Кіріспе
Батыс Норвегия () – Оңтүстік Норвегияның Атлантика жағалауындағы аймақ. Оған Рогаланд, Вестланд және Мёре-ог-Ромсдал округтері кіреді. Аймақтың ресми немесе саяси әкімшілік функциясы жоқ. Аймақтың халқы шамамен 1,4 миллион адамды құрайды. Ең ірі қаласы – Берген, екіншісі – Ставангер. Тарихи тұрғыдан, Агдер, Вест-Телемарк, Халлингдал, Валдрес және Гудбрандсдалдың солтүстік бөліктері Батыс Норвегия құрамына кірген. Батыс Норвегия, сондай-ақ Норвегияның басқа тарихи аймақтары Дания, Фарер аралдары және Исландиямен, ал Нидерланды мен Ұлыбританиямен аздап ортақ тарихы бар. Мысалы, исландтық жылқы Фьорд жылқысымен тығыз байланысты, ал Фарер және исланд тілдері Ескі Батыс Норвегия тіліне негізделген. Ерте скандинав дәуірінде Батыс Норвегиядан келген адамдар Солтүстік Атлантикадағы Батыс аралдарында, Оркней, Шетланд, Фарер аралдары мен Исландияда қоныстанды. Викингтер дәуірінде Гебридтер, Мэн және Ирландияда қоныстар пайда болды. Жаңа заманда Батыс Норвегиядан АҚШ-қа, Канадаға және аз дәрежеде Ұлыбританияға көп көшіп-қону болды. Бұл әсіресе АҚШ-тың Миннесота, Солтүстік және Оңтүстік Дакота, Висконсин, Монтана штаттары мен Канаданың Манитоба провинциясына қатысты. Исландия және Фарер аралдарының халқы, сондай-ақ Британ аралдарындағы көптеген адамдар – викинг дәуірінде Батыс Норвегиядан эмиграциялаған норвегиялықтар мен викингтердің ұрпақтары. Керісінше, мыңдаған Батыс норвегиялықтар 16 және 17 ғасырларда, әсіресе Бергенге келген голланд және неміс саудагерлерінің ұрпақтары болып табылады. Вестланд – екі бұрынғы округтен құралған округтің атауы, атап айтқанда Хордаланд және Согн-ог-Фьордане. Бұл екі округ 1763 жылы бөлініп, кейін біріктірілді (сол кезде тиісінше Сёндре Бергенхус және Нордре Бергенхус деп аталды).
Western Norway (; ) is the region along the Atlantic coast of southern Norway. It consists of the counties Rogaland, Vestland, and Møre og Romsdal. The region has no official or political administrative function. The region has a population of approximately 1.4 million people. The largest city is Bergen and the second largest is Stavanger. Historically the regions of Agder, Vest Telemark, Hallingdal, Valdres, and northern parts of Gudbrandsdal have been included in Western Norway. Western Norway, as well as other parts of historical regions of Norway, shares a common history with Denmark, the Faroe Islands and Iceland and to a lesser extent the Netherlands and Britain. For example, the Icelandic horse is a close relative of the Fjord horse and both the Faroese and Icelandic languages are based on the Old West Norse. In early Norse times, people from Western Norway became settlers at the Western Isles in the Northern Atlantic, Orkney, Shetland, the Faroe Islands and Iceland. During the Viking Age settlements were made at the Hebrides, Man and Ireland proper. In early modern time, Western Norway has had much emigration to the United States, Canada, and to a lesser extent to the United Kingdom. This applies particularly to the US states of Minnesota, North and South Dakota, Wisconsin, Montana, and the Canadian province of Manitoba. The Icelandic and Faroese people, and many people in the British Isles, are descendants of Norsemen and Vikings who emigrated from Western Norway during the Viking Age. On the other hand, thousands of Western Norwegians are descendants of Dutch and German traders who arrived in the 16th and the 17th centuries, especially in Bergen. Vestland is also the name of a county consisting of two former counties, viz. Hordaland and Sogn og Fjordane. The two counties were re merged after having been split in 1763 (then called Søndre Bergenhus and Nordre Bergenhus, respectively).
