Кіріспе

Австриядағы буддизмнің рөліне шолу

Буддизм Австрияда заңды түрде танылған дін. Абсолюттік сандар бойынша әлі де аз болғанымен (2001 жылғы санақ бойынша 10 402 адам), Австрияда буддизм кеңінен қабылданады. Елдегі буддистердің көпшілігі – Австрия азаматтары (олардың кейбіреулері Азиядан, әсіресе Қытай Халық Республикасы мен Вьетнамнан көшіп келгеннен кейін натурализацияланған), ал қалғандары – шетел азаматтары. Еуропаның көптеген елдеріндегідей, буддизмнің әртүрлі салалары мен мектептері әртүрлі топтармен ұсынылған. Венада ғана емес, шетелдік тұрғындардың ең көп саны шоғырланған, сонымен қатар елдегі буддизмнің ең ұзақ тарихы осы қалада. Австрияның буддалық ғибадатханалары мен практика орталықтарының көпшілігі осы жерде орналасқан, олардың кейбіреулері ерекше қытай, вьетнам, тибет немесе жапондық стильде салынған. Соңғы жаңалық – Вена орталық зиратында ступаға ұқсас құрылыстың айналасында жерлеу рәсімдері үшін «Будда зираты» ашылды. Буддизм 1983 жылы Австрия заңдарымен ресми түрде мойындалды. Ресей – буддизмді өз топырағында «туған» дін деп ресми түрде мойындаған жалғыз еуропалық ел, ол православиелік христиандық, ислам және иудаизммен бірге ресми мәртебеге ие.

Алғашқы жылдар

19 ғасырдың соңына қарай Артур Шопенгауэр мен Ричард Вагнердің ықпалымен Венадағы суретшілер мен зиялылар буддизмге қызығушылық таныта бастады. Карл Юген Нойман (1865–1915), композитор Вагнермен әкесінің үйінде танысқан, буддизм туралы естігендеріне зор қызығушылық білдірді. 1884 жылы ол буддизмді қабылдап, "өз көзімен көру" үшін бастапқы тілдерді оқуға кірісті. Ол Пали канонының көп бөлігін неміс тіліне аударды және 50 жасында Венада қайтыс болды. 1913 жылы Явада Грац қаласынан келген Артур Фиц буддалық монахқа бекітілген және Bhikkhu Sono деген есім алған алғашқы австриялық азамат болды. 1923 жылы Венада "Буддалық қоғам" құрылды; ал 1937 жылы Парижде өткен 2-ші Халықаралық будда конгресіне австриялықтар да қатысты. Австриядағы саяси жағдай – 1933-1938 жылдардағы фашистік режим мен католик шіркеуінің одағы, одан кейін Гитлердің Австрияны басып алуы және Екінші дүниежүзілік соғыс – австриялық буддизмнің дамуына өте қиын жағдай туғызды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан бері

1949 жылы «Вена буддистік қоғамы» құрылды, және буддизмге деген қызығушылық қайтадан жандана бастады. 1955 жылы Қытай Халық Республикасынан жер аударылғаннан оралған Фриц Хангерлидер, қоғамның президенті болған, және Азияда медицина тәжірибесін өткен доктор Уолтер Карват сияқты тұлғалардың арқасында буддизм әдеби және интеллектуалдық айналымдардан шығып, кеңірек әлемге қадам басты. 1970 жылдардың соңында Венадағы алғашқы будда орталығы – Даннебергплац құрылды; Шейббс будда орталығы (Buddhist Centre Scheibbs) болуы тиіс ауылдық мүлік сатып алынды; және Венадан тыс алғашқы будда қауымдастығы (Зальцбург будда қауымдастығы) құрылды. Оны Фридрих Фенцль құрды, ол Киотодағы Рюкуку университетінің студенті болған және Жодо Шиншудың Ниши Хонганджи тармағының патриархы Кошо Отаниді Австрияға шақырған. Гемалока Теро, Геше Рабтен, 16-шы Кармапа, 14-ші Далай-лама және басқа да әртүрлі буддалық дәстүрлердің көрнекті өкілдері елге келіп, лекциялар оқыды және дхарма студенттерін тартты. 1979 жылы Джошу Сасаки Калифорнияда Дзен монахы ретінде санақталған Генро Кудела өзінің туған қаласы Венаға оралып, онда «Бодхидхарма Зендо» құрды. Венаның ортасындағы Флейшмаркттағы жаңа будда орталығы Дзен, Кагью және Тхеравада топтарының үйіне айналды. 1981 жылдан бері Австрияда Лама Анагарика Говинда құрған Ария Майтрея Мандаласының филиалы бар.

Буддизмді мойындау

1983 жылдың басында үкімет тарапынан ресми мойындалу Австрия буддизмі үшін жаңа дәуір ашты. Дунай өзенінің жағасында кеңінен көрінетін «Бейбітшілік ступасы» ашылды; сондай-ақ, Тибет буддизмінің Гелук мектебіне қарасты Летцехоф шегініс және оқу орталығы Батыс Воррлберг провинциясында ашылды. Жапондық Сото мектебінің Дзен монахы Ваня Палмерс және австриялық-американдық бенедиктин монахы Дэвид Штайндл Раст Салцбург таулы аймағының биік жерінде шегініс орталығын құрды. Елдің оңтүстігіндегі алғашқы орталық – Мьянманың Тхеравада дәстүріндегі шегініс орталығы 1990 жылдардың басында құрылды. 1993 жылы Австрия Еуропалық Буддистік Одақтың жылдық бас мәжілісін қабылдады, онда Еуропаның оннан астам елінен қатысушылар болды. 1995, 1998 (ірі ступаның қасиеттіленуі үшін) және 2002 ( «Әлемдік бейбітшілік үшін Калачакра» тақырыбында сөз сөйлеу үшін) жылдары Далай-ламаның Грац қаласына жасаған сапарлары Австриядағы буддистерге зор ықпал етті.

Австрия мектептеріндегі буддалық діндік тәлім

Сонымен қатар, ресми мойындау мектептерде будда діні бойынша білім берудің мүмкіндігін ашты. 1993 жылы алғашқы бірнеше балалар тобына оқу жоспарының аясында Будда Дармасы туралы тұрақты түрде білуге мүмкіндік берілді. Вена, Грац және Зальцбург қалаларында басталган жобадан кейін он екі жыл өткен соң, Республиканың барлық тоғыз федералды провинциясындағы түрлі білім беру ұйымдарында 6-19 жас аралығындағы оқушыларға буддалық діни білім берілуде. Осы іске қатысқан мұғалімдерді даярлау үшін 2001 жылы мұғалімдерді оқыту академиясы құрылды.