Кіріспе

Неміс саяхатшысы, журналист және тарихшы (1790–1861)

Якоб Филипп Фалльмерайер (10 желтоқсан 1790 – 26 сәуір 1861) – неміс, Тироль аймағынан шыққан саяхатшы, журналист, саясаткер және тарихшы. Ол гректердің нәсілдік тегіне қатысты даулы үзіліс теориясымен және саяхаттары туралы жазбаларымен ең көп танымал.

Білім

Фолмерайер Пейрдорф ауылында он баланың жетіншісі болып дүниеге келді, Тирольдегі Бриксен қаласына жақын Цшёч аймағында. Фолмерайер туған кезде бұл аймақ Габсбург монархиясының құрамында болды, 1805 жылы Баварияның бөлігіне айналды, ал қазір Италияға жатады. Оның ата-анасы шағын шаруалар еді. Фолмерайер жеті жасынан бастап Цшёчтегі жергілікті мектепке барып, сонымен қатар қойшы болып жұмыс істеді. 1801 жылы отбасы Бриксенге көшіп келді, онда Фолмерайердің әкесі күндізгі жұмысшы болып жұмысқа орналасты. Фолмерайер Волксшюлеге қабылданды, онда ол діни қызметкерлерді өз қабілетімен таң қалдырды. 1803 жылы ол собор мектебіне гимназист ретінде түсті және 1809 жылы метафизика, математика және дін философиясы бойынша диплом алды. (Қазіргі Бриксендегі гимназия Фолмерайердің есімін иеленеді). Содан кейін ол Баварияға қарсы азаттық күресі жүріп жатқан Тирольді тастап, Зальцбургке кетті. Зальцбургте Фолмерайер жеке репетитор болып жұмыс істеді және бенедиктин семинариясына оқуға түсті, онда классикалық, заманауи және шығыс филологиясын, әдебиетті, тарихты және философияны оқыды. Бір жылдық оқудан кейін ол студенттік өмірге қажетті тыныштықты қамтамасыз ету үшін Кремсмюнстер аббаттығына кіруге тырысты, бірақ бавариялық шенеуніктердің тудырған қиындықтары бұл ниетін орындауға кедергі келтірді. 1812 жылы ол Ландшут университетіне (қазіргі Мюнхеннің Людвиг Максимилиан университеті) ауысып, алдымен құқықтандырумен айналысты, бірақ көп ұзамай тарихқа және классикалық, шығыс филологиясына толыққанды назар аударды. Оның материалдық қажеттіліктері Бавария тәжінің стипендиясымен шешілді.

