Испаниялық кооперативтік федерациясы: Мондрагон корпорациясы

Кіріспе

Испан кооперативтік федерациясы

Mondragon корпорациясы – Испанияның Баск аймағында орналасқан жұмысшы кооперативтерінің корпорациясы және федерациясы. Ол 1956 жылы Мондрагон қаласында Хосе Мария Аризмендиарриэта және оның техникалық колледжіндегі студенттері тобы құрған. Оның алғашқы өнімі – парафин жылытқыштар. Активтер айналымы бойынша Испаниядағы жетінші ірі компания және Баск еліндегі жетекші бизнес-топ болып табылады. 2016 жылдың соңында 257 компания мен ұйымда төрт сала бойынша 74 117 адам жұмыс істеді: қаржы, өнеркәсіп, бөлшек сауда және білім. 2019 жылға қарай 81 507 адам жұмысқа орналасты. 1943 жылы Аризмендиарриэта жергілікті компаниялар, әсіресе кооперативтер үшін менеджерлер, инженерлер және білікті жұмысшыларды даярлайтын техникалық колледж ашты. Аризмендиарриэта бірнеше жыл бойы жастарды католиктік әлеуметтік ілімге сәйкес, ынтымақтастық пен қатысуға негізделген гуманизм туралы, сондай-ақ алғашқы кооператив құру алдында қажетті техникалық білімді алудың маңыздылығы туралы білім беруге арнады. 1955 жылы ол бес жас жігітті таңдап, Mondragon корпорациясының кооперативтік және өндірістік бастамасының алғашқы компаниясын құрды. Компания Talleres Ulgor деп аталды, ол Usatorre, Larrañaga, Gorroñogoitia, Ormaechea және Ortubay фамилияларының басындағы әріптерден құралған аббревиатура, қазіргі кезде "Fagor Electrodomésticos" деп белгілі. Алғашқы 15 жылда нарықтың дербестігі мен испан экономикасының жаңаруының арқасында көптеген кооперативтер құрылды. Осы жылдары, сондай-ақ Аризмендиарриэтаның ықпалымен, Caja Laboral (1959) және Lagun Aro (1966) әлеуметтік қамтамасыз ету органы құрылды, олар маңызды рөл атқарды. Алғашқы жергілікті топ – Ularco құрылды. 1969 жылы он шағын жергілікті тұтыну кооперативтері бірігіп, Eroski құрылды. Келесі 20 жылда, 1970 жылдан 1990 жылға дейін, динамика жалғасты, Caja Laboral-дың бизнес бөлімі тарапынан жаңа кооперативтердің саны күрт өсті, кооперативтік бірлестіктерді дамыту, жергілікті топтар құрылды және 1974 жылы Ikerlan зерттеу орталығы құрылды. Испанияның 1986 жылы Еуропалық экономикалық қауымдастыққа қосылуы жоспарланғандықтан, 1984 жылы қазіргі корпорацияның алдағысы – "Mondragon кооперативтік тобы" құру туралы шешім қабылданды. Менеджерлерді қызметтік оқыту Otalora құру арқылы күшейтілді, ол оқыту және кооперативтерді таратумен айналысты. 1990 жылдың соңында топта 23 130 жұмысшы жұмыс істеді.

