Кіріспе

Қанатты бұршақ (Psophocarpus tetragonolobus), сондай-ақ гоа бұршағы, төрт бұрышты бұршақ, төрт қырлы бұршақ, манила бұршағы, ханшайым бұршағы, жұлдыз бұршағы, камранги бұршағы, шаңқа бұршағы, ажыдаһар бұршағы деп те аталады. Қанатты бұршақ Оңтүстік Азия және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы тұтынушылар мен фермерлер арасында көптеген қолданылулары мен ауруға төзімділігі үшін кеңінен танымал. Қанатты бұршақ – құнды заттарға толы, өсімдіктің барлық бөлігін жеуге болады. Жапырақтарын шпинаттай жеуге болады, гүлдерін салатқа салуға болады, түбірлерін шикі немесе пісіріп жеуге болады, ал тұқымдарын соя бұршағы сияқты пайдалануға болады. Қанатты бұршақ – кеңінен қолданылмаған түр, бірақ Азия, Африка және Латын Америкасының тропиктерінде көп мақсатта қолданылатын маңызды азық дақылға айналу әлеуеті бар.

Сипаттама

Қанатты бұршақ өсімдігі өрмелегіш сабақтары мен жапырақтары бар жүзім сияқты өседі. Бұл көп жылдық шөптесін өсімдік, бірақ оны бір жылдық ретінде де өсіруге болады. Ол әдетте қарапайым бұршақтан биік және айтарлықтай ірілеу. Жапырақтары ұзын болуы мүмкін, ұзындығы ... дейін жетеді. Жапырақтарының пішіні жұмыртқа тәріздіден үшбұрышты, жұмыртқа тәрізді ланцеолятты, ланцеолятты және ұзын ланцеолятты болып келеді. Псофокарпус түрлерінің түйіртүбірі мен қанатты бұршақтары болады. Олар сабақтарын тірекке орап, жоғары көтеріле алады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Көбінесе Жаңа Гвинеядан шыққан қанатқа бай бұршақтың барлық түрлері жүзім сияқты өседі және тірекке мұқтаж. Тіреу жүйелерінің мысалдары: үйлердің, шатырлардың, ғимараттардың сыртқы қабырғаларына қарсы өсіру, үлкен көпжылдық ағаштарға тіреу, тік орнатылған тіректер және бағаналар мен сымдардан жасалған құрылымдар. Қанатқа бай бұршақ өндірісі ылғалды жағдайда ең жақсы, бірақ түр ылғал стресіне және су толуға осал. Қоректік заттарға толы, түйіршікті тамырлары жаңғақтан еске түседі. Олардың құрамында шамамен 20% ақуыз бар; қанатқа бай бұршақ тамырында басқа көптеген тамырлы көкөністерге қарағанда көбірек ақуыз болады. Оларды кептіріп немесе қуырып жеуге болады. Кептірілген және ұнтақталған тұқымдардан пайдалы ұн жасауға болады, сондай-ақ кофеге ұқсас сусын дайындауға жарамды. Бұршақтар ақуызға ғана емес, сонымен қатар токоферолдарға да бай (ағзада А витаминінің сіңуіне көмектесетін антиоксиданттар). Сумен және эмульгатормен араластырғанда олардан сүт дайындауға болады. Қанатқа бай бұршақ сүті соя сүтіне ұқсас, бірақ бұршақ иісі болмайды. Африкадағы бағалы тағамдық балық – африкалық тісті балық қанатқа бай бұршақ жей алады. Папуа-Жаңа Гвинеяның таулы аймақтарында қанатқа бай бұршақ жақсы өсетін жерлерде, қабықтар үй шошқаларына қосымша тамақ ретінде беріледі.