Кіріспе
Соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысындағы мұрагерлік дағдарысы қозғалыстың негізін қалаушы Джозеф Смиттің 1844 жылғы 27 маусымда қаза тауып, өлтірілгеннен кейін басталды. Смит қайтыс болғаннан кейін шамамен алты ай бойы оның орнын басуға бірнеше адам таласты, ал ең басты үміткерлер – Сидни Ригдон, Бригам Янг және Джеймс Стрэнг болды. Соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысының көпшілігі Янгтың басшылығын қабылдады, бұл нәтижесінде Иса Мәсіхтің соңғы күндердің қасиеттілері шіркеуі (LDS Church) құрылды. Алайда, мұрагерлік дағдарысынан бірнеше кішігірім Соңғы күндердің қасиеттілері шіркеулері туындады. Бұл маңызды оқиға Соңғы күндердің қасиеттілері тарихының бастапқы кезеңінде бірнеше түбегейлі айырылыстарға себеп болды.
The succession crisis in the Latter Day Saint movement occurred after the murder of Joseph Smith, the movement's founder, on June 27, 1844. For roughly six months after Smith's death, several people competed to take over his role, the leading contenders being Sidney Rigdon, Brigham Young, and James Strang. The majority of the Latter Day Saint movement elected to follow Young's leadership, which eventually resulted in the establishment of the Church of Jesus Christ of Latter day Saints (LDS Church), but several smaller Latter Day Saint churches emerged from the succession crisis. This significant event in early Latter Day Saint history precipitated several permanent schisms.
Өмірбаян
1830 жылдың 6 сәуірінде Джозеф Смит басқарымындағы шағын топ адамдар Мәсіх шіркеуін құрды. Сол уақыттан бастап 1844 жылы Смит қайтыс болғанға дейін жаңа шіркеудің әкімшілік және діни ұйымы, сенушілердің теңдік тобынан діни лауазымдардың иерархиялық құрылысына негізделген мекемеге айналды. Бұл біртіндеп болатын өзгеріс шіркеу мүшелерінің өсуімен және Смиттің шіркеу басшысы ретіндегі рөлінің дамуымен байланысты болды. Мәсіх шіркеуінің ресми құрылуынан бұрын Смит «Пайғамбар, Көргіш және Аян беруші» деген лауазымды иеленді, бұл лауазымды шіркеудің негізін қалаушылары бірауыздан қолдады. Алайда, шіркеу заңды түрде «тіркелмеген», бірақ «құрылғандықтан», оның мүлігін сенімгерлікпен сақтау қажет болды; Смит шіркеудің сенімді сенімгері болды. Бастапқыда Мәсіх шіркеуіндегі ең жоғары басшылық лауазымы «қарт» болды, ал шіркеу қарттары кейде «апостолдар» деп аталды. Смит шіркеудегі алғашқы лауазымы «Бірінші қарт» болды, ал оның досы және әріптесі Оливер Каудериге «Екінші қарт» лауазымы берілді. 1832 жылдың наурыз айында Смит «Бірінші президенттік» деп аталатын үш президенттен тұратын кворум құрды. Ол Бірінші президенттіктің президенті болды, бұл лауазым «Шіркеу президенті» лауазымымен байланысты болды, Сидни Ригдон мен Джесси Гаузе Бірінші президенттікте оның кеңесшілері ретінде қызмет етті. 1833 жылдың 18 желтоқсанында Смит «Шіркеудегі Патриарх» лауазымын құрып, осы лауазымға әкесі Жозеф Смит ағаны тағайындады. «Бас Патриарх» деп аталған бұл лауазым шіркеу жиналыстарына төрағалық етіп, кейде шіркеу конференцияларында басқа шіркеу лауазымдарынан бұрын қолдау тапты. Екі айдан кейін, Огайо штатының Киртленд қаласында Смит Бірінші президенттік басқаратын он екі адамнан тұратын Жоғарғы Кеңес құрды. Жоғарғы Кеңес шіркеудің бас сот және заң шығару органы рөлін атқарып, қауымнан шығару істерін және шіркеудің барлық шығындарын бекіту сияқты мәселелерді қарастырды. Бірнеше айдан кейін, 1834 жылдың 3 шілдесінде Миссури штатының Фар-Уэст қаласында Сионның Жоғарғы Кеңесі құрылды. Бұл кеңес сонымен қатар Жоғарғы Кеңестің төрағасы деп аталды, өйткені ол Киртлендте құрылған кеңеске, сондай-ақ Сионның әртүрлі бөлімшелеріндегі барлық болашақ Жоғарғы Кеңестерге төрағалық ету үшін тағайындалды. Сыртқы бөлімшелердегі Жоғарғы Кеңестерде қаралатын істер Сионның Жоғарғы Кеңесіне үнемі шағымданып, Бірінші президенттікке дейін екінші соты болып саналды. Жоғарғы Кеңестің төрағасы Сион бөлімшелеріндегі Жоғарғы Кеңестердегі лауазымдарға бекітуді жүзеге асырды. 