Кіріспе

Чарльз Дэвид "Док" Херрольд (16 қараша 1875 - 1 шілде 1948) – американдық өнертапқыш және радио хабар тарату саласындағы пионер, ол 1909 жылдан бастап аудио радио хабарларын тәжірибелеп сынақтан өткізе бастады. 1912 жылдан бастап ол Калифорния штатының Сан-Хосе қаласындағы стансасынан жүйелі кесте бойынша ойын-сауық хабарларын таратуды бастаған алғашқы адам болды.

Ерте өмір

Фултон қаласында, Иллинойс штатында дүниеге келген Херрольд Сан-Хоседе өсті. 1895 жылы Стэнфорд университетіне қабылданды, онда үш жыл астрономия мен физиканы оқыды, бірақ ауруға байланысты оқуын тоқтатты және бітірген жоқ. Стэнфордта оқып жүргенде Гульельмо Марконидің радиосигналдарды сымсыз байланыс үшін пайдалану мүмкіндігі туралы хабарларынан шабыттанды және жаңа технологиямен тәжірибелер жасауға кірісті. Ауруынан жазылған соң Херрольд Сан-Францискоға көшті, онда стоматология, хирургия және су астында жарықтандыру салаларында бірнеше өнертабыстар жасады. Бірақ 1906 жылғы 18 сәуірде Сан-Францискода болған жер сілкінісі оның жұмыс орны мен пәтерін қиратты. Содан кейін ол Калифорния штатының Стоктон қаласындағы Хильдс тау-кен және инженерлік колледжінде үш жыл инженерлік пәндерді оқытты. Ол жерде ол радиосигналдарын пайдаланып миналарды қашықтан жарғызуды зерттеді. Осы кезеңде Эдвард Белламидің "Кері қара" романынан да шабыт алды, онда ойын-сауық бағдарламаларының жеке үйлерге телефон желілері арқылы таратылуы көрінеді. Херрольд бағдарламаны тиімдірек тарату үшін радиосигналдарын пайдалану мүмкіндігі туралы ойланды. Радиосигналдарды тарату үшін қолданылған алғашқы ұтқыр таратушылар тек Морзе кодын қолданатын хабарларды ғана жібере алатын. Осы шектеуге қарамастан, 1905 жылдан бастап АҚШ Әскери-теңіз станциялары арқылы күнделікті түскі сигналдарды тарату арқылы алғашқы радиостанциялар хабар таратуды бастады. Бұл хабарламалар, әсіресе күнделікті ауа райы болжамдарын және жаңалықтарды қамтығандықтан, әуесқой радио операторларының қызығушылығын тудырды, бірақ Морзе кодын үйрену қажеттілігі потенциалды аудиторияны шектеді. Радио арқылы ойын-сауық тарату идеясын іске асыру үшін Херрольд алдымен радиотелефонды таратушыны жетілдіруі керек болды. Ол бұл істе жалғыз болған жоқ. Кейіннен ол ойын-сауық хабарларын тек өзі ойлап тапқан деп мәлімдегенімен, осы мүмкіндік туралы ойлаған басқа да адамдар болды. 1906 жылғы 21 желтоқсанда Реджинальд Фессенден өзі жасаған генераторлық таратушыны көрсетті, ал бір рецензент оның «жаңалықтар, музыка және т.б. хабарларды таратуға өте қолайлы» екенін атап өтті, себебі сымдардың қажеті болмағандықтан, көптеген абоненттерге бірнеше абоненттерге қарағанда оңай жеткізуге болады. Алайда Фессенден негізгі телефон желісін толықтыруға арналған нүктеден нүктеге хабар таратуға көбінесе назар аударды. Ли де Форест одан да амбициялы болды, бірақ кейін Херрольд «Де Форест әрине хабар тарату туралы ойламаған» деп қате айтты. 1907 жылдың маусым айында де Форесттің Вальдемар Пулсеннің аркалық таратушысының сынағына жасаған рецензиясында «изобретатель төрт түрлі толқынды қолдану арқылы әртүрлі абоненттерге қалаған музыка түрлерін жіберуге болады деп санайды» делінген. Де Форест 1907 жылдан 1910 жылға дейін бірнеше музыкалық демонстрациялар жасады, бірақ вакуумдық түтікше таратушылар қолжетімді болғанға дейін 1916 жылға дейін тұрақты хабар таратуды бастамады.

