Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Австралиядағы ауыл шаруашылығына жарамды жерлердің шегін анықтауға жасалған зерттеу. Гойдер сызығы – Оңтүстік Австралияны шамамен шығыстан батысқа дейін кесіп өтетін және орташа жылдық жауын-шашын мөлшері бірдей аймақтарды байланыстыратын сызық. Гойдер сызығының солтүстігіндегі жылдық жауын-шашын көбінесе егін өсіруге жеткіліксіз, сондықтан бұл жерлер мал жаюға ғана қолайлы. Сонымен қатар, бұл сызық өсімдік жамылғысының айқын өзгеруін көрсетеді. Оңтүстікте негізінен малли бұталары өседі, ал солтүстікте тұздық басым.
A surveyed limit to extents of useful land for agriculture in South Australia. Goyder's Line is a line that runs roughly east–west across South Australia and, in effect, joins places with an average annual rainfall of North of Goyder's Line, annual rainfall is usually too low to support cropping, with the land being suitable only for grazing. Related to that, the line also marks a distinct change in vegetation. To the south, it is composed mainly of mallee scrub, whilst saltbush predominates to the north of the line.
Тарих
Бұл жаңа елді 30 жыл ғана танысқан фермерлер климат және өсіру жағдайлары туралы сенімді ақпаратқа мұқтаж болды. 1865 жылы колонияның сол кездегі бас геодезисі Джордж Гойдерден жауын-шашын жақсы түсетін және құрғақшылыққа ұшырайтын аймақтар арасындағы шекараны картаға түсіру сұраныс жасалды. 1865 жылғы қарашада атпен шамамен 3200 км (Эйр түбегін есептемегенде) сапар шеккеннен кейін, ол 6 желтоқсанда есебі мен картасын отар үкіметіне ұсынды. Картада шекара сызығы көрсетілген, оның солтүстігіндегі аймақтар Гойдердің пікірінше "құрғақшылыққа бейім", ал оңтүстігіндегі аймақтар егістікке жарамды деп есептелді. Гойдер фермерлерді өзінің сызығының солтүстігінде егін егуден тыйым салды, бұл жердің тек жеңіл мал жаюға қолайлы екенін мәлімдеді. Гойдердің есебі оның кеңсесіндегі ақпаратқа негізделген, сондай-ақ 1865 жылғы құрғақшылықтың әсерін бақылау үшін жасалған саяхат кезінде алынған байқаулармен толықтырылды. Ол сызықты жүргізуде өсімдік жамылғысының, әсіресе тұздық өсімдіктердің түрлеріндегі өзгерістерге ден қойды. 1867 мен 1875 жылдар аралығында көп жылдар бойы мол жаңбыр жауып, фермерлер Гойдердің есебін елемеуге және солтүстікке қоныстануға, шаруашылықтар құрып, егін егуге батылды. Бұл тенденцияны АҚШ-тағы егін шаруашылығының батысқа қарай кеңеюі кезінде қалыптасқан "жаңбыр егістіктің артынан келеді" деген идея ынталандырды. Бірнеше жылдан кейін көптеген фермерлер өздерінің жерлерін тастап кетуге мәжбүр болды. Жер шындығында егін егуге жарамсыз болды және Гойдердің дұрыс екені дәлелденді. Гойдер сызығының жанында бүгінге дейін шаруашылық үйлерінің қираған қалдықтарын көруге болады. Сызықтың солтүстігінде дамудың басқа да кезеңдері болды, бірақ әдетте, қолайсыз жағдайлар шешуші рөл атқарды. Ұзақ мерзімді орташа жауын-шашын нормасына оралу кезінде толық қалалар мен шаруашылықтар тасталып кетті. Бұл сызық жоғары дәлдікке ие екені дәлелденді, бұл сол кездегі жергілікті климат туралы шектеулі білімді ескерсек, ерекше жетістік. 2015 жылғы желтоқсанда климаттанушы Питер Хейман Оңтүстік Австралияның қазіргі "жылыну және құрғау тенденциясы" климаттың оңтүстікке қарай "Гойдер сызығын ығыстыратынын" мәлімдеді.
