Венера: Рим әйелдігі, сұлулық және махаббат құдайы

Кіріспе

Ежелгі Римнің махаббат, секс және құнарлылық құдайы Венера (/'//v//i://n//ə//s/) – римдік құдай, оның қызметтері махаббат, сұлулық, құштарлық, секс, құнарлылық, гүлдену және жеңіспен байланысты. Рим мифологиясында ол Трояның құлауынан аман қалған және Италияға қашқан ұлы Эней арқылы рим халқының ата-анасы саналды. Юлий Цезарь оны өз әулетінің тегіне жатқызды. Венера көптеген діни тойлардың орталық тұлғасы болды және рим дінінде сан алуан құлшын атауларымен құрметке ие болды. Римдіктер оның грек әріптесі Афродитаның мифтері мен бейнелерін римдік өнер мен латын әдебиетіне бейімдеді. Батыстың кейінгі классикалық дәуірінде Венера грек-рим мифологиясының махаббат пен сексуалдық белгісі ретінде ең көп айтылатын құдайлардың біріне айналды. Ол көбінесе суреттерде жалаңаш түрінде бейнеленеді.

Этимология

Латынша теоним Венера және жалпы зат есім venus ('махаббат, сүйкімділік') прото-италиялық формадан *wenos ('күшті ықылас') ретінде қайта құрастырылған, ол прото-индоевропалықтан (PIE) ('күшті ықылас'; cf. Мессапик Venas, көне үнділік vánas 'күшті ықылас') шыққан. Туындыларына venustus ('тартымды, сүйкімді'), venustās ('тартым, әдемілік'), venerius ('Венераға қатысты, эротикалық'), venerāre ('құрметтеу, құрметтей білу, қадірлеу, табыну') және venerātiō ('табыну') жатады. Венера латын тіліндегі venia ('жақсылық, рұқсат') және vēnor ('аң аулау') арқылы ортақ PIE түбірімен ('күш салу, тілеу, ықыласу, махаббат') байланысты.

Шығу тегі

Венера рим пантеонының ең түпнұсқалық туындысы деп сипатталған, оның ықпалдастыру функцияларының екіұштылығы *venos түбірінің латындық туындысы venenum ("у"; *venes no "махаббат суы" немесе "ұсыну") қатынасында "сиқырлы, жағымды эликсир" ретінде түсіндіріледі. Венераның грек Афродитасымен байланысқа дейін туысқандық аңызы болмаған сияқты. Венера Афродита ересек нысанда, Каэлус Уранның бөлінген жыныс мүшелерінен пайда болған теңіз көбігінен (грекше αφρός, aphros) пайда болды. Рим теологиясы Венераны өмірдің жаратылуы мен тепе-теңдігі үшін маңызды, икемді, сулы әйел принципі ретінде көрсетеді. Оның Рим пантеонындағы еркек әріптестері, Вулкан мен Марс, белсенді және отты. Венера еркек эссенциясын сіңіріп, оны теңейді, еркек пен әйелдің қарама-қарсылықтарын өзара сүйіспеншілікте біріктіреді. Ол негізінен ассимиляциялық және игі, және бірнеше өзгеше функцияларды қамтиды. Ол әскери жеңіске, жыныстық жетістікке, бақытқа және гүлденуге көмектеседі. Бір жағдайда ол тоғыздықтардың құдайы, ал екінші жағдайда ол адамдардың жүректерін жыныстық бұзықтан ізгілікке бұрады. Вароның теологиясы Венераны сумен әйел принципінің бір аспектісі ретінде анықтайды. Жаңа өмірді жарату үшін ана жатырының сулы матрицасына оттың еркектік жылуы қажет. Өмірді сақтау үшін су мен от теңгерімде болуы керек; екеуінің біреуінің артық болуы немесе олардың өзара қайшылығы нәтижесіз немесе қиратушы. Римдіктердің барлық топтары арасында танымал ойын – сүйектермен ойналатын құмар ойындарда ең сәтті, ең жақсы нәтиже "Венера" деп аталды.

