Кіріспе

Музыкалық орындау практикасы

Музыкадағы ноталар inégales – бұл негізінен барокко және классикалық музыка дәуірлерінен бастау алатын орындау практикасы. Онда бірдей ноталық ұзақтығы бар кейбір ноталар тең емес ұзақтықта орындалады, көбінесе ұзақ және қысқа ноталар кезектесіп. Бұл практика 17-18 ғасырларда Францияда кеңінен таралды, сонымен қатар сол кезде басқа Еуропа елдерінде де кездесті. 20 ғасырда джазда стандартты орындау практикасы ретінде қайта жанданды. "Notes inégales" фразасы француз тілінде "тең емес ноталар" деген мағынаны білдіреді.

Қазіргі заманға дейінгі дәуір

Бірдей емес ұзындықтағы ноталарды тең мәнді жұптар түрінде жазу практикасы орта ғасырлардың ерте музыкасына дейін жете алады; шындығында, кейбір ғалымдар Рим-католик шіркеуінің әндерінің, соның ішінде Амброзиан әндерінің, ұзақ және қысқа ноталарды кезектестіре орындалған болуы мүмкін деп санайды. Бұл түсіндіру Әулие Августин Амброзиан әнұранын үш уақытта (tria temporum) деп атаған сөзіне негізделген; мысалы, кейінгі көшіруші бетке тең ноталар тізбегі ретінде түсірген өлең, үш уақыттық топтарда жарты нота, ширек нота, жарты нота, ширек нота және т.б. ретінде орындалған болар еді. Ритмдік режимдер, олардың әр түрлі ұзын-қысқа үлгілерді тең жазылған ноталарға қолдануы, сондай-ақ, ноталардың тең емес орындалуының (notes inégales) алдағысы болуы мүмкін, әсіресе Францияда, атап айтқанда Нотр-Дам мектебінде қолданылған. Дегенмен, 13-шы ғасырдың соңындағы ритмдік режимдердің ars antiqua қолданысы мен 16-шы ғасырдың ортасы арасындағы үлкен алшақтық, Лой Буржуа алғаш рет ноталардың тең емес орындалуы туралы айтқан кезде, осы аралық кезеңнің ағылшын полифониясында осы практиканың іздерін табу қиын.