Ерте мансап

1813 жылдың күзінде Наполеон соғыстарының қақ ортасында Фалмерайер әскери қызметте өзінің даңқын іздеуді шешті және Бавария жаяу әскеріне кіші офицер ретінде қосылды. Ол 1813 жылдың 30 қазанында Ханауда ерекше көзге түсіп шайқасты және Франциядағы науқанда қызмет етті. Рейн жағалауындағы оккупациялық армияда Ватерлоо шайқасына дейін қалды, ол Орлеанда генерал фон Спретидің адъютанты ретінде алты ай қызмет етті. Констанс көлінің жанындағы Линдауда екі жылдық гарнизондық өмір оған әскери даңққа деген құштарлығы орындалмағанына көз жеткізді, сондықтан ол өзін қазіргі грек, парсы және түрік тілдерін зерттеуге арнады. 1818 жылы ол өзінің шенін тастап, Аугсбург гимназиясында латын және грек тілдерінің мұғалімі болып жұмысқа орналасты, оның шәкірттерінің арасында жас Наполеон III болды. Аугсбургте оның студенттік жылдарында қалыптасқан либералдық, антиклерикалдық бейімділіктері Бавария мемлекетінің күшейіп келе жатқан ультрамонтанистік көзқарасына қарсылық білдірді. 1821 жылы Фалмерайер Ландсхут Прогимназиясында тағы бір лауазымға ие болды, онда ол дін, неміс, тарих және географиядан басқа классикалық тілдерді оқытуды жалғастырды. Ландсхут сол кезде әлі де ірі университет қаласы болды, ал Фалмерайер оның мүмкіндіктерін пайдаланып, тарих және тілдерді зерттеуді жалғастырды. 1823 жылдың ақпанында Фалмерайер Трапезунт империясының тарихын зерттеуді ынталандыру үшін Дания Корольдік ғылым және әдебиет академиясы ұсынған сыйлық туралы білді. Қара теңіздің оңтүстік жағалауында орналасқан бұл орта ғасырдың соңғы кезеңіндегі мемлекет сол кезде византиялық және түрік жылнамаларында шашыраңқы түрде ғана кездесетін. Фалмерайер Еуропаның кітапханаларынан араб және парсы тілдеріндегі қосымша дереккөздерді жинауды бастады және Сильвестр де Саси мен Карл Бенедикт Хассе сияқты әртүрлі ғалымдармен хат алмасты. Сол жылдың желтоқсанында Фалмерайер қолжазбасын Дания академиясына тапсырды, ал 1824 жылы оған сыйлық берілді. Алайда Фалмерайердің "Трапезунт империясының тарихы" атты зерттеуі 1827 жылға дейін жарияланбады. Фалмерайер өзінің табысын Баварияның білім беру жүйесінде кәсіби өсуге айналдыруға тырысты. 1824 жылдың күзінде ол Ландсхут гимназиясының профессоры болып тағайындалды, бірақ Бавария корольдеріне, біріншіден Максимилианға, содан кейін, оның қайтысынан кейін Людвигке хаттар жолдады. Фалмерайер өзінің зерттеулері үшін қосымша қаржыландыру және Ландсхут университетінің профессоры лауазымын сұрады. Алайда бұл өтініштер Фалмерайердің либералды саяси көзқарастарына байланысты болған болуы мүмкін. 1826 жылы Ландсхут университеті Баварияның астанасы Мюнхенге көшірілді, ал Мюнхен лицейі Ландсхутқа көшірілді. Фалмерайер соңғы мекемеде тарих профессоры болып тағайындалды. 1826-27 оқу жылында ол жалпы тарих бойынша лекциялық курс ұсынды. Оның ашылу лекциясы тағы да оның антиклерикалдығымен және реформалық либералды саяси көзқарастарымен ерекшеленді. Ол осы тақырыптарға соңғы лекциясында қайта оралды, онда ол "қоғамдық ізгіліктер мен заңдардың үстемдігімен" біріктірілген Еуропаның көрінісін ұсынды. Бұл лекциялар, сонымен қатар оның Бавария тарихы бойынша айқын "патриоттық емес" лекциялары академиялық қауымдастықтың консервативті элементтерінен сынға ұшырады. 1827 жылы "Трапезунт империясының тарихы" басылып шықты және Бартольд Георг Нибухр мен Карл Хассе сияқты рецензенттерден жоғары баға алды. Бавария билігінің реакциясы біршама салқын болды, бұл кітаптың алғы сөзінен де көрінеді. Мұнда Фалмерайер діни қызметкерлердің жердегі билікке ие болуы "адамзаттың ең терең құлдырауына" әкеледі деп "табиғат заңы" ретінде мәлімдеді.

Қабылдау

Фолмерэйердің еңбектеріне жасалған алғашқы ғылыми шолулар басым бөлігі жағымсыз болды. Оны словениялық тіл білгірі Ерней Копитар филологиялық қателіктерге жол берді деп айыптады, ал тарихшылар Иоганн Цинкейзен мен Карл Хопф тарихи дереккөздерді дұрыс түсіндірмеді. Фолмерэйердің идеялары жаңадан құрылған грек мемлекетінің түрлі ғалымдарынан күшті қарсылық туғызды және қазіргі гректер мен ежелгі грек өркениеті арасындағы байланысты дәлелдеу үшін грек тарихнамасындағы үзіліссіздікті іздеуге әкелді. Оның әріптес профессорлары мен тарихшыларынан алған бұл қатал сын Фолмерэйердің қоғамдық беделін түгелдей құлатты. Кейінгі ғылыми шолулар да жағымсыз болды. Эдвард Кеннард Рэнд 1926 жылы Фолмерэйердің идеяларының «ұзақ уақыттан бері сенімсіздікке ұшырағанын» жазды. Антрополог Майкл Герцфельд (2020) «Қазіргі немесе бүгінгі стандарттармен бағаланғанда да, Фолмерэйердің ғылыми еңбегі ең жақсы жағдайда біркелкі емес, және оның арнайы өтініштер мен негіссіз мәлімдемелерді кеңінен пайдаланғанын» атап өтті. 2017 жылдың 8 наурызында «Еуропалық адам генетикасы» журналында халықаралық ғылыми зерттеу жарияланды, онда генетикалық айырмашылықтарына қарамастан, Пелопоннес гректері генетикалық тұрғыдан Сицилиялықтармен және Италияның оңтүстігіндегі итальяндықтармен байланысты екені, ал қазіргі Солтүстік славян ДНК-сымен байланысы жоқ екені көрсетілді.