1835 жылдың 14 ақпанында, Киртлендтегі Жоғарғы Кеңес құрылғаннан бір жылға жуық уақыт өткен соң, «Мормон кітабының үш куәгерлері» шақырып, тағайындаған елшілердің лауазымына «Құран» он екі апостол, «немесе бүкіл әлемде Мәсіхтің есімінің арнайы куәгерлері» құрылды және шіркеудің миссионерлік жұмысын қадағалауға тағайындалды, яғни олардың төрағалық ету рөлі Сион бөлімшелерінен тыс жерде болды. Томас Б. Марш олардың президенті болып тағайындалды. Іс жүзінде, бұл топ та, Сиондағы Жоғарғы Кеңес те Жоғарғы Кеңестердің төрағалық етушілері болған кезде, олардың юрисдикциялары біреуінің Сион бөлімшелері бойынша «тұрақты» министрлері, ал екіншісі «саяхаттаушы» болып бөлінді. Бастапқыда Кворум Сионның Жоғарғы Кеңесіне бағынышты болды; мысалы, 1838 жылы кворумда бос орындар пайда болған кезде, бос орындарды Фар-Уэсттегі Тұрақты Төрағалық Жоғарғы Кеңес толтырды. Сиондағы Жоғарғы Кеңес шіркеуді Миссуриден қуғаннан кейін таратылып, шіркеудің бас кеңсесі Наувуға, Иллинойсқа көшірілді. Сол жерде Смит Уильям Маркс басқаратын жаңа Жоғарғы Кеңес құрды, ол Бірінші президенттіктің басшылығымен сыртқы бөлімшелердің Жоғарғы Кеңестерін бақылады. 1835 жылы аяқталған соңғы күндердің қасиетті жазбасында Бірінші президенттік, Он екі апостолдың кворумы және Тұрақты Төрағалық Жоғарғы Кеңес билік жағынан тең, бірақ «Шіркеу президенттігінің басшылығымен» бағынышты болып қалатыны көрсетілген. Бұл теңдік Маркстың президенттікке өтуіне ықпал етті, оны Смиттың жесірі Эмма Хейл Смит, сондай-ақ қазіргі заманда тарихшы Д. Майкл Куинн қолдады.
1844 жылғы мұрагерлік
Смит қайтыс болған кезде бірнеше лауазымды атқарды: "Пайғамбар, Көргіш, Аян беруші және Аудармашы", "Шіркеу Президенті", "Бірінші Президенттіктің Президенті" және шіркеудің "Аманатты басқарушысы". Осы лауазымдардың барлығын бір адам ғана кейіннен атқаруы керек пе, жоқ па, белгісіз болды, сондай-ақ, оның кім болатыны да нақты айтылмады. Дегенмен, Смит 1831 жылы жазылған және 1835 жылы жарияланған "Діни ғибраттар мен келісімдерде" берілген аян бойынша "үш Бас діни қызметкер шіркеу Президенттігінің кворумын құрайды" және "Он екі Апостол кворум құрайды, олардың билігі мен күші жоғарыда аталған үш президенттің билігі мен күшіне тең".
Теориялық мұрагерлері
Смит өлтірілгеннен кейін, Иса Массиханың соңғы күндердегі қасиеттілеріне болашақта шіркеуді кім жетекшілік ететіні бірден белгілі болмады.
Хайрум Смит
Сол кездегі шіркеу басшыларының мәлімдемелерінен, пайғамбардың інісі Хайрум Смит тірі қалғанда, оның ізбасары болатыны көрінеді. Хайрум шіркеудің Президенттік көмекшісі және Президенттік Патриархы етіп тағайындалған, сондай-ақ қауымнан шығарылған Оливер Каудеридің орнын басатын адам болған. Бірақ Хайрум, Иосиппен бірге Иллинойс штатының Карфаген қаласында қаза тапты. Бригам Янг Хайрум туралы былай деді:
"Жозеф Смит оның орнын басатын адамды белгіледі ме? Белгіледі. Ол кім еді? Ол Хайрум еді, бірақ Хайрум Иосиптен бұрын шейіт болды. Егер Хайрум тірі болғанда, ол Иосиптің орнына әрекет етер еді".
"Did Joseph Smith ordain any man to take his place. He did. Who was it? It was Hyrum, but Hyrum fell a martyr before Joseph did. If Hyrum had lived he would have acted for Joseph".
Сэмюэл Смит
Сызықтық мұрагерлік принципіне сәйкес, Смиттің кіші інісі Сэмюэл Харрисон Смит кезекті мұрагер болып саналды. 1844 жылдың 23-27 маусымы аралығында Смит: «Егер мен және Хайрум алынса, Самуил Х. Смит менің ізбасарым болады» деген пікір білдірген. Бірақ, Самуил 1844 жылдың 30 шілдесінде, яғни Жүсіп пен Хайрум өлтірілгеннен кейін бір ай өткен соң күрт қайтыс болды.