Француздық шығу тегі

Францияда 16-шы ғасырдың соңында ноталардың теңсіздігі (notes inégales) орындаушылық практикада маңызды рөл атқара бастады. Орындауда ноталардың теңсіздігін атап көрсететін алғашқы трактаттар осы тәжірибе мақсаты – әдемілік пен қызығушылық қосу екенін көрсетеді. 1550 мен 1810 жылдар аралығында Франциядағы 85-тен астам музыка теориясы және орындаушылық трактаттарда осы тақырыпқа сілтеме жасалған, олардың көп бөлігі 1690 мен 1780 жылдар аралығында жазылған. Бұл жазбаларда айтарлықтай сәйкессіздіктер бар, бірақ 17-шы ғасырдың соңында белгілі бір консенсус пайда бола бастады. Георг Муффаттың Lullist дәстүріндегі notes inégales туралы түсіндірмесінде, ол бұл теңсіздік процедурасына жататын азайтудың бірінші деңгейі екенін айтады. Кейде notes inégales тең емес деп белгіленеді, мысалы, Франсуа Купереннің кейбір клавирлік шығармаларында, ол ұзартылған нотаны көрсету үшін нүкте қолданады. Рамоның осыған ұқсас үзінділері (оның бірінші Гавоттарында) бұл теңсіздіктің сегізінші-он алтыншы ноталық жұптарға қарағанда, сегізінші-сегізінші ноталық жұптарға қарағанда күштірек екенін көрсетеді, себебі олар теңсіз ойналатыны түсініледі. Керек теңсіздіктің нақты мөлшері де нақтыланбаған, көптеген трактаттар бұл мәселені орындаушының талғамына қалдырады. Бұл айырмашылық контекстке байланысты екі нүктеден бастап, аздап сезілетінге дейін өзгеруі мүмкін. Кейбір жаңа мақалалар мен кітаптарда осы тақырыпқа толық талдау жасалып, орындаушыларға практикалық кеңес берілген. Сондай-ақ, осы кезеңнен сақталған музыкалық сағаттар нүктелерді айқын көрсетеді, себебі бұл құрылғылар notes inégales-тің 3:2 қатынасы сияқты нәзік (яғни, бірінші нота үшін соққының үш бестен екі бөлігі, жұптың екіншісі үшін екі бестен бірі), сондай-ақ 2:1 (үштіктер) және 3:1 (сегізінші-он алтыншы ноталық жұптар және олардың еселіктері) сияқты түрлерін сақтап қалған. Кейбір жағдайларда notes inégales қолданудан босатылған деп есептелген. Сол қолдағы сынған арпеджиолық фигурация, мысалы, Альберти басы, әрқашан тұрақты ойналатын деп түсінілген. Кейде croches égales деген нақты белгіні көруге болады, ол тең кваверлер немесе сегізінші ноталар екенін білдіреді. Аралас ноталық құндылықтары бар үзінділер бұл тәжірибеден босатылған болуы мүмкін. Кейде бірнеше ноталардың үстінен ұзын сызық салынған, бұл барлық ноталарды бірдей ойнау керектігін, бірақ сызықтың астындағы бірінші нотаны баса айту керектігін білдіреді. Көп ажыратылған үзінділер, тіпті осы жағдайда да, көздер бірауыздан келіспесе де, біріктірілген үзінділерге қарағанда теңсіз ойнатылмауы мүмкін. Егер үзінді нүктелі болса, нүктелі ноталардың немесе notes inégales-тің күшті ырғағы кейде барлық ережелерді жоққа шығарады. 1709 жылғы Суиталардың бірінші жинағынан Гендельдің D минорындағы фугасының алғашқы басылымдарында тақырыптың алғашқы бірнеше ноталары нүктелі ырғақтармен көрсетілген, бірақ нүктелер алғашқы екі жазбада 4 нотадан кейін тоқтайды; ал келесі екі жазбада Гендель тек алғашқы екі нотаны нүктелейді. Туындының энергиясы нүктелі текстураны тұрақты сақтауға мүмкіндік береді, бірақ ұзақ-қысқа ноталар кейде "қысқа-ұзақ" сәттерімен ауыстырылуы мүмкін, әлі де нүктелі әсерді сақтайды, немесе Джон О'Доннелл сипаттағандай, "Ұлы Стиль", бірақ кейбір өзгерістер де тиімді болуы мүмкін және көптеген ережелерге сәйкес келеді. Әсіресе, француз музыкасының көп бөлігінде, сондай-ақ Гендельде де орындаушылардың алдында тұрған мәселелер бар, ең көп тараған мәселе мынадай: кейде notes inégales текстурасындағы каденцияларға жақындағанда композитор кенеттен кейбір нүктелі ноталарды анық жазып, кейде тоқтап қалады; нүктелеудің сәйкессіздігі әр музыкатанушы, теоретик және орындаушы үшін мәселе болып қала береді. Энтони Ньюман мақаласында, басқа барлық музыкалық факторлар мен мәселелер тең болғанда, нүктелі текстура каденцияға жақындағанда әдетте азайады, сондықтан нүктелер каденцияға жақындағанда кейде өте таңғажайып тоқтап, басталады деп болжайды.

Ұзын-қысқа жұптар

Көбінесе, Франсуа Куперин, Жак Дюпли, Антуан Форкерей, Пьер Дюмаж, Луи Николас Клерамбо, Жан Франсуа Дандриу және Жан Филипп Рамо сияқты француз бароккосының ірі клавиатура композиторларының шығармаларындағы француз репертуарында, ноталардың ұзақ-қысқа түрі бір-бірімен байланысқан ноталар жұбы арқылы көрсетілген.

Lullist қысқа/ұзын жұптар

Кейде ноталардың ұзақ-қысқа нұсқасы қысқа-ұзаққа айналып, кейде Ломбард ырғағы немесе Шотландиялық серпіліс деп аталады. Ноталардың байланысты жұптары қысқа-ұзақ "негальді ноталардың" белгісі болуы мүмкін деген пікір бар, және бұл практика Франциядан тыс, Еуропаның, әсіресе Германия, Австрия және Англияның "француздық (Лулльдік үлгідегі)" композицияларына тараған, тіпті Бетховеннің (және басқа француздық емес және барокколық емес композиторлардың) жылдам бөлімдеріндегі байланысты ноталардың орындалуына да әсер еткен, мысалы, F мажордағы, Op.78 сонатасында және басқа сонаталарда, онда темп пен байланысты ноталардың үйлесімі тек Ломбардтық немесе серпілісті қысқа-ұзақ "негальді ноталардың" орындалуына мүмкіндік береді. Реставрациялық Англияда, француздық үлгідегі, Лулльдің ықпалындағы Генри Пурселл, Уильям Крофт, Еремия Кларк және олардың замандастарының шығармаларында музыкалық әдебиеттерде қысқа-ұзақ байланысты ноталардың жұптарын кездестіруге болады, ал көбінесе әртүрлі дереккөздер қысқа-ұзақ "серпілісті" ноталарды негальді ырғақтармен нақты жазып көрсетеді.