Саяси әсері

1830 жылдары қазіргі грек мемлекетінің құрылуын жақында қолдаған филегеллиндер Фалмерайердің гректерге қатысты жазбаларында саяси ниеттерді күдіктенді; атап айтқанда, Австрияның Балқандарға оңтүстікке қарай кеңеюге деген ұмтылысын және оның басқа жазбаларында көрініс тапқан Ресейдің аймақтағы мүдделеріне қарсылығын. Осы тұрғыда, ағылшын және француз зиялыларының "Грекияның бұрынғы даңқын" қайта жаңғыртуға шақырулары австриялықтар үшін өте теріс қабылданып, ал гректер туралы австриялық теорияға батыстағы филегеллиндер күдікпен қарады. 1855 жылы Қырым соғысы кезінде ол газетіне мақала ұсынды, бірақ редакция оны жариялаудан бас тартты. Бұл мақалада ол Аттика тұрғындарының "грек тілінде емес, албан тілінде сөйлейтіні" Ұлы державалардың грек-түрік қақтығысында түрік тарапын таңдауына толыққанды себеп екенін айтты. Фалмерайердің теориясы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1941-1944 жылдары фашистік Грекияда нацистік пропаганда ретінде пайдаланылды, грек халқына қарсы көптеген қылмыстар жасауға сылтау ретінде қолданылды.