Уильям Смит
Жозеф Смиттің соңғы тірі қалған ағасы Уильям Смит бастапқыда ағаларының орнын басу құқығын тек Бас Патриарх ретінде ғана талап етті. Біраз уақыттан соң, бірнеше Иса Масылдар тобынан айырылғаннан кейін, ол шіркеу президенттігіне өз құқығын жүзеге асыруға тырысты, бірақ көп нәтижеге жете алмады. Уильям Сэмюэлді Янгтың бұйрығымен уланған деп айыптады. Бірақ Янг мұндай қатысы болмағанын мәлімдеп, Жозефтің өлімі туралы үш-төрт аптадан кейін, Сэмюэлдің өлімінен кейін біраз уақыт өткен соң хабардар болғанын айтты.
Джозеф Смиттің балалары
Смит сондай-ақ, ұлдарының бірі оның ізін басатынын көрсеткендей болды. Кейінірек бірнеше шіркеу басшылары Смиттің 1834 жылғы 27 тамызда және 1839 жылғы 22 сәуірде ең үлкен ұлы Жозеф Смит III оның мұрагері болады деп айтқанын мәлімдеді. Әкесі қайтыс болған кезде Жозеф Смит III он бір жаста болған. Сол сияқты, 1844 жылғы сәуірде Смит аға туылмаған баласының "Дәуіт" деп аталатын және "әлемде өзінің із қалдыратын" ұл болатынын болжаған. 1980 жылдары Марк Хофман Жозеф Смит III-ке берілген патриархалдық батаның көшірмесін жасады, онда жас Жозеф Смиттің оның мұрагері екені айтылған. Бұл құжат жалған болғанымен, сол кездегі осындай бата туралы хабарларға негізделген.
Оливер Каудери
Каудери Смиттен кейін шіркеудің "Екінші Ескісі" болды және ол қауымнан шығарылғанға дейін Джозефпен бірге уақыттың кілттерін ұстады. Одан әрі, ол Смитпен бірге ерте шіркеудің барлық маңызды оқиғаларында болды. Кейінірек Хайрум сияқты, Джозеф Каудериді Шіркеудің Президентінің Көмекшісі етіп тағайындады және оған "барлық Шіркеуді басқаруға көмектесуге және Президент болмаған жағдайда қызмет атқаруға" құқық берді. Дегенмен, Каудери 1838 жылдың 12 сәуірінде қауымнан шығарылды.
Тікелей мұрагерлері
Смиттің қазасы көптеген маңызды шіркеу басшыларын, кеңестерді және кворумдарды, олардың көпшілігі өзара байланысты және/немесе дамитын функцияларды басшылықсыз қалдырды. Осы кворумдардың әрқайсысының талаптары Смит қайтыс болғаннан кейін белгілі бір уақытта көтерілді. Шіркеудегі ең жоғары атқарушы кеңес – Бірінші Президенттік болды, онда Ригдон Смит ағайындарының қазасынан кейін тірі қалған соңғы мүше болды. 1834 жылдың 19 сәуірінде Джозеф Смит пен Каудери «Бауырлас Сиднейге [Ригдонға] қол қойып, оған даналық пен білімнің нығметтерін бекітті, ол Бауырлас Джозеф болмағанда Шіркеуді басқаратын болады». 1844 жылдың көктемінде Смит АҚШ Президенті болуға үшінші партиядан кандидаттыққа түсуді бастады. Ригдон Смиттың вице-президенттікке кандидаттығына тағайындалды және Пенсильванияға көшіп, заңды тұрғын орын құру үшін (АҚШ Конституциясы сайлаушылар президенттікке және вице-президенттікке кандидаттарға жеке штаттардан дауыс беруі керек екенін белгілейді). Смит қайтыс болғанын естіген соң, Ригдон оны Смит орнына Шіркеудің «қорғаушысы» болуға шақыратын аян алғанын мәлімдеді және өз талабын жүзеге асыру үшін Наувоға асықты. Бірінші Президенттіктен кейін (Төрағалық ететін) Науво Жоғары Кеңесі – шіркеудің бас, саяхаттамайтын заң шығарушы және сот кеңесі болды. Бастапқыда Кеңес Он Екі Елшінің Кворумынан жоғары тұрды, кем дегенде ұйымдастырылған қауымдарда. Маркс, Науво қауымының президенті, Смит қайтыс болған кезде Жоғары Кеңестің президенті болды. Эмма Хейл Смит Маркты марқұм күйеуінің орнын иеленуге шақырды және Шіркеудің Президенті және Сенімді Сенімгері ретінде өзінің аргументін былай түсіндірді: «Енді Он Екінің