Кіріспе

2005 жылғы тоқтатылған анимациялық фильм, Тим Бертонның туындысы

«Мәйіт келіншегі» (сонымен қатар «Тим Бертонның Мәйіт келіншегі» деп те аталады) – 2005 жылғы тоқтатылған анимациялық музыкалық фантастикалық фильм. Оны Майк Джонсон мен Тим Бертон Джон Август, Кэролайн Томпсон және Памела Петтлердің сценарийі бойынша, Бертон мен Карлос Грангел жасаған кейіпкерлер негізінде түскен. Оқиға Англиядағы Виктория дәуіріне тән, құрастырылған ауылда өтеді. Джонни Депп Виктордың дауысын сомдайды, ал Хелена Бонэм Картер атақты келіншектің – Эмилидің дауысын береді. «Мәйіт келіншегі» – АҚШ пен Ұлыбританияның бірлестігімен түсірілген, Тим Бертон Продакшн мен Laika Entertainment компанияларының өндірісіндегі фильм. Бұл Бертонның тоқтатылған анимациялық фильмдеріндегі режиссерлік дебюті және Warner Bros. Pictures компаниясымен таратылған алғашқы тоқтатылған анимациялық туындысы. Бұрын ол 1993 жылғы «Рождество алдындағы қорқыныш» және 1996 жылғы «Джеймс пен алып бұршақ» фильмдерін шығарған. «Мәйіт келіншегі» 17 ғасырға тән еврей халық ертегісіне негізделген, оны Джо Ранфт Бертонға «Рождество алдындағы қорқыныш» фильмін аяқтаған кезде таныстырған. Фильмге жұмыс 2003 жылдың қараша айында Бертон «Биг Фиш» (2003) фильмін аяқтаған кезде басталды. Ол сонымен қатар «Чарли және шоколад фабрикасы» атты келесі фильмін түсіруді жалғастырды, ол осы фильмпен бірге жүргізілді. Тоқтатылған анимациялық фильмді түсіру жұмысы Шығыс Лондондағы 3 Mills Studios студиясында өтті. Бұл фильмді түсіру үшін бұрынғы «Рождество алдындағы қорқыныш» фильміне қолданылған 35 мм кинокамералардың орнына Canon EOS 1D Mark II цифрлық SLR камералары қолданылды. Бертон бірден өзінің ізделіс серіктестері Джонни Депп пен Дэнни Эльфманды жобаға қатыстырды. Фильм атқарушы продюсер Джо Ранфттың естелігіне арналған, ол фильм түсірілімі кезінде қайтыс болды. «Мәйіт келіншегі» 2005 жылдың 7 қыркүйегінде 62-ші Венеция халықаралық кинофестивалінде көрсетілді, ал АҚШ-та 23 қыркүйекте, ал Ұлыбританияда 13 қазанда кинотеатрларда көрсетілді. Фильм анимациясы, кейіпкерлері, әндері мен юморы үшін сыншылардың жоғары бағасын алды. Фильм National Board of Review ұйымының «Ең үздік анимациялық фильм» сыйлығын жеңіп алды және 78-ші «Оскар» сыйлығында «Ең үздік анимациялық фильм» номинациясына ие болды. 2006 жылы фильм Ub Iwerks сыйлығымен марапатталды, ол Annie Awards жүлдесінің техникалық жетістіктері үшін беріледі, сонымен қатар «Ең үздік анимациялық фильм», «Ең үздік кейіпкер дизайны» және «Ең үздік режиссура» номинацияларына ие болды.