Саяхат

Оның Мореа зерттеуіне сынды пікірлерге ренжіді, сол себепті Фалмерайер екінші том үшін материал жинау мақсатымен шетелге сапар шешуге бел буды. Орыс графы Александр Иванович Остерман Толстой Мюнхенге шығысқа саяхаттауға білімді серік іздеп келгенде, оған мүмкіндік туды. Фалмерайер оқытушылық қызметінен бір жылдық демалыс сұрап, 1831 жылдың тамызында Остерман Толстоймен бірге Мюнхеннен аттанды. Екеуі алдымен Триесттен Александрияға кемемен жүзіп, Рождествоға дейін Иерусалимге жетуді жоспарлады. Бірақ олар бір жылға жуық уақыт Мысырда болып, 1832 жылдың жазында Палестинаға сапарлады. 1833 жылдың басында Кипр және Родос арқылы Константинопольге кемемен өтті. 1833 жылдың қарашасында Фалмерайер ақыры Мореяға жетті, онда партия бір ай бойы тұрып, содан кейін Аттикаға қарай жол тартты. Онда Фалмерайер албан тілінің диалектісі – арванитиканың үстемдігіне қатты таң қалғанын айтты. 1834 жылдың ақпанында партия Италияға келді, ал сол жылдың тамызында Мюнхенге оралды. Қайтып келген соң Фалмерайер Ландшут лицейінің Фрайзингке көшірілгенін және оның лауазымы жойылғанын білді. Бұл ерте "зейнетке шығуының" себебі Фалмерайердің, әсіресе діни мәселелерде, оқытушылық қызметке қайшы келетін "жақсы білінетін нанымдары" болды. Оның орнына Бавария академиясының мүшесі ретінде штаттан тыс профессорлық лауазым ұсынылды, онда оның алғашқы лекциясы Аттика халқының "албанизациясына" арналды. Оның лекциясына Фридрих Вильгельм Тьерштің теориясын сынап жазған мақаласымен жауап берілді, екеуінің де қарама-қарсы лекциялары Мюнхеннің академиялық ортасында, сондай-ақ баспасөз беттерінде қызу пікірталас тудырды. Бұл пікірталастың саяси мәні болды, Тьерш "Идеалдық саясат" ұстанымын ұстанды, оған сәйкес Бавария грек мемлекетін қолдауы керек, ал Фалмерайер "Реалдық саясаттан" қол үзгенді жақтады. Бұл саяси тартыс 1836 жылы жарық көрген Фалмерайердің "Тарих" кітабының екінші томына жазылған алғы сөзбен одан әрі күшейді, онда грек Тәуелсіздік соғысы "грек революциясы емес, таза албан революциясы" екені айтылды. Ол сондай-ақ Грекиядағы неміс монархиясын жергілікті үкіметпен алмастыруды ұсынды. 1839 жылы Фалмерайер Allgemeine Zeitung газетінің тілшісі болып жұмысқа орналасты, ол өмірінің соңына дейін осы газетте жариялануын жалғастырды. Фалмерайердің AZ-ға қосқан үлесіне саяхат очерктері, кітаптарға жазған сын-пікірлері, саяси мақалалары және фельетондары кірді. Саяси қиындықтарға байланысты Фалмерайер көп ұзамай елден қайта кетіп, келесі төрт жылдың көп бөлігін саяхатта өткізді, 1839-1840 жылдардың қысын граф Толстоймен Женевада өткізді. 1840 жылдың шілдесінен 1842 жылдың маусымына дейін Фалмерайер екінші үлкен саяхатына шықты, Регенсбургтен шығып, Дунай бойымен және Қара теңіз арқылы Трапезундқа дейін барды. Трапезундта, Константинопольде, Афон-Халкидикиде және Македонияның қалған бөлігінде, Афинада ұзақ уақыт болғаннан кейін ол Триест және Венеция арқылы Мюнхенге оралды. Фалмерайер осы саяхатынан АЗ-да көптеген есептер жариялады, онда ол грек теориясының саяси байқауларын, қайталауларын және одан әрі дамуын, сондай-ақ "Анатолия мен Түркия пейзаждарының әдемі суреттемелерін, 19 ғасырғы Reisebilder (саяхат суреттері) ең жақсы үлгілерімен салыстыруға болатынын" ұсынды. Константинопольде бір жыл болған (1841 жылдың 10 қазанынан 1842 жылдың 24 қазанына дейін) Фалмерайер Балқандағы Ресей империясының ықпалына қарсы Осман империясын қолдауды бастады. Бұл мақалалар жинақталып, 1845 жылы "Fragmente aus dem Orient" деген атпен жарық көрді, бұл еңбек Фалмерайердің әдебиетші ретінде танымалдығын арттырды. Фалмерайердің орыстарға қарсы сезімдері толыққанды дамыған жоқ, ол 1842 жылы Мюнхенге оралғаннан кейін орыс ақыны және дипломаты Федор Тютчевпен достық қарым-қатынас орнатты. Соңғысына Карл Несселроде мен Александр фон Бенкендорф Германиядағы Ресей мүдделерін білдіретін жаңа өкілді табуды тапсырған. Фалмерайердің грек тезисі орыс ортасында қызығушылық тудырды, сондықтан Тютчев Фалмерайерге жақындап, оны патша саясатының журналистік өкілі ретінде ұсынуы мүмкін еді. Фалмерайер бұл ұсыныстан бас тартты, және оның Ресей экспансионизміне қарсылығы осы кездесуден туындады деп болжанады. 1845 жылы "Фрагменттер" жарық көрген кезде Фалмерайердің патшаларға деген сенімсіздігі оны әлемнің тарихи дамуына Гегельдің және Фалмерайердің ең белсенді қарсыласы Тьерштің идеалистік көзқарастарына қарсы тұратын көзқарасқа итерді. Азаттыққа қарай тұрақты прогресс орнына Фалмерайер "Шығыс" пен "Батыс" арасындағы түбірлі қақтығысты сезді:
Шамамен он сегіз мың жыл бойы [Äonen] тарихтың барлық ағыны екі негізгі элементтің күресінен туды, олар бастапқыда құдай күшімен бөлінді: бір жағынан икемді өмір процесі, екінші жағынан пішінсіз, дамылмаған тоқырау. Біріншісінің символы – мәңгілік Рим, оның артында бүкіл Батыс жатыр; екіншісінің символы – Константинополь, мұңталған Шығыс. Славяндардың осы екі әлемдік фактордың бірі болуы мүмкін, немесе егер сіз қаласаңыз, Еуропалық адамзаттың жарқын бейнесінің көлеңкесі, және сондықтан Жердің құрылысы олардың келісімінсіз философиялық қайта құруға жол бермейді, бұл біздің заманымыздың ғалымдық бұзықшылығы. Тьерш осы пікірталасқа тағы бір мақала жазды, ол да AZ-да жарияланды, онда Балқандағы жаңа славян мемлекеттерінің тақтарына батыс еуропалық билеушілерді отырғызу "жаңа византиялық грек империясының" пайда болуын болдырмау үшін жеткілікті болады деп мәлімдеді. Фалмерайердің AZ-дағы мақалалары Баварияның тәж мұрагері Максимилианның назарын аударды, оның саяси көзқарастары әкесіне қарағанда әлдеқайда либералды болды. 1844 жылдан 1847 жылға дейін Фалмерайер Максимилианға тарихи және саяси мәселелер бойынша кеңесші және кейде жеке репетитор болып қызмет етті. Оның 1844 жылы Максимилиан тапсырысымен жасалған Балқан саясатын талдаған еңбегі сақталған. 1847 жылдың мамырында Фалмерайер үшінші және соңғы шығыс сапарына шықты, Мюнхеннен Триестке, содан кейін Афинаға кемемен жүзіп, онда король Оттомен кездесті. Маусым айында ол Константинополь элитасының жазғы резиденциясы болып табылатын Бююкдереге жетті, онда төрт ай бойы тұрды, содан кейін Бурса және Измир арқылы қасиетті жерге сапарлады. 1848 жылдың қаңтарында ол Бейруттен Измирге қайтып келді, онда Мюнхенге оралуға дейін қалды. Фалмерайердің осы кезеңдегі AZ-ға жариялаған мақалалары Осман билігінің күшін және түрік үкіметіндегі реформалық тенденцияларды, Грекия Корольдігінің "шұғыл" жағдайымен салыстырды.