Эпитеттер

Римнің басқа да маңызды құдайлары сияқты, Венераға оның әртүрлі культтік аспектілерін, рөлдерін және басқа құдайлармен функционалдық ұқсастығын көрсететін бірнеше эпитеттер берілді. Оның "алғашқы күштері, көбінесе римдіктердің халықтық этимологияға деген құштарлығымен және осылай жасалған кез келген сәйкестендіруді бекіткен діни идеяның кең таралғандығымен кеңейтілген сияқты". Вергилийдің "Энеидасында" (1.715–22, *mater acidalia* ретінде) Венера Ацидалия. Сервий бұл "сирек" және "керемет құпиялы" эпитетті Грейстердің (Венераның қыздары) шомылған деп айтылатын "Ацидалия қайнар көзіне" (fons acidalia) сілтеме ретінде қарастырады; бірақ ол оны грек сөзімен – "жебе", "ине", "оқ" деп байланыстырады, содан "махаббат жебелері" және махаббаттың ащы "қайғысы мен азабы" туындайды. Овидий ацидалияны тек соңғы мағынада қолданады. Венера Ацидалия, көбінесе Вергилийдің ертерек қолданылған, онда ацидалия Венерамен тікелей байланысы жоқ нұсқаларынан құралған әдеби ойын. Бұл эпитет культтік емес екені анық. Венера Анадиомена ("теңізден туған Венера"), грек суретшісі Апелдің Афродитаның теңіз көбігінен, толыққанды ересек және өмірлік өлшемнен асып түсетін шашақ қабықшасымен қолдау тапқан тууының бір кездері әйгілі болған суретіне негізделген. Италиялық Ренессанс суретшісі Сандро Ботичелли "Венераның тууы" атты шығармасында осы типті қолданды. Венераның тууының басқа нұсқалары оны құрлықта немесе жағалауда тұрып, шашынан теңіз суын сығып алатынын көрсетеді. Венера Барбата ("сақалды Венера"), Сервийдің Вергилийдің "Энеидасына" түсіндірмесінде айтылған. Макробийдің "Сатурналиясы" Кипрдегі Венера мүсінін сипаттайды, оның сақалы, еркек жыныстық мүшелері бар, бірақ әйел киімінде және кейпінде (қараңыз, сондай-ақ Афродитус). Оның табынушылары айқыш киім киген, еркектер әйелдердің киімін, ал әйелдер еркектердің киімін киген. Макробий Аристофанның бұл суретті Афродитос деп атағанын айтады. Латын ақыны Лавий әйел немесе еркек болсын ("sive femina sive mas") "көмектесетін Венераға" табыну туралы жазды. Грек және рим мүсіндерінің бірнеше мысалы оны анасирмендік позада көрсетеді, грек етістігінен *anasyromai* – "киімін жоғары көтеру", оның еркек жыныстық мүшелерін ашу үшін. Бұл әрекет дәстүрлі түрде апотропалық немесе сиқырлы күшке ие болған. Венера Келестис (Аспандық немесе Көк Венера), біздің заманымыздың 2-ші ғасырынан бастап Венераны синкретизацияланған жоғарғы құдайдың аспектісі ретінде қолданды. Венера Келестис – 134 жылдың 5 қазанында Поццуолидегі ғибадатханасында өткізілген тауроболийдің (торғай құрбандығының түрі) алғашқы римдік иегері. Бұл құдайдың түрі және тауроболий "Сирия құдайымен" байланысты, ол Астартаның немесе Римнің Магна Матерінің соңғы эквиваленті ретінде түсініледі, соңғысы Трояның басқа "Римдіктердің анасы" және "Құдайлардың анасы" деп есептеледі. Венера Кальва ("Балдақ Венера"), Венераның аңыздық түрі, тек классикалық римдік жазбалар арқылы расталған, олар осы көріністі және эпитетті түсіндіру үшін бірнеше дәстүрлерді ұсынады. Бірінде ол Римнің қоршауында болған кезде римдік әйелдердің өз шаштарын садақ жасау үшін құрбан еткенін еске алады. Басқа бір суретте патша Анкус Марцийдің әйелі және басқа римдік әйелдер індет кезінде шаштарын жоғалтты; оның қалпына келуіне үмітпен, зардап шекпеген әйелдер өз шаштарын Венераға құрбан етті. Венера Клоацина ("Тазалаушы Венера"); Венераның этруск су құдайы Клоацинамен бірігуі, оның Cloaca Maxima сағасының үстінде ежелгі ғибадатханасы болды, бастапқыда өзен, кейіннен Римнің басты кәріз қызметіне жабылады. Бұл жердегі рәсімдер, әрине, суды және ауаның ластануын тазарту үшін жасалатын. Августтың Марс Ульторға арналған жаңа ғибадатханасы, Римнің аңыздағы негізін қалаушы Ромулдың