Сион қауымдарындағы Шіркеу үкіметіне қатысты билігі жоқ, бірақ Жоғары Кеңес барлық билікке ие, сондықтан Бірінші Президент алынғаннан кейін, бұл қызмет Сиондағы Жоғары Кеңестің Президентіне ауысады, өйткені Бірінші Президент әрқашан сонда болады және ол оның басшылық ететін кворумы үшін дұрыс орын; сондықтан ешқандай шиеленіс немесе дау болмайды. Ал Он Екі елші өздерінің дүниедегі міндеттерін атқарып, үйдегі Шіркеу үкіметіне араласпайды, ал Сиондағы Жоғарғы Кеңес пен Бірінші Президенттік өз істерін сол жерде атқарады». Алайда Маркс Ригдонның талаптарын қолдады. Он Екі Елшінің Кворумы бастапқыда саяхатшы миссионерлер ретінде тағайындалды және әлемнің шеткі аймақтарында басшылықты басқаратын болды, онда «қауымдар» – жергілікті қауымдар – құрылмаған. Аян арқылы Он Екі, бүкіл құрам ретінде, Бірінші Президенттік, Жоғарғы Кеңестің төрағалық етуі және Жетідеуіштің Кворумы сияқты билікке ие болды. Алайда Смит 1835 жылдың 2 мамырында өткен конференцияда былай деді: «Он екі елшінің Сионға немесе оның кез келген қауымына барып, оған қатысты кез келген мәселені реттеу үшін тұрақты Жоғары Кеңес құрылған жерлерге баруға құқығы жоқ». Алайда кейінгі жылдары Смит Он Екіге Шіркеуді басқаруда үлкен рөл берді, оларды ұйымның «уақытша ісімен» айналыстырды және олардың рөлін және мәртебесін Ұғымдар мен Келісімдерде белгіленгеннен әлдеқайда жоғарылатты. Атап айтқанда, 16 тамыздағы 1841 жылғы конференцияда ол «он екі адам Бірінші Президенттіктің жанында өз орындарында тұруға шақырылатын уақыт келді, эмигранттардың қоныстануына және Шіркеу ісіне қатысуға және Патшалықты жеңіспен елдерге жеткізуге көмектесуге тиіс» деді. Бұдан әрі Смит «он екі адам осы жерде [Наувоуда] Патшалықтың істерін басқаруға уәкілетті болуы керек» деді, содан кейін Шіркеу мүшелері Он Екіні «<Шіркеу> істерін реттеу мен қадағалау» бойынша қолдады. Басқаша айтқанда, алғаш рет Он Екі ұйымдастырылған қауымдарда басшылық рөлге ие болды, «Шіркеу ісін қадағалап», Бірінші Президенттіктің жанында тұрды. Бұдан өзге, Смит Он Екінің көпшілігін Елу Кеңесіне, өзінің ең жақын саяси кеңесшілеріне, және Майланған Кворумға, өзінің ең жақын теологиялық кеңесшілеріне қабылдады. Янг, әсіресе, Смиттың ең жақын сенімді серіктерінің бірі болды және 1840 жылдары Смит болмаған кезде кейде жауапкершілікті өз мойнына алды. Тағы бір мүмкіндік – Смиттың 1844 жылғы президенттік сайлауына қолдау көрсеткен және теократиялық үкімет құруға ұмтылған, кейбірі мормон емес сенімді ерлер тобы – Елу Кеңесі. Ригдон вице-президенттік лауазымына заңды түрде үміткер болу үшін Пенсильванияға көшіп келді. 1844 жылдың көктемінде Елу Кеңесінің кездесуінде Смит өзімен бірге болғандарға: «Мен бұл Шіркеуді басқарудың ауыртпалығы мен жауапкершілігін өз мойнымнан алып, сендерге тапсырамын. Енді иықтарыңды жинап, ерлікпен тұрыңдар, өйткені Тәңір маған біраз демалыс беруге ниетті» деді. Бенджамин Ф. Джонсон, Елудің мүшесі, бірақ Он Екінің мүшесі емес, Смит «Он Екінің Кворумының және басқаларының айналысында тұрып, сөйлегенін» еске алды. Уилфорд Вудруфтың сөзіне сүйенсек, Джозеф «Тәңір оның еңбегі мен құрбандарын қабылдады және енді одан осы Патшалықтың жауапкершілігі мен ауыртпалығын көтеруді қажет етпейді деді, содан кейін айналасындағыларға, Он Екіге дейін бұрылып: «Мен Иса Мәсіхтің атынан енді оны сендерге, Кеңес мүшелеріне [50] тапсырамын және осы сәттен бастап барлық жауапкершіліктен бас тартамын» деді».
