Кіріспе

Дәл бұрышты кесулер алу үшін қолданылатын механикалық ара.

Митр арасы немесе митр пісіру – тақтаға орнатылған пышақты дұрыс орналастыру арқылы жұмыс дайындамасында нақты қималар мен митрлер жасауға арналған ара. Митр арасының ең алғашқы нұсқасы митр қорабындағы артқы арадан тұрған, бірақ қазіргі замандағы нұсқасы – әртүрлі бұрыштарда орналастырылып, артқы тіреуге (қоршау) орналастырылған тақтаға түсірілетін қуатты дөңгелек арадан тұрады. Қуатты митр аралары жұмыс дайындамасында бейім бұрыштар жасау үшін машинаның жоғарғы бөлігінің тік еңіс осін реттеу арқылы, ал үстел көлденең жазықтықта қалған күйінде кесуге мүмкіндік береді. Осі бір бағытта еңкейтін митр арасы – бір құрамалы митр арасы деп аталады. Егер осі солға да, оңға да еңкейтін болса, онда ол – екі бейімді құрамалы митр арасы деп аталады. Кейбір үлгілерде жылғақ рельс жүйесі немесе иілгіш қол бар, олар үстелге жазық орналастырылған және қоршауға тығыз жапсырылған кең жұмыс дайындамаларын кесуге мүмкіндік береді. Бұл – жылғақ құрамалы митр арасы деп аталады. Олар негізінен ағаш тіреу және қалыптарды кесу үшін қолданылады, бірақ тиісті пышақ қолданылса, металл, тас және пластиктерді де кесуге болады. Митр аралары әртүрлі өлшемдерде болады. Ең көп таралған өлшемдер – әрқайсысының өзіндік кесу қабілеті бар ара пышақтары. Сымды және сымсыз нұсқалары бірнеше өндірушілерден қол жетімді. Митр арасын дұрыс емес атаудың бір түрі – «кескіш ара». Олардың кесу әрекеттері ұқсас болғанымен, бұл екі толығымен әртүрлі аралар. Кескіш ара металл кесуге арналған және әдетте жерге жазық орналастырылып, пышағы 90° тік бұрышта бекітілген күйінде жұмыс істейді. Оператордың араны қолмен манипуляцияламаса, кескіш ара митр кесуді жасай алмайды, ал митр арасының өзі осы функцияны атқарады.

Қуаттылық өлшегіш пісіру

Қуатты бұрыш кескіш ара, сондай-ақ түсірілімді ара деп те аталады, бұл жұмыс дайындамасында таңдалған бұрышта жылдам және дәл тік кесу жасауға арналған электр құралы. Ол көбінесе қалыптау және жиекке кесу үшін қолданылады. Көптеген бұрыш кескіш аралар салыстырмалы түрде кішкентай және тасымалданатын, жалпы араның мөлшері... 1964 жылы Rockwell International компаниясының электр құралдары бөлімінің бас инженері Эд Нихаус бұл араны ойлап тапқан. Бұрыш кескіш ара бүгінге дейін қолданылып келе жатқан бірнеше жаңалықтарды көрсетті: радиалды серіппелік механизм, араны тежеу және шаңды жинау. Rockwell бұл дизайнын патенттемеді, нәтижесінде көптеген өндірушілер пайда болды және жаңарулар енгізілді. Қуатты бұрыш кескіш ара айналатын дөңгелек араны қысқа, бақыланатын қозғалыспен жұмыс дайындамасына түсіру арқылы кесуді жүзеге асырады. Жұмыс дайындамасы әдетте тіреуге қарсы ұсталады, бұл ара жазықтығы мен жұмыс дайындамасының ең ұзын жиегінің жазықтығы арасындағы дәл кесу бұрышын қамтамасыз етеді. Стандартты жағдайда бұл бұрыш 90°-қа бекітілген. Бұрыш кескіш аранның ерекше ерекшелігі – бұл бұрыш индексі, ол ара бұрышын тіреуге қатысты өзгертуге мүмкіндік береді. Көптеген бұрыш кескіш аралар бұрыш индексіне бір градусқа дейін дәл өзгерістер енгізуге мүмкіндік берсе, көптеген модельдер бұрыш индексін жиі қолданылатын бұрыштарға (мысалы, 15°, 22,5°, 30° және 45°) жылдам орнатуға мүмкіндік беретін "тоқтатулармен" жабдықталған.

