Ресейдің сыртқы қатынастарына шолу

Кіріспе

Ресей Федерациясының сыртқы қатынастары – Ресей үкіметінің басқа елдермен, олардың азаматтарымен және шетелдік ұйымдармен өзара әрекеттесуін бағыттайтын саясатының бір бөлігі. Бұл мақалада 1991 жылдың соңында Кеңес Одағының тарағаннан бергі Ресей Федерациясының сыртқы саясаты қарастырылады. Қазіргі таңдағыда Ресей Украинаға жасаған басып кіруіне байланысты Украинамен дипломатиялық қарым-қатынас үзілген. Украинадан өзге, Ресейдің Грузиямен, Бутанмен, Микронезия Федеративтік Штаттарымен және Соломон аралдарымен де дипломатиялық қарым-қатынасы жоқ. Кремльдің сыртқы саясат жөніндегі пікірталастары үш бағыттың арасындағы қақтығысты көрсетеді: АҚШ және жалпы Батыс әлемімен жақын қарым-қатынас орнатуды көздейтін Атлантистер; бұрынғы онжылдықта жоғалған жартылай гегемониялық мәртебені қайтаруды мақсат тұтқан Империалистер; және Ресейді өз мәдени аймағында оқшаулауды жақтаған Жаңа славянофилдер. Жаңа Ресей Федерациясының алғашқы жылдарында Атлантизм басым идеология болғанмен, Андрей Козырев басшылығымен бұрынғы КСРО-да Ресейдің үстемдігін қорғамағаны үшін сынға ұшырады. 1996 жылы Евгений Примаковты Сыртқы істер министрі қызметіне тағайындау сыртқы саясатта ұлттық бағыттың күшеюінің бастауын берді. Тағы бір маңызды тенденция – 20 ғасырдың басында пайда болған Еуразиялық идея. Еуразиялықтар Ресейдің славян, түркі және азиялық мәдениеттерден тұратынын айтады және либерализмді еуроцентризммен байланысты империализм деп қарастырады. Еуразиялық идеяның алғашқы идеологтарының бірі – орыс тарихшысы Николай Трубецкой, ол еурофилдік Петр I патшаны сынап, Ресейді Азияның «Шыңғыс хан мұрасын» қабылдауға шақырды, осы арқылы континенттерді қамтитын Еуразиялық мемлекет құруға ұмтылды. Кеңес Одағының таралуынан кейін еуразиялық идея философ Александр Дугиннің еңбектері арқылы кеңінен танылды және Владимир Путиннің үкіметі кезінде ресми идеологиялық саясатқа айналды. Владимир Путиннің президенттік өкілеттігі 2000 жылдың қаңтарынан 2008 жылдың мамырына дейін және 2012 жылдың мамырынан қазіргі уақытқа дейін жалғасты. Путиннің басшылығымен Ресей бірнеше маңызды қақтығыстарға қатысты, соның ішінде Украина мен Грузия сияқты көрші елдермен. Ол осы елдердің ішіндегі жаңа республикалардың тәуелсіздігін мойындады. Әсіресе 2001 мен 2022 жылдар аралығында АҚШ-пен қарым-қатынас күрт нашарлады, ал Еуропалық Одақпен қарым-қатынас 2014 жылы Ресейдің Украинадан Қырымды аннексиялауынан кейін одан да нашарлады. 2021 жылы «Левада-центр» жүргізген сауалнама бойынша, ресейлік азаматтардың 64%-ы Ресейді еуропалық емес ел деп санайды, ал тек 29%-ы Ресейді Еуропаның бір бөлігі деп есептейді. 2022 жылдың 24 ақпанында Ресей Украинаға кең ауқымды басып кірді, нәтижесінде Еуропалық Одақ, Ұлыбритания, АҚШ, Канада және басқа елдер тарапынан ауқымды экономикалық және саяси санкциялар салынды. Ресей үкіметі қазір «Дос емес елдердің тізімін» жүргізеді, онда қарым-қатынас шиеленіскен (немесе тоқтатылған) елдер көрсетілген. Украинаға басып кіргеннен бері халықаралық қауымдастықпен қарым-қатынас нашарлағанмен, Ресей Қытай, Беларусь, Орталық Африка Республикасы, Бурунди және Нигер сияқты елдермен қолдау мен тығыз байланысты сақтап тұр. Ресей Йеменнің Жоғарғы саяси кеңесінен де күшті қолдау алады. Ресей «Экономист» журналының мәліметінше, «Ресейге жақын» деп сипатталатын елдермен де оң қарым-қатынас орнатып отыр. Бұл елдердің қатарында Алжир, Қазақстан, Тәжікстан, Қырғызстан, Ауғанстан, Лаос, Пәкістан, Эфиопия, Судан және Уганда бар. Ресей сондай-ақ Бразилия, Гондурас, Үндістан, Түркменстан, Өзбекстан және Вьетнам сияқты әлемдік аренада бейтарап саналатын елдермен де оң қарым-қатынас жасайды. Батысқа бағытталған елдермен Ресейдің Венгрия, Сербия, Әзірбайжан, Түркия, Кувейт, Сауд Арабиясы, Оман сияқты елдермен оң қарым-қатынасы бар.