The Mondragon Corporation is a corporation and federation of worker cooperatives based in the Basque region of Spain. It was founded in the town of Mondragón in 1956 by Father José María Arizmendiarrieta and a group of his students at a technical college he founded. Its first product was paraffin heaters. It is the seventh largest Spanish company in terms of asset turnover and the leading business group in the Basque Country. At the end of 2016, it employed 74,117 people in 257 companies and organizations in four areas of activity: finance, industry, retail and knowledge. By 2019, 81,507 people were employed. In 1943, Arizmendiarrieta established a technical college which became a training ground for managers, engineers and skilled labour for local companies, and primarily for the co operatives. Arizmendiarrieta spent a number of years educating young people about a form of humanism based on solidarity and participation, in harmony with Catholic social teaching, and the importance of acquiring the necessary technical knowledge before creating the first co operative. In 1955, he selected five young people to establish the first company of the co operative and industrial beginning of the Mondragon Corporation. The company was called Talleres Ulgor, an acronym derived from the surnames of Usatorre, Larrañaga, Gorroñogoitia, Ormaechea, and Ortubay, known today as "Fagor Electrodomésticos". In the first 15 years, many co operatives were established, thanks to the autarky of the market and the awakening of the Spanish economy. During these years, also with the encouragement of Arizmendiarrieta, the Caja Laboral (1959) and the Social Welfare Body Lagun Aro (1966) were established that played a key role. The first local group was created, Ularco. In 1969, Eroski was founded by merging ten small local consumer co operatives. During the next 20 years, from 1970 to 1990, the dynamic continued, with a strong increase in new co operatives promoted by Caja Laboral's Business Division, the promotion of co operative associations, the formation of local groups, and the founding of the Ikerlan Research Centre in 1974. With Spain scheduled to join the European Economic Community in 1986, it was decided in 1984 to establish the "Mondragon Co operative Group", the forerunner of the current corporation. In service training for managers was strengthened by creating Otalora, dedicated to training, and the dissemination of co operatives. The Group consisted of 23,130 workers at the end of 1990.

Халықаралық кеңею

Халықаралық аренада мақсат – жаһанданудың өсуіне жауап беру, бірқатар елдерде өндіріс орындарын құру арқылы шетелге кеңейу болды. Алғашқысы – 1990 жылы Мексикадағы Copreci зауыты, одан кейін көптеген басқалары: 2008 жылдың соңына дейін 73-ке дейін, ал 2013 жылдың соңына дейін 122-ге дейін жетті. Мақсаттары – бәсекеге қабілеттілікті және нарықтағы үлесті арттыру, компоненттерді тұтынушылардың зауыттарына, әсіресе автомобиль және тұрмыстық техника салаларына жақын жеткізу, сондай-ақ кооперативтер өнімдерінің экспортын жаңа платформалар арқылы ынталандыру арқылы Баск еліндегі жұмыспен қамтуды нығайту болды. 2002–2007 жылдар аралығында Fagor және Eroski облигациялар шығарды (aportaciones subordinadas). Олар қауіпсіз салымдар ретінде таныстырылса да, соттар оларды тәуекелдік борыштық құралдар ретінде жіктеді. Қаржы дағдарысы кезінде табыс төмендеген кезде облигация иелері кооперативтерге талап арыз берді. 2009 жылдың қазанында Біріккен болат жұмысшылары (United Steelworkers) Мондрагонмен Америка Құрама Штаттарында жұмысшы кооперативтерін құру туралы келісім жасағанын жариялады. 2012 жылдың 26 наурызында USW, Mondragon және Огайодағы қызметкерлер меншік орталығы (OEOC) егжей-тегжейлі кәсіподақ кооперативтік моделін жариялады. 2012 жылы өнеркәсіптік сектор халықаралық сатылымда 4 миллиард еуроға жетті, бұл 2007–2008 жылдардағы қаржы дағдарысына дейінгі көрсеткіштен асып түсті. Mondragon 11 жаңа өндірістік еншілес компания ашты. Сол жылы халықаралық сатылым барлық сатылымның 69% құрады, 2009 жылдан 2012 жылға дейін 26% өсті, ал шетелде 14 000 адам жұмыс істеді. Мондрагонның БРИК нарықтарындағы үлесі өткен жылмен салыстырғанда 20%-ға өсті. 2013 жылы халықаралық сатылым 6,7%-ға өсті және жалпы сатылымның 71,1%-ын құрады. 2013 жылдың 16 қазанында тұрмыстық техника компаниясы Fagor Electrodomésticos 1,1 миллиард еуро қарызын қайта қарастыру үшін испан заңдарына сәйкес банкротқа өтініш берді, себебі еуро дағдарысы кезінде 5600 қызметкерінің жұмысынан айырылу қаупі туды. Осыдан кейін 2013 жылдың 6 қарашасында Fagor тобының банкротқа өтініш беруі болды. 2014 жылдың шілдесінде Fagor компаниясын Каталониялық Cata компаниясы 42,5 миллион еуроға сатып алды. Cata Баск елінде 705 тікелей жұмыс орнын құруға және Fagor, Edesa, Aspes және Splendid брендтерін сақтап қалуға уәде берді. 2022 жылы ULMA Group (қалыптар) және Orona (лифттер) жұмысшы иелері корпорациядан шығуға дауыс берді. Бұл шешімнің салдары ретінде жұмыс күші 13%-ға, ал топтың сатылымы 15%-ға төмендеді. Олар табысты кооперативтер ретінде қиын жағдайдағы кооперативтерді қолдау үшін ортақ қорға пайдасының 10% салым түсірді. Олар ынтымақтастық қорға салым жасамайды, бірақ өз жұмыскерлерін Lagun Aro арқылы сақтап қалады және Mondragon Unibertsitatea және топтағы басқа кооперативтермен ынтымақтасады. Осы жылдар ішінде бұл байланыстар кооперативтер конгресінде көпшілік дауыспен бекітілген операциялық ережелерде көрініс тапты, олар корпорацияның басқару органдарының (Тұрақты комитет, Бас кеңес), бастапқы кооперативтердің және оларға кіретін бөлімдердің ұйымдық, институционалдық және экономикалық тұрғыдан, сондай-ақ активтер тұрғысынан қызметін реттейді. Бұл бизнес мәдениеті 10 негізгі кооперативтік қағидаларға негізделген ортақ мәдениетке құрылған, олар Мондрагонның негізі болып табылады: Ашық қабылдау, Демократиялық ұйымдастыру, Еңбектің егемендігі, Капиталдың құралдық және бағынышты табиғаты, Қатысушылық басқару, Төлемнің ынтымақтастығы, Өзара ынтымақтастық, Әлеуметтік трансформация, Жалпыға бірдейлік және Білім беру. Бұл философия төрт корпоративтік құндылықпен толықтырылады: Иесіздей әрекет ету және бастамашыл болу, Басқаруға деген міндеттеме ретінде қалыптасатын қатысу, Ынтымақтастыққа негізделген байлықты бөлу арқылы әлеуметтік жауапкершілік және Барлық салалардағы үнемі жаңаруға бағытталған инновация. Бұл бизнес мәдениеті бірқатар негізгі мақсаттарға (Клиентке бағытталғандық, Даму, Инновация, Табыстылық, Кооперативтегі адамдар және Қоғамға қатысу) және кооперативтік конгресс бекіткен жалпы саясаттарға сәйкес келеді, олар корпорацияның барлық ұйымдық деңгейлерінде қабылданады және жеке кооперативтердің, бөлімдердің және корпорацияның төрт жылдық стратегиялық жоспарларына және жылдық бизнес жоспарларына енгізіледі.