Ерте тарих
Норвегия тарихы батыс жағалаудан, әсіресе Рогаландтан басталады. Қазбалар мен тас суреттері Рогаландта алғашқы адамдар Норвегияға қоныстанғанын көрсетеді, мұз дәуірінен кейін шамамен 10 мың жыл бұрын мұз шегінген кезде. Рогаландта тас дәуірінен қалған көптеген артефакттар бар. Ең ерте адам іздері Галтадағы елді мекенде, Реннесой аралында, Мортавика және Виста паром терминалдарының жанында, сондай-ақ Рандабергке жақын жерде табылды. Алғашқыда, жағалау бойында аң аулаған оңтүстіктен келген адамдар қысқа мерзімге келіп тұрған. Олардың Дания мен Англия арасындағы Солтүстік теңіздің құрлық аймағы – Доггерландтан келгені саналады, ол мұздың шегінуімен және теңіз деңгейінің көтерілуімен су астында қалды. Сол жерде тұрған адамдар енді жаңа жер табуға мәжбүр болды. Бір бөлігі оңтүстікке қайта шегінді, ал аздаған бөлігі Норвегия шұңқырынан (қазіргіден әлдеқайда кіші болған) бұғы ауында және жаңа елді іздеуде өтті.
Викингтер дәуірі
Бұл аймақ 900 жылы құрылған ежелгі Гулатингтің көп бөлігін қамтиды. Гулатинг заңы елді Батыс округтерге бөлді, олар 800-ші жылдардағы бірігуге дейін аймақта болған және содан кейін жарл судьясына айналған бұрынғы кішкентай корольдіктерден (småkongedømmene) құралған. Бұл – Суннмёрафюльке (Sunnmøre), Фирда округі (Fjordane), Сигна округі (Sogn), Хордафюльке (Hordaland), Рюгьяфюльке (Rogaland) және Эгдафюльке (Agder) болды. Харальд Шашты 9 ғасырда Норвегияны және Швецияның кей бөліктерін Венерн көлі мен Гётаэльвтың батысында біріктірді. Норвегия теңіз саяхаттары арқылы Солтүстік жолдан аталды. Мыңжылдыққа дейін темір енгізіліп, ауыл шаруашылығында қолданылды, бірақ егістік жер жетіспеді. Сол кезде патшалардың билігі күшейді, ал үлкен салық талаптары көптеген адамдарды бостандық пен бақытты шетелде іздеуге мәжбүр етті. Көптегендер эмиграция жасады, ал қарақшылық табыс табудың бір жолына айналды. Тиімді қайықтары мен қару-жарақтары викингтерді сол кездегі христиан еуропалықтарының арасында қорқынышқа біледі. Бірақ викингтерді қанқұмар қарақшылар ретінде бейнелеу әрқашан шындыққа сай келмейді. Викингтер бай саудамен айналысты, тек Еуропада ғана емес, сонымен қатар Византия империясы мен Бағдат халифатында да. Тарихи тұрғыдан алғанда, викингтер көбінесе 793 жылы Линдсфарнға жасаған шабуылдарымен таныстырылады, осы оқиғадан бастап олар еуропалық тарихта өз іздерін қалдырды. Бұл дәуір 1066 жылы Стэмфорд-Бридж шайқасымен аяқталады. Викингтердің теңізге жарамдылығы мен саяхаттауға құштарлығы жаңа аймақтардың дамуына әкелді. Норвегиялықтар Солтүстік теңіз арқылы батысқа қарай Исландияға, Фарер аралдарына, Гренландияға, Шетландқа, Оркниге, Мэн аралына және Гебрид аралдарына қоныстанды. Ирландияның оңтүстік-шығыс бұрышында, Дублин, Уотерфорд және Вексфорд сияқты қалаларда қоныстар құрылды. Норвегиялықтар Англияның солтүстік-батыс аймағында, әсіресе қазіргі Камбрия аймағында қоныстанды. Норвегиялық викингтер Христофор Колумбтан көп бұрын қазіргі Американы, Винландты да ашты.
Христиандық
Христиан діні 11 ғасырда Норвегияда басым дінге айналды, бірақ бұл дін норвегиялықтарға 7 ғасырда-ақ таныс болған болуы мүмкін. Шығыс Норвегияға Германия мен Фризиядан келген миссионерлер мен монахтар христиан дінін әкелсе, Батыс Норвегияға негізінен ағылшын, шотланд, ирланд халқы және христиан дініне көшкен викингтер оны таратты. Нордтардың ежелгі діні Батыс Норвегияның кейбір аймақтарында 13 ғасырға дейін христиан дінімен толықтай ығыстырылғанша сақталды. Жағалау аймақтары жаңа сенімге бірінші болып бейімделді, содан кейін ішкі аймақтар. Елдің барлық жерінде шіркеулер салынды.
