Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Индукциялық гравитация (немесе пайда болатын гравитация) – кванттық гравитация саласындағы кеңістік-уақыт қисықтығы мен оның динамикасы, негізгі микроскопиялық еркіндік дәрежелерінің орташа өріс жақындауы ретінде пайда болатын идея. Бұл, Бозе-Эйнштейн конденсаттарының сұйықтық механикасымен салыстырылатын нәрсе. Бұл тұжырымдаманы алғаш рет Андрей Сахаров 1967 жылы ұсынған.
Induced gravity (or emergent gravity) is an idea in quantum gravity that spacetime curvature and its dynamics emerge as a mean field approximation of underlying microscopic degrees of freedom, similar to the fluid mechanics approximation of Bose–Einstein condensates. The concept was originally proposed by Andrei Sakharov in 1967.
Шолу
Сахаров конденсацияланған материяның көптеген жүйелері жалпы салыстырмалылық теориясына ұқсас туындаған құбылыстарға әкелетінін байқады. Мысалы, кристаллдың кемшіліктері Эйнштейн-Картан кеңістігінде қисықтық пен бұрылыс сияқты көрінеді. Бұл кеңістік-уақытта әлемдік кристалл моделінде тартылыс күшінің теориясын құруға мүмкіндік береді, онда тор аралық қашықтығы Планк ұзындығына тең шамада болады. Сахаровтың идеясы кездейсоқ фондық псевдо-Риманн көптүрлілігінен (қазіргі заманғы қарастыруларда, мүмкін, бұрылыспен) бастап, оған кванттық өрістерді (материяны) енгізу, бірақ гравитациялық динамиканы нақты түрде енгізбеу болып табылды. Бұл бір циклдық деңгейде космологиялық тұрақтысы бар тиімді Эйнштейн-Хилберт әрекетін тудырады. Басқаша айтқанда, жалпы салыстырмалылық материялық өрістердің туындаған қасиеті ретінде пайда болады және қолмен енгізілмейді. Дегенмен, мұндай модельдер көбінесе өте үлкен космологиялық тұрақтыларды болжайды. Кейбір ғалымдар Сахаров және басқалар ұсынған нақты модельдер Вайнберг-Уиттен теоремасымен мүмкін емес екені дәлелденгенін айтады. Алайда, гравитациямен бірге басқа нәрселер, мысалы, кеңістік-уақыт өлшемдері де туындаса, гравитацияның туындаған модельдері мүмкін. 1997 жылдан кейін AdS/CFT сәйкестігінің дамуы, туындаған гравитациядағы еркіндіктің микрофизикалық дәрежелері түбірінен өзгеше болуы мүмкін екенін көрсетті. Көлемдік кеңістік-уақыт кеңістік-уақыттың шекарасында өмір сүретін және байланысқан кванттық еркіндік дәрежелерінің туындаған құбылысы ретінде пайда болады. Гравитацияның туындаған зерттеушілерінің кейбіреулері (мысалы, Марк Ван Рамсдонк) кеңістік-уақыттың кванттық байланыстан тұратынын айтады. Бұл кванттық байланыстың кеңістік-уақытты тудыратын негізгі қасиет екенін білдіреді. 1995 жылы Джейкобсон Эйнштейннің өріс теңдеулерін жергілікті Риндлер көкжиегінде қолданылатын термодинамиканың бірінші заңынан алуға болатынын көрсетті. Тану Падманабхан мен Эрик Верлинде гравитация мен энтропия арасындағы байланысты зерттейді, Верлинде энтропиялық гравитация ұсынысымен танымал. Гравитацияның Эйнштейн теңдеуі байланыстың бірінші заңынан туындауы мүмкін. Конопка, Маркопулу Каламара, Северини және Смолиннің «кванттық графикалық» ұсынысында, еркіндіктің негізгі дәрежелері бастапқыда толық болған динамикалық графте бар, ал төмен температура шегінде тиімді кеңістіктік тор құрылымы пайда болады.
Sakharov observed that many condensed matter systems give rise to emergent phenomena that are analogous to general relativity. For example, crystal defects can look like curvature and torsion in an Einstein–Cartan spacetime. This allows one to create a theory of gravity with torsion from a world crystal model of spacetime in which the lattice spacing is of the order of a Planck length. Sakharov's idea was to start with an arbitrary background pseudo Riemannian manifold (in modern treatments, possibly with torsion) and introduce quantum fields (matter) on it but not introduce any gravitational dynamics explicitly. This gives rise to an effective action which to one loop order contains the Einstein–Hilbert action with a cosmological constant. In other words, general relativity arises as an emergent property of matter fields and is not put in by hand. On the other hand, such models typically predict huge cosmological constants. Some argue that the particular models proposed by Sakharov and others have been proven impossible by the Weinberg–Witten theorem. However, models with emergent gravity are possible as long as other things, such as spacetime dimensions, emerge together with gravity. Developments in AdS/CFT correspondence after 1997 suggest that the microphysical degrees of freedom in induced gravity might be radically different. The bulk spacetime arises as an emergent phenomenon of the quantum degrees of freedom that are entangled and live in the boundary of the spacetime. According to some prominent researchers in emergent gravity (such as Mark Van Raamsdonk) spacetime is built up of quantum entanglement. This implies that quantum entanglement is the fundamental property that gives rise to spacetime. In 1995, Jacobson showed that the Einstein field equations can be derived from the first law of thermodynamics applied at local Rindler horizons. Thanu Padmanabhan and Erik Verlinde explore links between gravity and entropy, Verlinde being known for an entropic gravity proposal. The Einstein equation for gravity can emerge from the entanglement first law. In the "quantum graphity" proposal of Konopka, Markopoulu Kalamara, Severini and Smolin, the fundamental degrees of freedom exist on a dynamical graph that is initially complete, and an effective spatial lattice structure emerges in the low temperature limit.