Радионың бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі дамуы

1909 жылдың 1 қаңтарында Херрольд Сан-Хоседегі Батыс Сан-Фернандо көшесінің 50-ші үйінде орналасқан Херрольд сымсыз байланыс және инженерлік колледжін ашты. Колледждің басты мақсаты – радио операторларын даярлау, олар кемелердегі немесе жағалаудағы станцияларда байланыс жұмыстарын атқаруы тиіс болды. Өзі ешқашан диплом алмаса да, студенттердің құрметінің белгісі ретінде ол «Док» деп аталды. Оның бас көмекшісі 16 жасар Рей Ньюби болды. Херрольд жұмысын бастаған кезде АҚШ-та радиостанцияларға ешқандай реттеу болған жоқ, сондықтан станция FN және SJN сияқты өзіндік шақыру белгілерімен таныстырылды. Кейін 1912 жылғы Радио заңы станцияларды лицензиялауды міндеттеді, және Херрольд 1915 жылдың соңында 6XF шақыру белгісімен эксперименталды станцияға лицензия алды. Херрольдтың радиотелефониядағы басты мақсаты – нүктеден нүктеге байланысқа жарамды коммерциялық жүйені жасау болатын. Рей Ньюбимен бірге жұмыс істегенде ол жоғары жиілікті ұшқынды таратушыларды пайдаланды. 1910 жылдың 23 маусымында Нью-Йорктегі «Электро Импорттау Компаниясы» шығарған каталогта жарияланған, нотариустың куәландырған хатында Херрольд сол компанияның ұшқынды катушкасын пайдаланып, жергілікті радио әуесқойларына «сымсыз телефон концерттерін» сәтті таратқанын мәлімдеді. Алайда, жоғары жиілікті ұшқынның шектеулілігі тез байқалды, сондықтан ол Пулсен доғасының жетілдірілген нұсқаларын жасауға көшті, ол тұрақтырақ және жақсы дыбыс беруге ие болды. 1912 жылдың басында Херрольд Сан-Францискодағы Ұлттық сымсыз телефон және телеграф компаниясының бас инженері болып жұмысқа орналасты. Олар өте пайдалы нүктеден нүктеге «арк-фон» радиотелефонын жасауды үміттене отырып, ол жақсы сапалы дыбыс жүйесін жасады, ол салыстырмалы түрде аз қуатты болғанымен, «сымсыз телефонның мұртынан қырқу» деп сипатталды. АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін бірнеше сәтті сынақтар жүргізілді, бірақ Херрольд пен компания арасында тез жанжал туындады, және 1913 жылдың соңында ол отставкаға келіп, NWT&T компаниясын өзінің уақыты мен еңбегі үшін толық өтемақы алмағаны үшін сотқа берді. NWT&T компаниясы келісімшарт шарттары орындалғанын және «Херрольд жасаған жақсартулардың көпшілігі компания тарапынан кейіннен тоқтатылғанын» мәлімдеді. Сот төреші NWT&T компаниясының жағын ұстап, Херрольдтың талабын қабылдамады. Сонымен қатар, ол Пулсен доғасының патенттерін бұзбау үшін беріліс жүйесін жасауға тырысқанына қарамастан, ол осы мақсатқа жеткеніне күмән болды. NWT&T компаниясымен жұмыс істегенмен қатар, 1912 жылдың шілдесінде Херрольд Сан-Хоседегі мектебінен апта сайын тұрақты радио хабарларын таратуды бастады, ал алғашқы хабарлар Wiley B. Allen компаниясы ұсынған фонограф жазбаларынан құралды. Херрольдтың сол кездегі әйелі Сибил кейіннен ол шаршембі күнгі бағдарламаларға қатысқанын, онда ол өзінің аудиториясын құрайтын «кішкентай радио әуесқойларының» (ham) сұраған Шерман, Клей жазбалар дүкенінен жазбаларды таратқанын айтты. Херрольдтың соңғы таратушысының дизайнында сұйық спиртте жанған алты кішкентай доғаға қосылған сумен салқындатылған микрофон қолданылды. 1916 жылғы Рождестволық концерттің шолуы «Херрольд Портал антенналық жүйесінің» жақсы дыбыс сапасын мақтады, «Бұл көрші бөлмеде ойналып, әнделгендей әдемі және әдемі болды» деп хабарлады. Хабарлардың танымалдығына қарамастан, олар тек жергілікті назар аударды және Сан-Хосе аймағынан тыс жерлерде кеңінен танылмады. Сонымен қатар, 1917 жылдың 6 сәуірінде АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа кіргеннен кейін барлық азаматтық станциялардың жұмысы тоқтатылды. Станцияны бөлшектегеннен кейін, оның ішінде банк ғимаратының үстіндегі антенна жүйесін алып тастағаннан кейін, Херрольд мектебін 467 Оңтүстік Бірінші көшесіне көшірді, онда сауда алаңы да болды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Соғыс кезінде мектепте енді істемейтін радиостанция болғанымен, радио операторларына зор қажеттілік болды, сондықтан жаңадан келгендер Морзе әліпбиін үйрену үшін Омниграфтарды пайдалана отырып дайындалды. Кейін Херрольд мектептің "соғыс есебінде" "200 адам даярланды – 130 адам қызметке жіберілді" деп жариялады. Осы уақытта радио хабар тарату құралдарында үлкен жетістіктер болды, жаңа құрылғылар вакуумдық түтіктерді пайдаланды. Херрольд бұрынғы, қазірде ескірген доғалық жүйелерді жетілдіріп жатқандықтан, оның көптеген техникалық білімдері қолданудан шықты.