On the international stage, the aim was to respond to growing globalisation, expanding abroad by establishing production plants in a number of countries. The first was the Copreci plant in Mexico in 1990, followed by many others: up to 73 by the end of 2008, and 122 at the end of 2013. The goals were to increase competitiveness and market share, bring component supply closer to customers' plants, especially in the automotive and domestic appliance sectors, and to strengthen employment in the Basque Country by promoting exports of co operatives' products by means of new platforms. Between 2002 and 2007, Fagor and Eroski issued bonds (aportaciones subordinadas). While they were commercialized as safe deposits, the courts classed them as riskier debt instruments. When the yields fell during the financial crisis, bond holders sued against the cooperatives. In October 2009, the United Steelworkers announced an agreement with Mondragon to create worker cooperatives in the United States. On 26 March 2012, the USW, Mondragon, and the Ohio Employee Ownership Center (OEOC) announced their detailed union co op model. The industrial sector ended 2012 with a new record of €4 billion in international sales, beating sales figures from before the financial crisis of 2007–2008. Mondragon opened 11 new production subsidiaries. International sales that year accounted for 69% of all sales, a 26% increase from 2009 to 2012, and with 14,000 employees abroad. Mondragon's share in the BRIC markets increased to 20% compared to the previous year. In 2013, international sales grew by 6.7% and accounted for 71.1% of total sales. On 16 October 2013, domestic appliance company Fagor Electrodomésticos filed for bankruptcy under Spanish law to renegotiate €1,1 billion of debt, after suffering heavy losses during the eurocrisis putting 5,600 employees at risk of losing their jobs. This was followed by the bankruptcy of the whole Fagor group on 6 November 2013. In July 2014, Fagor was bought by Catalonian company Cata for €42.5 million. Cata pledged to create 705 direct jobs in the Basque Country and to continue the brand names Fagor, Edesa, Aspes, and Splendid. In 2022, the worker owners of ULMA Group (scaffolding) and Orona (elevators) voted to leave the corporation. Estimated impact of the leave is a workforce drop by 13% and a 15% cut of the group’s sales. As successful cooperatives they were contributing 10% of their profit to a common fund supporting ailing cooperatives. They will not contribute to the solidarity fund but they will keep insuring their workers with Lagun Aro and collaborate with Mondragon Unibertsitatea and other cooperatives in the group. Over the years, these links have been embodied in a series of operating rules approved on a majority basis by the Co operative Congresses, which regulate the activity of the Governing Bodies of the corporation (Standing Committee, General Council), the Grassroots Co operatives and the Divisions they belong to, from the organisational, institutional and economic points of view as well as in terms of assets. This framework of business culture has been structured based on a common culture derived from the 10 Basic Co operative Principles, in which Mondragon is rooted: Open Admission, Democratic Organisation, the Sovereignty of Labour, Instrumental and Subordinate Nature of Capital, Participatory Management, Payment Solidarity, Inter cooperation, Social Transformation, Universality and Education. This philosophy is complemented by four corporate values: Co operation, acting as owners and protagonists; Participation, which takes shape as a commitment to management; Social Responsibility, by means of the distribution of wealth based on solidarity; and Innovation, focusing on constant renewal in all areas. This business culture translates into compliance with a number of Basic Objectives (Customer Focus, Development, Innovation, Profitability, People in Co operation and Involvement in the Community) and General Policies approved by the Co operative Congress, which are taken on board at all the corporation's organisational levels and incorporated into the four year strategic plans and the annual business plans of the individual co operatives, divisions, and the corporation as a whole.

