Кіріспе

Хорват саясаткері және әлеуметтанушысы Весна Пусич (; 25 наурыз 1953 жылы туған) – Хорват саясаткері және әлеуметтанушысы, Зоран Милановичтің орталық-солшыл кабинетінде бірінші вице-премьер және Сыртқы істер мен Еуропалық интеграция министрі қызметін атқарған. Ол Хорватияның екінші әйел Сыртқы істер министрі болды, бұл қызметке Колinda Грабар-Китаровичтен кейін келді. Весна Пусич ашық либерал және еуропалық интеграцияны, антифашизмді, гендерлік теңдікті және ЛГБТ құқықтарын қолдайтын белсенді жақтас ретінде танымал. 1990-шы жылдардың басында саясатқа қатысқаннан бастап, Пусич бес рет Хорватия Парламентіне депутат болып сайланды: 2000, 2003, 2007, 2011, 2015 және 2016 жылғы парламенттік сайлауларда. Ол сондай-ақ 2009–2010 жылдарғы президенттік сайлауға қатысып, он екі үміткердің арасында бесінші орынды иеленді. 2008–2011 жылдарғы парламенттік сессиясында ол Хорватияның Еуропалық Одаққа қосылу келіссөздерінің барысын қадағалайтын парламенттік комитеттің төрағасы болды. Ол сонымен қатар Еуропалық либерал-демократтар және реформа партиясының (ELDR) вице-президенті лауазымын атқарды.

Ерте өмір және білім

Весна Пусич 1953 жылғы 25 наурызда Загреб қаласында заңгер және университет профессоры Евгений Пусич пен ағылшын тілі профессоры Вишня (құрмет аты – Анджелинович) Пусичтің отбасында дүниеге келген. 1971 жылы II гимназияны бітірген соң, Гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар факультетіне түсіп, 1976 жылы социология және философия мамандығы бойынша диплом алған. 1984 жылы сол факультетте социология ғылымы бойынша докторлық диссертациясын қорғап, ғылым кандидаты атағын алды (диссертация тақырыбы: "Жұмысшылардың мүдделерін іске асырудағы ұжымдық шешім қабылдаудың рөлі"). 1976-1978 жылдары Словенияның Любляна университетінің әлеуметтану институтында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді.

Саяси мансап

Весна Пусич 1990 жылы Халықтық келісім коалициясына қатысқаннан кейін либералды Хорватия халықтық партиясының (ХНС ЛД) 28 құрылтайшы мүшесінің бірі болды. 1992 жылы партиялық саясаттан шеттеді, бірақ 1997 жылы сол партияға қайта қосылды және кейіннен 2000-2008 жылдар аралығында және 2013 жылдан бері партия президенті болды. Ол алғаш рет 2000 жылғы парламент сайлауында Хорватия парламентіне сайланды және 2003, 2007, 2011 және 2015 жылдары қайта сайланды. 1992 жылы Пусич демократия мәдениетін дамытуға бағытталған үкіметтік емес, партиялық емес сараптамалық орталық – «Эразмус Гильдиясының» негізін қалаушы және директоры болды, сондай-ақ Хорватия, бұрынғы Югославия және Шығыс Еуропа елдеріндегі жаңару процесінің түрлі мәселелеріне арналған «Эразмус» журналының баспашысы және редакторы қызметін атқарды. Ол Еуроодақпен келіссөздер жөніндегі ұлттық комитеттің төрағасы болды, бұл комитет парламент мүшелерінен, президент өкілдерінен, академиялық қауымдастықтан, жұмыс берушілер мен кәсіподақ өкілдерінен құралды. 2006 және 2008 жылдары ол ELDR вице-президенті болып сайланды. Пусич 2015 жылғы парламент сайлауында Парламентке қайта сайланды және 2016 жылдың 3 ақпаны мен 14 қазаны аралығында Хорватия Парламентінің вице-спикері болды. 2016 жылғы кезектен тыс парламент сайлауында Парламентке қайта сайланды. ХНС консервативті Хорватия демократиялық одағымен коалиция құру туралы шешім қабылдағаннан кейін Пусич ХНС-тен шығып, тағы үш депутатпен бірге жаңа әлеуметтік либералды және орталық-солшыл партияны – «Азаматтық либералды одақты» құрды. Ол 2020 жылғы парламент сайлауына дейін депутаттық қызметін жалғастырды, содан кейін қайта сайлануға түсудің орнына саясаттан кетуге шешім қабылдады.

