Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс дін танушысы және танымал философ (1739–1809)
German theologian and popular philosopher (1739–1809)
Иоганн Август Эберхард (31 тамыз, 1739 – 6 қаңтар, 1809) – неміс дін танушысы және «халық философы».
Johann Augustus Eberhard (August 31, 1739January 6, 1809) was a German theologian and "popular philosopher".
Өмір және мансап
Эберхард Халберштадт княздығындағы Халберштадт қаласында дүниеге келді, оның әкесі мектеп мұғалімі және Санкт-Мартин шіркеуінің әншісі болды. Ол Галле университетінде теологияны оқыды және барон фон дер Хорсттың үлкен ұлына бірнеше жыл тәрбиеші болды, содан кейін оның отбасымен байланыста болды. 1763 жылы ол Санкт-Мартин мектебінің оқу-әдістемелік жұмыстарының жетекшісі және Киелі Рух ауруханасының шіркеуіндегі екінші уағызшы болып тағайындалды, бірақ ол бұл лауазымдарынан көп ұзамай бас тартып, өзінің қамқоршысымен бірге Берлинге кетті. Ол жерде ол С. Ф. Николай және Мозес Мендельсонмен танысты, олармен жақын достық қарым-қатынас орнатты және оның жеке көзқарастарын қалыптастыруға көмектесті. 1768 жылы ол Берлиндегі жұмыс үйінің және көршілес Стралов балықшылар ауылының капелланы болды. Осы жерде ол «Neue Apologie des Socrates» (1772) еңбегін жазды, бұл еңбек Роттердам дін қызметкері Питер Хофстедтің Жан Франсуа Мармонтельдің «Белизарий» романының он бесінші тарауына жасаған шабуылына жауап ретінде жазылған. 1774 жылы ол Шарлоттенбургке діни қызметкер болып тағайындалды. Оның «Апология» еңбегінің екінші томы 1778 жылы жарық көрді. Ол осы еңбекте алдыңғы бөліміне қарсы айтылған кейбір наразылықтарды жоюға тырысты және христиан дінінің негізгі қағидаларын, діни төзімділікті және Киелі кітаптарды дұрыс түсіндірудің қағидаларын зерттеуді жалғастырды. 1778 жылы ол Галледе философия профессоры болды, оның студенттерінің арасында Фридрих Шлейермахер және серб жазушысы Доситей Обрадович болды. 1786 жылы ол Берлин ғылым академиясының мүшесі болып қабылданды; 1805 жылы Пруссия королі оған құпия кеңесші атағын берді. 1808 жылы ол теология ғылымының докторы ғылыми дәрежесін алды, бұл оның теологиялық жазбалары үшін берілді. Ол 1809 жылы Берлинде қайтыс болды. Ол көне тілдерді жақсы білді, француз тілінде еркін сөйлеп, жазды, сонымен қатар ағылшын, итальян және голланд тілдерін де түсінді.
Eberhard was born at Halberstadt in the Principality of Halberstadt, where his father was a school teacher and the singing master at the church of St. Martin's. He studied theology at the University of Halle, and became tutor to the eldest son of Baron von der Horst, to whose family he was attached for several years. In 1763 he was appointed co rector of the school of St. Martin's, and second preacher in the hospital church of the Holy Ghost, but he soon resigned these offices and followed his patron to Berlin. There he met C. F. Nicolai and Moses Mendelssohn, with whom he formed a close friendship, and who were instrumental in his forming his own views. In 1768 he became chaplain to the workhouse at Berlin and the neighbouring fishing village of Stralow. Here he wrote his Neue Apologie des Socrates (1772), a work occasioned by an attack on the fifteenth chapter of Jean François Marmontel's Belisarius by Peter Hofstede, a Rotterdam clergyman. In 1774 he was appointed to the living of Charlottenburg. A second volume of his Apologie appeared in 1778. In this he tried to meet some objections to the former part, and continued his inquiries into the doctrines of the Christian religion, religious toleration, and the proper rules for interpreting the Scriptures. In 1778 he accepted the professorship of philosophy at Halle, where his students included Friedrich Schleiermacher and the Serbian writer Dositej Obradović. In 1786 he was admitted as a member of the Berlin Academy of Sciences; in 1805 the King of Prussia conferred upon him the honorary title of privy councillor. In 1808 he obtained the degree of Doctor in Divinity, which was awarded for his theological writings. He died in Berlin in 1809. He was a master of the learned languages, spoke and wrote French fluently, and understood English, Italian and Dutch.
Теология
Эберхард "Сократтың жаңа ақтаулары" сияқты кітаптарында құтқарылу аянға тәуелді емес екенін, мүшрік адамның жұмаққа баруы мүмкін екенін, ал мәңгілік жазаның күнәкарды жақсарту мақсатына кереғар екенін айтты.
Eberhard argued in books such as Neue Apologie des Socrates that salvation did not depend upon revelation, that it was possible for a heathen to go to heaven, and that the notion of eternal punishment contradicted its supposed aim of morally improving the sinner.
Философия
Эберхард Джон Локктың барлық білім сезімдер арқылы түсетіні туралы пікірін қолдады, бірақ оны толыққанды феноменализмге дамытты. Эстетикада ол «субъективті финализм» деп атаған ұстанымды ұстанды, бұл атау кейіннен Иммануил Кант қолданды: сұлулық – заттардың объективті қасиеті емес, нысан мен бақылаушының қабылдау қабілеті арасындағы қарым-қатынас. Оның пікірінше, өнердің мақсаты – ләззатты сезімдерді ояту және күшейте түсу. Эберхардтың сөзіне қарағанда, эстетикалық қызмет алғаш рет балалар ойындарында көрінеді. «Философиялық журнал» (1788–1792) және «Философиялық мұрағат» (1792–1795) редакторы ретінде Эберхард Канттың еңбектерін сынаған көптеген мақалалар жариялады (олардың көпшілігін өзі жазған). Ол Канттың еңбегінің толығымен туынды екенін, Готфрид Лейбництің еңбектерін және түрлі догматизмді ғана қабылдағанын айтты. Кант Эберхардтың сын-ескертпелеріне «Ueber eine Entdeckung, nach der alle neue Kritik der reinen Vernunft durch eine ältere entbehrlich gemacht werden soll» (Кенигсберг, 1790) атты еңбегінде жауап берді.
Eberhard argued in support of John Locke's position that all knowledge comes through the senses, but developed this into a full blooded phenomenalism. In aesthetics he held a position that he called "subjective finalism", a label later adopted by Immanuel Kant: rather than being an objective property of objects, beauty is the relationship between the object and the representative power of the observer. For him, then, art should aim to awake and stimulate the pleasurable passions. According to Eberhard, aesthetic activity first appears in children's play. In his position as editor of the Philosophisches Magazin (1788–1792) and the Philosophisches Archiv (1792–1795), Eberhard published many articles (most of which he wrote himself) critical of Kant. He argued that Kant's work was wholly derivative, simply adopting the work of Gottfried Leibniz, and a variety of dogmatism. Kant responded to Eberhard's criticism in his Ueber eine Entdeckung, nach der alle neue Kritik der reinen Vernunft durch eine ältere entbehrlich gemacht werden soll (Königsberg, 1790).