Ирландиядағы денсаулық сақтау жүйесінің шолуы

Ирландиядағы денсаулық сақтау жүйесі: мемлекеттік және жеке секторлар, 2004 жылғы заң, HSE және шығындар туралы ақпарат. Денсаулық сақтау, Ирландия.

10 мин оқу

100%

Дереккөз: Healthcare in the Republic of Ireland — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Ирландиядағы денсаулық сақтау саласының шолуы

Ирландиядағы денсаулық сақтау мемлекеттік және жеке денсаулық сақтау арқылы жүзеге асырылады. Мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесі 2004 жылғы Денсаулық сақтау туралы заңмен реттеледі, ол Ирландияда тұратын барлық адамға денсаулық сақтау және жекелеген әлеуметтік қызметтер ұсынуға жауапты жаңа орган құрды – Денсаулық сақтау басқармасы. Жаңа ұлттық денсаулық сақтау қызметі 2005 жылдың 1 қаңтарында ресми түрде іске қосылды, бірақ реформа бағдарламасы жалғасып жатқандықтан, жаңа құрылымдар әлі де құрылып жатыр. Мемлекеттік сектордан өзге, ірі жеке денсаулық сақтау нарығы да бар. 2019 жылы Ирландия денсаулық сақтауға жан басына шаққанда 3,513 евро жұмсады, бұл Еуропалық Одақтың орташа көрсеткішіне жақын, ал бұл шығындардың шамамен 79% мемлекеттік қаржы есебінен төленді. 2017 жылы шығындар Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымында (ЭЫДҰ) жетінші орында болды: бір адамға шаққанда 5,500 доллар. Ирландиядағы ауруханаларда жатын орын жетіспеушілігі мәселесі бар, 2019 жылы 118 000-нан астам науқас төсек күтуге мәжбүр болды.

Тарих

Ол өзінің Confessio Authoris еңбегінде, оны 1648 жылы Ян Баптист ван Хельмонт (Брюссельдік химик) қайтыс болғаннан кейін жариялады, былай деп атап өтті: "Ирландия ақсүйектері әр отбасында үй дәрігерін ұстаған, оның бағасы колледжден біліммен келгені емес, ауруларды емдеу қабілеті болған. Олар бұл білімді ата-бабаларынан, әрбір отбасына тән кітап арқылы алған, онда түрлі аурулардың белгілері мен оларға арналған емдеулер жазылған; бұл емдеулер олардың өз елінен алынған өнімдер болған. Сондықтан ирландтар, әр ауылында дәрігері бар итальяндықтардан жақсы жағдайда болған". Джон Ф. Флитвудтың сөзіне қарағанда, Ирландияда медициналық практика 19 ғасырдың ортасына дейін тиісінше ұйымдастырылмаған, ал 1700 жылдары шарлатандық кеңінен таралған.