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі радио дамуы

1919 жылдың 1 қазанынан бастап, соғыс кезеңіндегі азаматтық радиостанцияларға қойылған тыйым күштен шығарылды. Херрольд өзінің екі мерзімі біткен лицензиясын жаңартты: 1920 жылдың күзінде 6XE портативті жұмыс істеу үшін, ал 1921 жылдың көктемінде 6XF – стандартты тәжірибелік лицензияны. Халыққа ойын-сауық көрсетуді қалаған станциялар үшін ресми талаптар әлі де болған жоқ, ал вакуумдық түтіктерді пайдаланатын пионерлік хабар тарату әрекеттері түрлі жерлерде дербес түрде басталды. Соғыс аяқталғаннан кейін Херрольдтың алғашқы міндеттерінің бірі вакуумдық түтіктермен жабдықталған құрал-жабдықтармен танысу болды. Кейбір әріптестері кейін ол 1919 жылдың өзінде редовты хабар таратуды қайта бастағанын айтса да, 1921 жылдың мамыр айының басына дейін ол эфирге оралғаны туралы ешқандай жазба жоқ. 6XF арқылы, мектебі дүйсенбі және бейсенбі күндері бағдарламалар бастайтыны туралы хабарланды, онда "84-ші Шығыс Санта-Клара көшесінде орналасқан, фонографтар сатушысы J. A. Кервин" ұсынған пластинкалар ойнатылатын болды.