Жозеф Смит қайтыс болғаннан кейінгі науқан
Смит қайтыс болған кезде Ригдон, Янг және көптеген басқа да шіркеу басшылары шіркеу үшін евангелистік миссияларымен штаттан тыс кетіпті. Ригдон 3 тамызда Наувоға бірінші болып оралды, ал ертесі күні қоғамдық жиын кезінде өзін «Шіркеудің сақшысы» деп тағайындаған аян алғанын жариялады. Уильям Маркс мәселені шешу үшін 8 тамызда конференция шақырды. 6 тамызда Янг пен Он екі елшінің қалғаны Наувоға оралды; ертесі күні олар Ригдонмен кездесіп, ол шіркеудің сақшысы болу туралы мәлімдемесін қайталады. Янг Смит өзіне және Он екі елшілер кворумына мұрагерлік құқығын (қасиетті кілттерді) бергенін айтып жауап берді. Осылайша, тарихи тұрғысынан Бірінші Президенттік шіркеуді бұрын басқарса, Янг Он екі елшілер кворумында шіркеудің арнайы Президенттігін ұсынды. Янг шіркеуді басқаруға өзінің ғана құқығы бар екеніне көндіруге тырысты. Ол тіпті Смиттің сүйікті аты, Джо Дунканмен көшеде жүрді. Йоргенсен бұл оқиғаға байланысты 101 жазбаша куәлік бар екенін айтады, олардың кейбіреулері сол кезде Наувода болмаған. Есептердегі нақты ерекшеліктер әртүрлі. Оның киімдері, бет-әлпеті, дауысы өзгерген бе, әлде ол Смит сияқты көрінген бе деген келіспеушіліктер бар. Янг Смит дауысымен сөйлей бастады ма, әлде оның дауысы сөйлеу кезінде өзгерді ме деген мәселеде де есептер арасында келіспеушіліктер бар. Бұл өзгерістің барлығына көрініп, әлде тек бірнеше адамға ғана байқалғаны туралы пікірлер де әртүрлі. Бұл өзгеріс Ригдонның таңертеңгі сөйлеген сөзінен кейін болды ма, әлде түстен кейін үзіліс кезінде болды ма дегенде де келіспеушіліктер бар. Дегенмен, Йоргенсен мойындайды: «Неге кереметті баяндаған ешбір жазба сол күні немесе одан кейін көп ұзамай жазылмаған? Бұл сұраққа, өкінішке орай, нақты жауап беру мүмкін емес». Ван Вагонер «Бригам Янгтың Джозеф Смит пішіні мен дауысына айналуы» туралы қазіргі заманғы жазбалардың жоқтығын және «1844 жылғы 8 тамыздағы эмоционалдық жабынынан айырылғанда, таңертеңгі немесе түстен кейінгі жиналыстарда мистикалық оқиғаның орын алуын қолдайтын қазіргі заманғы ешқандай сенімді дәлел жоқ» дейді. Эсплин болса, «қазіргі күнделіктер болмаса да, кейінірек қайталайтын көптеген есептердің саны, олардың көпшілігі ерекше егжей-тегжейлі, осындай тәжірибелердің шынайылығын көрсетеді» деп санайды. Сидни Ригдон мұндай метаморфоза болғанын жоққа шығарды және Янгты ол туралы жалған айтқандықпен айыптады. Осы уақыт аралығында Ригдон өз талаптарынан бас тартпады және Наувода қолдаушыларын ұйымдастыра бастады. Он екі елші Ригдонның олардың билігін әлсіретіп жатқанын анықтады; 1844 жылғы 3 қыркүйекте Ригдон «он екі елшіден жоғары билік пен құқыққа ие екенін және олардың кеңесіне бағынуға міндетті емес екенін» мәлімдеді. Он екі елші «Шіркеуде бөліну жасау арқылы Пайғамбарларды, дін қызметкерлерін және патшаларды тағайындау» себебімен Ригдонды қауымнан шығарды. 8 қыркүйекте шіркеудің жалпы кеңесі оны қатысусыз қауымнан шығарды. Ригдон Янгтың жақтастары оның өміріне қауіп төндірді деп, Науводан қашып, Питтсбургте (Пенсильвания штаты) шіркеудің жеке сектасын құрды, ол Янгты және Он екі елшінің көпшілігін қауымнан шығарды. 1844 жылғы 6-7 қазандағы Бас конференцияда Он екі елшілер кворумы алғаш рет шіркеудің ең жоғары билігі ретінде төрағалық етті; Янг «Он екі елшілер кворумының президенті, Он екінің бірі және шіркеудің бірінші президенті» ретінде қолдау тапты. Қасиеттілер Маркты Науво мүліктерінің президенті ретінде қолдамады, оның орнына Джон Смитты қолдады. Осы конференцияда Янг аян мәселесін де қарастырды. Әсіресе, Смит қайтыс болғаннан кейін аяндар тоқтады ма, әлде тоқтамады ма, және кім оларды қабылдап, жариялайды? Ол бұл мәселеде өзінің нақтылығын білдірмей, «Әрбір мүше, еркек және әйел, өздері үшін аян алуға құқылы» деген қорытындыға келді. Содан кейін ол былай деп түсіндірді: «Егер сіздер кімнің аян беруге құқығы бар екенін білмесеңдер, мен сіздерге айтамын. Бұл – мен».