Сюжет

Виктория дәуірінің аты аталмаған қалашығында балық саудагерлерінің ұлы Виктор Ван Дорт пен кедей аристократтардың ұмытылған қызы Виктория Эверглот үйлену тойына дайындалады. Бұл Ван Дорт отбасының әлеуметтік дәрежесін бір мезгілде көтеріп, Эверглот отбасының байлығын қалпына келтіруге арналған шара ("Жоспар бойынша"). Екеуі алғашында шаршап, алаңдаса да, кездескенде бірден ғашық болып, бір-біріне көңіл білдіреді. Алайда, шаршаған Виктор үйлену репетициясын буындырып жібереді – анттарын ұмытып, сақинасын тастап, Леди Эверглоттың көйлегіне өрт қояды. Жақын маңға қашып, ол ағашқа ант беріп, сақинасын түбірге салады. Бірақ, түбірдің емізі – емілі есімді қыздың сүйек саусағы екені анықталады, ол қабірден тұрып, өзін Виктордың жаңа әйелі деп жариялап, оны өлілер еліне, түрлі-түсті және қиялға толы әлемге алып кетеді ("Күннің қалдықтары"). Эмилимен бірге болғанда Виктор оны жылдар бұрын, қашып кетуге тырысқан түні, күйеуі өлтіргенін, сондай-ақ отбасылық зергерлік бұйымдар мен алтынды ұрлағанын біледі. Эмили Викторды оның көптен өлген иті Скраппен қайтадан кездестіреді, олар жақын болады. Викторияға қайтуға асығып, Виктор Эмилиге ата-анасымен таныстырғысы келетінін айтып, оларды тірілер еліне қайтаруға көндіреді. Эмили Викторды жер асты әлемінің мейірімді билеушісі, ақсақал Гуткнехтке апарады, ол оларға уақытша рұхсат береді. Виктор Викториямен қайта қосылып, мүмкіндігінше тезірек үйленгісі келетінін мойындайды. Бірақ, екеуі сүйіспес бұрын Эмили оларды тауып алып, өзін сатқындыққа ұшыратқандай сезінеді де, Викторды өлілер еліне ("Жастың көз жасы") сүйреп қайтарады. Эмили Виктормен бетпе-бет келіп, Викторияны басқа әйел деп айыптайды, бірақ Виктор оның басқа әйел екенін және оған үйленгісі келмегенін жауап береді. Виктория ата-анасына Виктордың жағдайы туралы айтуға тырысады, бірақ олар оған сенбейді, ол оны тастап кетті деп санайды және ақыл-есінен айырылып барады деген қорытындыға келеді. Викторияның ата-анасы оның еркіне қарсы, үйлену репетициясына келген бай қонақ, лорд Баркис Биттернге үйлендіруді шешеді. Эмилимен татуласқаннан кейін Виктор Викторияның Баркиске үйленуге дайындалып жатқанын отбасының жаңадан қайтыс болған кочерсі Мейхьюдан біледі. Осы жаңалықтан қатты ренжіген Виктор Эмилимен дұрыс үйленуге шешім қабылдайды, бірақ бұл үшін оған Тірілер елінде ант беруі және өлімге қадам басқан Эмилиге қосылу үшін Дәуірлер шарабын, у ішуі керек екенін біледі. Өлгендер рәсімге асығыс дайындалып, "жоғары" ("Той әні") көтеріледі, онда қала олардың келуінен қорқып, уақытша дүрбелеңге түседі, бірақ тірілер өздерінің жақындарын таниды және олармен қуана қайта қосылады. Дүрбелеңнен Баркис өзінің нашар қаржылық жағдайы мен Викторияға тек байлығы үшін үйленгісі келетінін ашып береді, бұл Викторияны одан бас тартуға мәжбүр етеді. Виктория Виктор мен Эмилидің үйлену тойына куә болады, Виктор анттарын орындап, у ішуге дайындалады, бірақ Эмили оны тоқтатады, өйткені ол Викторияның өзімен бірге бақытты өмір сүру мүмкіндігінен айырылып қалғанын түсінеді. Эмили Виктор мен Викторияны қайтадан кездестіргенде, Баркис Викторияны ұрлап әкетуге келеді; Эмили Баркисті өзінің бұрынғы күйеуі және кісі өлтіруші ретінде таниды. Виктор Викторияны қорғау үшін Баркиспен дуэль жасайды, ал Эмили Виктордың өмірін сақтап қалу үшін араласады. Жеңілгенін мойындаған Баркис Эмилиге үйленбеген күйі қайтыс болғаны үшін тост айтады және өз еркімен у ішіп, өзін өлтіреді, бұл тірілердің істеріне араласа алмайтын өлгендерге оның жасаған қылмыстары үшін жаза беруге мүмкіндік береді. Эмили, енді азаптан босап, Викторды оған үйленуге берген антынан босатады және сақинасын қайтарып береді, бұл оған Викторияға үйленуге мүмкіндік береді. Айдың жарығына аяқ басқанда ол көптеген көбелектерге айналып, аспанға ұшып кетеді, ал Виктор мен Виктория оларға қарап, құшақтасып, Эмилидің ақыры мәңгілік тыныштықты тапқанын біледі.

