Кіріспе
Қанатты бұршақ (Psophocarpus tetragonolobus), сондай-ақ гоа бұршағы, төрт бұрышты бұршақ, төрт қырлы бұршақ, манила бұршағы, ханшайым бұршағы, жұлдыз бұршағы, камранги бұршағы, шаңқа бұршағы, ажыдаһар бұршағы деп те аталады. Қанатты бұршақ Оңтүстік Азия және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы тұтынушылар мен фермерлер арасында көптеген қолданылулары мен ауруға төзімділігі үшін кеңінен танымал. Қанатты бұршақ – құнды заттарға толы, өсімдіктің барлық бөлігін жеуге болады. Жапырақтарын шпинаттай жеуге болады, гүлдерін салатқа салуға болады, түбірлерін шикі немесе пісіріп жеуге болады, ал тұқымдарын соя бұршағы сияқты пайдалануға болады. Қанатты бұршақ – кеңінен қолданылмаған түр, бірақ Азия, Африка және Латын Америкасының тропиктерінде көп мақсатта қолданылатын маңызды азық дақылға айналу әлеуеті бар.
The winged bean (Psophocarpus tetragonolobus), also known as , goa bean, four angled bean, four cornered bean, manila bean, princess bean, star bean, kamrangi bean, pea, dragon bean, is a tropical herbaceous legume plant. Winged bean is widely recognised by consumers and farmers in South Asia and South East Asia for its variety of uses and disease resistance. Winged bean is nutrient rich and all parts of the plant are edible. The leaves can be eaten like spinach, flowers can be used in salads, tubers can be eaten raw or cooked, and seeds can be used in similar ways as the soybean. The winged bean is an underutilised species but has the potential to become a major multi use food crop in the tropics of Asia, Africa, and Latin America.
Сипаттама
Қанатты бұршақ өсімдігі өрмелегіш сабақтары мен жапырақтары бар жүзім сияқты өседі. Бұл көп жылдық шөптесін өсімдік, бірақ оны бір жылдық ретінде де өсіруге болады. Ол әдетте қарапайым бұршақтан биік және айтарлықтай ірілеу. Жапырақтары ұзын болуы мүмкін, ұзындығы ... дейін жетеді. Жапырақтарының пішіні жұмыртқа тәріздіден үшбұрышты, жұмыртқа тәрізді ланцеолятты, ланцеолятты және ұзын ланцеолятты болып келеді. Псофокарпус түрлерінің түйіртүбірі мен қанатты бұршақтары болады. Олар сабақтарын тірекке орап, жоғары көтеріле алады.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Көбінесе Жаңа Гвинеядан шыққан қанатқа бай бұршақтың барлық түрлері жүзім сияқты өседі және тірекке мұқтаж. Тіреу жүйелерінің мысалдары: үйлердің, шатырлардың, ғимараттардың сыртқы қабырғаларына қарсы өсіру, үлкен көпжылдық ағаштарға тіреу, тік орнатылған тіректер және бағаналар мен сымдардан жасалған құрылымдар. Қанатқа бай бұршақ өндірісі ылғалды жағдайда ең жақсы, бірақ түр ылғал стресіне және су толуға осал. Қоректік заттарға толы, түйіршікті тамырлары жаңғақтан еске түседі. Олардың құрамында шамамен 20% ақуыз бар; қанатқа бай бұршақ тамырында басқа көптеген тамырлы көкөністерге қарағанда көбірек ақуыз болады. Оларды кептіріп немесе қуырып жеуге болады. Кептірілген және ұнтақталған тұқымдардан пайдалы ұн жасауға болады, сондай-ақ кофеге ұқсас сусын дайындауға жарамды. Бұршақтар ақуызға ғана емес, сонымен қатар токоферолдарға да бай (ағзада А витаминінің сіңуіне көмектесетін антиоксиданттар). Сумен және эмульгатормен араластырғанда олардан сүт дайындауға болады. Қанатқа бай бұршақ сүті соя сүтіне ұқсас, бірақ бұршақ иісі болмайды. Африкадағы бағалы тағамдық балық – африкалық тісті балық қанатқа бай бұршақ жей алады. Папуа-Жаңа Гвинеяның таулы аймақтарында қанатқа бай бұршақ жақсы өсетін жерлерде, қабықтар үй шошқаларына қосымша тамақ ретінде беріледі.