Француз стилін Франциядан тыс жерде еліктеу

Франциядағы ноталардың теңсіздігін (notes inégales) түсінудің ең жақсы көздерінің бірі – басқа еуропалық елдер композиторларының оны үлгі алып жазған музыкалық нотациясы. Италия, Германия және Англия музыкасы француз музыкасының осы ерекшелігін қабылдады, бірақ айырмашылығы – ноталардың теңсіздігі көбінесе жазылып көрсетілген, себебі барлық орындаушылардан өздігінен ноталарды теңсіз етуді күтуге болмады (алайда Георг Муффат пен Телеманнан алынған мәліметтер неміс орындаушыларының осы тәсілмен жақсы таныс екенін күшті дәлелдейді).

Франциядан тыс жерлерде таралуы

Францияда жазылмаған музыканы орындау кезінде ноталардың теңсіздігін қолдану, мысалы, Дж. С. Бахтың музыкасы өте даулы, және шын мәнінде 20-шы ғасыр музыка ғылымында ең қызу пікірталастардың біріне әкелді. Бір ойлау мектебі француздық тәжірибенің Еуропада кеңінен таралғандығын көрсетуге тырысты, ал Бах пен Скарлатти сияқты әртүрлі композиторлардың музыкасын орындау нүктелі ырғақтармен толықтырылуы керек; екінші бір ойлау мектебі, егер нүктелі ырғақтар нақты белгіленбесе, тіпті нота ойнау олардың музыкасында қалыпты жағдай болды деп есептеді. Екі жақтан келген дәлелдер де қызықты: мысалы, 17 ғасырдағы ағылшын жазбалары тең емес ойнауды ұсынады (Роджер Норттың 1695 жыл шамасында жазылған "Менің жазбаларым" атты автобиографиялық еңбегі, ағылшын лютня музыкасына сілтеме жасай отырып, осы тәжірибені нақты сипаттайды), сондай-ақ Франсуа Куперин, "Л'арт де тучер ле клавесин" (1716) еңбегінде итальяндық музыкада итальяндықтар әрқашан ноталарды ойнатылуын қалайтын тәртіпте жазады деп жазды. Дегенмен, Англия сияқты кейбір аймақтарда, Италия мен Германия сияқты басқа аймақтарға қарағанда бұл тәжірибе кеңінен таралған болуы мүмкін. Дж. С. Бах "Фуга өнерінен" Contrapunctus II стилін еліктеді; алайда, бұл шығармада ноталардың теңсіздігі нүктелі ырғақтар түрінде жазылған. Бірақ Contrapunctus VI-да, "Ouverture" күрделі текстурасында жазылған композиция, "Stile francese" стилінде, Бах "нүктелі стильді" кеңейтуде қолданады және ноталарды жазады. Көптеген трактаттарда баяу ырғақтардың жылдам нота топтарының қысқа ноталарымен "үйлесімді" болуы үшін жай ырғақтар сипатталғанмен, ол ноталарды жазады. Ал, бәлкім, ең маңыздысы, Contrapunctus 16 – іс жүзінде бір нормаль және оның айналық инверсиясы бар екі фуга, ноталардың теңсіздігі үштіктердің текстурасында жазылған, бұл нүктенің әртүрлі мәнін, сондай-ақ ноталардың теңсіздігінің әртүрлі "свингін" көрсетеді. Бұл шығарманың клавирлік аранжировкасында ноталардың теңсіздігі жазылмаған, бұл Бах пен оның айналасындағыларға ноталардың теңсіздігі, ырғақты өзгерту тәжірибесі белгілі болғанын көрсетеді. Жастық шағында Бах Германияның солтүстігіндегі Цельде (Люнебургке жақын) Георг Вильгельмнің француз үлгісіндегі сарайында саяхаттап, оқыды, онда Лүллидің Concert Royal үлгісінде оркестр болды. Осы уақыт ішінде ол француз стиліндегі композицияларды зерттеді және жазды, мысалы, органға арналған бес бөлімді толық емес Фантазия және фуга, BWV 562, француз барокко композиторы Де Гриньидің шығармаларының дауыстылығы, текстурасы және құрылымына негізделген, бұл оны ноталардың теңсіздігіне лайықты етеді. Оның кейінгі жұмысы, C-минордағы Фантазия және фуга, BWV 537, сондай-ақ, негізінен 8-ші нота текстурасын қолданады, сол уақытта қолтаңбамен жазылған, ұқсас текстураға ие және ұзын-қысқа ноталарды қолдануға жақсы жауап береді.