Жалақыны реттеу

Мондрагонда атқарушылық жұмыс пен ең төменгі жалақы алатын далалық немесе зауыт жұмысы арасындағы жалақы қатынастары белгіленген. Бұл қатынастар әртүрлі кооперативтерде 3:1 мен 9:1 аралығында, ал орташасы 5:1 құрайды. Яғни, Мондрагон кооперативінің бас директорының жалақысы кооперативте төленетін теориялық ең төменгі жалақыдан 5 есе артық болмайды. Көптеген жұмысшылар үшін бұл көрсеткіш төмендеу, себебі Мондрагон жұмысшы-иелерінің арасында ең төменгі жалақы алатындар аз, көптеген жұмыстар белгілі бір мамандыққа ие және жоғары жалақы деңгейлеріне жатады. Кооперативтің жалақы қатынасын оның жұмысшы-иелері демократиялық дауыс беру арқылы мерзімді түрде анықтайды. Жергілікті кәсіпорындардағы ұқсас лауазымдармен салыстырғанда, Мондрагон менеджерлерінің жалақысы айтарлықтай төмен (кейбір компаниялар өздерінің ең жақсы жалақы алатын менеджерлеріне компанияның ең төменгі жалақы алатын қызметкерінен жүздеген есе көп төлейді), ал орта буын менеджерлерінің, техникалық және кәсіби деңгейдегі жалақылары шамалас. Төменгі жалақы деңгейлері жергілікті кәсіпорындардағы ұқсас лауазымдарға қарағанда орташа есеппен 13%-ға жоғары. Испанияның прогрессивті салық жүйесі жалақыдағы кез келген теңсіздікті одан әрі азайтады.

Кәсіпкерлік секторлар

Mondragon Corporation төрт салада қызмет етеді: қаржы, өнеркәсіп, бөлшек сауда және білім. Білім саласы Mondragon корпорациясын басқа бизнес топтарынан ерекшелендіреді. 2013 жылы корпорацияның жалпы кірісі 12 миллиардтан астам евроны (шамамен 16 миллиард АҚШ доллары) құрады және 74 061 адам жұмысқа орналастырылды.