Исландияға көшіп келу
Исландиядағы қоныстану кезеңі туралы негізгі мәліметтер көзі – 12 ғасырда жазылған «Қоныстану кітабы» (Landnámabók) болып табылады, ол алғашқы қоныс аударушылар туралы толыққанды мәлімет береді. Осы кітапта Батыс Норвегия теңізшілері елді кездейсоқ ашқандығы айтылады. Содан кейін бірнеше зерттеу саяхаттары жасалып, қоныстану басталды. Алғашқы қоныс аударушы – Ингольф Арнарсон болған деседі. Ол Норвегиядан шыққан басшы, 874 жылы отбасымен және қараулындағы адамдарымен Исландияға келген. Ол қазіргі астана Рейкьявик орналасқан жерде шаруашылығын құрды. Келесі 60 жылдың ішінде Скандинавиядан, сондай-ақ Ұлыбритания аралдарындағы – Ирландия, Шотландия және Шотландия аралдарындағы – норвегиялық колониялардан викингтер қоныс аударды. Сондықтан алғашқы тұрғындардың арасында кельт элементі де болды. Исландияның қоныстануын сол кездегі викингтердің жалпы экспансиясымен байланысты қарастыруға болады, бұл Батыс Норвегиядағы халық санының артуымен және егістік жердің азаюымен байланысты болуы мүмкін. Осының салдарынан археологиялық жазбаларда көптеген іздер қалмады, сонымен қатар исланд тіліне, ол скандинавиялық диалект болған, Батыс Норвегияда, Фарер аралдарында, Шетландта, Оркнейде және басқа да жерлерде викинг дәуірінде сөйленген скандинав тілінен көптеген сөздер үлес қоспады. Бүгінде исланд халқының 60% Батыс Норвегиядан шыққан адамдардың ұрпақтары деп есептеледі.
Америкаға көшіп келу
Бір ғасыр бойы эмиграция Норвегия тарихының маңызды бір бөлігі болды және 800 000-нан астам норвегиялық АҚШ-қа эмиграциялады. 1825 жылғы 4 шілдеде алғашқы ұйымдастырылған эмигранттар тобы Ставангерден “Реставрация” шлюпымен жолға шықты. 1837 жылы “Ægir” кемесі Хордаландтан эмигранттарды алып, Бергеннен бірінші рет теңізге шықты. Батыс Норвегияның Эмиграция орталығы – кеткендер мен олардың ұрпақтарына арналған естелік. Эмигранттар архиві 1924 жылға дейін Хордаланд және Согн-ог-Фьордане округтерінен эмиграциялаған 96 000 адамның атын қамтиды. Бұл Жахн Сюрсеннің көп жылдық еңбегінің нәтижесінде мүмкін болды. Ол сонымен қатар АҚШ-тағы норвегиялық эмигранттарға қатысты кітаптар, басылымдар, суреттер және заттарды жинады. Ол 1997 жылы орталық ашылған кезде өзінің жинақтарын ресми түрде Эмиграция орталығына табыс етті. Орталық әлі де жинағын толықтыру үшін әдебиеттер мен заттарды қабылдап тұрады. Интернет желісі арқылы біз Берген университеті мен Берген мемлекеттік архиві жасаған Норвегиядан АҚШ-қа эмиграциялағандардың ұлттық цифрлық тізімімен байланыстымыз. Орталықтағы Эмигрант шіркеуі бастапқыда Солтүстік Дакота штатының Сарджент округіндегі Брэмптон лютеран шіркеуі болды, оны 19 ғасырдың басында норвегиялық эмигранттар салған. Брамптон қауымы 1908 жылғы 1 шілдеде құрылды. 1996 жылғы 22 маусымда қауым толық жабдықталған шіркеуін Эмиграция орталығына сыйға берді. Ол бұзылып, Слеттаға тасымалданды және Радойдан келген еріктілердің күшімен қайта құрастырылды. Шіркеу 1997 жылғы 6 шілдеде Бьёргвин епискобы Оле Данхольт Хагесетермен қайта освящение етілді.