Хандель

Гендель көптеген шығармаларында тең емес ноталарды қолданған және түсінген сияқты көрінеді. Алайда, француз әдебиетінде жиі кездесетіндей, нүктелердің қайдан басталып, түсініксіз себептермен қайда тоқталатыны туралы толыққанды түсіндірілмеген сәйкессіздіктер де бар. Бірақ Ньюман байқағандай, мұндай жағдайлар көбінесе каденцияға жақындағанда орын алады. Дегенмен, жалпы алғанда, Генделдің көптеген сюиталарында, тіпті оркестрлік музыкасында да тең емес ноталардың қолданылуы берік орын тапқан. Бұл ең айқын түрде кейбір авертюраларда көрінеді, бірақ нәзік тең емес ноталар жақсы нәтиже беретін көптеген бөлімдер бар, мысалы, E минор сюитасының сарабандасы (Сегіз үлкен сюиталар жинағынан; оның ең алғашқы жинағы) және оның барлық клавиширлік және тіпті оркестрлік шығармаларындағы көптеген менуэттер. Оның оркестрлік және вокалдық музыкасында да "француздық" элементтерге кездесуге болады. Генделдің континентаралық шығуына қарамастан, кейбір менуэттер, клавиширлік және оркестрлік, нәзік тең емес ноталармен жақсы үйлеседі. Германияда немесе Англияда болсын, ол француз тең емес ноталары мен авертюра стилінде шебер болған. Ол Георг Муффаттың туысының ықпалына қатты ішкен, оның туралы төменде айтылады, және бұл Генделдің француз стилін қабылдауының бір бөлігі болуы мүмкін. Сонымен қатар, кейде "француздық" емес, Генделдің жылдар бойы дамытқан өзіне тән "ағылшын" стиліндегі бөлімдерге кездесесіз, бірақ олар да тең емес ноталарға (яғни теңсіздік тәсіліне) ұшырағанда өте жақсы дыбысталады.

Георг Муффат

Луллистік модельге байланысты стильдік тәжірибелердің барлық жиынтығы, оның ішінде ноталардың inégales ерекшелігі ырғақты өзгертудің маңызды белгісі болды, 17 ғасырдың соңы мен 18 ғасырдың басында австриялық композитор Георг Муффат арқылы Германия мен Австрияда кеңінен тарады. Ол Лулли әкімдігіне Луллидің орындалу тәжірибесін зерттеп, жүйелеу үшін барды және бұл жұмысты өзінің "Florilegium Secundum" жинағына жазған толық алғы сөзінде іске асырды. Бұл жинақта Луллидің үлгілері мен орындалу практикасына негізделген оркестрлік сюиталар бар, сонымен қатар Муффаттың Италияда Кореллимен бірге жүргізген зерттеулерінің нәтижелері синтезделген. Жазушылар Муффаттың 1698 жылы неміс, француз, итальян және латын тілдерінде жариялаған егжей-тегжейлі алғы сөзінің әсерін ұзақ уақыттан бері мойындап келеді, онда ол Луллилік ойнау тәсілін кез келген басқа авторға (және негізгі орындалу практикасының көзіне) қарағанда анық жүйелейді. "Florilegium Secundum" жинағының ықпалы арқылы, оның бұрынғы маңызды еңбектерінен кейін, көптеген адамдар, соның ішінде 18 ғасырдың көрнекті жазушысы және музыка сыншысы Чарльз Берни, Муффатты "Французский увертюрасын" Еуропаның қалған бөлігіне таныстырған деп есептейді, бірақ Муффатты неміс стилін "жаңа, гибридті, біріктірілген стиль" ретінде – итальяндық және француз стильдерінің ерекше және бірегей синтезі ретінде "жасаған" деп санауға болады; бізге нағыз, бірегей неміс музыкалық стилінің бастамасы ретінде жеткен ерекше айқындалатын текстураны жасаған.