Ерекшеліктері

Митерлік аралар - арнайы қималы аралар, ұзын тік кесулер (астық бойымен) жасау мүмкін емес. Лазерлік нұсқау кесудің жұмыс дайындамасындағы орналасуын дәл көрсетеді. Кейбір модельдер кесудің бір жағына бір анықтамалық сызық, ал басқалары кесу енінің толық мөлшерін көрсету үшін екі сызық ұсынады. Пышақ қорғағышы - кескіш пышақтың тістерін жабатын қақпақ. Көптеген қазіргі заманғы митерлік араларда автоматты түрде қайтарылатын пышақ қорғағыштары бар, олар ара жұмыс дайындамасына түсірілгенде автоматты түрде қайтарылады және ара көтерілгенде пышақты қайта жабады. Егер осы қорғағыштар алынып тасталса немесе зақымдалса, араны пайдалану өте қауіпті. Шаң жинағыш тікелей араға қосылады және кесу кезінде жұмыс дайындамасынан шаңды жинауға көмектеседі. Көптеген өндірушілер шаңды көбірек жинап, жоюды жеңілдету үшін, жинағыш орнына өнеркәсіптік шаңсорғышты қосуға арналған адаптерлерді сатады. Бұл араларда шаңды кетіру нашар. Қауіпсіздік тірегіші кесу алдында жұмыс дайындамасын бекітуге көмектеседі. Бұл кішкентай (немесе кішкентай) жұмыс дайындамаларын кесу кезінде әсіресе маңызды. Митерлік үстел әдетте диаметрі жағынан кішкентай болады. Әдетте, кесу кезінде жұмыс дайындамасын тұрақтандыру үшін оның алыс жағынан қолдау көрсету қажет. Митерлік аралар қауіпсіздігі жағынан төменгі деңгейде болады, себебі жұмыс дайындамасы қоршауға қарсы тұрады, ал ара басы қозғалғанда кері соққыға түсуге мүмкіндік болмайды және әдетте қолдарды пышақтан алыс ұстауға болады. Сондай-ақ, ара басы әдетте артқа тартылады, содан кейін төмен түсіріліп, материал арқылы алға жылжытылады, сондықтан байлану ықтималдығы төмен. Сыргалағыш қосымша митерлік аралар салыстырмалы түрде жеңіл, орнату оңай және қозғалған кезде де дәлдігін сақтай алатындай берік. Олар жоғарыдан кесетіндіктен, жұмыс дайындамасының қалыңдығына қарай пышақтың тереңдігін реттеудің қажеті жоқ және кез келген үстел машинасы сияқты қайталай кесулер оңай жасалады. Көптеген араларда үстелдің бұрылуы үшін реттелетін масштабтық пластина бар, оның үстінде жиі қолданылатын бұрыштарда тоқтатулар орналасқан. Сонымен қатар, 90 және 45 градусқа бұрылуға арналған реттелетін тоқтатулар бар, бұл араны оңай және дәл реттеуге мүмкіндік береді. Үстелдің екі бағытта да бұрылуы кең таралған, бірақ көптеген аралар ара басын тек бір бағытта (сағат тіліне қарсы) еңкейтуге мүмкіндік береді, бірақ кейбір аралар екі бағытта да еңкейтуге мүмкіндік береді. Әдетте, жұмыс дайындамасы үстелге жазық орналастырылады, сондықтан үстелдің бұрылуы митер кесімін (пышақ тік және жұмыс дайындамасына бұрышта) жасаса, ара басының бұрылуы қисайған кесімін (пышақ тіктен бұрылып, жұмыс дайындамасына перпендикуляр) жасаса, ал екеуінің үйлесімінен құрама кесім жасалады. Басты кемшіліктерінің бірі - кесу кезінде, әсіресе қисайған кесімдерде, пышақтың көп бөлігі ашық болғандықтан, ағаш қырлары мен шаңды нашар шығару болып табылады; нәтижесінде, қырлардың ұшып кетуіне бейімділік бар.

