Кіріспе
Сары-жасыл түстің бір нюансы.
Chartreuse (/US//audio=En us chartreuse. ogg//ʃ//ɑr/'/t//r//uː//z//, // /'/t//r//uː//s/, /UK// /'/t//r//ɜː//z/, ʃaʁtʁøz) – сары жасыл немесе жасыл сары ретінде де белгілі, сары мен жасыл түстердің арасындағы түс. Ол 1764 жылы пайда болған француздық «жасыл шартр» ликерімен ұқсас болғаны үшін осылай аталған. Сол сияқты, «сары шартр» – сары түске аздаған жасыл қосылған түс, ол осы аттас сусынның атымен байланысты. 2000-ші жылдары сары-жасыл түс, сондай-ақ лайм жасыл сияқты басқа да ашық жасыл түстер, түрлі технологиялық компаниялар оны кеңселерді безендіруде және өнімдерінде пайдаланғанда, сонымен қатар «Шрек» франшизасының танымалдылығы мен сәттілігінің арқасында кең таралды.
Тарих және этимология
Картуз атауы француздық Алп тауларының Шартр тауларынан шыққан: Кёльн қалалық Бруно осы таулардың бір шатқалында алғашқы усақ шіркеуін салған. Осы атаулар ағылшын тіліндегі "charterhouse", яғни картуздық монастырь деген мағынаны алған. Осы монахтар 1737 жылдан бастап Шартр ликерін жасауды қолға алды.
Табиғатта
Сары жасыл балдырлар, сондай-ақ Xanthophytes деп аталады, Heterokontophyta бөліміндегі балдырлар класы. Көбінесе тұщы суларда тіршілік етеді, бірақ кейбіреулерін теңіз және топырақ ортасында да кездестіруге болады. Олар бір жасушалы қамшылылардан бастап, қарапайым колониялық және жіпше тәрізді пішіндерге дейін әр түрлі болады. Басқа гетероконттардан ерекшелігі, сары жасыл балдырлардың пластидтерінде фукоксантин болмайды, осы себепті олардың түсі ашық болады.
Жол қозғалысы қауіпсіздігі
Chartreuse сары түсі жол қауіпсіздігі жилеттерінде қолданылады, бұл жолға жақын жұмыс істейтін қызметкерлердің көріну қабілетін арттырады. Chartreuse сары фондық материал, кері шағылыстырғыш элементтермен бірге 1999 жылдан бері ANSI 107 2010 стандартына сай келеді. Жоғары көрінетін киімдерге арналған ANSI стандарттары 2008 жылы АҚШ Еңбек қауіпсіздігі және денсаулық сақтау заңының талабы ретінде қабылданды.
Кино және теледидар
1960 жылы Universal компаниясының "Chartroose Caboose" фильмінде "ашық жасыл" түсті вагондар көрсетілген.
Өрт сөндіру
1973 жылдан бері АҚШ-тың кейбір аймақтарында және басқа елдерде өрт сөндіру машиналарының түсі ретінде флуоресцентті chartreuse жасыл түсі қабылданып келеді. Осы chartreuse түсті өрт сөндіру машиналарын пайдалану Нью-Йорк офтальмологы Стивен Соломонның зерттеулерінен кейін басталды. Ол, жарқыраған ашық лимон жасыл бояудың, дәстүрлі қызыл түспен боялған өрт сөндіру машиналарымен салыстырғанда, авариялық көліктердің түнгі уақытта көріну қабілетін арттыратынын дәлелдеді. Мұның себебі Пуркинье эффектісінде, яғни, конустар аз жарықта тиімді жұмыс істемейді, сондықтан қызыл түсті заттар қара болып көрінеді. Австралия мен Жаңа Зеландияда осы сары chartreuse түсі "ACT сарысы" деп те аталады, себебі Австралия астанасы аумағындағы өрт сөндіру машиналары осы түспен боялған.