1848 жыл

1847 жылы Баварияның Людвиг I Бавария білім беру жүйесінде либералдық бағытталған реформаны бастады, ал 1848 жылдың 23 ақпанында ол Якоб Филипп Фалльмерайерді Мюнхеннің Людвиг Максимилиан университетінің тарих профессоры қызметіне тағайындады, ол жақында қайтыс болған Йоханн Йозеф фон Гөррестің орнын алмастыруға тиіс болды. Фалльмерайер наурыз айында бұл жаңалықты Измирде алды және толығымен таңғалып, дереу Мюнхенге қайтып келді. Алайда, Фалльмерайер университетте бірде-бір сабақ өткізбеді, себебі 25 сәуірде, жазғы семестрдің басталуына дейін, ол 1848 жылғы төңкерістердің нәтижесінде құрылған Франкфурт Парламентіне Бавария делегаты болып сайланды. Мамыр айында Фалльмерайердің бұрынғы шәкірті, наурыз айында әкесі тақтан бас тарғаннан бері Бавария королі Максимилиан II, Фалльмерайерді өзінің саяси кеңесшісі қызметіне шақырды, ол 1848 жылдың соңына дейін осы қызметте болды. Тамыз айында парламенттік пікірталастар шіркеу мен мемлекет арақатынасына ауысқанда, Фалльмерайер кескілесімді антиклерикалдық ұстанымды қабылдады және солшыл делегаттар арасында оның беделі арта түсті. Қазан айында ол солшыл фракция ұсынған бірқатар ұсыныстарды қолдады. 1848 жылдың қаңтарында ол жаңа, біріккен Германияны демократиялық жолмен сайланған президент басқаратын солшыл ұсынысты қайта қолдады. Соңында, маусым айында ол 1848 жылы құрылған парламенттік құрылымды сақтауға жасалған соңғы әрекет болған радикалды Rumpfparlament-ті Штутгартқа ертіп барды. Бавария үкіметі өз делегаттарына Штутгарт Парламентіне қатысуға тыйым салды, ал 18 маусымда Вюртемберг әскерлері оны күштеп таратып жібергеннен кейін Фалльмерайер Швейцарияға қашты. 1849 жылдың қыркүйегінде Максимилиан II оны Мюнхен университетінің факультетіне тағайындауын жойды. 1849 жылдың желтоқсанында Штутгарт Парламентінің бавариялық мүшелеріне кешірім берілді, ал 1850 жылдың сәуірінде Фалльмерайер Мюнхенге оралды.