Бах

Әрине, итальян стилі мен жаңа "модалы" люллист/француз стилі арасындағы жаңа күрделі трансформация мен бірігу Бахтың шығармаларындағы күрделі француздық овертуралық текстураларда айқын көрінеді және Бахтың өзінің оркестрлік сюиталарының үлгісін қалыптастырды, сондай-ақ Бах Италиялық концертпен бірге жариялаған Француздық стильдегі овертура, BWV 831, Ж.С.Бахқа дейінгі Австрия және Германия музыкасына қарағанда текстураның тереңдеген қарқындылығын көрсетеді. Бахтың текстураларында француз композиторының 8-ші ноталары, тең емес ноталарға жататын ноталар, Бахтың 16-шы ноталарына айналды. Бірақ сонымен бірге, басқа ритмдер "жетілдірілді", ал үш ноталық он алтыншы ноталық фигуралардың кейбір түрлері жиі "үш 32-ші ноталық көтеріңкі фигураларға сығылды". Көтеріңкі 8-ші ноталар көтеріңкі 16-шы ноталарға айналды. (Барлық 8-ші ноталар бірдей жазылып, ұзақ және қысқа ноталармен тең емес ноталармен көрсетілді). Бахтың текстурасы Лулли мен Муффаттың текстурасынан әлдеқайда күрделі болды. Осының салдарынан, тең емес орындалуға қабілетті ноталардың қайсысы екендігіне қатысты түсініксіздік туды. "Француздық стильдегі овертураның" бұрынғы нұсқасында Бахтың шәкірті Иоганн Преллердің қолжазбасында үш 32-ші нота әлі де солай белгіленбеген. Оның орнына текстура 16-шы ноталарға толы, ал Преллердің барлық орындарында тең емес ноталарды білдіретін әшекейлері бар – Преллердің көптеген трилдері мен морденттері әрбір төрт 16-шы ноталық топтың бірінші және үшінші ноталарында орналасқан – егер стандартты ұзақ-қысқа тең емес ноталарға ұшыраса, олар нүктемен ұзартылып, әшекейлеуге көбірек уақыт болар еді; шындығында, 16-шы нотаның үшіншісінде болатын әшекейлер үштің біркелкі емес топтарын француз стиліндегі 32-ші ноталық көтеріңкі ырғаққа жетілдіруге мүмкіндік бермейді. Алайда, шығарманы жариялауға дайындалғанда Бах өзінің күрделі текстурасының дұрыс түсінілмегенін, және көптеген 16-шы ноталардың тең емес ноталар емес, "овертура стилінде" ойналуы керектігін түсінді, онда үш "бірге байланыспаған" (яғни төрт 16-шы ноталық топтың біріншісі байланған немесе үнсіздік) келесі үш 16-шы нота "бірге байланыспаған" деп санауға болады. Мұндай 16-шы ноталар "қозғалыстың "Овертура" бөлімінің көп бөлігінде 32-ші ноталық көтеріңкі фигураларға сығылады". Алайда, 13-ші тактта ұзақ-қысқа тең емес ноталарға жарамды бекітілген 16-шы ноталар бар, және Бах "оларды өзгеріссіз қалдырады". Орындаушы сол үзіндідегі 16-шы ноталарға тиімді түрде тең емес ноталарды қолдануға болады. Тағы да, люллистік үлгіге сәйкес, овертураның қалған бөлігінде бірдей жазылған 8-ші ноталар жоқ; олардың барлығы Die Kunst der Fuge-дің Contrapunctus 2 сияқты 8-ші және 16-шы ноталар ретінде "жазылған". Орындауда, тең емес ноталар тіпті де өткір болуы мүмкін, ұзақ-қысқа жұптардың ұзын нотасы ұзарып, қысқа көтеріңкі нота көтеріңкі 32-ші ноталар тобының соңғысына сәйкес келеді; мұның бәрі тең емес ноталардың икемділігіне, сондай-ақ француз стилінің тағы бір мұрасы – "көтеріңкі ассимиляция" ұғымына сәйкес келеді. Бір жағынан, 17-18 ғасыр композиторы/орындаушысы үшін тең емес ноталар "овертура стилінің" немесе in stile francese өзара байланысты салдары болды. Бахтың басқа қозғалыстары Ouverture Texture, онда 16-шы ноталар ұзақ-қысқа тең емес ноталарда ойналуы мүмкін, WTCI-дегі D мажордағы фуга; D минорындағы француздық сюитадағы жига; WTC II-дегі D минорындағы фуга – онда 16-шы ноталар жалпы үштік текстураға қарсы ұзақ-қысқа тең емес ноталарда ойналуы мүмкін (клавиатуралық аранжименттердегі Kunst der Fuge-дегі фугадан айырмашылығы жоқ, және D мажорлық партитадан Ouverture-дегі 16-шы ноталар, баяу Ouverture бөлімінде). Клавиатуралық әдебиеттен тыс, виолончель және лют сюиталарында C минорындағы сюитаның екі нұсқасы бар, ал сюита француз стиліне тән прелюдиямен басталады. Алғашқы нұсқа "Овертураның" алғашқы нұсқасы сияқты, көбінесе тең емес ноталарға жарамды 16-шы ноталар. Алайда Бах кейінгі нұсқаны қайта жазады, бұл қайтадан 16-шы ноталардың тең жазылуының нақтылануын көрсетеді, олар "овертура стиліндегі" ырғақты өзгеріске ұшырайды, онда 16-шы ноталардың үш тобы үш 32-ші ноталық көтеріңкі ноталар тобына айналады, көбінесе ұзақ-қысқа тең емес ноталармен нүктеленген текстураға қарсы.

