Словения Ғылым және өнер академиясы (SAZU) – елдің жетекші ғылыми-мәдени орталығы. Зерттеулерді, өнерді дамытумен айналысады, халықаралық ынтымақтастыққа қатысады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Словения Ұлттық академиясы
National academy of Slovenia
Словения Ғылым және өнер академиясы (SAZU) – Словенияның ғылым мен өнер салаларын қамтитын және академияның құрамына ең көрнекті словен ғалымдары мен суретшілерін біріктіретін ұлттық академиясы.
The Slovenian Academy of Sciences and Arts ( (SAZU)) is the national academy of Slovenia, which encompasses science and the arts and brings together the top Slovene researchers and artists as members of the academy.
Мәдени маңызы
1938 жылы құрылған Словен ғылым және өнер академиясы (SAZU) ғылым мен өнердің ең жоғары ұлттық институты болып табылады. Ол ғылым мен өнер саласындағы ерекше жетістіктері үшін мүшелікке сайланған ғалымдар мен суретшілерді біріктіреді. Академия ғылым мен өнерді дамытуға, қолдауға және насихаттауға, сондай-ақ ғылыми ой-пікірді және өнердегі шығармашылықты жетілдіруге өз қызметі арқылы үлес қосады, атап айтқанда: ғылым мен өнердің негізгі мәселелерін қарастыру; ғылыми-зерттеу және өнердегі шығармашылық саясатын қалыптастыруға қатысу; ғылым мен өнердің жағдайы, дамуы және насихатталуы, сондай-ақ ғылыми-зерттеу және өнердегі шығармашылықты ұйымдастыру мәселелері бойынша бағалаулар, ұсыныстар мен пікірлер беру; ғылыми-зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру, оның ішінде университеттермен және басқа да ғылыми-зерттеу ұйымдарымен бірлесіп, әсіресе словен халқының табиғи және мәдени мұрасын тану және оны түсіну үшін, сондай-ақ оның тілі мен мәдениетін дамыту үшін маңызды салаларда; ғылым мен өнер саласындағы халықаралық ынтымақтастықты дамыту.
Established in 1938, the Slovene Academy of Sciences and Arts (SAZU) is the supreme national institution for science and the arts. It associates scientists and artists who have been elected as its members for their outstanding achievements in the field of sciences and arts. It cultivates, encourages and promotes sciences and arts and, through its activities, contributes to the development of scientific thought and creativity in the arts, particularly by: addressing basic issues of sciences and arts; participating in establishing the policies of research activities and creativity in arts; giving appraisals, proposals and opinions on the position, development and promotion of sciences and arts and on the organisation of research activities and creativity in the arts; organising research work, also in co operation with universities and other research institutions, particularly in the fields which are important for the awareness of and gaining insight into the natural and cultural heritage of the Slovene nation and for the development of its language and culture; and developing international co operation in the field of sciences and arts.
Көшбасшылық
Төраға (қазіргі уақытта Петр Штих), екі вице-президент, бас хатшы және оның түрлі секцияларының хатшылары үш жылға сайланады, бір рет қайта сайлану мүмкіндігі бар. SAZU-да ең көп дегенде 60 толық және 30 қауымдас мүше болуы мүмкін; қазіргі уақытта оның 84 толық және 10 қауымдас мүшесі бар. Сонымен қатар, шетелдегі ғылыми мекемелерден 90 корреспондент мүше қатыса алады, қазіргі уақытта оның 85 мүшесі бар. SAZU академиясының алты секциясы академияның зерттеу салаларындағы қызметін көрсетеді: Тарихи және әлеуметтік ғылымдар секциясында 11 толық мүше, үш қауымдас мүше және 19 корреспондент мүше бар, және ол тарихи ғылымдар және әлеуметтік ғылымдар деген екі бөлімнен тұрады. Филология және әдебиеттану секциясында 15 толық мүше, екі қауымдас мүше және 16 корреспондент мүше бар. Математикалық, физикалық, химиялық және техникалық ғылымдар секциясында 15 толық мүше, төрт қауымдас мүше және 17 корреспондент мүше бар, және ол математикалық, физикалық және химиялық ғылымдар және техникалық ғылымдар деген екі бөлімнен тұрады. Табиғи ғылымдар секциясында 12 толық мүше, екі қауымдас мүше және сегіз корреспондент мүше бар. Медициналық ғылымдар секциясында тоғыз толық мүше, екі қауымдас мүше және 11 корреспондент мүше бар. Ал өнер секциясында 12 толық мүше, алты қауымдас мүше және 14 корреспондент мүше бар. SAZU гуманитарлық және табиғи ғылымдар салаларында 17 маңызды ғылыми-зерттеу институтын құрды, олардың әрқайсысы дербес ғылыми-зерттеу ұйымы ретінде жұмыс істейді, бірақ академияның ғылыми-зерттеу орталығының (ZRC SAZU) жалпы басқаруында болады. SAZU-да бірнеше арнайы бөлім бар, соның ішінде халықаралық қатынастар және ғылыми үйлестіру департаменті SAZU-ның толық мүшесі басқарады, сондай-ақ Словения ғылым және өнер академиясының (SAZU) кітапханасы, Словениядағы үшінші ірі кітапхана, ол әлемдегі ғылыми мекемелермен үнемі әдебиет алмасады.
