйе 1990-шы жылдардың басында көп күш жұмсаған интерактивті CD-ROM дискілерін жасауға бағытталған. 1994 жылы жүйе жеткізілген кезде, оның жүйе талаптары мен жады көлемі салыстырмалы түрде жоғары болды және Mac платформасында PowerPC нұсқасы болмады. Сол кезде нарықтағы қарқынды өзгерістер, әсіресе World Wide Web және Java бағдарламалау тілінің кеңеюі, интерактивті CD-ROM нарығын тар салаға түсірді. Kaleida платформасы жеткілікті танылмады және компания 1996 жылы жабылды. Kaleida – Apple және IBM арасындағы 1990-шы жылдардағы үш бірлескен кәсіпорның бірі, соның ішінде Taligent операциялық жүйесі және PowerPC платформасы үшін Motorola компаниясымен жасалған AIM альянсы. ScriptX сол кезде Apple компаниясында басталган бірнеше ұқсас бағдарламалық платформалардың бірі болды. SK8 жүйесі де мультимедиалық нарыққа бағытталған, бірақ ол бастапқыда HyperCard-қа жасалған үлкен жаңартудан пайда болды. Dylan бағдарламалау тілі мультимедиамен ғана емес, жалпы бағдарламалауға бағытталған, толық мүмкіндіктерге ие платформа болды. Бұл бағдарламалық жобалардың барлығының дамуы шамамен бір уақытта аяқталды.

Құрылу

1991 жылы жарияланған компания 1992 жылдың жазында Нат Голдхабердің алғашқы бас директоры болып тағайындалуымен жұмысын бастады. Компанияға Apple-дың QuickTime командасының таңдаулы мүшелері, сондай-ақ IBM-дегі мазмұн жеткізу саласының қызметкерлері қабылданды. Kaleida корпоративтік кеңселері Калифорния штатының Маунтин-Вью қаласында, 101 тас жолының шығыс жағындағы Shoreline амфитеатрына жақын орналасқан. Kaleida корпоративтік веб-сайт ашқан алғашқы компаниялардың бірі болды. Жүйенің алғашқы нұсқасы – Kaleida Media Player, немесе KMP. Бұл QuickTime Player-дің платформалық интерактивті нұсқасы еді, ол Apple Macintosh, IBM PC үйлесімді компьютерлерде, сондай-ақ телеприставкалар мен басқа да платформаларда жұмыс істеді. Ол бірыңғай, әмбебап мультимедиа жүйесі болуға тиіс еді. Бұл модельдің үстінде ScriptX бағдарламалау тілі мен объектілер кітапханасы орналасқан, ол әзірлеушілерге медиа файлдарды толыққанды интерактивті етуге мүмкіндік берді. Digital World Conference-те жасаған мәлімдемесінде Голдхабер ScriptX әзірлеушілерге өз жұмыстарын кез келген құрылғыда, тек экрандағы батырманы басып, «ScriptX ретінде сақтау» опциясын таңдау арқылы таратуға мүмкіндік беретінін айтты. Голдхабер кейіннен «Оның шынайы әлеуметтік маңызы бар» деген сөздерін қосты, бұл оның әдеттегі кең ауқымды мәлімдемелерінің бірі болды. Голдхабердің ерекше стильі, компанияның жоғары жалақы төлемі және көзге көрінбейтін прогресс баспасөз беттерінде жағымсыз жариялымдарға әкелді. Компанияның бір басшысы «Компания бір жыл ішінде шамамен 20 миллион доллар жұмсады, ал Apple пен IBM осы деңгейде қаржы жұмсауды жалғастыруға құлшынбайды. Kaleida компаниясының жалақысы жоғары, ал компанияның қазіргі даму кезеңіне қарағанда тым көп қызметкері бар» деді. 1993 жылдың басында Голдхабер мен директорлар кеңесі акциялар опциялары және компанияның биржаға шығуы мәселелері бойынша дауласа бастады. 1993 жылдың 18 шілдесінде компания Голдхабердің орнына бұрынғы IBM қызметкері Майк Браун тағайындалғанын хабарлады. Компания Голдхабердің индустриялық серіктестіктерді дамыту мақсатында директорлар кеңесінде қалатынын мәлімдеді, бірақ оның бұл бағыттағы жетіспеушілігі мен «еркін қолды» басқару стилін ауыстырудың басты себептері деп атады. Голдхабер кетіп бара жатып, IBM мен Apple-дың әртүрлі корпоративтік мәдениеттері мен саяси маневрлері компанияны бастан-ақ сәтсіздікке ұшыратып, құртқандығын айтты.