құдайлық әкесі Марстың "әрине" оның құдайлық жұбайы Венераның бейнесімен бірге және марқұм және құдайлықтайтын Цезарь мүсінімен бірге болған бейнесімен бұл мәселені баса көрсетер еді. Витрувий ғибадатхана бағаналарының арасында мүмкіндігінше кең арақашықтық жасауды ұсынады, бұл жарық және ауалы орынды береді, және ол Цезарь форумындағы Венера ғибадатханасын қалай жасамауға болатынын мысал ретінде ұсынады; тығыз орналасқан, қалың бағаналар ішкі бөлмені қараңғылатады, ғибадатхана есіктерін жасырады және жаяу жүргіншілерді қаптайды, сондықтан құдайды құрметтегісі келетін әйелдер оның ғибадатханасына қолына емес, бір қатарда кіруі керек. 135 жылы император Адриан Римнің Велиан тауында Венера мен Римге арналған ғибадатхананы ашты, Рим мен оның провинцияларының империялық біртінделігін көрсетеді, және Венераны бүкіл рим мемлекетінің, оның халқының және бақытының қорғаушы анасы етіп бекітті. Бұл ежелгі Римдегі ең үлкен ғибадатхана болды. Германдық пантеонды римдіктер түсіндіргенде, біздің заманымыздың алғашқы ғасырларында Венера германдық құдай Фрийжомен теңестірілді, нәтижесінде *dies Veneris* үшін "жұма" сөзі қалыптасты. Veneralia (1 сәуір) Венера Вертикордия ("Жүректерді өзгертетін Венера") және Fortuna Virilis ("Ер жүрек немесе күшті бақыт") құрметіне өткізілді, соңғысының культы екі құдайдың ең ежелгісі болды. Венера Вертикордия 220 ж.б.д. құрылды, Римнің Пуника соғыстары кезінде Сибиллалық оракулдың кеңесінен кейін, римдіктердің барлық санаттары мен сыныбындағы, соның ішінде бірнеше еркектер мен үш Весталық дін қызметкерлері арасындағы сексуалдық құқық бұзушылықтар құдайдың наразылығын білдірді. Ол римдіктердің екі жыныстың да және барлық сыныптың, үйленген немесе үйленбеген, дәстүрлі сексуалдық нормаларды және құдайларды қуантуға және мемлекетке пайда әкелуге белгілі моральды сақтауын қамтамасыз етуге арналған. Оның рәсімдері кезінде оның мүсіні ғибадатханасынан еркектердің моншасына әкелінді, онда оның әйел қызметкерлері оны жалаңаш қалдырып, жылы сумен жуды, содан кейін миртпен безенді. Әйелдер мен еркектер Венера Вертикордиядан жүрек мәселелерінде, сексуалдық қатынастарда, келісімшарттарда және некеде көмек сұрады. Овидий үшін Венераның эпитетті қабылдауы және онымен байланысты жауапкершіліктер құдайдың өзіндегі көзқарасының өзгеруін білдірді. Vinalia urbana (23 сәуір), Венера мен құдайлардың патшасы Юпитер бөліскен шарап фестивалі. Бұл шараға қатысушыларға Юпитермен, оның Венераның сүйкімділігіне бейім және оның шарабының әсеріне көнбес деп есептелген, араласуын сұрау мүмкіндігі берілді. Венера "әдеттегі" шараптың қамқоршысы болды, күнделікті адамдарға қолдануға арналған. Юпитер ең күшті, таза, құрбандық шарабының қамқоршысы болды және күріш жиналымына әсер ететін ауа райын бақылады. Бұл фестиваль кезінде еркектер мен әйелдер бірдей өткен жылғы виналия рустикадағы (жылдық шарап жиналысы) пресстелген жаңа, қасиетсіз шарапты Венераның күші адамзатқа осы сыйлықты бергеніне құрмет ретінде ішті. Жоғарғы сыныптағы әйелдер Венераның Капитолий ғибадатханасында жиналды, онда Юпитерге арналған өткен жылғы шарап құйылды. Жай халықтан шыққан қыздар (vulgares puellae) және әйелдер Коллин қақпасының сыртындағы Венера ғибадатханасында жиналды, онда олар оған мирт, жалбыз және раушан гүлдеріне жасырылған гүлдерді ұсынды және "сұлулық пен халықтың құрметіне" ие болуын және "тартымды және әзілге толы" болуын сұрады. refn|Staples, бұл оның қарама-қарсы ғылыми және/немесе жалпы пікірге хабардар екенін білдіреді. Липка (2009) осы айқайшылықты екі римдік культтың "қосымша функционалдық фокустарының" мысалы ретінде келтіреді. Овидийдің "Fasti"-сінде Венера Римге "өз балаларының қаласында құлшылық етуді қалады" деп келді. refn|Orlin.