Қаржылық

Бұл аймаққа Laboral Kutxa банктік бизнесі, Seguros Lagun Aro сақтандыру компаниясы және 2014 жылдың соңында активтерінің жалпы сомасы 5,566 миллион евроны құраған Lagun Aro ерікті әлеуметтік көмек қоры кіреді. Бұл қордан түскен кірістер Испанияның әлеуметтік қамсыздандыру жүйесімен бірге ұзақ мерзімді зейнетақы, жесірлік және мүгедектік төлемдерін қаржыландыруға пайдаланылады.

Өнеркәсіп

Корпорацияның компаниялары тұтыну тауарларын, капиталдық тауарларды, өнеркәсіптік компоненттерді, өнімдерді және құрылыс және қызмет көрсету жүйелерін өндіреді. Соңғысына Abantail: Адаптивті жобалауды оңтайландыру, Alecop: Инженерлік оқыту, LKS Consultores: Адвокаттар және т.б., KREAN: Архитекторлар мен инженерлер сияқты әртүрлі бизнес топтары кіреді. MCCTelecom: Телекоммуникация инженериясы. Mondragon Lingua: Аударма және тіл мектептері, Mondragon Sistemas: Автоматтандыру, өндірістік есептеу және телекоммуникациялар. Ondoan: Энергетика және қоршаған орта саласындағы "кілттің бұрылысымен" жобалар. Бос уақыт және спорт саласында ол Orbea велосипедтерін, жаттығу құралдарын және кемпинг, бау-бақша және жағажайға арналған бұйымдарды шығарады. 2009 жылы Mondragon капиталдық тауарлар саласында 976 миллион еуро айналым көрсетті және машина жасау (Danobat Group) және металл пішінін жасау (Fagor Arrasate Group) машиналарын өндірушілердің жетекшісі болып табылады. Бұл машиналар автоматтандыру және басқару өнімдерімен толықтырылады: құралды өңдеу машиналары, қаптама машиналары, құрастыру процестерін автоматтандыру және ағаш өңдеу машиналары, жүк көтеру машиналары, электр трансформаторлары, тамақ өнеркәсібі үшін интегралды жабдықтар, суық қоймалар және тоңазытқыш жабдықтар. Автомобиль саласына ерекше назар аударған корпорация темір мен алюминийді құю үшін әртүрлі формалар, қалыптар мен құралдарды да өндіреді және құю секторына арналған машиналарда жетекші орын алады. 2009 жылы Mondragon компаниясының өнеркәсіптік компоненттер бойынша айналымы 1,5 миллиард еуроны құрады. Бұл секторда Mondragon жетекші автомобиль өндірушілеріне интеграцияланған жеткізуші ретінде қызмет етеді, бөлшектің жобалануы мен әзірленуінен бастап компоненттер мен түйінді бөлшектерді өндіріске енгізуге және жеткізуге дейін қызмет көрсетеді. Оның әр түрлі бизнес-бөлімдері бар, мысалы, тежегіштер, осьтер, аспалар, беріліс, қозғалтқыштар, алюминий дөңгелектері, сұйықтық өткізгіш және басқа да ішкі және сыртқы көлік құрауыштары. Сонымен қатар, ол негізгі тұрмыстық техника өндірушілеріне үш бизнес саласында компоненттер шығарады: ақ тауарлар, үй жайлылығы және электроника. Сондай-ақ, мұнай-газ өңдеуге арналған құбырлар мен құбырлардың қосымша бөлшектерін, мұнай-химия зауыттарын және электр энергиясын өндіруге, мыс пен алюминий электр өткізгіштерін және конвейерлердің бөлшектерін өндіреді. Құрылыс саласында 2009 жылы сату көлемі 974 миллион еуроны құрады. Mondragon ғимараттар мен маңызды инфрақұрылымдық жобаларды салған. Ол ірі металл (URSSA), қабатталған ағаш және бетоннан жасалған конструкцияларды жобалайды және жасайды; полимер бетоннан жасалған бөлшектерді ұсынады; формалар мен құрылымдар үшін шешімдер ұсынады (ULMA Group), сондай-ақ қоғамдық жұмыстар машиналары мен құрылыс процесін индустрияландыру, оның ішінде инженерлік және құрастыру қызметтерін ұсынады. ORONA тобы лифттерді шығарады. Кәсіпкерлерге қызмет көрсету бойынша 2008 жылы сату көлемі 248 миллион еуроны құрады, оның ішінде бизнес-консалтингтік қызмет, сәулет және инженерлік, мүлік консалтингі, жобалау және инновация (LKS Group), электромеханикалық қондырғылар үшін жүйелік инженерия және интеграцияланған логистика инженериясы. Сондай-ақ, ол қазіргі заманғы тіл қызметтерін ұсынады, білім беру жабдықтарын шығарады және графикалық өнер қызметтерін ұсынады (mccgraphics S. Coop). 2013 жылы айналымның 71,1%-ы халықаралық сатылымнан түсті. Шетелге экспорттан және бірнеше түрлі елдерде орналасқан 122 еншілес компанияда өндірілген өнімнен алынған сату: Қытай (15), Франция (17), Польша (8), Чехия (7), Мексика (8), Бразилия (5), Германия (4), Италия (4), Ұлыбритания (3), Румыния (3), АҚШ (4), Түркия (2), Португалия (2), Словакия (2), Үндістан (5), Таиланд (1) және Марокко (1). 2013 жылы осы 122 зауытта 11000-нан астам адам жұмыс істеді. Шанхайға жақын жердегі Куншаньдегі корпоративтік өнеркәсіп паркі жеті еншілес компанияны қамтиды. 2012 жылы ол шетелде 11 жаңа еншілес компания ашты, онда 14000 адам жұмыс істейді. Сол жылы оның халықаралық сатылымдары жалпы сатылымның 69%-ын құрады (5,8 миллиард еуро, өткен жылмен салыстырғанда 2% төмен). Mondragon 91 халықаралық ҒЗТ жобасына да қатысты. 2014 жылы өндірістік кооперативтер 1000 жұмыс орнын құрды, ал интернационализация 125 шетелдегі өндірістік еншілес компаниялармен жалғасты, бұл өткен жылмен салыстырғанда 3-ке көп.