БҰҰ Бас хатшысына кандидатура

2015 жылғы 3 қыркүйекте Хорватия үкіметі Пусичті 2016 жылғы БҰҰ Бас хатшысы лауазымына Хорватияның ресми кандидаттығына ұсыну туралы шешім қабылдады. Оның кандидатурасы 2016 жылғы 14 қаңтарда ресми түрде ұсынылды. Гаитидегі холера індетінде БҰҰ-ның рөлі кеңінен талқыланып, сынға ұшырады. Гаитиде холераның пайда болуына БҰҰ тікелей себепкер болды деген айқын дәлелдер бар. Непалдан Гаитиге жіберілген бейбітшілік сақтаушылар холера тасымалдаған, бірақ олардың симптомы болмаған және Гаити су қоймаларына құя салмас бұрын қалдықтарын тиісінше өңдемеген. Гаитиде холерадан зардап шеккендерге өтемақы төлеу керек пе деген сұраққа Пусич бастапқыда олар өтемақы алуға лайық екенін айтты, бірақ кейін бұл мәселені сарапшылар тобы одан әрі зерттеуі керек екенін мәлімдеді; "Бұл мәселе жылдар бойы зерттелді, ал Біріккен Ұлттар Ұйымы сотталудан иммунитет талап етті". Тағы бір көтерілген мәселе – БҰҰ бейбітшілік сақтаушыларының сексуалдық зорлық-зомбылық жасауы. Бұл ауыр проблема Андерс Компас Орталық Африка Республикасында бейбітшілік сақтаушылардың балаларға сексуалдық шабуыл жасағанын жариялағаннан кейін назар аударды. Ол БҰҰ Бас хатшысымен бейресми диалогтар кезінде бейбітшілік сақтаушылардың жауапкершілігіне қатысты ұстанымын білдіруі сұралды. Палестина, Ұлыбритания және АҚШ бейбітшілік сақтаушылардың сексуалдық зорлық-зомбылық мәселесін қалай шешетіні туралы сұрақ қойды. Пусич бейбітшілік сақтау саласындағы сексуалдық зорлық-зомбылыққа қатысты үш есепке үнемі сілтеме жасады, сондай-ақ ол осы принциптердің көп бөлігін қабылдап, іске асыратынын айтты. Біріншіден, ол өз халқына қарсы қылмыс жасаған бейбітшілік сақтаушыларға белгілі бір мерзімге бейбітшілік сақтаушы ретінде қызмет етуге рұқсат берілмеуі керек екенін мәлімдеді. БҰҰ-ның бұрынғы Югославия бойынша халықаралық қылмыстық трибуналы (ХҚТ) туралы пікір білдіргенде, ол соттың мінсіз емес екенін, бірақ оның болмауы жағдайды одан да нашарлататынын, сондай-ақ маңызды хабарлама таратып, "Егер сіз соғыс қылмысын жасасаңыз, сіз ұсталасыз" дегенін айтты. Пусич қазіргі ұлттық және халықаралық саясаттағы цинизмнің күшеюіне алаңдаушылық білдірді. Сонымен қатар, ол әйел кандидаттың маңызды екенін атап өтті, өйткені БҰҰ 50 жыл бойы ерлердің үстемдігінде болды. 2016 жылғы 21 шілдеде БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 15 мүшесі арасында өткен алғашқы бейресми жабық дауыс беруде 11 "қарсы" дауыс алғаннан кейін, Пусич 2016 жылғы 4 тамызда жарыстан бас тартып, 2016 жылғы кезектен тыс парламенттік сайлауға күш салатындығын мәлімдеді.

Белсенділік

Весна Пусич Хорватия ЛГБТ қауымдастығында өте танымал. 2011 жылы Загреб мақтанына (Pride) қатысушылар оны "онжылдықтың гейге бейімді тұлғасы" деп атады. Ол Загреб ЛГБТ мақтанына (Pride) тұрақты түрде қатысып келеді. Оның інісі Зоран – азаматтық құқықтар мен бейбітшілік жолындағы белсенді, 2015 жылдың 21 наурызынан бері Адам құқықтары жөніндегі азаматтық комитеттің төрағасы және Хорватия Республикасының Антифашистік лигасының президенті қызметін атқарады.

Жеке өмір

Пусич литвалық-американдық кәсіпкер Юргис Ониунасқа үйленген, олардың Дайна есімді қызы бар, ол кинорежиссер. Ол хорват, ағылшын және неміс тілдерін мүжіл сөйлейді. 2017 жылы Франция президенті Франсуа Олланд Пусичке «Еуропалық мақсаттарды қолдағаны және Франция мен Хорватия арасындағы ынтымақтастыққа үлес қосқаны үшін» Францияның ең жоғары ордені – Құрмет легионымен марапаттады. 2018 жылдың 17 қаңтарында Загребтегі Франция елшісінің резиденциясында өткен марапаттау салтанатында Францияның Хорватиядағы елшісі Филипп Мюнье былай деді: «Сіз еуропалық құндылықтарды және біздің ортақ төзімділігімізді, біздің ортақ құндылықтарымызды жеткізе білдіңіз – жеккөрушілік сөздерге наразылық білдіру, азшылықтармен ынтымақтастыққа деген ынтаңыз, Хорватиядағы мәдени және этникалық әртүрліліктің маңыздылығына деген қамқорлығыңыз және босқындарды қабылдау туралы адамгершілік пікірлеріңіз».