Like other major Roman deities, Venus was given a number of epithets that referred to her different cult aspects, roles, and her functional similarities to other deities. Her "original powers seem to have been extended largely by the fondness of the Romans for folk etymology, and by the prevalence of the religious idea nomen omen which sanctioned any identifications made in this way." Venus Acidalia, in Virgil's Aeneid (1.715–22, as mater acidalia). Servius speculates this "rare" and "strangely recondite epithet" as reference to a mooted "Fountain of Acidalia" (fons acidalia) where the Graces (Venus' daughters) were said to bathe; but he also connects it to the Greek word for "dart", "needle", "arrow", whence "love's arrows" and love's bitter "cares and pangs". Ovid uses acidalia only in the latter sense. Venus Acidalia is likely a literary conceit, formed by Virgil from earlier usages in which acidalia had no evident connection to Venus. It was almost certainly not a cultic epithet. Venus Anadyomene (Venus "rising from the sea"), based on a once famous painting by the Greek artist Apelles showing the birth of Aphrodite from sea foam, fully adult and supported by a more than lifesized scallop shell. The Italian Renaissance painter Sandro Botticelli used the type in his The Birth of Venus. Other versions of Venus' birth show her standing on land or shoreline, wringing the sea water from her hair. Venus Barbata ("Bearded Venus"), mentioned in Servius' commentary on Virgil's Aeneid. Macrobius's Saturnalia describes a statue of Venus in Cyprus, bearded, with male genitalia but in female attire and figure (see also Aphroditus). Her worshippers cross dressed men wore women's clothes, and women wore men's. Macrobius says that Aristophanes called this figure Aphroditos. The Latin poet Laevius wrote of worshipping "nurturing Venus" whether female or male (sive femina sive mas). Several examples of Greek and Roman sculpture show her in the attitude anasyrmene, from the Greek verb anasyromai, "to pull up one's clothes" to reveal her male genitalia. The gesture traditionally held apotropaic or magical power. Venus Caelestis (Celestial or Heavenly Venus), used from the 2nd century AD for Venus as an aspect of a syncretised supreme goddess. Venus Caelestis is the earliest known Roman recipient of a taurobolium (a form of bull sacrifice), performed at her shrine in Pozzuoli on 5 October 134. This form of the goddess, and the taurobolium, are associated with the "Syrian Goddess", understood as a late equivalent to Astarte, or the Roman Magna Mater, the latter being another supposedly Trojan "Mother of the Romans", as well as "Mother of the Gods". Venus Calva ("Venus the bald one"), a legendary form of Venus, attested only by post Classical Roman writings which offer several traditions to explain this appearance and epithet. In one, it commemorates the virtuous offer by Roman matrons of their own hair to make bowstrings during a siege of Rome. In another, king Ancus Marcius' wife and other Roman women lost their hair during an epidemic; in hope of its restoration, unafflicted women sacrificed their own hair to Venus. Venus Cloacina ("Venus the Purifier"); a fusion of Venus with the Etruscan water goddess Cloacina, who had an ancient shrine above the outfall of the Cloaca Maxima, originally a stream, later covered over to function as Rome's main sewer. The rites conducted at the shrine were probably meant to purify the culvert's polluted waters and noxious airs. Augustus' new temple to Mars Ultor, divine father of Rome's legendary founder Romulus, would have underlined