The corporation's companies manufacture consumer goods, capital goods, industrial components, products, and systems for construction, and services. The latter includes very diverse business groups such as Abantail: Adaptive design optimization, Alecop: Engineering training, LKS Consultores: Attorneys etc., KREAN: Architects and engineers. MCCTelecom: Telecommunication engineering. Mondragon Lingua: Translation and language schools, Mondragon Sistemas: Automation, Industrial Computing and Telecommunications. Ondoan: Turnkey projects in the energy and environmental sector. In the leisure and sports area, it manufactures Orbea bicycles, exercise equipment and items for camping, garden and beach. In capital goods, Mondragon posted a turnover of €976 million in 2009 and is the leading Spanish manufacturer of machining (Danobat Group) and sheet metal forming (Fagor Arrasate Group) machine tools. These machines are complemented by automation and control products for machine tools, packaging machinery, machinery for automating assembly processes and processing wood, forklift trucks, electric transformers, integrated equipment for the catering industry, cold stores, and refrigeration equipment. Specifically focusing on the automotive sector, the corporation also manufactures a wide variety of dies, molds and tooling for casting iron and aluminium, and occupies a leading position in machinery for the casting sector. In Industrial Components, Mondragon posted a turnover of €1.5 billion in 2009, a sector in which it operates as an integrated supplier for the leading car manufacturers, offering from the design and development of a part to the industrialization and supply of components and assemblies. It has different business units such as brakes, axles, suspension, transmission, engines, aluminium wheel rims, fluid conduction, and other internal and external vehicle components. It also produces components for the main domestic appliance manufacturers in three business areas: white goods, home comfort, and electronics. And it manufactures flanges and pipe accessories for processing oil gas, petrochemical plants and power generation, copper and aluminium electrical conductors, and components for conveyors. In construction, sales totaled €974 million in 2009. Mondragon has constructed buildings and important infrastructure projects. It designs and builds large metallic (URSSA), laminated wood and prefabricated concrete structures; supplies prefabricated parts in polymer concrete; offers solutions for formwork and structures (ULMA Group) as well as public works machinery and the industrialization of the construction process, including engineering and assembly services. The ORONA Group produces elevators. In services to business, sales totaled €248 million in 2008, including business consultancy services, architecture and engineering, property consulting, design and innovation (LKS Group), systems engineering for electromechanical installations, and integrated logistics engineering. It also offers a modern language service, manufactures educational equipment, and provides graphic arts services (mccgraphics S. Coop). In 2013, 71.1% of turnover came from international sales. Sales resulting from the export of products abroad and production generated in the 122 subsidiaries located in several different countries: China (15), France (17), Poland (8), Czech Republic (7), Mexico (8), Brazil (5), Germany (4), Italy (4), United Kingdom (3), Romania (3), United States (4), Turkey (2), Portugal (2), Slovakia (2), India (5), Thailand (1) and Morocco (1). Overall, in 2013 these 122 plants provided work for more than 11,000 people. The corporate industrial park in Kunshan, close to Shanghai houses seven subsidiaries. In 2012, it opened 11 new subsidiaries abroad, employing around 14,000 people. Its international sales that year marked a record number of 69% of its total sales (€5.8 billion, with a 2% fall compared to the previous year). Mondragon also participated in 91 international R&D projects. In 2014, the industrial cooperatives created 1,000 jobs, and internationalization continued with 125 production subsidiaries abroad – 3 more than the year before.

