Кіріспе

1945 жылы құрылған Германия армиясы тобы. Курланд армиясы тобы (Heeresgruppe Kurland) – Шығыс майданындағы Германия армиясы тобы. Ол 1944 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстың Балтық операциясы кезінде Совет әскерлерінің шабуылынан Курланд түбегінде оқшауланған Солтүстік армия тобының қалдықтарынан құрылды. Армия тобы Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін Курланд қапшығында оқшауланған күйде болды. 1945 жылдың 8 мамырында капитуляциялаған Вермахт басшылығы армия тобының барлық бөлімдеріне тапсырыс берді. Германияның барлық қарулы күштерінің жаушылық әрекеттерді тоқтатуы туралы келісілген уақытта (1945 жылғы Германияның капитуляция құжаты қараңыз), генерал-лейтенант Карл Хилперттің басқаруындағы Курланд армия тобының 16-шы және 18-ші армиялары 1945 жылдың 8 мамырында сағат 23:00-де жаушылық әрекеттерді тоқтатып, Ленинград майданының қолбасшысы Леонид Говоровқа берілді. 1945 жылдың 9 мамыр кешіне қарай Курланд қапшығында 189 000 неміс әскері, оның ішінде генерал шені бар 42 офицер берілді.

Атау беру

1944 жылғы 10 қазанда Қызыл Армия Мемель өзенінің жанында Балтық теңізіне жеткен кезде, кейіннен Курланд армия тобы деп аталған әскерлер шоғырланды. Осының нәтижесінде, сол кездегі Солтүстік армия тобы Латвияның бір бөлігінде Германия армиясының қалған бөлігінен үзіліп қалды және соғыс аяқталғанға дейін осылай үзіліп тұрды. Батысында Балтық теңізі, солтүстігінде Ирбе бұғазы және шығысында Рига шығанағына тірелген Курланд қапшығы деп аталған 26 дивизиядағы шамамен 200 000 неміс әскері болды. Ол Латвияның солтүстік-батыс бөлігін қамтиды. Курланд армия тобы Еуропадағы соғыс аяқталғанға дейін құрылып тұрды. Курланд армия тобы 1945 жылғы 25 қаңтарда құрылды, ол кезде неміс диктаторы Адольф Гитлер Солтүстік, Орталық және А армия топтарын қайта атады. Гитлердің атауларын өзгерткені Солтүстік армия тобы Курланд (Heeresgruppe Kurland), Орталық армия тобы Солтүстік (Heeresgruppe Nord) және А армия тобы Орталық (Heeresgruppe Mitte) болып өзгерді.

Оқшаулау

Курланд армия тобы Германияның 16-шы армиясы мен Германияның 18-ші армиясынан құралды. Екі армия Курляндияға нацистік U-денесі күштерінің жаттығу алаңдарын қорғау үшін жіберілді. Басты советтік шабуылдарынан қалыс қалған Курланд армия тобы салыстырмалы түрде толық қалпында болды. Соғыстың соңына дейін де армия жиырма төрттен отыз бірге дейін дивизияны дайындауға қабілетті болды, дивизиялардың нақты саны, байланысты немесе жетілмеген дивизиялардың санына байланысты өзгеруі мүмкін. Хилперт өзін, жеке штабын және XXXVIII корпусының үш дивизиясын Кеңес Одағының маршалы Леонид Говоровқа тапсырды. Хилперт әскерлеріне келесі хабарламаны жіберді: "Барлық шендегілерге! Маршал 8 мамыр күні сағат 14:00-де атысты тоқтатуға келісті. Әскерлерге дереу хабарласу керек. Ақ тулар көтерілсін. Командир бұл тәртіпті адал орындауды күтеді, себебі Курланд әскерлерінің тағдыры осыған байланысты." 8 мамырда генерал Отто Фридрих Раузер (Армия тобының логистика басшысы) советтерден жақсырақ капитуляциялау шарттарын алуға қол жеткізді. 9 мамырда Пейлейдегі совет комиссиясы Курланд армия тобының тұтқын штабын тексеруге кірісті. Советтер Курланд қалтасында қалған барлық неміс әскерлерін ұйымдастырылған түрде ұстауды бастады. 11 мамырдың соңына қарай Ленинград майданының әскерлері Курляндия түбегін басып алып, Рига шығанағы мен Балтық теңізінің жағалауына жетті. 9 мамырдан 12 мамырға дейін Курланд қалтасында 140 408 сарбаз және сержант, 5083 офицер және 28 генерал капитуляциялады. Осы кезеңде қолға түскен техникалар: 75 ұшақ, 307 танк және өзі жүретін артиллериялық қондырғы, 1427 қару, 557 миномет, 3879 пулемет, 52 887 мылтық және автоматтары, 219 бронетранспортер, 310 радиостанция, 4281 автокөлік, 240 трактор, 3442 әскери жүктермен тиелген арба, 14 056 жылқы. 23 мамырда советтердің Курланд қалтасындағы неміс әскерлерін ұстау операциясы аяқталды. Барлығы шамамен 180 000 неміс әскері тұтқынға алынды. Неміс офицерлері тұтқынға алынып, НКВД-ға тапсырылды. Тұтқындардың көп бөлігі Валдай төбелеріндегі лагерьлерге жіберілді.