Денсаулық сақтау жүйесі

Ирландияда тұратын барлық адамдар мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесі арқылы денсаулық сақтау алуға құқылы, оны Денсаулық сақтау қызметін ұйымдастырушы басқарады және ол жалпы салықтан және қызметтер үшін төленетін субсидиялардан қаржыландырылады. Барлық жүктілік қызметтері және алты жасқа дейінгі балаларға күтім көрсету тегін беріледі. Жедел жәрдемге жүгінгенде 100 евро төлеу қажет, егер алдымен жеке дәрігерге қаралынбаған болса. Медициналық карта иесіне ауруханада тегін емделуге, жеке дәрігерге баруға, тіс емдеуге, көз емдеуге, құлақ емдеуге, рецепт бойынша дәрі-дәрмектерге және медициналық құралдарға қол жеткізуге мүмкіндік береді. Осы картаға автоматты түрде құқығы бар жағдайлар: талидомид синдромы, хирургиялық симфизиотомия және балалардың қатерлі ісігі. Көптеген саяси партиялар Медициналық картаның қолданылу аясын кеңейтіп, Ирландияның барлық тұрғындарына қолжетімді етуді қолдайды – қазіргі уақытта ол халықтың 31,9% қамтиды. Сәл жоғары табысы бар адамдар «Жеке дәрігерге бару картасына» құқылы, ол жеке дәрігерге тегін баруға мүмкіндік береді. 70 жастан асқан және жеке дәрігерге бару картасына құқығы жоқ адамдар белгілі бір деңгейден төмен табысқа ие болса, жыл сайын 400 евро көлемінде ақшалай жәрдемақы алады. Медициналық картаға құқығы жоқ адамдар (яғни, халықтың 68,1%) белгілі бір денсаулық сақтау қызметтері үшін төлеуге міндетті. Отбасылық дәрігердің жолдамасысыз жедел жәрдем бөліміне келгендерге 100 евро төлеу қажет (жеке дәрігерге бару әдетте 45–75 евро тұрады, бірақ кейбір емханалар 65 жастан асқандар мен студенттер үшін 25–35 евроға дейін төмен баға ұсынады). Ауруханада жатқан пациенттер үшін төлем күніне 80 евро, ең көп дегенде 12 ай ішінде 800 евроны құрайды, алған күтімге қарамастан. Мамандардың сараптамасы және диагностикалық зерттеулер (мысалы, рентген, зертханалық анализдер, физиотерапия және т.б.) тегін жүргізіледі. Егер адам ауруханалық төлемді төлей алмаса, Денсаулық сақтау қызметін ұйымдастырушы оған тегін қызмет көрсетеді. «Дәрі-дәрмек төлемі» схемасы бойынша, рецепт бойынша берілетін дәрі-дәрмектерге, медициналық құралдарға субсидия беріледі және әр отбасы айына 80 евродан аспайтын төлем жасайды. Осы схема бойынша карта алу үшін, Медициналық картасы жоқ пациенттерге осы карта қолжетімді. Елде тұратын және Еуропалық денсаулық сақтану картасын ұсынған Ирландияға келген барлық адамдар мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесін пайдалануға құқылы. Ортақ саяхат аймағы (CTA) ережелеріне сәйкес, Ұлыбритания азаматтарына Еуропалық денсаулық сақтану картасы қажет емес, олар NHS нөмірін, NHS картасын, жүргізуші куәлігін немесе CTA-да тұратындығын растайтын басқа да құжаттарды ұсына алады. Сыртқы пациенттерге көрсетілетін қызметтер де тегін. Орташа және одан жоғары табысы бар пациенттердің көпшілігі ауруханалық төлемдерге субсидия төлейді.

All persons resident in Ireland are entitled to receive health care through the public health care system, which is managed by the Health Service Executive and funded by general taxation and subsidised fees for service. All maternity services and child care up to the age of six years are provided free of charge. Emergency care is provided at a cost of €100 for a visit to an Emergency Department (ED), if one has not attended a GP first. The Medical Card – which entitles holders to free hospital care, GP visits, dental services, optical services, aural services, prescription drugs and medical appliances – is available to those receiving welfare payments, low earners, many retirees, and in certain other cases. The only medical conditions carrying automatic entitlement to a card are having thalidomide syndrome, having a surgical symphysiotomy, and children with cancer. Many political parties support extending the availability of the Medical Card to eventually cover every resident in Ireland – they currently cover 31.9% of the population. Those on slightly higher incomes are eligible for a 'GP Visit Card' which entitles the holder to free general practitioner visits. Persons over 70 years who are not entitled to a medical GP visit card can instead receive an annual cash grant of €400 up to a certain income. People who are not entitled to a Medical Card (i. e. 68.1% of the population) must pay fees for certain health care services. There is a €100 charge for those who attend an emergency department without a referral letter from a family doctor (a visit to which usually costs €45–75, though some practices offer rates as low as €25 35 for over 65s and students). Hospital charges (for inpatients) are a flat fee of €80 per day up to a maximum of €800 in any twelve month period, irrespective of the actual care received. Specialist assessments and diagnostic assessments (such as X rays, laboratory tests, physiotherapy, etc.) are provided free of charge. If a person cannot afford to pay hospital charges, the HSE will provide the services free of charge. Under the Drugs Payment Scheme, prescription drugs, individuals and families are eligible for subsidies for approved prescription drugs, medicines, and certain appliances, and pay only a maximum of €80 per month per household. To qualify a patient must hold a Drugs Payment Scheme Card, for which everyone who does not hold a Medical Card is eligible. Everyone living in the country, and visitors to Ireland who hold a European Health Insurance Card, are entitled to use the public healthcare system. Under Common Travel Area (CTA) arrangements, British citizens do not require an EHIC card and can instead present their NHS number, NHS card, driving licence or other proof of residence within the CTA. Outpatient services are also provided without charge. The majority of patients on median incomes or above are required to pay subsidised hospital charges.

