Кіріспе
Госпел музыкасының субжанры. Оңтүстік госпел музыкасы – христиан музыкасының бір жанры. Оның аты АҚШ-тың оңтүстік-шығысында пайда болғандығынан келіп шыққан. Оның мәтіндері Киелі кітаптағы үйретімдер мен христиандық өмірге қатысты жеке немесе қоғамдық сенімді білдіру үшін, сондай-ақ (музыкалық стильдерінің алуандығына қарай) көп тараған әлемдік музыкаға христиандық балама ретінде жазылған. Көбінесе «квартет музыкасы» деп аталатын оңтүстік госпелы дәстүрлі түрде «төрт ер адам және фортепиано» жиынтығымен орындалған. Жылдар өте келе ол АҚШ-та және шетелде, әсіресе бейбі бумерлер мен Оңтүстік АҚШ-та тұратындар арасында кең таралған музыка түріне айналды. Басқа музыка түрлері сияқты, оңтүстік госпелының жасалуы, орындалуы, маңызы және тіпті анықтамасы мәдени және әлеуметтік жағдайға байланысты өзгеріп отырады. Ол әртүрлі мақсаттар үшін жазылып, орындалады, олар эстетикалық ләззат алудан бастап діни немесе рәсімдік мақсаттарға дейін, тіпті нарықтағы ойын-сауық өнімі ретінде де қолданылады.
Southern gospel music is a genre of Christian music. Its name comes from its origins in the southeastern United States. Its lyrics are written to express either personal or a communal faith regarding biblical teachings and Christian life, as well as (in terms of the varying music styles) to give a Christian alternative to mainstream secular music. Sometimes known as "quartet music" for its traditional "four men and a piano" set up, southern gospel has evolved over the years into a popular form of music across the United States and overseas, especially among baby boomers and those living in the Southern United States. Like other forms of music, the creation, performance, significance, and even the definition of southern gospel varies according to the cultural and social context. It is composed and performed for many purposes, ranging from aesthetic pleasure, religious or ceremonial purposes, or as an entertainment product for the marketplace.
Шығу тегі
Оңтүстік евангелиелік әннің өзіндік жанр ретінде қалыптасқан күні, әдетте 1910 жыл деп есептеледі. Осы жылы Теннесси штатының Лоренсбург қаласында Джеймс Д. Воган музыка баспасы үшін әндер жинағын сату мақсатында алғашқы кәсіби квартет құрылды. Дегенмен, музыка стилінің өзі кем дегенде 35 жыл бұрын пайда болған, бірақ оңтүстік евангелие 1870 жылдары ауылдық уағызшы Эверетт Беверли жасаған деген дәстүрлі пікір негіссіз. 1910 жылға дейін жанрдың бар екенін Чарльз Дэвис Тиллманның (1861–1943) еңбектерінен көруге болады, ол «Ескі заман діні» әнін танымал етіп, «Тұрмыстың көкке апаратын темір жолы» әнін жазып, 22 ән жинағын шығарды. Жанрдың кейбір бастауларын Альдин С. Киффер мен Ефрем Рубуштың баспа жұмыстарында және «үлгілі мектептерде» немесе ән мектептерінде табуға болады. Оңтүстік евангелиесін саяхаттап жүріп сабақ беретін ән мектеп мұғалімдері, квартеттер және А. Дж. Шоуолтер компаниясы (1879) және Бакстер музыка және баспа компаниясы сияқты нота баспа компаниялары таратып жүрді. Уақыт өте келе оңтүстік евангелиесі дәстүрлі әндер, а капелла (аспапсыз жаз стиліндегі ән салу), кантри, блюграсс, спиричуэлс және «конвенциялық әндер» әндетін топтармен эклектикалық музыкалық формаға айналды. Ол американдық оңтүстіктегі ақ музыканттардың музыкалық дәстүрлерінен өркендегендіктен, оңтүстік евангелиесі атауы қара евангелиесінен ажырату үшін қолданылды. Конвенциялық әндерде әдетте өзара қарама-қарсы гомофониялық және контрапунктілік бөлімдер болады. Гомофониялық бөлімдерде төрт дауыс бірдей сөздермен және ырғақпен әндейді. Контрапунктілік бөлімдерде әр топ мүшесінің өзіндік мәтіні мен ырғағы болады. Бұл әндер «конвенциялық әндер» деп аталады, себебі АҚШ бойынша әртүрлі конвенциялар осы стильде ән салу үшін жүйелі түрде жиналатын. Конвенциялық әндер Stamps Baxter School Of Music сияқты оқу орталықтарында квартет мүшелерін өз дауыстарын әнге шоғырландыруға үйрету үшін пайдаланылды. Конвенциялық әндердің мысалдары: «Аспандық шеру», «Мен қазір Қанаанда тұрып жатырмын», «Әлемге күлімдеу сыйла» және «Аспан мерекесі».