the point, with the image of avenging Mars "almost certainly" accompanied by that of his divine consort Venus, and possibly a statue of the deceased and deified Caesar. Vitruvius recommends the widest possible spacing between the temple columns, producing a light and airy space, and he offers Venus's temple in Caesar's forum as an example of how not to do it; the densely spaced, thickset columns darken the interior, hide the temple doors and crowd the walkways, so that matrons who wish to honour the goddess must enter her temple in single file, rather than arm in arm. In 135 AD the Emperor Hadrian inaugurated a temple to Venus and Roma Aeterna (Eternal Rome) on Rome's Velian Hill, underlining the Imperial unity of Rome and its provinces, and making Venus the protective genetrix of the entire Roman state, its people and fortunes. It was the largest temple in Ancient Rome. In the interpretatio romana of the Germanic pantheon during the early centuries AD, Venus became identified with the Germanic goddess Frijjo, giving rise to the loan translation "Friday" for dies Veneris. Veneralia (April 1) was held in honour of Venus Verticordia ("Venus the Changer of Hearts"), and Fortuna Virilis (Virile or strong Good Fortune), whose cult was probably by far the older of the two. Venus Verticordia was invented in 220 BC, in response to advice from a Sibylline oracle during Rome's Punic Wars, when a series of prodigies was taken to signify divine displeasure at sexual offenses among Romans of every category and class, including several men and three Vestal Virgins. She was meant to persuade Romans of both sexes and every class, whether married or unmarried, to cherish the traditional sexual proprieties and morality known to please the gods and benefit the State. During her rites, her image was taken from her temple to the men's baths, where it was undressed and washed in warm water by her female attendants, then garlanded with myrtle. Women and men asked Venus Verticordia's help in affairs of the heart, sex, betrothal and marriage. For Ovid, Venus's acceptance of the epithet and its attendant responsibilities represented a change of heart in the goddess herself. Vinalia urbana (April 23), a wine festival shared by Venus and Jupiter, king of the gods. It offered opportunity to supplicants to ask Venus' intercession with Jupiter, who was thought to be susceptible to her charms, and amenable to the effects of her wine. Venus was patron of "profane" wine, for everyday human use. Jupiter was patron of the strongest, purest, sacrificial grade wine, and controlled the weather on which the autumn grape harvest would depend. At this festival, men and women alike drank the new vintage of ordinary, non sacral wine (pressed at the previous year's vinalia rustica) in honour of Venus, whose powers had provided humankind with this gift. Upper class women gathered at Venus's Capitoline temple, where a libation of the previous year's vintage, sacred to Jupiter, was poured into a nearby ditch. Common girls (vulgares puellae) and prostitutes gathered at Venus' temple just outside the Colline gate, where they offered her myrtle, mint, and rushes concealed in rose bunches and asked her for "beauty and popular favour", and to be made "charming and witty". refn|Staples that implies he was aware of opposite scholarly and / or commonplace opinion. Lipka (2009) offers this apparent contradiction as an example of two Roman cults that offer "complementary functional foci". In Ovid's Fasti Venus came to Rome because she "preferred to be worshipped in the city of her own offspring". refn|Orlin,