J.K.F. Фишер

Бахтан бір буын бұрын өмір сүрген, өте ықпалды композитор Иоганн Каспар Фердинанд Фишер де осы австриялық/неміс ұлттық музыкалық стилінің жаңа өзгеруін "қабылдады". Фишерді зерттеу "тең емес ноталар" тақырыбына қатысты емес, бірақ оның үлкен Шаконы – Пурселлдің ұстазы Джон Блоу көшірме жасаған, бұл сәйкессіздік емес – екі G мажор бөлімінің біріншісінде және Шаконың аяқталуында тек тең сегізінші ноталармен жазылған. Фишердің Шаконы Луи Куперен мен Николя Ле Бегтің Шаконаларына кілт, өлшем, текстура және әсер жағынан ұқсас, олардың екеуі де Луллидің замандастары және тең нотацияланған сегізінші ноталарды "тең емес ноталар" ретінде орындауға толыққанды жарамды.

Фишердің Бахқа әсері

Фишердің тең ноталанған сегіздік ноталарына "ноталар инегаль" тәсілін қолдану арқылы, шығарма шаконе француз биі ретінде одан да жандана түседі. Фишердің "Musicalischer Parnassus" деп жариялаған сюиталар жинағы Муффаттың біріктірілген стильдік ықпалын анық көрсетеді, ал Фишердің композициялары Бахтың күрделілігін де болжайды. Бах Фишердің шығармаларын білген, ал "Жақсы темперленген клавир" фугаларындағы көптеген тақырыптар Фишердің ертерек прелюдиялар мен фугалар жинағынан алынған, тіпті кейбір ноталар сәйкес-сәйкес. Фишердің D минорындағы ең танымал сюитасы – "Uranie", оның "Musicalischer Parnassus" жинағындағы француздық ықпалы бар сюиталар жинағынан, Allemande және Courante бөлімдерінде "ноталар инегаль" қажет; ал "ноталар инегаль" тәсілін қолдану арқылы Фишердің шебер композиторлық қабілеті одан да айқын көрінеді.

Георг Муффат

Florilegium Secundum-ның бірінші еңбегінде, Fasciculus I. – Nobilis Juventus. 1. Ouverture, Георг Муффат Ouverture in stile Francese стилінде шығарма жазады, онда ол жоғарыдағы ноталарды, Violino партиясын, шамамен орындалуын «реализация» арқылы көрсетеді, мұнда ұзын-қысқа ноталардың стилистикалық тұрғыдан дұрыс орындалу практикасы ретінде ұзын-қысқа жұптар нүктелі сегізінші/он алтыншы ноталар түрінде нақты көрсетілген. Виолетта партиясында, Муффат осы бөлімді дәстүрлі, «реализацияланбаған» нотациямен жазады. Бұл 12-ші тактіден бастап сегіздік ноталардың енгізілуінен байқалады. Violino-да олар нақты ұзын-қысқа жұптарда орындалады; ал Violetta-да олар әлі де «кодталған» күйде, дәстүрлі түрде бірдей жазылған сегіздік ноталар түрінде көрінеді; композитор орындаушыдан оларды ұзын-қысқа ноталармен орындауын күтеді. Explicatio жазу практикасы, көбінесе алғашқы рет, Франсуа Купериннің Premiere Ordre шығармасында кездеседі, онда ол орындаушының қайталағанда қосуын күтетін әшекейлердің үлгілерін жазады. Ол сондай-ақ ұзын-қысқа ноталарды толық ырғақтық «түсіндіреді». Куперин мұны Courante мен Gavotte шығармаларында жасайды, орындаушы әртүрлі әшекейлерді, ырғақты өзгерістерді және орнаменттерді алып, оларды «le bon gout» (жақсы талғаммен) бүкіл шығармаларында қолдануын күтеді. Explicatio берудің осы тәсілін J.S. Бах өзінің D минорлық француздық сюитасында, BWV 812, және сондай-ақ G минорлық ағылшындық сюитасында, BWV 808, Сарабандасында да қолданды. Композиторлардың орындалу практикасы мәселелерін жұмыстардың өзінде дұрыс зерттеу және іске асыру үшін үлгілер беруінің үрдісі бар екені анық, көбінесе трактат жазу қажеттілігі болмайтын ауызша дәстүр аясында. Муффат өзінің Florilegium-ін көп тілді алғы сөздермен жариялап, шығармасының кеңінен таралуын көздеді (әрі олай болды), ал орындалу практикасын ауызша жеткізу мүмкіндігі болмағандықтан, музыка дұрыс орындалсын үшін, ол люллистік тәжірибені – әшекейлерді орындаудың музыкалық мысалдарымен, әртүрлі ырғақты өзгерістерді, соның ішінде inégales ноталарын түсіндіруді, сондай-ақ тембрлік және иілімдік нұсқауларды, және inégales ноталарын қашан және қайда қолдануды, сонымен қатар люллистік әшекейлер мен орнаменттердің барлық түрлерін, әсіресе айқын көрсетілмеген жағдайларда, жүйелеуді шешті. Inégales ноталарының және люллистік орындалу практикасының осылай егжей-тегжейлі жүйеленуі, оның сюиталарымен практикалық үйлесімде, және Florilegium Secundum-ның Premiere сюитасында ноталарды дұрыс және орынды қолдануды көрсету үшін жартылай кодталған/жартылай жазылған шешімдер арқылы одан әрі түсіндіру, оның жеке және музыкалық айнасынан тыс, үлкен музыкалық ортаға inégales ноталарының ырғақты өзгерту процедурасын түсінудің нақтылығына қол жеткізеді, оның музыкалық айналысына оның әріптесі Генрих Игнац Франц Бибердің 17 ғасырдағы Австрияның Зальцбург қаласындағы әлемі де кірді.