Ауруханалар

Ирландиядағы ауруханалар, әдетте, апаттық және жедел жәрдем қызметтерін қоса алғанда, денсаулық сақтаудың толық спектрін ұсынады. Ирландиядағы көптеген ауруханалар, мысалы, Бланчардстаундағы Коннолли ауруханасы, тікелей Денсаулық сақтау қызметін ұйымдастырушы органмен басқарылады. Сондай-ақ, мемлекеттік қаржыландыруды алатын, бірақ белгілі бір дәрежеде автономиямен жұмыс істейтін ұйымдардың ерікті негізде басқаратын ауруханалары да бар. Осы соңғы топқа университетпен бірлесіп жұмыс істейтін оқу ауруханалары (мысалы, Галвей университетінің ауруханасы) және ұзақ тарихы бар діни құндылықтарды сақтайтын ауруханалар, мысалы, Дублиндегі Таллахт университетінің ауруханасы кіреді. Сонымен қатар, көптеген жеке ауруханалар бар. 2013 жылғы ЭЫДҰ-ның денсаулық сақтау туралы жылдық шолуына сәйкес, Ирландиядағы аурухана төсектерінің саны ЭЫДҰ орташа көрсеткіштерінен төмен. Мемлекеттік қаржыландырылатын ауруханалардағы консультанттарға жеке практикамен айналысу үшін белгілі бір уақыт бөлуге (әдетте 20%, бірақ тиімді бақылау аз) рұқсат етіледі. Денсаулық сақтау қызметін ұйымдастырушы орган, денсаулық сақтау қызметтерін жеткілікті деңгейде қолжетімді етуге қабілетсіз екенін мойындады. Ол амбулаториялық немесе стационарлық емді күту мерзімін 18 айдан асырмау үшін жұмыс істеді. Индекстің мәліметтері бойынша, пациенттердің күту уақытына қатысты берген бағалары Ирландияның ресми күту уақыты статистикасынан әлдеқайда пессимистік болды. 2018 жылғы Euro Health Consumer Index есебінде Ирландияның денсаулық сақтау жүйесінің қолжетімділігі Еуропадағы ең нашар деп бағаланды, жалпы рейтинг бойынша 35 елдің арасында 22-орынды иеленді. 2007 жылы ауруханаға түскен пациенттердің 76%-ы операцияға бірден жатқызылды, 11%-ы бір айға дейін, 4%-ы үш айға дейін, 1%-ы алты айға дейін, ал 4%-ы алты айдан астам күтті. Елдегі жалғыз осындай мекеме – Ұлттық оңалту ауруханасында күту мерзімі бір жылға дейін созылуы мүмкін. Амбулаториялық емделушілердің 23%-ы уақтылы қабылданды, 44%-ы 30 минут ішінде, 18%-ы бір сағаттан астам, ал 7%-ы екі сағат күтті. 2007 жылғы мәліметтерге сәйкес, Ирландияда кем дегенде 178 000 адам амбулаториялық клиникаларда маманға қарау үшін кезекте тұрды, ал 300-ден астам пациент дәрігерге қарауға жіберілгеннен кейін төрт жылдан астам күтті.

