Кіріспе

Кино өндіріс компаниясы

"Қара Мария" (/m//ə/'/r//aɪ//.//ə/ məRYə) Томас Эдисонның Нью-Джерси штатының Вест-Оранж қаласындағы кино өндіріс студиясы болды. Ол әлемдегі алғашқы киностудия еді.

Тарих

1893 жылы әлемдегі алғашқы киностудиясы, «Қара Мария» немесе кинематографиялық театр, Эдисонның зертханаларында (қазіргі Томас Эдисонның ұлттық тарихи паркі), Нью-Джерси штатының Вест-Оранж қаласында Кинетоскопқа арналған фильмдер жасау мақсатында аяқталды. Құрылысы, қайыс қағазымен жабылған, қараңғы студиялық бөлмесі және жылжымалы шатыры бар ғимарат 1892 жылдың желтоқсан айында басталып, келесі жылы 637,67 долларға ($637.67 1893 жылғы бағасымен, қазіргі шақта <есептелген сома> долларға тең) аяқталды. 1893 жылдың мамыр айының басында Бруклиндегі өнер және ғылым институтында Эдисон «Қара Марияда» Кинетографпен түсірілген фильмдерді алғаш рет көрсетті. Көрсетілген фильмде үш адам ұста болып көрінеді. «Қара Марияда» түсірілген алғашқы фильмдердің авторлық құқығы 1893 жылдың тамызында Конгресс кітапханасына В.К. Диксон тіркелді. 1894 жылдың қаңтар айының басында Эдисонның «Қышқыршақ туралы кинетоскопиялық жазбасы» (Фред Отттың қышқыршағы) Диксонның Эдисонның «Қара Мария» студиясында, оның көмекшісі Фред Оттпен бірге Кинетоскопқа арналған түсірген алғашқы қысқа фильмдердің бірі болды. Бұл қысқа фильм жарнамалық мақсатта, Harper's Weekly журналындағы мақалаға қоса түсірілген фотосуреттер сериясы ретінде жасалды. Ол авторлық құқыққа тіркелген ең алғашқы кинокартина болды – ол Отттың камераға комикалық түрде қышқырған оптикалық жазбасынан тұрды. «Қара Марияда» түсірілген алғашқы фильмдерге әртүрлі сиқырлы шоулар, пьесалар, водевиль қойылымдары (бишілер мен күшті адамдармен), Буффало Биллдің «Жабайы Батыс шоуынан» алынған эпизодтар, бокс матчтары мен қосылған айқастар, сондай-ақ ашық киімдегі әйелдер кірді. Алайда, 1895 жылдан кейін жарық көрген Эдисонның көптеген алғашқы қозғалысты фильмдері «нақты оқиғалар» болды: көшелер, полиция немесе өрт сөндірушілердің жұмысы, немесе келіп бара жатқан пойыздың кадрлары сияқты өмірдің қарапайым көріністері. 1894 жылдың 14 сәуірінде Эдисонның Кинетоскопы коммерциялық жұмысын бастады. Эндрю М. Холланд және Джордж С. Холланд ағайындылары Нью-Йорктегі 1155 Бродвейде алғашқы Кинетоскоп салонын ашты және олар бүгінгі күні білетіндей фильмдерді ойын-сауық аркадасында коммерциялық тұрғыда көрсетті. Көрермендер бес Кинетоскоп аппаратында фильмдерді көру үшін 25 цент (1894 жылғы 0,25 доллар қазіргі шақта <есептелген сома> долларға тең) төледі. «Шаштараз», «Төңкергіштер», «Қосылған айқас», «Күрес» және «Трапеция» сияқты фильмдер көрсетілген кезде шамамен 500 адам киноның алғашқы үлкен аудиториясы болды. Эдисонның киностудиясы осы сенсациялық жаңа ойын-сауық түріне фильмдермен қамтамасыз ету үшін пайдаланылды. Жақын арада басқа қалаларда (Сан-Франциско, Атлантик-Сити және Чикаго) Кинетоскоп салондары ашылды. 1901 жылы Огайо штатының Оберлин қаласында алғашқы қоғамдық фильм көрсетілді, бұл Кинетоскоптан экранға көшуді бастады. Эдисон Нью-Йоркте шынымен жабық киностудия салғанда, «Қара Мария» 1901 жылдың қаңтарында жабылып, 1903 жылы Эдисон ғимаратты бұзды. АҚШ Ұлттық парктер қызметі 1954 жылы Батыс Оранждағы қазіргі Эдисонның Ұлттық тарихи орнында салынған «Қара Марияның» көшірмесін сақтайды. Алдыңғы реконструкция 1940 жылдың мамыр айында салынды және MGM театрының айналасындағы қалаларда (Батыс Оранж, Шығыс Оранж, Оңтүстік Оранж және Оранж) Спенсер Трейсидің басты рөлде ойнаған «Эдисон» фильмінің әлемдік премьерасын өткізді. «Қара Мария», онда жұмыс істеген қызметкерлердің айтуынша, жұмыс істеу үшін кішкентай және ыңғайсыз орын болды. Эдисонның қызметкерлері У.К. Диксон және Джонатан Кэмпбелл осы атауды сол кездегі полицияның «Қара Марияларынан» (полиция фургондары, сондай-ақ «падивагон» деп те аталады) еске түсірді, өйткені олар да тар, тығыз және ұқсас қара түсті болды. Эдисон оны «Иттің үйі» деп атады, бірақ бұл атау қабылданылмады. «Қара Мария» қара қаптамамен қапталған және күн сәулесі кіру үшін ашылатын үлкен терезесі бар еді, өйткені алғашқы фильмдерге өте көп жарық қажет болды. Ол күнге қарай бұрылатын айналмалы тұғырға орнатылды, бұл күні бойы табиғи жарықпен қамтамасыз етіп, сегіз жыл ішінде жүздеген Эдисон фильмдерін түсіруге мүмкіндік берді. Жаңа өнертапқыш туралы хабар тараған кезде, актерлер фильмдерге түсу үшін бүкіл елден «Қара Марияға» ағылып келді. Бұл үнсіз фильмдерде бишілер, боксшылар, фокусниктер және водевиль өнерпаздары болды. Эдисон студиядағы олардың өнерлерін жарнамалық мүмкіндік ретінде пайдаланды және газет мақалалары үшін орындаушылармен сурет түсіретін.

Танымал мәдениетте

1981 жылы құрылған Black Maria Film and Video Festival Эдисонның өнертабысының құрметіне аталған; 2021 жылдан бастап бұл фестиваль Томас Эдисонның кинофестивалі деп белгілі. Эдисонның Black Maria студиясы Ханс Юрген Сибербергтің "Гитлер: Германиядан түсірілген фильм" фильмінде кейбір сахналардың декорациясы ретінде қолданылады.