KQW (кейін KCBS) радиостанциясы

Ақырында үкімет 1921 жылдың 1 желтоқсанында күшіне енген ереже қабылдады, соған сәйкес, ойын-сауықтарды жалпы жұртшылыққа таратуды көздеген адамдар шектеулі коммерциялық лицензия алуға міндетті болды. Осылайша, 1921 жылдың 9 желтоқсанында Сан-Хосе қаласында Чарльз Д. Херрольд атынан KQW шақыру белгісімен лицензия берілді. Бұл радиостанцияның жұмысы Херрольд радио зертханасының радио жабдықтарын сатудан түскен қаражат есебінен қаржыландырылды, бірақ 1925 жылға қарай KQW-ға кеткен шығындар артып, станция Сан-Хоседегі Бірінші баптистік шіркеуге берілді. Станция эфирге шығар алдында екі талап қойылды: Херрольд бағдарлама директоры қызметінде қалуы керек еді, сондай-ақ станция эфирге шығар кезде мына мәлімдеме оқылуы тиіс: «Мұнда KQW, әлемдегі алғашқы радиостанция, 1909 жылы Сан-Хоседе доктор Чарльз Д. Херрольд тарапынан құрылды». Алайда, 1926 жылдың соңында Херрольдтың өзі құрған станциямен жасасқан келісімшарты жаңартылмады. Бірнеше айдан кейін ол Калифорния штатының Окленд қаласындағы KTAB стансасында, негізінен сату бөлімінде жұмыс істей бастады. Херрольд өзінің пионерлік еңбегінен қаржылық пайда көре алмады, кейін Окленд қаласындағы мектептерде жөндеуші, ал жергілікті кеме жасау зауытында күзетші болып жұмыс істеді. Ол 1948 жылдың 1 шілдесінде 72 жасында Калифорния штатының Хейвард қаласындағы демалыс үйінде қайтыс болды. 1940 жылдары CBS Сан-Францискодағы филиалы KSFO-ны сатып алуға тырысты. KSFO сатуға бас тартқандықтан, CBS KQW-ны сатып алып, оны Сан-Францискоға көшірді және 1949 жылдың 3 сәуірінде шақыру белгісін KCBS-ге өзгертті. 2006 жылдың мамыр айында KCBS және KPIX TV өздерінің Сан-Хосе жаңалық бюросын Херрольдтың алғашқы хабарларын тарату орны болған Батыс Сан-Фернандо көшесінің 50-ші үйіндегі Фэрмонт мұнарасына көшірді. CBS басшылығы көшу жоспарланған кезде Сан-Фернандо көшесінің тарихы туралы білмесе де, бюроның ашылу салтанатында осы туралы хабарланғаннан кейін оның маңыздылығын тез мойындап, құрметтеді.

Мұра

Херрольд өзінің пионерлік хабарларын таратуы үшін танылғысы келді, бірақ тірі кезінде сәл ғана жетістікке қол жеткізді. Оның Сан-Хосе станциясы кемінде 1912 жылдан бері ойын-сауық хабарларын жүйелі түрде таратудың алғашқысы болды, осылайша ол өзін "аудио хабар таратудың әкесі" деп атауға толық құқылы болды. KCBS станциясын "әлемдегі ең көне хабар тарату станциясы" деп тану мәселесі де күрделі, ол үшін оны Херрольдтың соғысқа дейінгі хабар тарату қызметінің тікелей жалғасы деп қарастыру қажет. Басты мәселе – Херрольдтың Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін хабар таратуға оралудағы кешігуі. 1920 жылы бірнеше станциялар жүйелі хабар таратуды бастады, оның ішінде Сан-Франциско шығанағы аймағындағы станциялар да бар, 1920 жылдың ақпан айында Эмиль Портал Сан-Францискодағы Фейрмонт қонақ үйінен оркестр концертін хабарлағаннан бастап. Осылайша, 1921 жылдың мамырында қайта бастаумен Херрольд үздіксіз қатысудың орнына, хабар тарату қатарына қайта қосылған сияқты көрінеді. 1978 жылдан бері Калифорния тарихи радио қоғамы жыл сайын "Чарльз Д. 'Док' Херрольд сыйлығын" "Радионың алғашқы кезеңін сақтау және құжаттаудағы ерекше жетістіктері" үшін табыстап келеді.