Генри Перселл

Англияда француз стилі 17 ғасырда патшаның бұйрығымен әдейі енгізілді. Ол 14 жастағы ерекше дарынды хоршы және композитор, жас Генри Перселлді Лулли сарайына, Лулли мен Луллистердің бүкіл Еуропаға танымал болған «Chapel Royal» оркестрінің стилін зерттеуге және меңгеруге жіберді. Перселл Англияға оралып, «Chapel Royal» оркестрінің ағылшын үлгісін құруы тиіс болды. Перселлдің оркестрлік және клавиштік музыкасы, Мюффаттың итальяндық және француз стильдерінің қосындысы сияқты, ағылшын және француз стильдерінің күрделірек ағылшын стиліне айналды. Перселлдің және оның замандастарының музыкасындағы ноталардың тең емес қолданылуы музыканы дұрыс орындау үшін өте маңызды. Перселл мен оның замандастары үшін маңызды нәрсе – сюиталардың көптеген бөлімдерінің әртүрлі нұсқалары, онда тең емес ноталар жазылмаған, кейбір қолжазбаларда нақты жазылған, ал басқаларында толыққанды кодталған. Бұл ритмдік және стильдік ерекшелік – ломбардтық шұғыл – Перселлдің және оның замандастарының музыкасында танымал стильдік клишеге айналды. Шұғыл жұп көбінесе қадамдық, бірақ жиі баяу тембрде төмен қарай созылатын ноталар жұбында кездеседі, олардың екінші нотасы, ұзағырақ, мақсатты нотасы, тең емес ноталардың бірінші нотасымен бірге кіші тональностьдағы төмендеген төртіншіні құрайды, бірақ әр түрлі қадамсыз интервалдарда да қолданылады, бұл тең емес ноталардың «жалпы ережелеріне» қайшы келеді. Дегенмен, бұл қолданыс Перселлдің және оның замандастарының музыкасында кең таралған. Тең емес ноталардың ең танымал мысалы, көп жылдар бойы дұрыс естілмеген (және ойналмаған) – «Мастерпис Театры» труба әуені. Бұл әйгілі труба әуені шын мәнінде француз барокко туындысы, Жан Жозеф Муренің Fanfare Rondeau, бұл шығарма қате түрде Еремия Кларкқа жатқызылған. Ол көбінесе тең сегіздік ноталармен орындалады, бірақ оның дұрыс орындалуы, әрине, барлық тең ноталанған сегіздік ноталар ұзақ және қысқа ноталармен тең емес орындалуы керек!