Алғашқы орындаушылар
Оңтүстік евангелиесі кейде жанкүйерлер арасында «квартет музыкасы» деп аталады, себебі бастапқыда тек еркектерден – тенор, бас, баритон және бас партияларынан тұратын квартеттер болған. Алғашқы квартеттер көбінесе а капелла орындалған немесе тек пианино немесе гитарамен сүйемелденген, ал кейбір жағдайларда, әсіресе блюграсс музыкасының ықпалында болған Аппалачия аймақтарында пианино мен банджомен бірге орындалған. Уақыт өте келе, толық музыкалық топтар қосылды, ал кейінірек алдын ала жазылған сүйемелдеулер (саундтректер) пайда болды. ХХ ғасырдың басында Оңтүстік евангелиесі шығармашылық күшінің көп бөлігін Оңтүстікте пайда болған қасиеттілік қозғалысының шіркеулерінен алды. The Speer Family, The Stamps Quartet, The Blackwood Family және The Lefevre Trio сияқты алғашқы евангелие орындаушылары 1920-шы, 1930-шы, 1940-шы және 1950-ші жылдары жазбалары мен радиодағы өнер көрсетулері арқылы кең танымалдыққа ие болды. 1927 жылдың 20 қазанында The Stamps Quartet RCA Victor үшін «Give The World A Smile» әнін жазды, ол квартеттің танымал әніне айналды. The Stamps Quartet Техас штаты мен Оңтүстік аймағындағы радиода жиі естілді. Бірнеше топ Оңтүстік евангелие музыкасындағы пионерлер саналды. The Blackwood Brothers, Джеймс Блэквуд пен Дж. Д. Самнермен бірге, автобуста саяхаттайтын алғашқы топ болды, ол қазір Теннесси штатының Пиджон Фордж қаласындағы Оңтүстік Евангелие мұражайы мен Даңқ залында қойылған. Самнер сонымен қатар Ұлттық Квартет Конвенциясын құруға белсенді түрде қатысты, ол жыл сайынғы музыкалық фестиваль болып табылады, онда көптеген топтар, белгілі де белгісіз орындаушылар бір апта бойы өнер көрсетеді. The Speer Family аралас топтарды (ер және әйел орындаушылар) кең танымалдыққа жеткізгенімен белгілі болды. 1950-1960 жылдардағы ең танымал топ – The Statesmen Quartet болды, ол кейінірек дамыған толық еркектер квартеттерінің кең танымалдылығына үлгі көрсетті. The Statesmen өзінің сахналық өнерімен және джаз, рэгтайм және тіпті ерте рок-н-ролл элементтерін музыкасына енгізгенімен танымал болды. Олар сәнді костюмдермен және көпшілікке тартымды кескінімен сахнада өнер көрсетті, сондай-ақ «Happy Rhythm» (Rockin and a'Rollin) әнімен танылды.
"Гейтер" сериясы
Дәстүрлі оңтүстік евангелистік музыка 1990 жылдары Билл мен Глория Гейтердің күш-жігері мен олардың «Gaither Homecoming» турлары мен бейнежазбаларының арқасында үлкен танымалдыққа ие болды. Бұл 1991 жылы SGM жанрындағы ең белгілі және жақсы көрілетін орындаушылардың кездесуі ретінде басталған болатын. «Homecoming» сериясының нәтижесінде оңтүстік евангелистік музыканың бүгінде АҚШ-та және Ирландия, Австралия сияқты көптеген шетелдерде жанкүйерлері бар.
