Кіріспе
Жапониядағы бақыланатын төлемдік жедел жолдар желісі. JH басқаратын ұлттық жедел жолдар желісіне қоса, үкімет қалалық аймақтарда жедел жолдарды салу және басқару үшін қосымша корпорациялар құрды. 1959 жылы Метрополитен жедел жолының мемлекеттік корпорациясы (Шуто жедел жолына жауапты) және 1962 жылы Ханшин жедел жолының мемлекеттік корпорациясы (Ханшин жедел жолына жауапты) құрылды. 2004 жылға қарай олардың желілерінің ұзындығы сәйкесінше және дейін жетті. 1966 жылы ұлттық жедел жолдар желісіне қатысты жоспар ресми түрде қабылданды. Бұл жоспар бойынша Жапонияның жағалау бойымен өтетін жедел жолдардың құрылысына, таулы аймақтардан өтетін жолдарға қарағанда басымдық берілді. 2005 жылдың қазан айында JH, Метрополитен жедел жолының мемлекеттік корпорациясы, Ханшин жедел жолының мемлекеттік корпорациясы және Хонсю-Шикоку көпірлер басқармасы (Хонсю мен Шикоку арасындағы үш тұрақты байланысты басқарады) премьер-министр Джуничиро Койдзумидің реформа саясаты шеңберінде жекешелендірілді. Бұл жекешелендірулер корпорацияларды акционерлік қоғамдарға айналдырды, акциялары жалпы жұртшылыққа сатылмады, себебі Жапония Үкіметі мұрагер компаниялардың бақылау үлесіне ие. JH жедел жолдар желісі географиялық принцип бойынша үш компанияға бөлінді: Шығыс Ниппон жедел жол компаниясы (E NEXCO), Орталық Ниппон жедел жол компаниясы (C NEXCO) және Батыс Ниппон жедел жол компаниясы (W NEXCO). Метрополитен жедел жолының мемлекеттік корпорациясы өкілеттіктерін Метрополитен жедел жол компаниясына, ал Ханшин жедел жолының мемлекеттік корпорациясы өкілеттіктерін Ханшин жедел жол компаниясына берді. Хонсю-Шикоку көпірлер басқармасы Хонсю-Шикоку көпір жедел жол компаниясына айналды, оның қызметтері ақырында W NEXCO компаниясына қосылуы жоспарлануда.
In addition to the national expressway network administered by JH, the government established additional corporations to construct and manage expressways in urban areas. The Metropolitan Expressway Public Corporation (responsible for the Shuto Expressway) was established in 1959, and the Hanshin Expressway Public Corporation (responsible for the Hanshin Expressway) was established in 1962. By 2004 the lengths of their networks had extended to and respectively. In 1966 a plan was formally enacted for a national expressway network. Under this plan construction of expressways running parallel to the coastlines of Japan would be given priority over those traversing the mountainous interior. In October 2005 JH, the Metropolitan Expressway Public Corporation, the Hanshin Expressway Public Corporation, and the Honshū Shikoku Bridge Authority (managing three fixed link connections between Honshu and Shikoku) were privatized under the reform policies of the government of Prime Minister Junichiro Koizumi. These privatizations are technically converting the corporations into stock companies with no stock sold to the general public, since the Government of Japan hold controlling shares in the successor companies. The expressway network of JH was divided into three companies based on geography East Nippon Expressway Company (E NEXCO), Central Nippon Expressway Company (C NEXCO), and West Nippon Expressway Company (W NEXCO). The Metropolitan Expressway Public Corporation transferred its authority to the Metropolitan Expressway Company, while the Hanshin Expressway Public Corporation transferred its authority to the Hanshin Expressway Company. The Honshu Shikoku Bridge Authority became the Honshu Shikoku Bridge Expressway Company, whose operations are planned to eventually be absorbed into those of W NEXCO.
Ұлттық жылдам жүрісі бар жолдар
Жапониядағы ұлттық автомобиль магистральдары (高速自動車国道) магистральдардың басым бөлігін құрайды. Бұл желі Хонсю аралының солтүстігіндегі Аомори префектурасы мен Кюсю аралының оңтүстігіндегі Кагосима префектурасын үздіксіз байланыстырады, сондай-ақ Шикоку аралын да қамтиды. Хоккайдо мен Окинава аралындағы қосымша магистральдар да жолаушыларға қызмет көрсетеді, бірақ олар Хонсю, Кюсю және Шикоку желісімен байланыстырылмаған.