Соңғы жылдары

Фалмерайер Мюнхенге оралғаннан кейін көп ұзамай, 1850 жылы қарашада Мюнхен профессоры Иоганн Непомук фон Рингсейс Бавария академиясының ашық отырысында "күшті әсер еткен" лекция оқыды, онда ол Баварияға либерализм мен дінсіздікпен сипатталатын "философиялық сол қанаттың" келгенін сынап, барлық дінді "патологиялық жағдай" деп қарады. Фалмерайер лекцияда болды және оны қоғамдық өмірге қайта оралу мүмкіндігі ретінде пайдаланды. Оның жауабы қаңтар айында Фридрих Арнольд Брокгауз құрған либералды журнал "Лейпцигтің әдеби ойын-сауықтары" ("Leipzig Blätter für literarische Unterhaltung") журналында жарияланды. Ол онда Рингсейстің баяндамасына ғана жауап бермей, сонымен қатар академиялық институттардың функциясы туралы өз пікірлерін білдіріп, "еркін зерттеу және сөз бостандығы құқығын" жақтады. Рингсейстің жеке келбетіне қатысты да бірнеше жағымсыз пікірлер айтты. Мюнхендегі ультрамонтанистер партиясы Фалмерайерді жамандау үшін баспасөз және ресми ортада ұйымдасқан қарсылыққа көшті. "Тироль газетінде" ("Tiroler Zeitung") жарияланған мақалада Фалмерайер Афинада жасаған белгісіз бұзушылықтардың нәтижесінде рафанидозбен жазаланғаны туралы мәлімдеме жасалды. 25 қаңтарда Петер Эрнст фон Лазаулкс Фалмерайерді Академиядан шығару мәселесін қарау үшін комиссия құруды ұсынды; Леонард фон Шпенгель Фалмерайерді жақтап сөз сөйлесе де, ұсыныс 10 дауысқа 8 дауыспен қабылданды. Комиссия наурыз айында құрылды және Фалмерайерді шығарудан бас тартқанмен, ресми айыптама жасауға келісім білдірді, ол 12 наурызда AZ-де жарияланды. Соңғы он жылдықтарында Фалмерайер саяси және мәдени мақалалар жариялауын жалғастырды, әсіресе "Донау" және "Неміс мұражайы" ("Deutsches Museum") журналдарында. 1854 жылы Қырым соғысы басталғанда Фалмерайердің AZ тілшісі ретіндегі қызметі қайта жанданды. Ол бұл қақтығыста, әрине, патшаға қарсы Еуропалық-Османдық коалициясын қолдады. Сондай-ақ ол академиялық ізденістеріне оралып, Албанияның орта ғасырлық тарихына қатысты бірқатар басылымдарға ерекше назар аударды. Якоб Филипп Фалмерайер 1861 жылдың 26 сәуірінде Мюнхенде жүрек әлсіздігінен қайтыс болды. Оның күнделігіндегі соңғы жазбасында "Fahle Sonne" ("сары күн") деп жазылған.