Миттер пісіру қақпақтары

Митерлік аралар көбінесе пышақ өлшемімен келеді және көбінесе көміртекті болаттан жасалады, сондай-ақ кесуді жеңілдету үшін жабынмен жабдылуы мүмкін. Пышақ өлшемдері үстел араларымен алмастырыла алады, бірақ митерлік пышақ ағаш талшығына көлденең қысқа кесулер үшін, аз тартымдылықпен оңтайландырылған, ал үстел аралары талшығы бойымен ұзын кесулер үшін және материалды пышаққа тарту үшін оңтайландырылған. Пышақтардағы тістердің саны, кесік ені және ілгектің бұрышы көрсетіледі. Тістердің саны 24-тен 100 тіс дюймға дейін өзгереді (әр тіс арасындағы қашықтық шамамен 1 мм-ден 0,25 мм-ге дейін). Көп тісті пышақтар нәзік, бірақ баяу кесуді қамтамасыз етеді. Кесік ені кесу кезінде алынатын материал мөлшерін көрсетеді. Стандартты кесік ені, ал нәзік ағашпен жұмыс істеу үшін жіңішке нұсқалары бар. Ілгектің бұрышы пышақтың материалды қанша күшпен тартатынын анықтайды. Төменгі немесе тіпті теріс ілгектің бұрышы бекітілмеген тақтайларды кесу кезінде тақтайдың қозғалуын азайту үшін жасалған. Тіс конструкциясының көптеген түрлері бар: ең көп таралғандары – ATB (көрсетілген жоғарғы бейім), FTG (жазық беттік ұнтақтау) және TCG (үштік ұнтақтау). Әрбір конструкция нақты материал мен жиекке арналған. Ара шпинделін бекітетін бұранданың диаметрі пышақты дұрыс бекіту үшін пышақтағы тесіктің мөлшерімен сәйкес болуы керек (пышақтар көбінесе ара тесіктерін пайдаланады және оларға артықшылық беріледі). Ара шпинделі бұрандасының босап кетуін болдырмау үшін, бұранданың жіптері кері бұрылып жасалған, араның айналу қозғалысы пышаққа қысым түсіреді.

Даму

Қуатты бұрыш кесу аралары 1970 жылдардан бері әртүрлі нұсқаларда, арнайы көлденең кесу аралары ретінде қолжетімді, бірақ кесу ені шектеулі, әсіресе радиалды қол араларымен салыстырғанда. Жабық бұрыш кесу аралары ара үстелін бұруға мүмкіндік берді, соның арқасында бір жазықтықта бұрыштар кесілуге болатын. Құрама бұрыш кесу аралары ара басын еңкейтуге де мүмкіндік берді, бұл күрделі бұрыштарды кесуге мүмкіндік берді. Абразивті кескіш дөңгелектері бар бұрыш кесу аралары көбінесе металл өңдеуде қолданылады, олар "төмен түсіретін аралар" немесе көбірек "шапша аралар" деп аталады. Ара жинағы тек бұрылып қана қоймай, жылжуға да қабілетсіз болғандықтан, бұл алғашқы конструкциялардың кесу мүмкіндігі араның радиусымен шектелді. Дегенмен, олардың сыйымдылығы стандартты ағаш материалдарын өңдеуге жеткілікті болды және олар қол және үстел араларына қарағанда ықшам және тасымалданатын болды, сондықтан шапша аралары құрылыста кеңінен таралды. 1982 жыл шамасында жылғы құрама бұрыш кесу арасы енгізілді. Бұл жаңалық құрама бұрыш кесу арасының барлық артықшылықтарын жылғы құбырлармен біріктірді, бұл кесу басының әлдеқайда кеңірек кесу үшін жылға қабілеттілігін қамтамасыз етті. Содан бері ол ағаш өңдеуге арналған негізгі көлденең кесу арасы болып, радиалды қол арасын толығымен ығыстырды. Өндірушілер суға жақын немесе басқа да ұқсас аралардың жанында пайдаланғанда электр тогының соғуы мүмкін екендігі туралы ескертеді.