Hospitals in Ireland generally offer a full range of healthcare including accident and emergency services. Many hospitals in Ireland, such as Connolly Hospital at Blanchardstown, are operated directly by the Health Service Executive. There are also hospitals run on a voluntary basis by organisations who receive public funding but operate with some degree of autonomy. Included in this latter group are teaching hospitals (such as University Hospital Galway) operated in conjunction with a university and hospitals with a long standing religious ethos e. g. Tallaght University Hospital in Dublin. There are also many private hospitals. Ireland has a lower than OECD average number of hospital beds according to the 2013 OECD Health at a Glance Report The same report also noted that Ireland has fewer doctors (2.7 doctors per 1,000 population) and more nurses (12.2 nurses per 1,000 population) than average in other OECD countries. Consultants in the publicly funded hospitals are allowed to spend some of their time (typically 20%, though there is little supervision) on private practice. The Health Service Executive accepted that it lacked the capacity to provide sufficiently accessible health services. It was working to ensure that no one had to wait more than 18 months for an outpatient appointment, or inpatient treatment. According to the index, reports by patients on waiting times were considerably more pessimistic than official Irish waiting time statistics. The Euro health consumer index 2018 report continues to rank the accessibility of Ireland's Health system as the worst in Europe, with the overall ranking as 22nd of 35. In 2007, 76% of inpatients were admitted to hospital for operations immediately, 11% had to wait up to one month, 4% had to wait up to three months, 1% had to wait up to six months and 4% had to wait for over six months for operations. Waiting times at the National Rehabilitation Hospital, the only such facility in the country, can be one year. For outpatients, 23% were seen on time, 44% were seen within 30 minutes, 18% waited more than an hour and 7% waited two hours. In 2007, show that at least 178,000 people in Ireland were on waiting lists to see specialists at an outpatient clinic, and that more than 300 patients had been waiting for over four years to be seen by a consultant after being referred by their GP.

Денсаулық сақтау орталықтары

Денсаулық сақтау орталықтары Ирландияның қалалары мен ауылдарындағы біріншілік медициналық көмек және қоғамдық қызметтердің кең спектрін ұсынады, олар Денсаулық сақтау басқармасы (HSE) тарапынан басқарылады. Бұл клиникаларда көрсетілетін қызметтерге жалпы тәжірибелі дәрігерлердің (GP) қызметтері, қоғамдық денсаулық медбикелері, әлеуметтік жұмыс және балаларды қорғау қызметтері, балалар денсаулығы қызметтері, әлеуметтік әл-ауқат, мүгедектерге арналған қызметтер, егдеулерге арналған қызметтер, педикюр, офтальмология, тілдік терапия, тәуелділіктен құтылу кеңесі және емдеу, физиотерапия, еңбек терапиясы, психиатриялық қызметтер және үй көмегі кіреді. Бұл қызметтер тегін немесе субсидияланған бағамен қолжетімді. 2012 жылы 35 біріншілік медициналық көмек орталығын дамыту бағдарламасы жарияланды. 2017 жылдың шілдесіне дейін тек біреуі ғана пайдалануға берілді. 14 жоба мемлекеттік-жекешелік серіктестік арқылы салынуы жоспарланған.