Купидондар

Купидон (құштарлық немесе лебіз) және Амор (шынайы махаббат) – Меркурий, Вулкан немесе Марстың әкесі болған Венераның ұлдары, бір римдік махаббат құдайының екі аты. Венерамен бірге жүретін балаларша немесе жасөспірімдерше қанатты тұлғалар, жеке немесе жұптап, тіпті одан да көптеп келіп, Аморе, Купид, Эрот немесе грек Эросының түрлері ретінде әртүрлі сипатталған. Олардың ең ежелгісі – Эрос, Гесиод оны Хаостан анасы да, әкесі де жоқ, жаратылыс күшін алып келген алғашқы құдай деп атайды. Эрос Теспияның қамқоршы құдайы болған, онда ол біздің заманымыздың 2-шы ғасырында белгісіз тас ретінде бейнеленген. Б.з.б. 5-шы ғасырдан бастап ол Элисте (Пелопоннес) және Грекияның басқа жерлерінде жасөспірім немесе жас жігіт түрінде болды, қанат, садақ-жебе және махаббат құдайы Афродита мен соғыс құдайы Арес сияқты ата-аналарына ие болды. Оның жеке храмдары болған, ал кейбіреулерін Афродитамен бөліскен. Элисте және Афинада Эрос Антерос есімді егізімен бірге табынылған. Ксенофонның Сократтық симпозиумының 8-ші тарауында бір қонақ әйеліне эрос (махаббат) сезімін білдірсе, ол оған антерос (қарсы махаббат) сезімін жауап ретінде сыйлаған. Кейбір дереккөздер Антеросты "адалдығын аяқтамаған махаббаттың" кек алушысы деп көрсетеді. Сервийдің 4-ші ғасырлық Вергилийдің "Энеида" романына түсіндірмесінде Купидон Венераның алдағыш адамы болып табылады, ол Энейдің ұлын сомдап, Карфаген патшайымы Дидоға күйеуін ұмыттырады. Эней оның махаббатын қабылдамай, рим халқының ата-бабасы болу үшін Карфагеннен жасырын түрде кеткенде, Дидо Антеросқа "Купидонға қарсы" деп шақырып дұға етеді. Ол жек көрушілікке және үмітсіздікке ұшырап, Римді қарғып, Эней кеткенде өзіне-өзі қол жұмсайды. Әдеби аңыздағы Купидонның рөлі көбінесе Венераның атынан іс-әрекеттермен шектеледі. Римдік автор Апулейдің "Алтын есек" кітабындағы оқиғалардың бірінде сюжет пен оның шешімін Купидонның Психеяға ("жанға") деген махаббаты, оның бағынбауы және анасының қызғанышы анықтайды. Венераның типтері ретінде белгілі Венера Помпеяна ("Помпеи Венерасы") және Венера Пескатрис ("Балықшы Венерасы") Помпеиге тән. Венераның екі түрі де Помпеидің бай үйлерінде кездеседі, Венера Помпеяна көбінесе ресми қабылдау залдарында толық киіммен, мантамен жабылып, оң қолын кеудесіне қойып тұрған күйде бейнеленеді. Венера Пескатрис бейнелері көбінесе ойыншыл болып келеді, әдетте ресми емес және көпшілікке жабық емес аймақтарда кездеседі: мұнда ол көбінесе балық аулау таяғын ұстап, ландшафт аясында отырады, оған кем дегенде бір Купидон ілеседі. Венераның белгілері Афродитаның белгілерімен бірдей. Олардың ішінде Венераның Порта Коллинада өткізген рәсімдерінде ұсынылған раушан гүлдері және ең бастысы, ақ, хош иісті гүлдері, хош иісті, мәңгі жасыл жапырақтары және оның әр түрлі медициналық және сиқырлық қасиеттері үшін өсірілген мүрт (латынша myrtus) бар. Венераның мүсіндері мен оған табынушылар оның мерекелерінде мүрт тәждерін киген. Венераға табынуға кіріспей тұрып, мүртті Римнің негізгі кәрізінің этрусктік римдік құдайы Клоацинаның тазарту рәсімдерінде қолданған, кейіннен Клоацинаның Венераның қасиетті өсімдігімен байланысы оны Венера Клоацинаға айналдырды. Сол сияқты, римдік халық этимологиясы ежелгі, белгісіз әйел тәңір Мурцияны "Мүрттің Венерасы" деп өзгертті, оны қазір Мурция деп атаймыз. refn|Eden (1963)

