Кіріспе

Римдік бейбітшілік құдайы Пакс (лат. Peace), ағылшын тілінде «Бейбітшілік» деп кеңінен танылған, ежелгі грек құдайы Эйренен алынған римдік бейбітшілік құдайы болды. Пакс римдік патша-құдай Юпитер мен Әділет құдайының қызы ретінде қарастырылды. Бейбітшілікке табыну император Августтың тұсында ұйымдастырылып, танымал болды. Ол империяны жылдар бойындағы қырқыстар мен азамат соғысынан кейін тұрақтандыруға көмектесу үшін оның бейнесін пайдаланды. Август Март алаңында оның құрметіне «Ara Pacis» деп аталатын бейбітшілік тағын тұрғызды, ал император Веспасиан оған «Templum Pacis» деп аталатын ғибадатхана салдырды. Паксқа арналған фестиваль қаңтардың 30-ы күні өткізілді. Көркем өнерде ол көбінесе татулық нысаны ретінде зәйтүн бұтақтарын ұстаған, сондай-ақ кадуцей, мүйіз, жүгері және скипетрмен бейнеленеді. Пакс көбінесе көктеммен байланысты.

Ертедегі суреттер мен грек ықпалы

Алғашқы римдік құдайларға табыну мен мифология грек құдайлары мен құдайшалардың пәнтеонына көп көлемде негізделген және олардан алынған. Пакс ерте республика кезінде аса танымал құдай болған жоқ, себебі ол римдік философиямен тығыз байланысты болмаған.

Римдік тыныштық және алғашқы империя

Паксқа табыну Август Цезардың билігінде және империяның алғашқы кезеңінде ең жоғары деңгейге жетті. Август Паксты өзінің билігін бекіту және халыққа республиканың құлдырауы мен ыдырауына байланысты болған азамат соғысы мен қақтығыстардың аяқталғанын, ал оның билігі қираған империяға бейбітшілік пен жол көрсеткенін жеткізу үшін енгізді. Батыс Рим империясының құлауы және 4-5 ғасырлардағы шапқыншылықтар Паксқа табынудың толықтай жойылуына әкелді. Пакс пен Иса арасында айырмашылықтар болғанымен, Pax Romana кезеңіндегі бейбітшілік тұжырымы христиан дінінің бейбітшілікке және оның гүлденумен байланысына баса назар аударуынан туған бейбітшілік хабарының бір бөлігіне әсер еткен болуы мүмкін.

Пакстың көркем суреттері

Республика монеталары б.з.д. 44-жылға дейін Паксқа сілтеме жасауы мүмкін, бірақ тек құдайлардың болашақ символдарымен ғана шектелді, ал Пакстың бейнесі немесе оның аты 44-жылдан кейін ғана қолданыла бастады. Монеталардағы бейбітшіліктің алғашқы бейнелері б.з.д. 137 жылы Рим мен Эпир арасындағы келісімді еске алу үшін айналымға шығарылған динарийде көрсетілген. Онда әйелді шошқа сияқты шаруашылық жануарларымен қоршаған, ал монетаның екінші жағында екі әскер, құрбандыққа арналған шошқаны ұстап тұрған күйде бейнеленген. 49 жылы Сицин деген ақша соғушы лавр гүлшоғыры, кадуцей және жеңіс пальмасы бейнеленген динарий шығарды, бұл, мүмкін, ішкі бірлік идеясын және бейбітшілікті өркендеумен байланыстыру мақсатында жасалған. Август тұсында Пакс өзінің танымал түрін алды, ол бейбітшілік байлыққа әкеледі дегенді көрсетті, бұл соғыс пен жаулап алу ғана олжа мен тонау арқылы байлық әкеледі деген дәстүрлі римдік түсінікке қайшы келді. Пакс бейнесіне жемістер мен астық қосылды, бұл сол кездегі ауыл шаруашылығының қайта жандануын және мол өнімді көрсету үшін жасалды, өйткені империя кезінде көптеген ардагерлер, әсіресе азамат соғыстарынан кейін, көбінесе фермаларға қоныстанды. Пакс егіздермен бірге бейнеленді, бұл, мүмкін, Рим тыныштығы арқылы қол жеткізілген үй ішіндегі үйлесімді білдіреді. Себебі, әке үйінде болғанда және легионда соғыспағанда, отбасылық өмір гүлдене түсті. Ара Пакистегі сиыр, шошқа және қой бейнелері Рим тыныштығы кезінде азық-түлік пен мал шаруашылығының молдығын көрсетті, сондай-ақ бұл жануарлар да Паксқа құрбандық шалынды. Пакс мұражайындағы көптігімен бірге бейнеленген, бұл Римнің алтын ғасырындағы байлық пен сәнділікті одан әрі көрсету үшін жасалды. Оның құлшылық етуінің соңғы жылдары ол кадуцейді ұстағанда сирек кездесті, ал Августпен ортақ белгілері көбейіп, Пакс Августаға сілтеме жасады.