Жалпы дәрігерлер

Ирландияда алғашқы медициналық көмек негізінен жеке кәсіпкер ретінде немесе басқа дәрігерлермен, кейде медбикелермен бірге жұмыс істейтін жалпы практика дәрігерлері арқылы көрсетіледі. Көптеген дәрігерлер пациенттерге үйде де көмек көрсетеді, сонымен қатар, елдегі барлық аймақтарда "сағаттан тыс" жедел дәрігерлік қызмет көрсетіледі. Дәрігерлер әдетте консультация үшін ақы алады, бұл аймаққа байланысты 65 еуроға дейін жетеді. Медициналық картасы немесе дәрігерлік сапар картасы бар адамдар төлемнен босатылады. Халықтың шамамен 60%-ы қолма-қол ақшамен алдын ала төлеуге мәжбүр. 2020 жылдың сәуірінен бастап бұл көрсеткіш 114 еуроға дейін төмендетіледі. Кейбір жеке медициналық сақтандыру жоспарлары Дәрі-дәрмек төлемі схемасының шегіне дейін ішінара өтемақы ұсынады. Медициналық картаға құқығы бар адамдар берілген әрбір зат үшін мемлекеттік алым төлейді. Алымы 2 еуроны құрайды, бірақ отбасы үшін ай сайынғы ең жоғары шегі 20 еуроны аспайды. 16 түрлі созылмалы аурудан зардап шегетін адамдар өз жағдайларына қатысты дәрі-дәрмек пен медициналық құралдар үшін төлеуден босатылады. ЭЫДҰ деректеріне сәйкес, Ирландияда генерикалық дәрілерді қолдану көрсеткіші орташа деңгейден төмен, бірақ ол ірі экспорттаушы ел болып табылады. 70 жастан асқан медициналық карта иелері үшін алым 2019 жылдың сәуірінен бастап 1,50 еуроға дейін төмендетілді және 2020 жылдың сәуірінен бастап 1 еуроға дейін төмендетіледі.

Ақпараттық технологиялар

Денсаулық сақтау жүйесінің "нашар IT жүйесі" және "кибер қауіпсіздіктің өте төмен деңгейі" бар екені PricewaterhouseCoopers компаниясының 2021 жылғы ransomware шабуылдары туралы баяндамасында көрсетілген. Кумбе әйелдер мен балалар университеттік ауруханасы 2021 жылдың 15 желтоқсанында шабуылға ұшырады, нәтижесінде оның IT қызметтері тоқтатылды.

Басқа қызметтер

HSE тіс, көз (көру) және құлақ (есту) денсаулығына қатысты көмек көрсетеді. Медициналық карта иелері мен олардың тәуелділері, Денсаулық сақтау туралы заңға түзетулер енгізу картасының иелері және балаларға бұл қызметтер тегін беріледі. Басқа адамдар бұл қызметтерді емдеу жәрдемақысы немесе жеке сақтандыру арқылы тегін немесе жеңілдікпен ала алады. Жеке дәрігерлерге толық төлем жасаған адамдар салық жеңілдігін қайтарып алады. HSE сондай-ақ психикалық денсаулық қызметтерін, алкоголь және есірткіге тәуелділерге арналған емдеу және оңалту қызметтерін ұсынады. Ирландияның денсаулық сақтау жүйесі психикалық денсаулық мәселелері бар адамдарға жеткілікті көмек көрсетпейтіні үшін жиі сыналып келеді, бұл өзіне-өзі қол жұмсау көрсеткіштерінің өсуіне және жастарға тиімсіз қызмет көрсетуге алып келеді.

Төлем жүйелері

Медициналық картасы немесе жеке медициналық сақтандыруы жоқ адамдар мен олардың күтінушілеріне, міндетті әлеуметтік сақтандыру қорына (PRSI) жасаған жарналарын ескере отырып, емдеу жәрдемақысы жүйесі арқылы медициналық қызметтер тегін немесе жеңілдікпен көрсетіледі. Адамдар мемлекеттік немесе жеке медициналық сақтандырумен қамтылмаған медициналық шығындарға салық жеңілдігін алуға құқылы. Жеке медициналық сақтандыруы бар адамдарға салық жеңілдіктері беріледі, олар тікелей сақтандыру компаниясына жіберіліп, клиенттің төлемақысын төмендетеді. Еуропалық медициналық сақтандыру картасы бар Ирландияға келгендерге жалпы тәжірибелі дәрігер немесе маманнан, шұғыл стоматологиялық, ауыз және құлақ емдерінен, стационарлық немесе амбулаториялық ауруханада емдеуден және рецепт бойынша берілетін дәрі-дәрмектерден ақы төлеудің қажеті жоқ. Диализ, оттегімен емдеу немесе басқа да арнайы емдеулер қажет болғандар, сапарға келмес бұрын оларды ұйымдастыра алады.

