Кіріспе

Эстония Республикасы 1918 жылдың 24 ақпанында Ресей империясынан тәуелсіздік алып, Ұлттар Лигасына мүшелік арқылы көптеген елдермен дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. 1940 жылы Эстонияның Кеңес Одағына күштеп қосылуы халықаралық қауымдастық тарапынан кеңінен мойындалмады, ал Эстонияның дипломатиялық қызметі кейбір елдерде жұмысын жалғастырды. Кеңес Одағынан тәуелсіздік қалпына келтірілгеннен кейін, Ресей Эстонияның тәуелсіздігін қайта мойындаған алғашқы елдердің бірі болды (бұл алғаш рет 1991 жылдың 22 тамызында Исландия тарапынан мойындалды). Эстония тәуелсіздік алғаннан кейінгі дереу міндеті – эстон аумағынан ресейлік (бұрынғы кеңестік) әскерлерін шығару болды. 1994 жылдың тамызында бұл аяқталды. Дегенмен, Мәскеумен қарым-қатынас, негізінен, Ресейдің 1999 жылы Эстониямен қол қойған шекара шартын ратификацияламау туралы шешім қабылдауынан бері шиеленісіп тұр.

Тәуелсіздік алғаннан кейінгі үрдістер

Тәуелсіздік алғаннан бері Эстония Батыс Еуропа елдерімен тығыз ынтымақтастық саясатын ұстанды. Осы бағыттағы ең маңызды екі мақсат – 2004 жылдың наурыз айында НАТО-ға және мамыр айында Еуропалық Одаққа қосылу болды. Эстонияның Батысқа қарай халықаралық қайта бағдарлануы Ресеймен қарым-қатынастың нашарлауымен бірге жүрді, соңғы кезде Таллиндегі Екінші дүниежүзілік соғыстың қола сарбазының ескерткішін көшіруге байланысты туған дау-дамай осының айғағы. Эстония Еуропалық интеграцияны тереңдетуді белсенді түрде қолдайды. 2012 жылы қаржылық операцияларға салық енгізуді дайындауға қатысу туралы шешім Эстонияның ЕО саясатындағы осы өзгерісті көрсетеді. Эстонияның тәуелсіздік алғаннан кейінгі қайта бағдарлануының маңызды бөлігі – солтүстік елдермен, әсіресе Финляндия мен Швециямен байланысты нығайту. Шындығында, эстондықтар өзін скандинавиялық халық деп есептейді, себебі олар балтық емес, финн-ұғырлық тайпаға жатады және Даниямен, әсіресе Финляндия мен Швециямен тарихи байланыстары бар. 1999 жылдың желтоқсан айында Эстонияның сыртқы істер министрі (кейіннен 2006 жылдан бастап Эстония президенті) Тоомас Хендрик Ильвес Швеция халықаралық істер институтында «Эстония – скандинавиялық ел» деген тақырыпта баяндама жасады. 2003 жылы сыртқы істер министрлігі «Эстония: Скандинавияның бір қыры» атты көрме ұйымдастырды. 2005 жылы Эстония Еуропалық Одақтың Солтүстік жедел әрекет тобына қосылды. Сонымен қатар, ол Солтүстік Кеңесінің толыққанды мүшесі болуға үміттенуде. Егер 1992 жылы Ресей Эстонияның халықаралық саудасының 92% құраса, бүгінде Эстония мен оның скандинавиялық көршілері арасында кең ауқымды экономикалық өзара тәуелділік қалыптасқан: Эстониядағы шетелдік инвестициялардың үштен екі бөлігі скандинавиялық елдерден (көбінесе Финляндия мен Швециядан) келеді, ал Эстония экспорттың 42% осы елдерге жіберіледі (Ресейге 6,5%, Латвияға 8,8% және Литваға 4,7% қарағанда). Алайда, Эстонияның саяси жүйесі, табыс салығының бірыңғай ставкасы және әлеуметтік мемлекет емес үлгісі оны басқа скандинавиялық мемлекеттерден және көптеген еуропалық елдерден ерекшелендіреді. Эстония 181 халықаралық ұйымға мүше, оның ішінде БМД, CBSS, CE, EAPC, EBRD, ECE, ЕО (2004 жылдың 1 мамырынан бастап мүше), FAO, IAEA, IBRD, ICAO, ICRM, IFC, IFRCS, IHO, ILO, IMF, Халықаралық теңіз ұйымы, Интерпол, IOC, IOM (байқаушы), ISO (корреспондент), ITU, ITUC, НАТО, OPCW, OSCE, PFP, UN, UNCTAD, UNESCO, UNMIBH, UNMIK, UNTSO, UPU, WCO, WEU (серіктес ел), WHO, WIPO, WMO, WTO.

