Римнің төртінші патшасы: Анкус Марций өмірі мен билігі
Ancus Marcius
Анкус Марций: Римнің шамамен б.з.б. 640-616 жылдар аралығындағы төртінші патшасы. Нұма Марцийдің немересі, сабин тегінен. Тарихы мен әулеті туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рим патшасы шамамен 640-616 ж.б.з.б. Анкус Марций – Римнің дәстүрлі түрде 24 жыл патшалық құрған төртінші патшасы. Көптеген римдіктер Анкус Марцийдің Марцийлер плебейлік әулетінің атымен аталуына себепкер болғанына сенеді.
King of Rome from c. 640 to 616 BC
Ancus Marcius was the legendary fourth king of Rome, who traditionally reigned 24 years. Ancus Marcius was believed by many Romans to have been the namesake of the Marcii, a plebeian family.
Өмірбаян
Анкус Марций – Марцийдің (өзі Римнің бірінші понтификс максимусы Нюма Марцийдің ұлы) және Помпилияның (Нума Помпилийдің қызы) ұлы болды. Анкус Марций осылайша Нуманың немересі болғандықтан сабин тайпасынан шыққан. Фесттің мәлімдемесіне сәйкес, Марцийге Ancus деген лақап ат қойылған, себебі оның қолы қисық болған (анкус латын тілінде "қисық" деген мағынаны білдіреді).
Ancus was the son of Marcius (himself the son of Rome's first pontifex maximus Numa Marcius) and Pompilia (daughter of Numa Pompilius). Ancus Marcius was thus the grandson of Numa and therefore a Sabine. According to Festus, Marcius was surnamed Ancus because of his crooked arm (ancus signifying "bent" in Latin).
Патша ретінде алғашқы әрекеттері
Ливийдің айтуынша, Анкустың патшалыққа келген соңғы алғашқы әрекеті – діни рәсімдерді орындау туралы Нума Помпилийдің жазбаларынан мәтінді көшіріп, оны ағаш тақтайшаларға жазып, халыққа көрсетуді бұйру болды. Осылайша, діни рәсімдер енді назарсыз қалдырылмасын немесе бұрыс орындалмасын деген ниет болды. Тулл патша болған кезде, ол бұрын қолданылып келген Нума жасаған діни ережелерді күштен шығарды.
According to Livy, Ancus's first act as king was to order the Pontifex Maximus to copy the text concerning the performance of public ceremonies of religion from the commentaries of Numa Pompilius to be displayed to the public on wooden tablets, so that the rites of religion should no longer be neglected or improperly performed. When Tullus was king, he repealed the Numa created religious edicts that had been in place before.
Соғыс
Ливийдің айтуынша, Анкустың билікке келуі Латын одағын батылдырып, жаңа патшаның әкесі Нума Помпилийдің бейбітшілік іздеу саясатын жалғастырады деп ойлады. Латындықтар римдік жерлеріне шабуыл жасап, келтірген зиянды өтеуді талап ететін рим елшілігіне келеңсіз жауап берді. Анкус латындықтарға қарсы соғыс жариялады. Ливийдің сөзіне қарағанда, бұл римдіктердің фетиалдық рәсімдер арқылы соғыс жариялаған алғашқы реті болды. Латындықтардың Tellenae және Ficana елді мекендері тоналып, қиратылды. Соғыс одан әрі Медулия латын қаласына бағытталды. Қала мықты гарнизонмен және жақсы бекініспен қамтылған еді. Қаланың сыртында бірнеше шайқас болды, нәтижесінде римдіктер жеңіске жетті. Анкус көптеген олжамен Римге оралды. Көптеген латындықтар Римге азамат ретінде әкелініп, Палатин төбесінің жанындағы Авентин төбесінің етегінде, Мурция ғибадатханасының жанында қоныстанды. Анкус Марций Яникулумды қала құрамына қосып, оны қабырғамен нығайтты және Тибр өзені арқылы ағаштан жасалған Pons Sublicius көпірімен қаламен байланыстырды. Көпірді жаудың шабуылынан қорғау үшін Анкус Яникулумға қараған бөлігін нығайтты. Анкус сондай-ақ Фиденені басып алып, Тибрден арғы жақта Римнің ықпалын кеңейтті. Қаланың құрлық жағында ол Fossa Quiritium атты ор қазды. Ол сонымен қатар Римдегі алғашқы түрме, Мамертин түрмесін салды, порттың маңында тұз өндіріс орындарын құрды және Тибрдің солтүстігіндегі жағалау орман аймағы – Silva Maesia-ны Вейентестерден алды. Ол осы аумақтық табыстарын көрсету үшін Юпитер Феретриус ғибадатханасын кеңейтті. Оның екі ұлы болды, олардың біреуі таққа отыруы мүмкін еді. Анкустың сарайының мүшесі Луций Тарквиний Приск, Анкустың ұлдары Римнен кетіп, ол рим халқының қолдауын алуға мүмкіндік беретін сайлауды ұйымдастыру үшін шара қолданды. Анкус Марцийдің орнын оның досы Луций Тарквиний Приск басты, бірақ оны ақырында Анкус Марцийдің ұлдары өлтірді. Кейіннен Республика және Империя кезінде танымал Марций руы Анкус Марцийден таратылғанын мәлімдеді.
According to Livy, the accession of Ancus emboldened the Latin League, who assumed that the new king would follow the pious pursuit of peace adopted by his grandfather, Numa Pompilius. The Latins accordingly made an incursion on Roman lands, and gave a contemptuous reply to a Roman embassy seeking restitution for the damage. Ancus responded by declaring war on the Latins. Livy says that this event was notable as the first time that the Romans declared war by means of the rites of the fetials. The Latin villages of Tellenae and Ficana were also sacked and demolished. The war then focused on the Latin town of Medullia. The town had a strong garrison and was well fortified. Several engagements took place outside the town and the Romans were eventually victorious. Ancus returned to Rome with a large amount of loot. More Latins were brought to Rome as citizens and were settled at the foot of the Aventine near the Palatine Hill, by the temple of Murcia. Ancus Marcius incorporated the Janiculum into the city, fortifying it with a wall and connecting it with the city by a wooden bridge across the Tiber, the Pons Sublicius. To protect the bridge from enemy attacks, Ancus had the end that was facing the Janiculum fortified. Ancus also took over Fidenea to expand Rome's influence across the Tiber. On the land side of the city he constructed the Fossa Quiritium, a ditch fortification. He also built Rome's first prison, the Mamertine prison. establishing salt works around the port, and taking the Silva Maesia, an area of coastal forest north of the Tiber, from the Veientes. He expanded the temple of Jupiter Feretrius to reflect these territorial successes. He had two sons, one of which would likely take the throne. A member of Ancus' court, Lucius Tarquinius Priscus, ensured that Ancus' sons would be out of Rome so he could put together an election where he would gain the support of the Roman people. Ancus Marcius was succeeded by his friend Lucius Tarquinius Priscus, who was ultimately assassinated by the sons of Ancus Marcius. Later, during the Republic and the Empire, the prominent gens Marcia claimed descent from Ancus Marcius.