Ерекшеліктері
Көптеген жедел жолдар орталық бөлігіш жолақ (медиан) бар төрт жолақты. Ірі қалаларға жақын жердегі кейбір жедел жолдар алты жолақты, ал ауылдық жерлерде екі жолақты бөлінбеген жедел жол ретінде салынған. Екі жолақты жедел жол учаскелері болашақта төрт жолақтыға айналдыруға мүмкіндік беретін стандартта салынған. Жолаушылар автомобильдері, мотоциклдер және автобустар үшін жылдамдық шегі, егер басқаша көрсетілмесе, әдепкі бойынша , ал ең төменгі жылдамдық – . Ауыр жүк көліктері, тіркемелер және үш дөңгелекті көліктер үшін максималды жылдамдық шегі 50 км/сағ. 50 км/сағ жылдамдыққа жете алмайтын көліктер, мысалы, тракторлар мен мопедтер, жедел жолдарды пайдалануға тыйым салынған. Жапонияның орталық және шығыс бөліктеріндегі жедел жолдардың кейбір учаскелерінде ең жоғары жылдамдық шегі . Көптеген жедел жолдарда өзгермелі жылдамдық шектері де қолданылады, және жағдайға байланысты жылдамдық уақытша төмендетіледі. Ұлттық жедел жолдар бойындағы саяхатшыларға паркинг алаңдары (әдетте, тек дәретханалар немесе шағын дүкендер бар) және сервистік орталықтар (әдетте, мейрамханалар мен жанармай құю станциялары сияқты көптеген қосымша мүмкіндіктер бар) сияқты көптеген демалыс орындары қызмет көрсетеді.
Жол нөмірлері
2016 жылдың 24 қазанында Жапонияның жерді, инфрақұрылымды, көлікті және туризмді басқару министрлігі ұлттық тас жолдар үшін маршрут нөмірлеудің жаңа форматын енгізді. Тас жол маршруттарының нөмірлері E немесе C префиксімен (айналма маршрут үшін) басталады, одан кейін тиісті нөмірлері келеді. Тас жолдар параллель өтетін ұлттық тас жолдардың нөміріне сәйкес нөмірленеді; мысалы, E1 Томей тас жолы 1-ші ұлттық тас жолымен қатар өтеді. Дегенмен, бұл ережеден өзгешеліктер бар, және кейбір тас жолдар 59-дан асатын екі таңбалы нөмірлермен белгіленеді, бұл нөмірлер ұлттық тас жолдар маршруттары үшін қолданылмайды. E64 Цугару тас жолы осы ерекшеліктің мысалы, себебі ол 101-ші ұлттық тас жолымен параллель өтеді.
Жол ақысы
Ұлттық жедел жолдар көбінесе ақылы болады, Токиодан Нагояға Томей жедел жолымен саяхаттаудың құны қарапайым автомобиль үшін 7100 иенді құрайды. Japan Times газетінің мәліметінше, Жапониядағы жедел жолдардың ақысы Франциядағыдан үш есе жоғары. Көптеген ерекше жағдайларды ескермегенде, ұлттық жедел жолдардағы ақы сапардың қашықтығына байланысты есептеледі. Жедел жолға кіргенде билет алынады, ол жолдан шығарда ақымен бірге машинаға салынып немесе операторға тапсырылады. Көптеген автомобильдерде электрондық ақы төлеу жүйесі (ETC) картасы орнатылған, ол төлеу қақпасында автоматты түрде төлейді. 2001 жылдан бастап ақы 150 иендік терминал төлемінен және сапардың қашықтығына байланысты алымнан тұрады. Бұл алымның мөлшері көліктің түріне байланысты, ол төмендегі кестеде көрсетілген. Жапониядағы барлық ұлттық жедел жолдар жекешелендірілгеннен кейін 45 жыл ішінде (2050 ж.) толығымен өтеледі деп күтілуде. Кейбір болашақ ұлттық жедел жолдар Жаңа тікелей басқару жүйесі бойынша салынуы жоспарлануда, оған сәйкес ұлттық және жергілікті билік жол құрылысының шығындарын көтеріп, аяқталғаннан кейін ақысыз пайдалануға мүмкіндік береді.
Қалалық жылдам жолдар
Қалалық жылдам бағыттар (都市高速道路) – Жапонияның көптеген ірі қалалық аймақтарында кездесетін қала ішіндегі жылдам бағыттар. Жапониядағы жерді иеленуге қатысты шектеулер және тығыз қалалық аймақтар арқылы өту ерекшелігіне байланысты, қалалық жылдам бағыттардың жобалық жылдамдығы ұлттық жылдам бағыттарға қарағанда айтарлықтай төмендеу болады және олар негізгі артериялық жолдар бойындағы эстакадалар немесе жер асты тоннельдері түрінде салынады. Екі ірі қалалық автокөлік желісі – Токио аймағындағы Шүто экспрессуэйі және Осака аймағындағы Ханшин экспрессуэйі. Нагоя, Хиросима, Китакюшү және Фукуока қалаларында одан да кішірек желілер бар. Әрбір желі бір-бірінен тәуелсіз басқарылады (Фукуока және Китакюшү экспрессуэйлері бір компаниямен басқарылса да, бірақ физикалық тұрғыдан байланыспаған).
Қауіпсіздік
2019 жылы барлық жылдам бағыттарда 163 адам қаза болды, 527 адам ауыр, ал 11 702 адам жеңіл жарақат алды, бұл көрсеткіштер 2018 жылғыдан төмен болды.