The president (currently Peter Štih), the two vice presidents, the secretary general and the secretaries of its various sections are elected for a period of three years with the possibility of one further re election. SAZU can have a maximum of 60 full and 30 associate members; at present it has 84 full and 10 associate members. It can also have a maximum of 90 corresponding members from scientific institutions abroad; at present it has 85 such members. SAZU is active in different fields of research, as reflected in the corresponding six sections of the Academy: The Section of Historical and Social Sciences has 11 full members, three associate members and 19 corresponding members, and comprises two subsections, Historical Sciences and Social Sciences. The Section of Philological and Literary Sciences has 15 full members, two associate members and 16 corresponding members. The Section of Mathematical, Physical, Chemical and Technical Sciences has 15 full members, four associate members and 17 corresponding members and comprises two subsections, Mathematical, Physical and Chemical Sciences and Technical Sciences. The Section of Natural Sciences has 12 full members, two associate members and eight corresponding members. The Section of Medical Sciences has nine full members, two associate members and 11 corresponding members. And the Section of Arts has 12 full members, six associate members and 14 corresponding members. SAZU has founded 17 important research institutes from the fields of the humanities and natural sciences, each of which functions an autonomous research organisation, yet falls under the overall management of the Academy's Research Centre (ZRC SAZU). SAZU also has several special units, including the Department for International Relations and Scientific Co ordination is headed by a full member of SAZU and the Slovene Academy of Sciences and Arts (SAZU) Library, the third largest library in Slovenia, which regularly exchanges publications with scientific institutions all over the world.
Тарих
Словения ғалымдары 1919 жылы Любляна университеті құрылғаннан бастап академия құру идеясын қарастырды. 1921 жылы Гуманитарлық ғылымдар ғылыми қоғамы құрылды. Милан Видмардың күш-жігерінің арқасында 1943 жылы, итальяндық аннексия кезінде Любляна қаласының мэрі Леон Рупник жарлық шығарып, қоғам атына «словендік» деген сөз қосылды. Соғыстан кейін бұл атау өзгерту ескерілмеді. 1945 жылдың күзінде Борис Кидрич басқаратын Словения Ұлттық Үкіметі академиядан тәуелсіздігін алып, оны Ғылым және өнер академиясы деп атады. Оның әкесі, әдебиет тарихшысы Франс Кидрич президент болып сайланды және 1948 жылы екінші мерзімге қайта сайланды. 1948 жылы академия одан да көп тәуелсіздігінен айырылып, Словения Ғылым және өнер академиясы болып қайта аталды. Жаңа заңға сәйкес академия мүшелерін жоғалтып, 30 күннен кейін таратылды.
Slovenian scientists entertained the idea of an Academy since the establishment of the University of Ljubljana in 1919. The Scientific Society for Humanistic Sciences was established in 1921. Due to the efforts of Milan Vidmar, the epithet Slovenian was added to its name in 1943 with a decree by Leon Rupnik, the mayor of Ljubljana under the Italian annexation. The renaming was disregarded after the war. In autumn 1945, the National Government of Slovenia led by Boris Kidrič took autonomy from the Academy and again named it Academy of Sciences and Arts. His father, the literary historian France Kidrič was elected its president, and confirmed for the second term in 1948. In 1948, it lost even more autonomy and was renamed to the Slovenian Academy of Sciences and Arts again. The academy lost its members with the new act and 30 days later ceased to exist.