Джеймс Дж. Странгтың талаптары
Бұл оқиғалар Наувоуда болып жатқан кезде Смиттен басқа бір мұрагері шіркеудің Иллинойс, Мичиган, Индиана және Висконсин штатындағы шеткі филиалдарында өз құқығын талап ете бастады. Ол жақында ғана дінге келгенімен (1844 жылдың ақпанында суға батырылған), Джеймс Дж. Стрэнг Янг пен Ригдонның талаптарына қарсы күшті, нығайып, бастапқыда табысты қарсылық көрсетті. Стрэнг шіркеудің қариясы болды және соңғы күнгі қасиеттілер Наувоодағы бас кеңсесін тастап кетуге мәжбүр болса, Висконсинде тірек орнатуға міндеттелді. Ол Смит қайтыс болған айда Стрэнгті Смиттен кейінгі шіркеу президенті етіп тағайындайтын хатқа ие болды. Стрэнг сондай-ақ Смит қайтыс болған сәтте періштелер оған келгенін және оны Смиттен кейінгі президент етіп бекіткенін мәлімдеді. Стрэнгтің талабы алғашқы шіркеудің тірі пайғамбардың аузынан аян беру туралы доктринасына қызығушылық танытқан көптеген соңғы күнгі қасиеттілерге ұнады. 1844 жылдың 8 тамызындағы конференцияда Янг Смит орнына ешбір адамды алмастыра алмайтынын баса көрсетті. Кейін Янг «Таймс энд Сизонс» газеті арқылы шіркеуге: «Енді сіздерде пайғамбар жоқ, бірақ елшілер бар» деп хабарлады. Стрэнг керісінше, Смиттен кейін ізбасар болатын жаңа мормон пайғамбары бар екенін жариялады. Стрэнг періштелермен сөйлесетінін, Смит сияқты металл тақталарға жазылған ежелгі жазбаларды тауып, аударғанын айтты. Кейбір көрнекті соңғы күнгі қасиеттілер тағайындалу хатына сенді және Стрэнгті шіркеудің екінші «Пайғамбары, көрушісі, аян берушісі және аудармашысы» деп қабылдады. Осындай ізбасарлардың бірі – Жозефтің соңғы тірі ағасы Уильям Смит; ол 1845 жылдың мамырында Патриархтың төрағасы болып тағайындалуын сұрады және кейіннен оның тағайындалуы Хирам Смит Патриарх және Президенттің орынбасары болғандықтан, ол шіркеудің Президенті болуы керек деген қорытындыға келді. Басқаларына Мормон кітабының куәсі Мартин Харрис, бұрынғы Наувоо тірегінің президенті Уильям Маркс, шіркеудің екінші епископы және сенімділіктегі шіркеудің сенімді адамы Джордж Миллер, елші Джон Е. Пейдж, бұрынғы елші Уильям Э. М'Леллин және Джозеф Смиттен қауымнан шығарылған Джон К. Беннет кірді. Стрэнгтің газетінде Уильям Смит, Джозеф Смит анасы Люси Мак Смит және Джозефтің үш әпкесі қол қойған мәлімдеме жарияланды, онда «Смит отбасы Дж. Дж. Стрэнгтің тағайындалуына сенеді» делінген. Алайда Смит анасы 1844 жылдың қазан айындағы Бас конференцияда қасиеттілерге сөз сөйлеп, барлық балаларының қасиеттілермен бірге батысқа баратынын және егер олар солай істесе, ол да баратынын айтты. Содан кейін Янг: «Біз Смит анаға көмек қолын создық. Оның қаладағы ең жақсы атты көлігі бар, және ол тірі болғанда, қашан және қайда қаласа, онымен саяхаттауға болады» деді. Ол қазан айындағы конференциядан кейін Янгтан Стрэнгке қолдауын ауыстырды ма, жоқ па, бұл мәселе даулы, бірақ ол Ютаға бармағаны белгілі, оның орнына 1856 жылдың жазында қайтыс болғанға дейін Наувоодағы келіні Эммамен бірге тұрды. Стрэнг Висконсиндегі Вори қаласында жеке шіркеу ұйымын құрды және соңғы күнгі қасиеттілерді сол жерге жиналуға шақырды. Ол және оның иерархиясы Наувоодағы Он екі елшінің кворумымен және керісінше қауымнан шығарылды. 1850 жылға қарай Стрэнг және оның көптеген ізбасарлары Мичиган штатының Бивер аралына көшіп барды, онда Стрэнг 1856 жылдың 16 маусымында наразылардың қолынан қаза тауып, көп ұзамай қайтыс болды. Оның көптеген ізбасарлары Жозеф Смит III және Иса Мәсіхтің қайта ұйымдастырылған шіркеуіне (RLDS Church; қазір Мәсіх қауымы деп аталады) қосылды.