Даму

Фильм 17 ғасырғы еврей халық ертегісіне негізделген, оны Джо Ранфт Бертонға "Рождество алдындағы қасірет" фильмін аяқтағанда таныстырған. Фильмнің түсірілімі 2003 жылдың қараша айында басталды, Бертон "Биг Фиш" фильмін аяқтаған кезде. Ол келесі ойындық фильмі "Чарли және шоколад фабрикасы" фильмінің түсірілімін де жалғастырды, ол осы фильмпен бірге жүргізілді. Ол Джонни Деппті Виктор рөліне таңдау туралы былай деді: "Бұл қызық болды, өйткені біз екеуін бір уақытта түсіріп жаттық. Ол күндіз Вилли Вонка, ал түнде Виктор болды, сондықтан ол үшін бұл сәл шизофрениялық болуы мүмкін. Бірақ ол керемет. Бұл оның алғашқы анимациялық фильмі және ол әрқашан жаңа сынақтарға дайын. Біз бұл мәселені әдемі және шығармашылық процесс ретінде қарастырамыз. Онымен жұмыс істеудің тағы бір қуанышы осы – ол кез келген нәрсеге ашық. Ол әрқашан бірдеңе қосып береді. Таң қалғаны, актерлердің ешқайсысы бірге жұмыс істемеді. Олар ешқашан бір бөлмеде болған емес, сондықтан олар өз дауыстарын жеке-жеке жазды. Тек Альберт [Финни] мен Джоанна [Ламли] бірнеше сахнаны бірге түсірді, ал қалғаны бөлек жұмыс істеді. Олардың бәрі вакуумда жұмыс істеді, бұл өте қызықты болды. Менің ойымша, осының нәтижесінде олардың өнерлері керемет үйлесім тапты. Сондықтан ол да, қалған актерлер де бір бөлмеде болмай-ақ дұрыс тонды табуға және оны іске асыруға тырысты, бұл өте ақылдылықты көрсетеді". Фильмде фильмнің барлық музыкасы, соның ішінде музыкалық қосымшалар мен дауыс актері орындаған төрт ән бар.

Үй медиасы

Corpse Bride DVD-де 2006 жылдың 31 қаңтарында, ал Blu-ray нұсқасы 2006 жылдың 26 қыркүйегінде шықты. Фильм 1.85:1 кең экран форматта түсірілген. Барлық көшірмелер фильмді 1.85:1 кең экран және 1.33:1 толық экран форматтарында ұсынады. Көптеген көшірмелер фильмді 1.85:1 кең экранда, ал кейбірлері 1.33:1 толық экранда көрсетеді. 2009 жылға дейін фильмнен 2,093,156 DVD және 40,411 Blu-ray диск сатылып, олардың жалпы кірісі тиісінше 33,087,513 және 604,940 долларға жетті. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, АҚШ-тағы отандық бейнесатудан түскен жалпы кіріс 42,700,692 долларды құрады. 2024 жылға қарай бес жүз мыңнан астам данасы басылды.