Үлестер

Фальмерайер неміс тілді әлемдегі 19 ғасырдың ең ірі зиялыларының бірі саналады және нацистік режим оны құрметпен қабылдады. Ол «Византия зерттеулерінің негізін қалаушы, гректердің жік салатын теориясын ашқан, Батыс пен Шығыстың арасындағы әлемдік тарихи қарама-қайшылықтың болжаушысы және, соңында, көрнекті эссеист» ретінде еске алынады. Фалмерайер «неміс стилістерінің ең ұлыларының бірі» деп сипатталған, ал «Шығыс фрагменттері» – неміс саяхат әдебиетінің классикасы. Тарихшы Нени Паноургияның сөзіне қарағанда, Фалмерайер Грекияда фольклорды ғылым ретінде қалыптастырды. Тарихшы Диана Мишкова атап көрсеткендей, «Осы талапты жоққа шығаруға жасалған тыраштандыру романтикалық батыс еуропалық және грек тарихнамалық мектептерінің ең жақын сәйкестігін көрсетті. Қызықтысы, Фалмерайердің «қате» екенін дәлелдеуге жасалған патриоттық күш-жігер арқылы Грекияның ортағасырлық тамыры ашылып, ұлттық грек тарихи баяны қалыптасты». Фалмерайер Германияда византанистиканы (Византия зерттеулерін) жеке академиялық пән ретінде құруға атсалысқан үш ғалымның (Готлиб Лукас Фридрих Тафель және Георг Мартин Томаспен бірге) бірі болды. Олардың жетістіктері келесі буын өкілдері Мюнхенде византанистика бойынша алғашқы неміс кафедрасын құруымен аяқталды, оның алғашқы профессоры Карл Крумбахер болды. Фалмерайердің византиялық зерттеулерге қосқан ғылыми үлесінің ішінде Трапезунд империясының тарихы әлі де авторитет ретінде пайдаланылады. Оның византиялық қоғамды жалпылай сипаттауы да кейде жаңғыртылды, ең белгілісі Ромилли Дженкинс еңбектерінде. Оның грек теориясы оның өмірлік кезеңінде-ақ көптеп сыналып, қазіргі таңда қабылданбайды. Оның маңыздылығы «византиялық және қазіргі грек зерттеулеріндегі зерттеулерге күшті серпіліс болды». Алғашқы сын-пікірлерді словен ғалымы Йерней Копитар, Фридрих Тиерш, Иоганн Вильгельм Цинкейзен, Джордж Финлей және Чарльз Алан Файфф жариялады (1843 жылы Фалмерайердің теориясында көптеген кемшіліктер бар екені айтылды). Фалмерайердің қазіргі гректердің славяндық тегін қатаң түрде мойындауына байланысты Грекияда оны панславист деп есептеді, бірақ бұл сипаттама оның заманауи саяси жазбаларына қайшы келді. Фалмерайердің есімі ақырында «гректерге деген жеккөрудің символына» айналды, ал Никос Диму (әзіл-қалжыңмен) Фалмерайерді «қан тамшылаған грек жегісі» (αιμοσταγή ελληνοφάγο) ретінде көру үшін өскенін айтты. 20 ғасырда грек ғалымдары кейде Кирилл Манго сияқты кейбір батыс еуропалық ғалымдардың жұмысын жоққа шығару үшін «нео-Фалмерайеризм» деген айыптауды қолданды, бірақ олардың еңбектері Фалмерайердің еңбектерімен тікелей байланысты болмады. (Бұл айыптау Грекиядан тыс жерлерде де естілді, мысалы, Кеннет Сеттон мен Питер Харанис арасындағы пікірталас кезінде.) Фалмерайердің еңбегінің алғашқы қазіргі грек аудармасы 1984 жылы жарық көрді. Фалмерайердің «Батыс» пен «Шығыс» арасындағы айырмашылықты түсіндіруі Ресей империясына жасаған интерпретациясына негізделген, оны славяндық этникалық ерекшеліктердің, византиялық саяси философияның және православие теологиясының күшті үйлесімі ретінде қарастырды. Бастапқыда ол осы құбылысты құрметпен қабылдап, Ресейді Наполеоннан Еуропаны құтқаруға қабілетті ел ретінде қараса да, 1840 жылдардың ортасында, мүмкін Федор Тютчевпен кездесуінен кейін, оның көзқарасы өзгерді және Ресейді Батыс Еуропаға төнген басты қауіп ретінде қарастыра бастады. 1840 жылдардың соңында ол Ресейдің Константинополь мен Балқанды, сондай-ақ Габсбургтер мен Пруссия империясының славян аймақтарын басып алатынына сенді. 1850 жылдардың ортасында ол Қырым соғысындағы еуропалық-османдық коалицияның жеңісіне қуанды. Фалмерайердің Шығыс пен Батыс туралы есебі Гегельдің идеалистік тарих философиясынан түбірлі үзіліс болды және Сэмюэл П. Хантингтонның «Цивилизациялар қақтығысы» тезисінің алғыкөші ретінде сипатталды.