Өнер көрсету

Ирландия 2021 жылы жеке денсаулық индексі бойынша 34 еуропалық елдің ішінде 19-орынды иеленді. Ирландия Республикасында COVID-19 пандемиясы кезінде телемедицина қолданылуы экспоненциалды түрде өсті және электрондық рецепттер кеңінен қабылданып, қолданысқа енгізілді. Ирландия электрондық денсаулық сақтау жазбаларына қатысты заңнама бойынша жоғары баға алды, бірақ денсаулық сақтау мекемелерінде электрондық жазбаларды пайдалану нашар деп бағаланды. Бұл мәселенің себебі инфрақұрылымның жетіспеушілігі және деректерді бөлісу саясатын іске асырудағы кешігулер деп айтылды.

Денсаулық сақтау қызметіне қанағаттанғандық

2007 жылы HSE тапсырысымен жүргізілген сауалнама нәтижесінде пациенттердің денсаулық сақтау қызметіне қанағаттану деңгейі жоғары екені анықталды, стационарлық емделушілердің 90%-ы және амбулаториялық емделушілердің 85%-ы емделулеріне қанағаттанғанын білдірді. Бұдан өзге, пациенттердің 97%-ы жеке дәрігерлері көрсеткен күтімге қанағаттанды. 2008 жылғы Health Consumer Powerhouse Euro Health Consumer Index есебінде Ирландияның мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесі 31 еуропалық елдің арасында 11-орынды иеленді. Бұл 2007 жылғы есепте көрсетілген 29 елдің арасындағы 16-орыннан жақсару, ал 2006 жылғы есепте Ирландия 26 елдің арасында 26-орынды қанағаттандырды.

Денсаулық сақтау қызметінің атқарушы органы

Денсаулық сақтау қызметі (HSE) бүкіл денсаулық сақтау жүйесін бірыңғай ұлттық мекеме ретінде басқарады. HSE-ның төрт әкімшілік аймағы бар (HSE Dublin Mid Leinster, HSE Dublin North East, HSE South және HSE West), олар өз кезегінде 32 жергілікті денсаулық сақтау кеңсесіне (LHO) бөлінеді. Бұл 100 000-нан астам қызметкері бар Ирландиядағы ең ірі жұмыс беруші; жылдық бюджеті 16 миллиард евроны құрайды, бұл кез келген басқа мемлекеттік сектор ұйымынан асып түседі.

Денсаулық сақтау министрі

Денсаулық сақтау министрі денсаулық сақтау жүйесіне қатысты жалпы саясатты анықтауға жауапты.

Жеке медициналық сақтандыру

Жеке медициналық сақтандыруды қалаушыларға қолжетімді. Vhi Healthcare (жартылай мемлекеттік компания), Laya Healthcare және Irish Life Health сияқты компаниялар медициналық сақтандыруды және басқа да қызметтерді ұсынады. 2012 жылдың 2 шілдесінде GloHealth нарыққа еніп, Ирландияның төртінші жеке медициналық сақтандыру компаниясы болды. 2005 жылы халықтың 47,6 пайызы жеке медициналық сақтандырумен қамтылған. Жеке медициналық сақтандыруды реттейтін орган – Денсаулық сақтау сақтандыру органы. 2015 жылы жеке медициналық сақтандыру сатып алатындардың үлесі 40 пайызға төмендеді, бірақ бұл көрсеткіш еуропалық елдердің арасында ең жоғарысы болып табылады. 2017 жылы негізгі медициналық сақтандырудың орташа жылдық құны 1850 евроны құрады. Ирландиядағы денсаулық сақтауға жұмсалған барлық шығынның тек 13 пайызы жеке сақтандыруға байланысты. Британдық Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі (NHS) негізгі көрсеткіштер бойынша Ирландиядағы қызметтерден артық екендігі айтылады.