Кішігірім сауда

Mondragon бүкіл Испания және Оңтүстік Франциядағы жетекші бөлшек сауда топтарының бірі – Eroski-ді басқарады және француздық Les Mousquetaires тобымен, сондай-ақ 2002 жылы Alidis халықаралық сатып алу тобы құрылған неміс Edeka бөлшек саудасымен тығыз байланыста болады. Жұмысшы-меншік иелері мен тұтынушы мүшелері кооперативтің шешім қабылдау органдарына және Eroski басқаруына қатысады. 2013 жылдың соңында Eroski 6,6 миллиард евро көлемінде айналым жасады, оның құрамында 90 Eroski гипермаркеті, 1211 Eroski/center, Caprabo, Eroski/city, Aliprox, Familia, Onda және Cash & Carry супермаркеттері, 155 Eroski саяхат агенттігінің филиалы, 63 жанармай құю станциясы, 39 Forum Sport дүкені және 221 IF парфюмерия дүкені бар. Оңтүстік Францияда Eroski-нің 4 гипермаркеті, 16 супермаркеті және 17 жанармай құю станциясы, ал Андоррада 4 парфюмерия дүкені жұмыс істейді. Бөлшек саудаға Erkop тағамдық тобы, сондай-ақ қосымша қызмет көрсету, тазалау, мал шаруашылығы және бау-бақша шаруашылығы, Auzo Lagun топтық тамақтану және ғимараттар мен үй-жайларды тазалау кооперативі, денсаулық сақтау саласындағы интеграцияланған қызмет кіреді. 2008 жылы жұмысшы мүшелер кооперативтің трансформациясын бүкіл бөлшек сауда тобына кеңейтуге дауыс берді, еншілес компанияларды кооперативтерге айналдырды және жалақы алатын қызметкерлерді жұмысшы мүшелеріне айналдырды.

Ким Стэнли Робинсонның шығармалары

2312 жылы Ким Стэнли Робинсонның ғылыми фантастикалық романында Мондрагон корпорациясы Мондрагон келісімі деп аталатын жоспарлы экономика жүйесіне дамыды. Мондрагон келісімі кванттық компьютерлерде жұмыс істейтін жасанды интеллект желісі арқылы басқарылады және Күн жүйесінің көп бөлігін, соның ішінде Меркурийді және газ алып планеталарының көптеген спутниктерін бақылайды; тек Жердің бір бөлігі мен оның ғарыштағы колониялары капиталистік экономиканың қалдықтарын сақтайды, ал Марс оқиғадан бір ғасыр бұрын Келісімнен шығып кеткен. Мондрагон корпорациясы Робинсонның бұрынғы Марс трилогиясында Марсты отарлау және терраформациялауға қатысқан жерлік топтардың бірі ретінде көрінеді. Бұл кооператив, сонымен қатар, Марстың тәуелсіздігі үшін революцияға жетекшілік еткен екі негізгі күш – богдановтық қозғалыс пен бостандыққа бейім Праксис корпорациясының шабыты ретінде бейнеленеді. Робинсонның "Болашақ үшін министрлік" кітабында Мондрагон корпорациясы 58-тарауда болашақ капитализмнен кейінгі кооперативтік экономиканың үлгісі ретінде ұсынылады.