Таңдалған шығармалар

1827: Трапезунт империясының тарихы (Мюнхен). 1830: Орта ғасырлардағы Морея түбегінің тарихы. 1-бөлім: Пелопоннес гректерінің құлдырауы және славян халықтары арқылы жердің қайта тұрғыны (Штутгарт). 1835: Афина қаласы мен Аттика өлкесінің тағдырына славяндардың Грекияны басып алуының қандай әсері тиді? Немесе, Орта ғасырлардағы Морея түбегінің тарихының бірінші томында ұсынылған қазіргі гректердің шығу тегі туралы теорияның егжей-тегжейлі түсіндірмесі (Штутгарт). 1836: Орта ғасырлардағы Морея түбегінің тарихы. 2-бөлім: Морея, франктар мен византиялықтардың арасындағы ішкі соғыстарда қиратылып, албан отаршыларымен толып кетіп, ақырында түріктердің қол астына түседі. 1250 жылдан 1500 жылға дейін (Тюбинген). 1843-44: Трапезунт империясының тарихына қатысты түпнұсқа фрагменттер, жылнамалар, жазулар және басқа материалдар (Бавария ғылым академиясының тарихи сыныбының еңбектері. 3-том, 3-бөлім, 1-159 беттер және 4-том, 1-бөлім, 1-108 беттер). 3-том онлайн қолжетімді. 4-том онлайн қолжетімді. 1845: Шығыстан алынған үзінділер, 2 том (I том, II том) (Штутгарт). 1852: Голгофа және Киелі қабір туралы естеліктер: Жанындағы Иоанн, еврей тарихшысы Флавий Иосиф және Шығыстың рухани білімі (Бавария ғылым академиясының тарихи сыныбының еңбектері. 6-том, 3-бөлім, 643-88 беттер). 1853: Өлі теңіз (Бавария ғылым академиясының тарихи сыныбының еңбектері. 7-том, 1-бөлім, 39-144 беттер). 1857: Грекиядағы албандық элемент. 1-бөлім: Албандардың шығу тегі мен көнелігі туралы (Бавария ғылым академиясының тарихи сыныбының еңбектері. 8-том, 2-бөлім, 417-87 беттер). 1860-61: Грекиядағы албандық элемент. 2- және 3-бөлімдер: Албан халқының тарихындағы алғашқы оқиғаларынан бастап, Скандербегтің өлімінен кейін түріктердің оны бағындыруына дейін оның істері мен тағдыры туралы қандай мәліметтерді сенімді түрде білуге болады (Бавария ғылым академиясының тарихи сыныбының еңбектері. 8-том, 3-бөлім, 657-736 беттер және 9-том, 1-бөлім, 3-110 беттер). 1861: Г.М. Томас, ред., Жиналған еңбектер. 1-том: Шығыстан алынған жаңа үзінділер. 2-том: Саяси және мәдени-тарихи очерктер. 3-том: Сынақ эсселер (Лейпциг). Онлайн қолжетімді. 1877: Г.М. Томас, ред., Шығыстан алынған үзінділер (Штутгарт, 2-басылым). 1913: Х. Фейгл және Э. Молден, ред., Жазулар мен күнделіктер: Шығыстан алынған үзінділер. Жаңа үзінділер. Саяси тарихи очерктер – Күнделіктерден таңдамалар (Мюнхен және Лейпциг). 1943: Э. Мика, ред., Византия және Батыс: Таңдалған жазбалар (Вена). 1949: Ф. Дөлгер, ред., Агион Орос немесе Киелі Афон тауы (Вена). 1963: Х. Рейдт, ред., Шығыстан алынған үзінділер (Мюнхен). 1978: Ф.Х. Ридл, ред., Афон тауының қасиетті жері (Боцен). 1978: А. Коллауц, ред., Универсалды тарих бойынша тұсаукесер лекциясы, 1862 жылдың 20 қарашасында Ландшутта өткізілген (Der Schlern 52, 123-39 беттер). 1980: Трапезунт империясының тарихы (1827 жылғы басылымның қайта басылуы) (Хильдесхайм). 1984: Э. Турнхер, ред., Сөздер мен алғы сөздер (Сальцбург және Мюнхен). 1990: Э. Турнхер, ред., Рим мен Византия арасындағы Еуропа (Боцен). 2002: Э. Хастаба, ред., Киелі Афон тауы (Боцен). 2002: "Орта ғасырлардағы Морея түбегінің тарихы. Бірінші бөлім" (Грек тіліндегі аударма. Аударма авторы: Пантелис Софтзоглу. "Афинадағы ұзақ наурыз" басылымы) (Пелопоннес гректерінің құлдырауы және славян халықтары арқылы жердің қайта тұрғыны). 2003: Н. Неправишта, ауд., Грекиядағы албандық элементтер (Das albanesische Element in Griechenland) (Тирана). 2007: Шығыстан алынған үзінділер (Боцен). 2014: "Орта ғасырлардағы Морея түбегінің тарихы. Екінші бөлім" (Грек тіліндегі аударма. Аударма авторы: Пантелис Софтзоглу. Редактордың қосымшасы: Жаңа сарайлардағы Фалльмерэйерді оқу. "Афинадағы ұзақ наурыз" басылымы) (Морея, франктар мен византиялықтардың арасындағы ішкі соғыстарда қиратылып, албан отаршыларымен толып кетіп, ақырында түріктердің қол астына түседі. 1250 жылдан 1500 жылға дейін). <http://www.oakke.gr/afises/2013 02 16 20 47 58/item/392> грек тілінде аударма авторының алғы сөзі, жазушының алғы сөзі және қосымша қолжетімді.