География
Батыс Норвегия – Норвегиядағы аумағы бойынша үшінші ірі аймақ. Ол Ұлыбритания және Фарер аралдары батыста Солтүстік теңіз арқылы, ал Дания оңтүстік ұшынан Солтүстік теңіз арқылы оңтүстікке қарай орналасқан. Фарер аралдарынан Батыс Норвегияға дейін, ал Шетланд аралдарындағы Унст аралы шамамен арақашықтықта жатыр. Батыс Норвегияның жағалауы өте ұзын. Аймақтың оңтүстік бөлігі Ярен деп аталады. Бұл Норвегиядағы маңызды ауыл шаруашылығы аймақтарының бірі. Батыс Норвегияның басқа аймақтарындағы шаруашылықтар көбінесе шағын. Батыс Норвегиядағы ауыл шаруашылығының жалпы ауданы 2 650 шаршы километр, бұл аймақтың жалпы ауданының 5,3% құрайды. Батыс Норвегия өте таулы; Согнефьордтан 10 километрден кем қашықтықта 2000 метрден биік шыңдар бар. Ең биік нүктесі – Store Skagastølstind (сонымен қатар Storen деп те аталады), оның биіктігі 2405 метр. Ол Люстер және Ардал муниципалитеттерінің шекарасында орналасқан және Хуррунге тау жотасының бөлігі. Бұл шың альпинистер үшін танымал, бірақ көтерілуі қиын. Бірінші рет 21 шілде 1876 жылы Уильям Сесил Слингсби көтерілген. Әртүрлі маршруттар бар, ең көп таралғаны – Хефтье реннесі (Хефтье кулоры). Тағы бір маршрут – Эндрюдің реннесі (Эндрюдің колюрі), алғаш рет 1899 жылы А. В. Эндрюс және серіктері көтерілген. Store Skagastølstind және Норвегиядағы 19-ғасырдың соңындағы альпинизм дәстүрлі түрде тарихи Turtagrø қонақ үйімен байланысты. Батыс Норвегияда көптеген фьордтар бар, олардың ішіндегі ең ұзындары – Хардангерфьорден, Бокнафьорден және Согнефьорден. Согнефьорд (Sognefjorden) – Норвегиядағы ең үлкен фьорд және Гренландиядағы Скорсби Сундтан кейін әлемдегі екінші ең ұзын фьорд. Согн-ог-Фьорданда орналасқан, ол 205 км (127 миль) ішкі жерге қарай Скьолден ауылына дейін созылады. Норвегиядағы ең әдемі фьорд және тау пейзаждарын ұсынатын бұл аймақ ғасырлар бойы туристер үшін танымал орын болып келді. Аймақтың оңтүстік шетіндегі Ярен жазығынан басқа, Вестланд таулы, Жотунхайм таулары мен Хардангер платосы ең биік аймақтар. Еуропадағы ең үлкен мұздық – Йостедалс мұздығы – аймақтың солтүстік-орталық бөлігінде орналасқан, ал Хардангер мұздығы (Хардангерёкулен) және Фолгефонна мұздығы – оңтүстіктегі кішірек мұздықтар. Норвегияның ең ұзын фьорды – аймақтың орталық бөлігінде орналасқан 205 км-лік Согн фьорды (Sognefjorden), Вестландты екіге бөледі. Одан оңтүстікке қарай Хардангер фьорды ішкі жерге қарай созылады. Көптеген сарқырамалар фьордтарға құйылады, олардың ең танымалдары – Syv Systre, Toka Gorge және Vøringsfossen. Бүршік жағалау мыңдаған аралдармен қоршалған. Кейде Мьорэ-ог-Ромсдальдың солтүстік бөліктері Трёнделагтың құрамына кіреді.