1990 жылдар және одан кейінгі жылдар
1990 жылдарға қарай "көне үлгідегі" төрттік стильдегі музыкаға көбірек солистер мен дуэттер енгізіле бастады. Ол әлі күнге дейін Оңтүстік-Шығыс және Оңтүстік-Батыста кең таралғанымен, бүкіл елде, тіпті халықаралық тыңдарманға ие. Музыка "қалалық емес, көбірек ауылдық, жасанды емес, шынайы" сипатқа ие болып қала береді. 2005 жылы M Street Publications баспасынан шыққан радио жылнамасы (The Radio Book) АҚШ-та 285 радиостанцияның негізгі форматы "оңтүстік евангелиесі" деп белгіленгенін, оның ішінде 175 AM және 110 FM станциясы бар екенін хабарлады. Шындығында, оңтүстік евангелиесі AM станциялары үшін ең танымал 9-шы, ал FM станциялары үшін 21-ші формат болды. Оңтүстік евангелиесін насихаттаушылар әр апта сайын оңтүстік евангелиесі музыкасын ойнайтын мыңнан астам радиостанцияға қызмет көрсетеді. Соңғы жылдары интернетте ғана жұмыс істейтін бірнеше "радио" станциялары пайда болды. Оңтүстік евангелиесін таныстыратын екі танымал спутниктік станция – XM спутниктік радиосының 34-канал және Sirius спутниктік радиосының 65-канал (67-ден өзгертілген). Екеуі де "enLighten on SiriusXm" деп аталатын бірдей бағдарламаны ойнатады. Enlighten оңтүстік евангелиесін ойнайды және Пол Хейлдің "Gospel Greats" және Билл Гейтхердің "Homecoming Radio" сияқты апта сайын эфирге шығатын бірнеше бағдарламаларын ұсынады. Соңғы онжылдықтарда оңтүстік евангелиесінің жаңа түрі танымал бола бастады. Бұл стиль прогрессивті оңтүстік евангелиесі деп аталады және дәстүрлі оңтүстік евангелиесі, блюграсс, заманауи кантри, қазіргі заманғы христиан және поп музыка элементтерінің үйлесімімен сипатталады. Прогрессивті оңтүстік евангелиесі әдетте дауыстарын шексіз кеңейтетін әртістерді ұсынады. Дәстүрлі стильдегі оңтүстік евангелиесі әншілері классикалық ән айту стилін қолданады. Лирикалық тұрғыдан алғанда, прогрессивті оңтүстік евангелиесі әндерінің көпшілігі дәстүрлі оңтүстік евангелиесі үлгісінде құрылған, олар нақты жақсы хабар мен куәлік беруге бағытталған. Оңтүстік евангелиесінің адал жақтастары әнге оңтүстік евангелиесі таңбасын қою үшін лирикалық мазмұн мен музыкалық стильді маңызды факторлар деп санайды. Көптеген жағдайларда ерекшеліктер болғанымен, оңтүстік евангелиесі әндерінің көпшілігі мақтау мен құлшыныс ретінде жіктелмейді. Оңтүстік евангелиесі әндерінің көпшілігі "Құдайға" емес, "Құдай туралы" айтылады. Ал оңтүстік евангелиесі лирикасы, қазіргі заманғы христиан музыкасынан (CCM) айырмашылығы, христиандық хабарында ашық болып табылады, кейде CCM-де "екі мағыналы" лирика кездеседі, оны Құдайға деген терең махаббат немесе адамға деген сезім деп түсіндіруге болады.
Медиа
Теннесси штатының Дейтон қаласынан Р. Э. Уинсетт басып шығарған әндер жинақтары арқылы танымал болған оңтүстік евангелие жанры, бастапқыдан-ақ жазбалар, радио және теледидар технологияларын жанрды насихаттау үшін пайдаланған санаулы жанрлардың бірі болды. Оңтүстік евангелие музыкасы үшін ең ұзақ басылып келген журналдардың бірі – "Singing News". Олар 1970-ші жылдардың басында радио эфирінде ойналатын әндердің тізімін ұсынып, жыл сайын жанкүйерлер жүргізетін марапаттау шараларын өткізе бастады. Сонымен қатар, олар оңтүстік евангелие жанрына қатысты тақырыптарды талқылау үшін жанкүйерлерге арналған форумдар ұйымдастырды. Интернет-қызметтерге көшу "SoGospelNews.com" сияқты компанияларды әкелді, ол оңтүстік евангелие үшін танымал онлайн-форумға айналып, соңғы он екі жылдан бері оны қолдап келеді. Сайтта музыкалық тізімдер, форумдар және жанкүйерлерге арналған чат-бөлмелер бар. Интернет-радио компьютерлік технологияларды және үздіксіз эфирді пайдаланып, оңтүстік евангелие музыкасының жанкүйерлер қатарын кеңейтті. Осы бұқаралық ақпарат құралдарының ішінде "Sunlite Radio" бар, онда дәстүрлі радиода естілетін көптеген оңтүстік евангелие бағдарламалары ойнатылады. Бұл тізімге Пол Хейлдің "The Gospel Greats" бағдарламасы (жақында эфирде 30 жылдығы тойланды), Гари Уилсон жүргізетін апталық жарты сағаттық "Southern Gospel USA" және "The Old Gospel Ship" және Джим Лаудермилкпен бірге "Heaven's Jubilee" сияқты классикалық радио бағдарламалары кіреді. Тағы бір онлайн-станция – "The Gospel Station".