Эстония мен Ресей арасындағы аумақтық мәселелер

Кеңес Одағының тарағаннан кейін Эстония 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстан соң Ресейге қосылған 2000 шаршы километрден астам аумақты қайтаруға үміттенді. Қосылған жерлер 1920 жылғы Тарту бейбіт шартында Ресей Эстониямен бекіткен шекараның ішінде болған. Бірақ Борис Ельцин үкіметі Кеңес Одағының жасаған іс-әрекеттеріне жауапкершіліктен бас тартты. 2005 жылы тиісті сыртқы істер министрі шекара шартына қол қойғаннан кейін, ол Эстония үкіметі мен президенті тарапынан ратификацияланды. Ресей тарапы шартының кіріспе бөлімін Эстонияға болашақта аумақтық талап ету мүмкіндігін береді деп түсіндірді, ал Владимир Путин Эстонияға Ресей мұндай талаптарды қарастырмайтынын хабарлады. Келіссөздер 2012 жылы қайта басталды және 2014 жылдың ақпан айында Шартына қол қойылды. Ратификациялау әлі күтілуде.

Америка

Аргентина Финляндияның Хельсинки қаласындағы елшілігі арқылы Эстонияға аккредиттелген. Эстонияда Аргентинаның аккредитациясы жоқ. Екі ел де дипломатиялық қатынастарды 1999 жылдың 5 мамырында орнатты. Белизде Эстонияның аккредитациясы жоқ. Эстония Белизде аккредиттелмеген. Боливия Эстонияның Стокгольмдегі (Швеция) елшілігі арқылы Эстонияға аккредиттелген. Эстонияда Боливияға аккредитация жоқ. Бразилияның Таллинде елшілігі бар. Эстония Бразилияға Таллиндегі Сыртқы істер министрлігі арқылы аккредиттелген. 1922 жылы Канаданың Таллинде елшілік кеңсесі бар. Эстонияның Оттавада елшілігі бар. Чили Эстонияны алғаш рет 1921 жылдың 22 қыркүйегінде мойындады. Чили 1991 жылдың 28 тамызында Эстонияны қайта мойындады және екі ел арасындағы дипломатиялық қатынастар 1991 жылдың 27 қыркүйегінде орнатылды. 2000 жылдың 2 желтоқсанында Эстония мен Чили арасындағы визасыз сапарлар туралы келісім күшіне енді. Екі ел де Сыртқы істер министрліктері арасындағы ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды. 2006 жылы Эстония мен Чили бірлескен Антарктика тақырыбындағы маркалар сериясын шығарды. Чили жазушылары Изабел Альенде, Пабло Неруда және Хосе Доносоның шығармалары эстон тіліне аударылған. Коста-Риканың Эстонияда аккредитациясы жоқ. Эстонияның Коста-Рикада аккредитациясы жоқ. Куба Эстонияның Хельсинкидегі елшілігі арқылы Эстонияға аккредиттелген. Эстония Кубаға аккредиттелмеген. Эль-Сальвадор Эстонияның Стокгольмдегі (Швеция) елшілігі арқылы Эстонияға аккредиттелген. Эстонияда Эль-Сальвадордың аккредитациясы жоқ. Екі ел де дипломатиялық қатынастарды 1997 жылдың 19 сәуірінде орнатты. Эстонияда Гайананың аккредитациясы жоқ. Гайананың Эстонияда аккредитациясы жоқ. Эстония – Мексика қатынастары туралы қараңыз. Эстония мен Мексика 1937 жылдың 28 қаңтарында достық келісімшартына қол қойды. Мексика Эстонияның Кеңес Одағына қосылуын ешқашан мойындамады. Мексика 1991 жылдың 5 қыркүйегінде Эстония Республикасын мойындады, ал дипломатиялық қатынастар 1991 жылдың 5 желтоқсанында қалпына келтірілді. Эстония Мексикаға Вашингтондағы елшілігі арқылы аккредиттелген және Мексика қаласында және Тампикода құрметті консулдықтарын ұстайды. Мексика Эстонияның Хельсинкидегі елшілігі арқылы Эстонияға аккредиттелген және Таллинде құрметті консулдығы бар. Эстония Перуге Таллиндегі Сыртқы істер министрлігі арқылы аккредиттелген. Перу Эстонияның Хельсинкидегі елшілігі арқылы Эстонияға аккредиттелген және Таллинде құрметті консулдығы бар. 2009 жылы екі ел де 2009 жылдың 23 қыркүйегінде дипломатиялық қатынастар орнатты. Эстонияның Сент-Китс пен Невиске аккредитациясы жоқ. Сент-Китс пен Невис Эстонияда аккредиттелмеген. Эстония – АҚШ қатынастары туралы қараңыз. Эстонияның Вашингтонда елшілігі және Нью-Йорк пен Сан-Францискода бас консулдықтары бар. АҚШ-тың Таллинде елшілігі бар. Эстонияның Уругваймен аккредитациясы жоқ. Уругвай Эстонияға Финляндияның Хельсинки қаласындағы елшілігі арқылы аккредиттелген және Таллинде құрметті консулдығы бар. Эстонияда Венесуэлаға аккредитация жоқ. Венесуэла Эстонияның Норвегияның Осло қаласындағы елшілігі арқылы аккредиттелген.