The United Kingdom and the Faroe Islands lie to the west across the North Sea, while Denmark lies south of its southern tip across the North Sea. It is from the Faroe Islands to Western Norway while Unst in the Shetland Islands is about away. Western Norway has a long coastline. The southern part of the region is called Jæren. This is one of the major agricultural areas in Norway. Farms in other areas of Western Norway are often small. The total area of agricultural in Western Norway is 2 650 square kilometers, which is 5.3% of the total area in the region. Western Norway is highly mountainous; in less than 10 kilometers from the Sognefjord, there are peaks that are over 2000 meters in height. The highest point is Store Skagastølstind (also known as Storen), which is 2,405 meters high. It is situated on the border between the municipality of Luster and Årdal and is part of the Hurrungane range. The summit is a destination for mountaineers but is fairly difficult. First ascent by William Cecil Slingsby on 21 July 1876. There are a number of different routes, the most common being Heftye's renne (Heftye's couloir). Another route of ascent is via Andrew's renne (Andrew's couloir), first ascent A. W. Andrews and party in 1899. Store Skagastølstind and the mountaineering of the late 19th century in Norway is traditionally linked to the historical hotel Turtagrø. There are many fjords in Western Norway, Hardangerfjorden, Boknafjorden and Sognefjorden are the longest. The Sognefjord (Sognefjorden) is the largest fjord in Norway, and the second longest in the world, after Scoresby Sund on Greenland. Located in Sogn og Fjordane it stretches 205 km (127 mi) inland to the small village of Skjolden. Providing the most spectacular fjord and mountain scenery in Norway, the region has been a tourist mecca for centuries. Except for the Jæren plain located at the extreme southern end of the region, Vestlandet is mountainous, with the Jotunheim Mountains and the Hardanger Plateau being the highest areas. The Jostedals Glacier, the largest glacier in Europe, is located in the north central part of the region, while Hardanger Icecap (Hardangerjøkulen) and the Folgefonna Glacier are smaller ice fields in the south. Norway's longest fjord, Sogn Fjord (205 km [127 mi]), located in the central part of the region, nearly divides Vestlandet in two; farther south Hardanger Fjord stretches inland for Many waterfalls flow into the fjords, with the Syv Systre, Toka Gorge, and Vørings Falls (Vøringsfossen) among the best known. The rugged coastline is protected by thousands of offshore islands in a nearly continuous line. Occasionally, the northern parts of Møre og Romsdal are considered to be part of Trøndelag.
Физикалық география
Батысқа қарай ағын сулар зор эрозиялық күшке ие болды. Жер қыртысының әлсіздік белгілерін көрсететін жарықтардың бойымен олар тік жарлы жағалауға терең бойлап енетін шатқалдар мен каньондарды қазып шығарды. Шығыс жақта жер беткейі көлбеу болғандықтан, кеңірек аңғарлар қалыптасты. Кватернар кезеңдегі Ұлы мұз дәуірінде (яғни, шамамен соңғы 2,6 миллион жыл) қайталап келген мұз басу кезеңдерінде, V пішіндес аңғарларды тіліп өтетін мұздықтардың әсерінен, сол кездегі ландшафттың бір бөлігі болған, қазір Норвегияның батыс жағалауын көркейтін әдемі U пішіндес, суға батқан фьордтар пайда болды. Мұздықтардың әсерінен топырақ, құм және тас массалары қазіргі Дания мен Солтүстік Германияға дейін, оңтүстікке қарай жеткізілді. Жер бетінің шамамен 40 пайызын құрайтын тау жыныстары осы материалдардың қозғалысынан тазартылып, тегістелді. Оңтүстік нүктеден басталып, солтүстікке қарай созылатын, Лангфьеллен деп аталатын тау жоталарының кешені, Шығыс Норвегияны (немесе Эстланды) Батыс Норвегиядан бөліп тұрады. Вестланның жағалау аймағында көптеген аралдар бар, ал ішкі таулы аймаққа терең бойлап енген тік қабырғалы, тар фьордтар кездеседі. Аталған аймақтың ерекшелігі – Ставангердің оңтүстігіндегі кең Ярен жазығы. Мұз басу және басқа да күштер жер бетін тоздырып, шпарагмит деп аталатын қалың құмтас, конгломерат және әктас шөгінділерін құрады. Сонымен қатар, жер бедерінің көп бөлігі эрозияға ұшыраған, пенеплендер деп аталатын көптеген кең аумақтар пайда болды. Олардың қатарында теңіз деңгейінен жоғары орналасқан Хардангер платосы – Еуропадағы ең ірі таулы плато, шамамен .