Сидни Ригдон және Иса Мәсіх шіркеуі
Жозеф Смит қайтыс болғанға дейін Бірінші Президенттік барлық маңызды шешімдерді қабылдап, шіркеуді табиғи және рухани тұрғыдан басқарды. 1841 жылдың 1 маусымында Джозеф Смит Сидни Ригдонды «Пайғамбар, Көруші және Аян беруші» деп тағайындады, бұл Смит иеленген шіркеу лауазымдарының бірі еді. Иса Мәсіх шіркеуі Ригдонның Смиттен кейін шіркеуді басқаруға тиіс екенін, өйткені ол Смиттің бірінші кеңесшісі болғандығын айтады. Осы тұжырымдамаға сәйкес, Иса Мәсіх шіркеуі Он Екі елшінің Кворумының шіркеуді басқаруға құқығы бар деген пікірге қарсы тұрады. Иса Мәсіх шіркеуінің позициясы бойынша, Ригдонға келесі шіркеу президенті тағайындалғанша шіркеудің «қорғаушысы» болуға рұқсат берілуі керек еді. 1847 жылдың 27 желтоқсанында Янг жаңа Бірінші Президенттікті ұйымдастырғанда, Он Екі елшінің Кворумында президенттікті шешу үшін кеңес ретінде өкілдік етуге он екі мүшесінің жетісі ғана қатысты. Уильям Смит, Джон Е. Пейдж және Лайман Уайт бұрын сот процесін сынап, қатыспаған. Джон Тейлор мен Парли П. Пратт Солтүстік Лейк аңғарында болды және іс жүргізу туралы білмеді. Ригдон шіркеудің Жалпы Кеңесі тарапынан қауымнан шығарылғаннан кейін және қатты қуғын-сүргінге ұшырағаннан кейін Пенсильванияға оралды. Шіркеудің Жалпы Кеңесінің осы әрекетті орындауға құқығы бар ма деген мәселе соңғы күнгі қасиеттілер қозғалысының көптеген ұйымдары арасында даулы мәселе болып табылады. Ригдон Джозеф Смитпен бірге вице-президенттікке кандидат болу үшін Пенсильванияға жіберілген еді. 1844 жылдың соңы мен 1845 жылдың басында Ригдон шіркеудің шығыс филиалдары бойынша саяхаттап, өзінің ісіне жетекшілерді жинады. Оған Бірінші Президенттіктің бұрынғы мүшелері Джон К. Беннетт пен Уильям Лоу, сондай-ақ бұрынғы елші Уильям Э. М'Леллин қосылды. 1845 жылдың 6 сәуірінде – шіркеудің алғашқы ұйымдастырылуынан он бес жыл өткен соң – Ригдон Питтсбургте Ригдониттік соңғы күнгі қасиеттілердің Бас конференциясына төрағалық етті, бұл жаңа иерархия құруға әкелді. Ол өзі де шіркеудің Президенті болып жарияланды. Жаңа Он Екі елшінің Кворумына мыналар кірді: Уильям Э. М'Леллин, Джордж В. Робинсон, Бенджамин Винчестер, Джеймс Блейксли, Джосия Элс, Хью Херрингшоу, Дэвид Л. Латроп, Еремия Хатч-кіші, Э. Р. Свокхаммер, Уильям Смолл, Сэмюэл Беннет. Карвел Ригдон Патриархтың төрағасы болды, және тұрақты Жоғары Кеңес, Жетідеуіштің Кворумы, Епископтық басшылық және басқа да кворумдық басшылықтар құрылды. Сонымен қатар, Ригдон жетпіс үш ер адам мен жігітті «Ұлы Кеңеске» шақырды, бұл Елулік Кеңестің бейімделуі болуы мүмкін. Конференцияда жаңа шіркеу ұйымы өз атын 1830 жылғы шіркеудің бастапқы атына, «Мәсіх шіркеуі» деп ресми түрде қайтарды. Бұл топ тарағаннан кейін Уильям Бикертон қазіргі Иса Мәсіх шіркеуі деп танылатын шіркеуді қайта ұйымдастырды.
