Кіріспе

Үнді композиторлары дуэті

Kalyanji–Anandji – үнді композиторлары: Kalyanji Virji Shah (30 маусым 1928 – 24 тамыз 2000) және оның інісі Anandji Virji Shah (2 наурыз 1933 жылы туған). Бұл дуэт хинди фильмдерінің саундтректеріндегі жұмыстарымен танымал, олар көптеген мәңгілік әндердің авторы. Олардың ең белгілі туындылары: «Дон», «Байрағ», «Сарасватичандра», «Құрбан», «Муқаддар ка Сикандар», «Лаварис», «Тридев», «Сафар» және тағы да көптеген фильмдерге музыка жазған. Олар 1975 жылы «Қора қағаз» фильмі үшін «Фильмфэр» сыйлығын «Үздік музыка режиссері» номинациясында жеңіп алды.

Мансап

Қалиянжи мен Ананджи – Кутчтың Кундроди ауылынан «Бомбейге» (қазіргі Мұмбай) азық-түлік дүкенін ашу үшін көшіп келген кәсіпкердің балалары. Олардың кіші інісі мен әйелі Бабла мен Канчан жұбайлар. Бауырластар музыка мұғалімінен музыка үйренді, ол оларға әкелеріне есеп-қисаптарын төлемей, сабақ берді. Олардың бір атасы белгілі халық музыканты болған. Өздерінің өсіп-жетілу жылдарының көп бөлігін Маратхи және Гуджарати тұрғындары бар Гиргаум ауданында өткізіп, жақын маңдағы көрнекті музыкалық таланттармен араласты. Қалиянжи музыканттық жолын жаңа электронды аспап – клавиолинмен бастады, ол Хемант Кумардың музыкасы жазылған «Нагин бин» (1954) әніне қолданылған. Кейін Қалиянжи ағасы Ананджимен бірге «Қалиянжи Вирджи және компания» атты оркестрлік топ құрып, Мұмбайда және одан тыс жерлерде музыкалық кештер ұйымдастырды. Бұл Үндістанда тікелей музыкалық кештер өткізуге жасалған алғашқы әрекет болды. Қалиянжи Ананджидің музыка композиторы ретінде Бомбей киноиндустриясына келгені шешуші кезең болды. С.Д.Бурман, Хемант Кумар, Мадан Мохан, Наушад, Шанкар-Жайкишан және О.П.Найяр сияқты ірі музыкалық режиссерлер хинди киномузыкасының әлемін билеген және киномузыкасының алтын дәуірі болған кезде, олардың арасында орын табу өте қиын болды. Дегенмен, олар бәсекелестікке қарамастан сәттілікке жетті. «Бхарат Бхушан» – «Нирупа Рой» жұбының ойнаған «Самрат Чандрагупта» (1959) фильмі – Қалиянжи Вирджи Шахтың алғашқы фильмі болды. «Чахе паас хо» (Лата – Рафи) сияқты, бүгінге дейін еске алынатын әндер фильмнің коммерциялық сәттілігіне ықпал етті. Одан кейін ол «999 пошта жәшігі» сияқты көптеген фильмдерге музыка жазды, ал оған көмектесіп жүрген Ананджи «Сатта базар» және «Мадари» (1959) фильмдерінде Қалиянжи Ананджи дуэтін құрып, ресми түрде қосылды. «Чалия» (1960) – олардың алғашқы үлкен хиті. 1965 жылы «Himalay Ki God Mein» және «Jab Jab Phool Khile» атты екі маңызды музыкалық шығармалары оларды ескерерлік композиторлар ретінде таныстырды. Қалиянжи мен Ананджи екеуі де 250-ден астам фильмге музыка жазды, оның 17-сі алтын, 39-ы күміс мерейтойларын атап өтті. Олар Үндістан мен шетелдегі бейүкіметтік ұйымдар мен бірнеше қайырымдылық мекемелері үшін Дилип Кумар, Амитаб Баччан, Анил Капур, Винод Ханна, Реха және Шридеви сияқты Болливудтың ең ірі жұлдыздарымен бірге көптеген қайырымдылық концерттер ұйымдастырды. Манхар Удхас, Кумар Сану, Анурада Паудвал, Алка Ягник, Садхана Саргам, Сапна Мукерджи, Удит Нараян, Сунидхи Чаухан сияқты әншілер, қазір өте танымал есімдер, Қалиянжи Ананджидің тәрбиесінде өсті және алғашқы мүмкіндіктерін олардан алды. Лаксмикант-Пайарлал үнді фильмдеріне өздігінен музыка жазудан бұрын Қалиянжи Ананджидің музыкалық көмекшісі болып жұмыс істеді. Олар Қамар Жалалабади, Ананд Бакши, Гүлшан Бавра, Анжан, Верма Малик және М.Г.Хашмат сияқты лириктерді таныстыруға көмектесті немесе олардың мансабын анықтауға мүмкіндік берді. 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында олардың жұмысы үш альбом арқылы батыс жастардың назарына ұсынылды. «Bombay the Hard Way: Guns, Cars and Sitars» – американдық диджей Дэн Зе Автоматор жасаған микс-альбом; «Bollywood Funk» – Sutrasonic диджейлері Харв және Сунни жасаған Outcaste жинақ альбомы; ал «The Beginners Guide To Bollywood» журналы Time Out журналынан Джон Льюис жасаған. Бұл үш альбомда да 1970-ші жылдардағы фильмдердің «Қалиянжи Ананджи» тректері, фанк-брейкбиттер, вах-вах гитаралар және Motown стиліндегі оркестрлеулер жиналған. 2005 жылы The Black Eyed Peas тобының «Don't Phunk with My Heart» әнінде олардың екі әнінен музыкалық үзінділер қолданылды: 1972 жылғы «Apradh» фильмінен «Ae Naujawan» және 1978 жылғы «Don» фильмінен «Yeh Mera Dil», бұл американдық хип-хоп тобына Грэмми сыйлығын жеңіп алды. 2000 жылдың 24 тамызында Қалиянжи қайтыс болды. Композиторлар Кишор Кумар орындаған «Jeevan se bhari teri aankhe», «Zindagi ka safar hai ye kaisa Safar», «Pal Pal dilke paas», «Neele Neele Ambar Par» сияқты танымал әндерді жазды. Олардың «Pal bharke liye» атты композициясы «The Simpsons» сериалының бір эпизодында қолданылды. 1981 жылы түсірілген «Laawaris» фильміндегі «Apni Toh Jaise Taise» әнінің ремикстелген нұсқасы 2010 жылы шыққан «Housefull» фильмінде қолданылды. Калькуттаның жоғары соты продюсер Саджид Надиядваланы әнді киноға пайдаланудан тыйым салды.