Геология
Батыс Норвегияның фьордтары Скандинавия тауларының кайнозойлық көтерілуі кезінде Норвегияның көп бөлігінің шығысқа қарай еңкейіп кетуіне байланысты қалыптасқан. Төртінші мұздық дәуірінен бұрын болған бұл көтерілу өзендерге палеогендік рельефті терең ойып беруге мүмкіндік берді. Согнефьордты зерттеу фьордтарды жасаған өзендік және мұздық эрозияның жер қыртысындағы құрылымдық нашарлаулармен байланысты екенін көрсетеді. Аңғарлар, әсіресе, құрылымдық нашарлау аймақтарында орналасқан сияқты. Батыс Норвегияның географиясы шығыс Австралия сияқты төменгі ендіктегі басқа пассивті шеттерге ұқсас. Екі жағдайда да үстірт жазық аңғарлармен тілінген, үлкен тіктеу жар құрайды. Басты айырмашылық – Норвегиядағы аңғарлар мен фьордтардың түбі мұздық эрозиясының нәтижесінде кеңейтілген, аңғар қабырғалары тіктелген, ал мұздық эрозиясының әсерінен аңғарлардың сыртқы бөліктері түзуленген. Батыс Норвегиядағы Берген және Нордфьорд-Суннмор аймақтарының мұздан арылу үрдістері сипатталған және салыстырылған. Берген аймағында жағалау алғаш рет 12 600 Б.С. кезінде мұздан арылды, содан кейін шамамен 12 200 Б.С. Солтүстік теңізге қайтадан жылжыды. Кейін, Аллерёд кезеңінде ішкі мұз кем дегенде 50 км шегінді, бірақ Жас Дриас кезінде теңізге жақын қайтадан жетті, бұл 10 000 Б.С. шамасында аяқталды. Суннмор аймағы 28 000–38 000 Б.С. аралығындағы интерстадиал кезеңінде мұздан бос болды. Кейін ішкі мұз теңізге жетті. Суннмордағы соңғы мұздан арылу мерзімі анықталмаған, ал оңтүстіктегі Нордфьордта ол 12 300 Б.С. шамасында сәл ертерек басталды, содан кейін үлкен шегініс болды. Жас Дриас кезінде ішкі мұздың ірі жылжуы болған жоқ. Алайда, Суннмор-Нордфьорд аймағында Жас Дриас кезінде ішкі мұздан тыс көптеген жергілікті мұздықтар пайда болды. Мұндай цирк мұздықтарының сыртындағы лимникалық шөгінділер өзегі алынып, мерзімі анықталды, нәтижесінде мұздық 12 300–11 000 Б.С. кезінде болмағаны және ол 11 000–10 000 Б.С. (Жас Дриас) аралығында пайда болып жойылғаны дәлелденді. Цирк мұздығының эрозия деңгейі жылына 0,9 мм құрады.
Климат
Батыс Норвегия – Еуропадағы ең ылғалды аймақтардың бірі. Жағалауға жақын таулардағы жауын-шашынның орташа жылдық мөлшері шамамен 3500 мм, ал ең көп жауын-шашын болатын жылдары 5000 мм-ден асып кетеді. Берген қаласындағы орташа жылдық жауын-шашын 2250 мм құрайды [1]. Бұл аймақтың ылғалды климаты Гольфстриммен байланысты, ол Норвегияның басқа аймақтарына қарағанда осы аймаққа жұмсақ қыс әкеледі, сондықтан қыста қардан гөрі жаңбыр жиі жауады.
Жазғы
Маусымның соңынан тамыздың басына дейін жаздың ең шарықталу шағы болады. Осы кезде ауа-райы ең тұрақты әрі жылы, күн ашық, ұзақ және жарқын күндерге толы болады. 25°C (77°F) және одан да жоғары температуралар жиі кездеседі.
Күз
Қыркүйек айында пейзаж алтын түстерге боялады. Жалаңаш бұтақтарда қызыл жидектер шоғырланып тұрады. Күз, сонымен қатар, фьордтар бойында егін жинау маусымының басталуы.
Қысқы
Батыс жағалауда дауыл, жаңбыр және бұлт болуы мүмкін, жауын-шашын жиі және ауыр болады. Жылы Гольфстрімнің арқасында Норвегия фьордтары салыстырмалы түрде жұмсақ климатқа ие және тіпті қыс айларында да мұзсыз қалады. Әдетте қарашадан басталатын қыс мезгілі Батыс Норвегияның таулы аймақтарын шаңғы тебуге өте қолайлы жағдайға айналдырады.