Классикалық кезеңдегі Англия

Роджер Норт үштіктерді екіліктерге қоюға тыйым салады; және қорытынды мынадай болуы керек: үштік екілікке бейімделуі керек, немесе екілік үштікке бейімделуі керек, екілікті тең емес ноталар түріне келтіру арқылы. Жоғарыда айтылған құбылыстардың бірі – Англияда, әсіресе Пурселл мен оның замандастарының ноталардың теңсіздігін қабылдауы. Пурселл заманындағы ағылшын музыкасында, сондай-ақ одан бұрынғы және кейінгі кезеңдерде, ноталар француз үлгісіндегі шығармаларда жиі қолданылды, мысалы, куранттарда және басқа да «француздық» би қозғалыстарында, онда тең емес ноталар жазылмайды. Бұл мәселе әрбір жағдай бойынша жеке қарастырылуы тиіс. Дегенмен, ноталардың бір түрі – «ломбардтық немесе «шотландтық» серпіліс», Елизавета заманынан кейінгі ағылшын музыкасында кең таралды және бұл бейімділік барокко және классикалық кезеңдерде де сақталды. Ол көбінесе жазылады, бірақ әрқашан емес. Қысқа-ұзын ноталардың тең емес түрі немесе «шотландтық серпіліс» кейбір фразалардың соңында, әдетте үштікке негізделген текстурада, және әсіресе үштіктерді көрсететін менуэттерде, каденциялық тұста үштіктер жоғалып, біркелкі жазылған сегіздік ноталарды ойнау қысқа-ұзын ырғақты өзгеріске шақыру сияқты жағдайларда қолдануға өте ыңғайлы. Бұл сондай-ақ «Музыканың қолғабы» (1678) (Джон Плейфорд, редактор) сияқты көшкін музыкада, сондай-ақ Томас Август Арн сияқты ағылшын композиторларының фортепианолық сонаталарында да кездеседі. Арн әсіресе кейде дуплеттерден басталатын, бірақ кейде көп үштіктерді қолданатын көптеген вариациялық бөлімдер жазды, және көбінесе ауысуларда, тіпті үштік бөлімге қарай жететін ноталарда, ұзын (немесе кейде қысқа) ноталарды тең емес етудің тиімділігі жоғары екені байқалады. Бұл сондай-ақ J.C. Бах пен Хайдн және олардың замандастарының галанттық, сезімталдық және классикалық музыкасында да жиі кездеседі. (Толыққанды мысалдар мен сілтемелер келесі жолы беріледі СЖ)

Альтернативті энтазистік теория

Бір қызығушылық тұрғысынан қарағанда, Notes Inégales идеясы – қазіргі джаздағыдай, нақты да тұрақты темппен біркелкі емес соққылар ретінде қарастырылуы мүлдем қате болуы мүмкін. Керісінше, бұл идея тыңдаушыға музыкалық жаңалық пен болжамсыздық сезімін ұғындыруға, әрбір нотаның жаңа екенін сезіндіруге бағытталған болуы керек. Осы баламалы түсіндіру сол заманғы музыканттарына жақсы белгілі басқа да түсініктерді терең түсіну және олармен таныс болу нәтижесінде туындайды. Егер осы көзқарасқа назар аударсаңыз, механикалық сағаттардан алынған дәлелдер аса сенімді болып көрінбейді, себебі музыкалық сағаттар өзінің табиғаты бойынша механикалық болып табылады. Бұл сол кездегі музыканттардың ырғақтарының ағылысқандығын сағаттарға көшірудегі шеберлердің қабілетінің шектеуі болуы мүмкін.

Жаз

20 ғасырдан бастап қазіргі күнге дейін, "ноталардың тең емес ойналуы" сияқты практика джазда да кездеседі, бірақ джаз музыканттары мен тыңдаушылары бұл құбылысты "swing-ті нота" деп атайды. Шындығында, сегіздік ноталар ағыны тең емес ойналуы керек деген түсінік осы деңгейде қалыптасқандықтан, джаздық аранжировщик орындаушыдан сегіздік ноталарды тең ойнауын қалағанда "тікелей сегіздіктер" деген сөз тіркесін қолданады. Джаз өнерінде ноталардың ұзақтығы ғана емес, қарқындылығы да өзгеше болуы мүмкін. Битке жазылған сегіздік ноталар көбінесе бір-біріне байланған үштік сегіздіктер жұбы ретінде оқылады, ал биттен тыс жазылған ноталар бір сегіздік үштік ретінде ойналады. Сондықтан, көптеген джаз музыка туындыларының негізгі ырғақты желісі сегізінші ноталық үштік үлгісіне құрылған. Көптеген музыканттар ноталарды ойнау үшін математикалық есептеулер жасамайды, керісінше, тең емес бөлінуді сезінеді. Кейде он алтыншы ноталар да swing-ке түсіріліп, отыз екінші ноталық үштік торға сәйкес ойналады. Бұл 17 ғасыр Франциясының ережесімен керемет үқсастықтарды көрсетеді, себебі джаз ырғақты қабаттарда ұйымдастырылған, аккордтар көбінесе бір немесе жарты бар деңгейінде ауыстырылады, одан кейін ширек ноталық соққы және сегізінші ноталық деңгей келеді, онда ноталар еркін және көбінесе тең емес ойналады. Кейбір ғалымдар (2) Нью-Орлеандағы француз музыкасының ерте джаз стильдеріне тигізген әсері арқылы олардың байланысты болуы мүмкін деген болжам айтады.

Киелі арфа

Дәстүрлі қасиетті арфа әншілері көбінесе ноталардың тең емес ырғағымен (notes inégales) әндейді, осылайша басылған ноталардан өзгеше айтады; толық мәлімет алу үшін «қасиетті арфа музыкасының орындалу тәжірибесі» дегенге қараңыз.