Кейінгі оқиғалар мен қайта ұйымдастыру
Наувоу аймағындағы соңғы күндердің қасиеттілерінің көпшілігі Он екі елшінің кворумының басшылығын бірден немесе келесі екі онжылдықта қабылдады. 1846 жылы бұл топ өз үйлерін және Наувоудағы жаңадан салынған мормон ғибадатханасын тастап кетуге мәжбүр болды, себебі күшейген қақтығыстар мен қуғын-сүргіндер (ғибадатхана екі жылдан кейін, 1848 жылдың қазанында жойылды). Қасиеттілер батысқа көшіп бара бастады, бірақ қатал қыстың салдарынан бастапқыда баяу болды; вагондық керуендер Небраска штатындағы Қысқы тоқтау орнында тоқтады, содан кейін Ұлы ойпазда қоныстанды, ол қазіргі Юта штатында орналасқан. 1847 жылы Бригам Янг және басқа елшілер жаңа Бірінші Президенттік құрамын құрды. Он екі елшінің кворумының президенті ретінде бекітілген Янг, қазіргі Соңғы күндердің қасиеттілерінің Иса Мәсіх шіркеуінің (LDS Church) президенті болды, ол мормонизмнің ең ірі сектасы болып табылады (2017 жылдың 31 желтоқсанына қарай 16,118,169 мүшесі бар, он есе көп). Оның екі кеңесшісі Хебер К. Кимболл және Уиллард Ричардс болды, соңғысы Джозеф Смит өлтірілген кезде қасында болған. Янгтың мұрагерлігі Ютадағы секта ішінде ешқандай ерекшеліксіз үрдіс болды; әр президенттің қайтысымен Бірінші Президенттік таратылады және Он екі елшінің кворумының бір мүшесі жаңа президент болады. LDS Church мүшелері келесі Бас конференцияда өткізілетін салтанатты жиналыста жаңа пайғамбар мен оның кеңесшілерін қолдауға шақырылады. Сидни Ригдонның шіркеуі құрылғаннан кейін бірнеше жылдан кейін тарады, бірақ ол 1862 жылы Иса Мәсіх шіркеуі ретінде қайта құрылды, ол әлі де бар. Олар Янгтың билікті иеленуін Сидни Ригдонның билігін көпшілік кворумсыз бұзуға әкелетін шіркеу заңдарын бұзу деп санайды, және бұл желілік мұрагерлік концепциясын қолдайтын ретінде кеңінен түсіндірілді. Смит қайтыс болғаннан кейін жазылған есептерде Смит жеке кездесулерде және қоғамдық жиналыстарда, соның ішінде Либерти мен Наувоуда, ұлын өзінің мұрагері ретінде белгілегені айтылады. Смит өлтірілгеннен кейінгі жылдары Бригам Янг өзінің ұлдары Жозеф Смит III және Дэвид Хайрум Смиттерге Ютадағы шіркеуінің иерархиясына қосылуға шын жүректен шақырды, бұл Янгтың Смит ұлдарына мұрагерлік құқығын мойындауының белгісі болуы мүмкін. Алайда, екеуі де Ютадағы шіркеудің көп әйел алу сияқты бірқатар практикаларына қарсы болды және оларға қосылудан бас тартты. Соңында, Орта Батыста көптеген соңғы күндердің қасиеттілері Джейсон В. Бриггс, Зенас Х. Гурли, Уильям Маркс және басқалардың басшылығымен бірікті. 1850-ші жылдардың соңында олар берік шіркеу құрылымын ұсынды, ол кейде қазіргі заманғы дереккөздерде «Жаңа Ұйым» деп аталады, және басқа да соңғы күндердің қасиетті топтары сияқты Жозеф Смит III-ті өздерінің президенті болуын сұрады. Смит III, егер оған шабыттанбаса, ешқандай шіркеуді басқарудан бас тартты. 1860 жылы ол осындай шабыттанғандығын хабарлады және 6 сәуірде Соңғы күндердің қасиеттілерінің Иса Мәсіх шіркеуінің Пайғамбары/Президенті болды. Смит III Иллинойс штатының Амбой қаласында өткен конференцияда: Джозеф Смиттың жесірі Эмма, сондай-ақ Жозеф III-тің екі бауыры осы ұйымға мүше болды. Он жылдан кейін бұл топ Ютадағы әлдеқайда үлкен топтан ажырату үшін ресми шіркеу атауына «Қайта ұйымдастырылған» сөзін қосты. ХХ ғасырдың басына дейін осы топтың да, Юта тобының да басшылары Смиттың бірінші туыстары болды. Қазіргі таңда бұл қауым «Мәсіх қауымы» деп аталады. Блумингтон, Кроу Крик, Хэлф Мун Прери, Иллинойс штатындағы Игл Крик және Индиана штатындағы Вермиллион қалаларында бірнеше басқа соңғы күндердің қасиеттілері филиалдары болды, олардың әрқайсысы 1844 жылғы мұрагерлік дағдарыстан кейін көшбасшысыз қалды. 1863 жылы бұл топтар Гранвилл Хедриктің басшылығымен бірікті. Бұл топ «Мәсіх шіркеуі» деген атауға ие болды және халық арасында «Хедриктіктер» деп аталды. Бүгінде бұл кішкентай шіркеу Миссури штатының Индипенденс қаласындағы ғибадатхананың үлкен бөлігіне иелік етеді, ал оның мүшелері әдетте «ғибадатханалық мормондар» деп аталады.
Joseph Smith's widow Emma, as well as Joseph III's two brothers, affiliated with this organization. A decade later the group added the word Reorganized to the official church name to distinguish it from the much larger group in Utah. For a time until the start of the twentieth century, leaders of both this group and the Utah group were Smith first cousins. The church is now referred to as the Community of Christ. There were several other Latter Day Saint branches in Bloomington, Crow Creek, Half Moon Prairie, and Eagle Creek, Illinois, and Vermillion, Indiana, each left leaderless after the 1844 succession crisis. In 1863, these groups united under the leadership of Granville Hedrick. This group inherited the name "Church of Christ" and became known popularly as the Hedrickites. Today, this small church has ownership of a large portion of the temple site in Independence, Missouri, and its members are commonly known as the Temple Lot Mormons.