Көктем
Көктемде ең керемет түстер күннің жылуын құрметтеу үшін гүлдей бастайды. Мамыр айында Hardangerfjord бойында гүлдеген жеміс ағаштарының бақтарын көруге болады.
Экономика
Батыс Норвегия табиғи ресурстарға өте бай. Бүгінде Ставангер Норвегияның мұнай астанасы болып табылады. Мұнайға дейін балық аулау және ауыл шаруашылығы Батыс Норвегиядағы ең маңызды экономикалық қызметтер болды. Норвегияның аквакультура және балық шаруашылығының ішкі жалпы өнімінің (ІЖӨ) тек 51% осы аймақтан түсіп отырды, тіпті олардың барлық жағалауы бар болса да. Батыс Норвегия, Ярен, Кармой, Виндафьорд, Восс, Суннфьорд және Френа бай ауыл шаруашылығы аймағын құрайды. Хардангердің ішкі фьорд аймақтары қорғалған, алма мен вишняға маманданған жеміс-жидек шаруашылығымен белгілі. Ставангер Батыс Норвегияның жетекші өнеркәсіптік аймағы. Алесундта көптеген инженерлік фирмалар бар, ал Норвегияның жиһаз өнеркәсібінің көп бөлігі оның тасты жағалауында шоғырланған. Жағалауда балық аулау орман шаруашылығы сияқты маңызды рөл атқарады. Сонымен қатар, ол ірі балық өңдеу өнеркәсібінің негізін құрайды және көптеген шаруаларға маусымдық жұмыс орындарын ұсынады. Барлық балықшылардың жартысы ғана балық аулауды өзінің негізгі кәсібі ретінде табады. Көптеген кемелер балықшылардың өздеріне тиесілі, ал қажетті экипаж мүшелері жалпы табыстан үлес алып төленеді, бұл ғасырлар бойы теңіз дәстүрін сақтайды. Балық ресурстарын азайтуды болдырмау және олардың көлемін сақтау маңызды мәселе болып табылады. Балықтың жартысына жуығы балық ұны мен майына өңделеді, ал қалғаны тоңазытқыш зауыттарда адамдарға жеуге дайындалады. Балық қалдықтары норка шаруашылықтарында жем ретінде қолданылады. Солтүстік-батыстағы Алесунд қаласы балық аулау есебінен гүлденеді. Алесунд әлемдегі ең ірі және маңызды треска портының бірі. 1990 жылдардың ортасына қарай Норвегия әлемдегі мұнай экспорты бойынша Сауд Арабиясынан кейін екінші орынға ие болды. Норвегияның теңіз шельфіндегі мұнайдың алғашқы коммерциялық жатыны 1969 жылдың соңында Солтүстік теңіздегі Экофиск кен орнында табылды, сол кезде шетелдік мұнай компаниялары төрт жылдық барлау бұрғылаудан кейін бас тартуға дайын болған. Зерттеу жұмыстарын күшейту өндіріске қарағанда қорларды жылдам арттырды. Дегенмен, 1990 жылдардың ортасына қарай экспорттан түскен табыстың жартысы және үкімет кірісінің оннан бір бөлігі теңіздегі мұнай мен газ есебінен түсті, және бұл кірістер ғасыр соңына қарай арта берді. Мұнай өндірісінің жоғары деңгейі кем дегенде 21-ші ғасырдың екінші онжылдығына дейін сақталуы мүмкін деп болжанды, ал табиғи газ өндірісі күрт өсіп, одан да ұзаққа созылуы күтілді. 1990 жылдардың ортасына қарай Норвегияның теңіз операцияларына салған үлкен инвестициялардың төрттен бірінен астамы Бергеннің батысында орналасқан Тролл газ кен орнын дамытуға жұмсалды, бұл бұрын-соңды табылған ең ірі теңіз газ кен орындарының бірі. Оның дамуы әлемдегі ең ірі энергетикалық жобалардың бірі болып есептеледі. Бір миллион тонна суды ығыстырып, биіктігі шамамен 475 метр болатын Тролл А платформасы 1995 жылы орнына сүйретіліп келгенде, ең биік бетон құрылысы болып тіркелді. Тролл кен орнынан газ жеткізілімдері Норвегияны континенттік Еуропаға табиғи газдың маңызды жеткізушісіне айналдырды.