Қайта фокус және босату

Голдхабердің қызметтен босатылуынан кейін компанияның бағыты шектелді. 1994 жылдың сәуірінде "сет-топ-бокс" жүйесін құру жоспарлары ресми түрде тоқтатылды. Одан кейін Kaleida-ның міндеті ScriptX тілін және мультимедиялық нысандар кітапханасын аяқтау мен қолдау болды, бұл осы кезде өте кешіктірілген еді. Kaleida KMP-ді жаңа жеке компьютерлермен жүйелік бағдарламалық қамтамасыз ету ретінде біріктіруге тырысты. Сонымен қатар, CD-ROM әзірлеушілер KMP-ді қолданыстағы Windows және Macintosh жүйелерін қолдау үшін контентпен бірге жіберуге мүмкіндік алды. Жаңа бағыттың бөлігі ретінде компания құрылымдық өзгерістерге ұшырады, штаттан қысқартулар жұмыс күшінің 20-25% құрады. 1993 жылдың соңы мен 1994 жылдың басында компанияның мақсаты Kaleida Media Player-ді 25 МГц Motorola 68030 немесе 25 МГц Intel 80486 процессоры және 4 МБ жедел жадтан тұратын эталондық платформада іске қосу болды. Мұндай жүйе сол кездегі орнатылған базаның ерекшелігі болды және көптеген жаңа компьютерлер жазуға арналған CD-ROM дискісімен бірге келді. Kaleida-ның "Set Top Box" жобасын қолдаған Toshiba компаниясы кішігірім үлескер атанды. Қысқа тарихында Kaleida Windows (Windows 3.1 және Windows 95), Macintosh (68000 және PowerPC платформаларын қолдайтын) және OS/2 үшін платформааралық әзірлеме жұмыстарын жүргізді. ScriptX әзірлеу жиынтығы және Kaleida Media Player 1.0 нұсқасы 1994 жылдың 19 желтоқсанында шығарылды, бұл уақытқа дейін кешіктірілген еді. Дегенмен, сын-ескертпелер көбінесе оңтайлы болды, оны "пайдаланудың қарапайымдығымен ерекшеленеді" деп атап, ScriptX негізіндегі әзірлеме үшін ортақ мүмкіндіктер жиынтығын қамтамасыз ететін негізгі "класс" екенін айтты. Бұл жағдайды түсіндіру үшін, сол дәуірдегі орта деңгейдегі Mac – LC 475, ол тек 4 МБ стандартты жедел жадпен келді, оның көп бөлігі операциялық жүйе пайдаланды. Сонымен қатар, жүйе PowerPC форматында шығарылмады, бірақ осы уақытқа дейін PPC Mac желісінің жоғарғы сегментін құраған еді. Көптеген потенциалды Kaleida әзірлеушілері жүйеге күтіп қарау тәсілін таңдады, Kaleida өнімділік мәселелерін шешіп, ScriptX-тің тұрақты нұсқасын шығаратынын күтті. Алайда, компания 16 МБ жедел жадтан кем емес жүйені көрсете алмады, бұл сол кезде нарықтың "жоғарғы деңгейі" саналды. Macromedia-ның Director бағдарламасы және оған байланысты Lingo тілі осы мүмкіндікті пайдаланып, берік нарық құрды. Бастапқы компаниялар ScriptX 1.5 нұсқасын шығаратындарын мәлімдеді. ScriptX-ті дамыту Apple Computer ішіндегі топқа көшті, ал Apple ScriptX инженерлік тобының көп бөлігіне жұмыс ұсынды. ScriptX 1.5 нұсқасы 1996 жылдың қаңтар айында Kaleida Labs жабылуымен бірге шығарылды. ScriptX-ті шығару арқылы Apple және IBM әзірлеушілерге берген келісімшарттық міндеттемелерін орындады және құқықтық қиындықтарды болдырмады. Нәтижесінде, ScriptX 1.5 нұсқасын қолдана отырып, тек екі мультимедиялық контент жобасы шығарылды. Олардың бірі – шведтік Гетеборг қаласынан Linné Data әзірлеген швед ұлттық энциклопедиясы Nationalencyklopedin-нің CD-ROM нұсқасы. Екіншісі – Роберт Винтердің "Crazy for Ragtime" атты интерактивті музыкалық жобасы.

Калейдадан кейін

Бірнеше айдың ішінде ScriptX-тің дамуы Apple ішінде тоқтап қалды, ал қалған қызметкерлер Apple-дегі басқа жұмыстарға көшті немесе саланың басқа компанияларына кетіп қалды. Director қосымшасы біраз уақыт бойы мультимедия нарығында маңызды рөл атқарды, бірақ оның орнын Flash басты, кейін толығымен алмастырды. Flash-тің ерте нұсқалары ScriptX-тің көп жағынан көшірмесі болып табылады, олар кішкентай плагин арқылы іске қосылып, оқиғаларға негізделген тілді пайдаланады және ұқсас ресурстарды қажет етеді.

СкриптX

ScriptX бағдарламалық жасақтамасының бас архитекторы – австралиялық компьютер ғалымы Джон Уэйнрайт болды. ScriptX, Wainwright компанияға қосылғанға дейін әзірлеген және компанияға сатқан, Objects in C деп аталатын кең кітапхананы пайдаланып C тілінде іске асырылды. Objects in C кітапханаларындағы объектілік жүйені модельдеу үшін препроцессорлық директиваларды қолданады. Кітапханада 240-тан астам класс бар, олардың көпшілігі мультимедианы қолдау және бейімделген пайдаланушы интерфейстерін жасау үшін құрастырылған. Массивтер және тізбекті тізімдер сияқты жалпы дерек құрылымдары кітапханада жинақ класс ретінде іске асырылды. ScriptX – "Smalltalk, Dylan, Hypertalk, Lisp, Object Logo, C++ және Pascal" тілдерінен дизайн элементтерін қолданатын объектіге бағытталған сценарийлік тіл. Kaleida Labs жабылғаннан кейін Уэйнрайт MaxScript-тің бас архитекторы болды, ол 3D Studio Max үшін ойын және 3D қолданбалар үшін контентті өңдеуге қолданылатын сценарийлік тіл. Ол ScriptX-ке өте ұқсас.