Кассалық жинақ

"Қайтыс болған қалыңдық" Солтүстік Америкада 53,4 миллион доллар, ал басқа елдерде 64,7 миллион доллар тапты, жалпы әлемдік жиын 118,1 миллион долларға жетті. Екінші апта соңында фильм үшінші орынға түсіп, тағы 10 миллион доллар жинады. Үшінші апта соңында фильм алтыншы орынға түсіп, 6,5 миллион доллар тапты.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes веб-сайтында фильмнің мақұлдау деңгейі, негізіндегі рецензиялар бойынша құрастырылған, құрайды, ал орташа бағасы – . Сайттың сыншыларының пікірі: «Тим Бертон фильмінен күтілгендей, «Өлі қалыңдық» еңбекқорлықпен қорқынышты, визуалды қиялы мол және эмоционалды түрғыдан ащы-ащы». Metacritic, негізгі сыншылардың рецензияларына негізделген 100 балдық шкала бойынша баға береді, 35 рецензия негізінде 83 балл есептеп, «жалпыға танымал» екенін көрсетті. CinemaScore сауалнамасы бойынша фильмге A+–ден F-ке дейінгі шкалада орташа баға «B+» берілді. Variety журналының Джастин Чанг фильмге оң пікір білдіріп: «Қабірден келген қызды қателесіп үйленетін жас күйеу жігіт туралы бұл қорқынышты мюзикл – сүйкімді, шизоидты Франкенштейн сияқты фильм, бір жағынан жоғары рухта, екінші жағынан қараңғы әсерлі». The Hollywood Reporter журналының Кирк Ханикатт фильмге оң баға беріп, оны «көркемдік қиял, қиялы мол кейіпкерлерге, әсерлі сахналық көріністерге, айлакерлік әзіл-сықаққа, шабыттандырған әндерге және бүгінгі фильмдерде сирек кездесетін шынайы еріншекке толы керемет туынды» деп атады. The Village Voice журналының Майкл Аткинсон фильмге оң баға беріп: «Оның өлі стилінің әртүрлілігі ешқашан шабыттандырмайды; адам бас сүйегінің табиғи күлімсіреуі мұндай жақсы қолданылмаған». Entertainment Weekly басылымының Оуэн Глейберман фильмге «B» бағасын беріп, «көңілге қонымды көрініс сыйлау тұрғысынан бұл керемет туынды» деді. The New York Times басылымынан Манола Даргис фильмге бес жұлдыздың төртеуін берді, «Киноның тірі өлілерге деген қайтадан жанданған бейімділігі бізді мүмкін емес құштарлықтың тұтқынында екенімізді көрсетеді, немесе бұл тек өз жолын жалғастыратын тағы бір кино циклі болуы мүмкін. Қандай жағдай болмасын, мырза Бёртонның сүйек пен шіріуге деген сүйіспеншілігі туралы бір нәрсе бар, өйткені бұл соңғы дәлелдерге қарамастан, ол өзінің қараңғы патшалығын тастауға дайын емес екенін білдіреді». The Seattle Times газетінің Moira MacDonald-ы фильмге төрт жұлдыздың үш жарымын берді, ««Өлі қалыңдық» әнге айналдыратын нәрсе – оның көрсететін қиялының кеңдігі; біз аяғында кетуге асықпайтын, бүлінген, пішінді және құпия әдемі әлемді құру» деді. The Globe and Mail басылымының Лиам Лейси фильмге төрт жұлдыздың үшеуін берді: «Тим Бертонның «Өлі қалыңдық» фильмінде жалғандық пен кінәсіздік қолға-қол ілесіп жүр. Бұл фильм Голливудтың өткенін қазып, антикалық stop motion анимация өнерін қайта тірілтіп, керемет көркем фильм жасайды». Toronto Star газетінен Питер Хауэлл фильмге төрт жұлдыздың төртеуін берді, «Егер оның он екі жыл бұрынғы «Рождество алдындағы қорқынышты арман» фильмі көз бен ақыл-ойы үшін қызық болса, Тим Бертонның «Өлі қалыңдығы» құлаққа және жүрекке қуаныш сыйлайды». Orlando Sentinel газетінің Роджер Мур фильмге бес жұлдыздың төртеуін берді, «Сүйіктілігі, көркемдік гүлденуі және кастингтің әсерлі бөлшектері «Өлі қалыңдықты» первоцвет жолынан төмен болмаса, онда кем дегенде табалдырықтан өтеді». Chicago Tribune газетінің Роберт Эльдер фильмге төрт жұлдыздың үш жарымын берді, «Егер «Рождество алдындағы қасірет» джаз поп-номер болса, «Өлі қалыңдық» – сұлу, өлімге әкелетін күлкілі, қасіретті неке туралы вальс». Los Angeles Times газетінің Кеннет Туран фильмге бес жұлдыздың екеуін берді, «Фильмде ертегілік аспект бар, бірақ көптеген кейіпкерлер сияқты ол толыққанды тірі емес, көмілген». Rolling Stone журналынан Питер Траверс фильмге бестен үш жарым жұлдыз берді, «Отбасылық фильмнің бет-әлпетімен Бертон Эдгар Аллан По мен Хичкоктің «Вертиго» романын еске түсіретін қараңғы эротикалық маңайды тудырады. Бұл кез келген режиссердің сынағы болар еді, ал Бёртон оны өте жақсы біледі». Detroit Free Press газетінің Терри Лоусон фильмге төрт жұлдыздың үшін берді, «Бұл тіпті балаларды да бақытты Хэллоуинге шақырады, оларға алдау немесе емдеуге рұқсат етілмейді, және бұл Тим Бертонның анимациялық «Өлі қалыңдықтың» сыпайылығы». Miami Herald газетінің Рене Родригес фильмге төрт жұлдыздың екі жарым жұлдызын берді, ««Өлі қалыңдық» Бертонның соңғы жанды экшн фильмдерін зардап шеккен проблемадан зардап шегеді: барлық айбынды жарқырау жарқырауы үшін ол жүректі тартымды етпейді». 2008 жылы Америка кино институты бұл фильмді өзінің ең үздік 10 анимациялық фильмдер тізіміне ұсынды.