Cupid (lust or desire) and Amor (affectionate love) are taken to be different names for the same Roman love god, the son of Venus, fathered by Mercury, Vulcan or Mars. Childlike or boyish winged figures who accompany Venus, whether singly, in pairs or more, have been variously identified as Amores, Cupids, Erotes or forms of Greek Eros. The most ancient of these is Eros, whom Hesiod categorises as a primordial deity, emerging from Chaos as a generative power with neither mother nor father. Eros was the patron deity of Thespiae, where he was embodied as an aniconic stone as late as the 2nd century AD. From at least the 5th century BC he also had the form of an adolescent or pre adolescent male, at Elis (on the Peloponnese) and elsewhere in Greece, acquiring wings, bow and arrows, and divine parents in the love goddess Aphrodite and the war god Ares. He had temples of his own, and shared others with Aphrodite. At Elis, and in Athens, Eros shared cult with a twin, named Anteros. Xenophon's Socratic Symposion 8. 1, features a dinner guest with eros (love) for his wife; in return, she has anteros (reciprocal love) for him. Some sources suggest Anteros as avenger of "slighted love". In Servius' 4th century commentary on Virgil's Aeneas, Cupid is a deceptive agent of Venus, impersonating Aeneas' son and making Dido, queen of Carthage, forget her husband. When Aeneas rejects her love, and covertly leaves Carthage to fulfill his destiny as ancestor of the Roman people, Dido is said to invoke Anteros as "contrary to Cupid". She falls into hatred and despair, curses Rome, and when Aeneas leaves, commits suicide. Cupid's roles in literary myth are usually limited to actions on behalf of Venus; in Cupid and Psyche, one of the stories within The Golden Ass, by the Roman author Apuleius, the plot and its resolution are driven by Cupid's love for Psyche ("soul"), his filial disobedience, and his mother's envy. The Venus types known as Venus Pompeiana ("Venus of Pompeii") and Venus Pescatrice ("Venus the Fisher woman") are almost exclusive to Pompeii. Both forms of Venus are represented within Pompeian homes of the well off, with Venus Pompeiana more commonly found in formal reception spaces, typically depicted in full regalia, draped with a mantle, standing rigidly upright with her right arm across her chest. Images of Venus Pescatrice tend to be more playful, usually found in less formal and less public "non reception" areas: here, she usually holds a fishing rod, and sits amidst landscape scenery, accompanied by at least one cupid. Venus' signs are for the most part the same as Aphrodite's. They include roses, which were offered in Venus' Porta Collina rites, and above all, myrtle (Latin myrtus), which was cultivated for its white, sweetly scented flowers, aromatic, evergreen leaves and its various medical magical properties. Venus' statues, and her worshipers, wore myrtle crowns at her festivals. Before its adoption into Venus' cults, myrtle was used in the purification rites of Cloacina, the Etruscan Roman goddess of Rome's main sewer; later, Cloacina's association with Venus' sacred plant made her Venus Cloacina. Likewise, Roman folk etymology transformed the ancient, obscure goddess Murcia into "Venus of the Myrtles, whom we now call Murcia". refn|Eden (1963)

Венераның шараппен ұзақ байланысы шарап, мастық және жыныстық қатынас арасындағы айқын байланысты көрсетеді, бұл "тамақ пен шарапсыз Венера суынады" деген мақалдағыдай айтылады. Бұл фраза римдік драматург Теренс және одан бұрынғылар, сондай-ақ ерте заманауи дәуірге дейін әртүрлі формада қолданылған. Венера бірнеше шарап фестивальдерінде маңызды рөл атқарса да, римдік шарап құдайы Бакус болды, грек Дионис және ерте римдік шарап құдайы Либер Патермен (Азаттық Әкесі) сәйкестендірілді. Римдік қолбасшылар жеңіске жеткенде мүрттен жасалған тәж киетін, мүмкін, өздері мен әскерлерін қаннан тазарту үшін. Овация рәсімі Венера Виктрикспен ("Жеңімпаз Венера") байланысты болды, ол оларға "оңай" жеңіске қол жеткізгендігі үшін сыйлық берген және тазартқан деп есептелді.