With barely 30 years' knowledge of this new country, farmers needed reliable information about the climate and growing conditions. In 1865 George Goyder, the then Surveyor General of the colony, was asked to map the boundary between those areas that received good rainfall and those experiencing drought. After traversing an estimated 3200 km on horseback (not including the Eyre Peninsula) in November 1865, he submitted his report and map to the colonial government on 6 December. The map included a line of demarcation, the areas north of which being those Goyder judged "liable to drought", with the areas to the south deemed arable. He discouraged farmers from planting crops north of his line, declaring this land suitable only for light grazing. Goyder's report was based on the information already in his office, supplemented by the observations made during the 1865 journey to observe the effects of drought. He was guided in drawing the line by the changes in vegetation, especially various kinds of saltbush. Ample rains fell in most years between 1867 and 1875, prompting farmers to ignore Goyder's report and settle in the north, starting farms and planting crops. The idea that rain follows the plough, developed during the contemporaneous westward expansion of cropping in the United States, encouraged this trend. A few years later, many had to abandon their properties. The land was indeed unsuitable for crops, and Goyder was proved correct. Many farmhouse ruins can still be seen in the vicinity of Goyder's line. There were other periods of development north of the line but, invariably, adverse conditions proved decisive. Entire towns and farms were abandoned when there was a return to longer term average rainfall patterns. The line has proven highly accurate, a notable feat given the relatively limited knowledge of the local climate at the time it was surveyed. In December 2015, climate scientist Peter Hayman stated that the current "warming, drying trend" of South Australia's climate would definitely "put a downward shift on Goyder's Line" towards the south.
Орналасқан жері
Гойдер желісі батыс жағалаудағы Седунаның жанынан басталып, оңтүстік-шығысқа қарай Эйр түбегі арқылы Арно шығанағына жақын Спенсер шығанағына дейін созылады. Одан Моунтадан солтүстікке қарай Кристалл Брук пен Ороророға дейін, сосын оңтүстік-шығысқа қарай Питерборо мен Буррадан өтіп, Пиннару маңындағы Виктория шекарасына жетеді, Мюррей өзенін Бланшетауның оңтүстігінде кесіп өтеді. Мюррей өзенінің жанындағы бұл сызықтың солтүстігіндегі жерлерде егін шаруашылығы өзеннен алынған сумен суарудың арқасында ғана мүмкін. Аймақтан ұшып өтетін кезде, өсімдік жамылғысының айқын өзгеруі Гойдер желісінің шамамен қай жерден өтетінін көруге мүмкіндік береді.
Goyder's Line starts on the west coast near Ceduna and runs south east across the Eyre Peninsula to strike Spencer Gulf near Arno Bay. It continues from near Moonta north to Crystal Brook and Orroroo, then south east past Peterborough and Burra to the Victorian border near Pinnaroo, crossing the Murray River south of Blanchetown. Agriculture is possible north of the line near the Murray River, only because of irrigation using water drawn from the river. When flying over the area, the distinct change in flora makes it possible to see the approximate path of Goyder's Line.
Мәдени маңызы
2003 жылы Гойдер желісі Австралия Ұлттық сенім қорының мұралық нысаны ретінде танылды. Басқа штаттарда да жағдай осыған ұқсас – штаттың бір бөлігі егістікке жарамды болса, қалғаны тек мал жаюға ыңғайлы. Бірақ, басқа ешбір штат Гойдер желісімен тең келетін зерттелген сызыққа ие емес.
Goyder's Line became a National Trust of Australia Heritage Icon in 2003. Other states have similar conditions where parts of a state are arable but other parts are suitable only for pastoral grazing; however, no other state has a surveyed line equivalent to Goyder's line.