Overview of the foreign relations of Russia

The foreign relations of the Russian Federation is the policy arm of the government of Russia which guides its interactions with other nations, their citizens, and foreign organizations. This article covers the foreign policy of the Russian Federation since the dissolution of the Soviet Union in late 1991. At present, Russia has no diplomatic relations with Ukraine due to its ongoing invasion of Ukraine. Other than Ukraine, Russia also has no diplomatic relations with Georgia, Bhutan, Federated States of Micronesia or Solomon Islands. The Kremlin's foreign policy debates show a conflict between three rival schools: Atlanticists, seeking a closer relationship with the United States and the Western World in general; Imperialists, seeking a recovery of the semi hegemonic status lost during the previous decade; and Neo Slavophiles, promoting the isolation of Russia within its own cultural sphere. While Atlanticism was the dominant ideology during the first years of the new Russian Federation, under Andrei Kozyrev, it came under attack for its failure to defend Russian pre eminence in the former USSR. The promotion of Yevgeny Primakov to Minister of Foreign Affairs in 1996 marked the beginning of a more nationalistic approach to foreign policy. Another major trend has been Eurasianism, a school of thought that emerged during the early 20th century. Eurasianists assert that Russia is composed of Slavic, Turkic and Asiatic cultures and equates Liberalism with Eurocentric imperialism. One of the earliest ideologues of Eurasianism was the Russian historian Nikolai Trubetzkoy, who denounced the Europhilic Czar Peter I and advocated Russian embracal of the Asiatic "legacy of Chinggis Khan" to establish a trans continental Eurasian state. Following the collapse of Soviet Union, Eurasianism gained public ascendency through the writings of philosopher Aleksandr Dugin and has become the official ideological policy under the government of Vladimir Putin. Vladimir Putin's presidency lasted from January 2000 to May 2008, and again from May 2012 to the present. Under Putin, Russia has engaged in several notable conflicts, including against the neighboring countries of Ukraine and Georgia. He recognized the independence of new republics within those countries. Relations with the United States in particular have sharply deteriorated between 2001 and 2022, while relations with the European Union deteriorated especially since Russia's 2014 annexation of Crimea from Ukraine. In a poll conducted by Levada Center in 2021, 64% of Russian citizens identify Russia as a non European country; while only 29% regard Russia to be part of Europe. On 24 February 2022, Russia launched a large scale invasion of Ukraine, prompting the imposition of substantial economic and political sanctions by the European Union, the United Kingdom, the United States, Canada, and other countries. The Russian government now has a specified "Unfriendly Countries List" which indicates those countries with which relations are now strained (or non existent). Despite deteriorating relations with most of the international community since the invasion of Ukraine, Russia still maintains support and strong relations with certain countries, such as China, Belarus, Central African Republic, Burundi, and Niger. Russia also has strong support from the Supreme Political Council of Yemen. Russia also maintains positive relations with countries that have been described as "Russia leaning" according to The Economist. These countries include Algeria, Kazakhstan, Tajikistan, Kyrgyzstan, Afghanistan, Laos, Pakistan, Ethiopia, Sudan, and Uganda. Russia also maintains positive relations with countries considered neutral on the world stage such as Brazil, Honduras, India, Turkmenistan, Uzbekistan, and Vietnam. With countries traditionally considered Western aligned, Russia maintains positive relations with Hungary, Serbia, Azerbaijan, Turkey, Kuwait, Saudi Arabia, Oman,

Putin proposed initiatives such as establishing international centers for the enrichment of uranium and prevention of deploying weapons in outer space.

Путин уранды байыту және ғарыш кеңістігінде қару-жарақ орналастырудың алдын алу үшін халықаралық орталықтар құру сияқты бастамаларды ұсынды.

2000-2006 жылдар

Западные СМИ и политики часто характеризуют Путина как автократа. Его отношения с бывшим президентом США Джорджем Бушем, бывшим и действующим президентом Бразилии Луисом Инасио Лулой да Силвой, бывшим президентом Венесуэлы Уго Чавесом, бывшим канцлером Германии Герхардом Шрёдером, бывшим президентом Франции Жаком Шираком и бывшим премьер-министром Италии Сильвио Берлускони, по сообщениям, носят личный дружеский характер. Сообщается, что отношения Путина с бывшим канцлером Германии Ангелой Меркель были «более прохладными» и «более деловыми», чем его партнерство с Герхардом Шрёдером, который после ухода с поста занял должность в консорциуме под руководством России. Во время кризиса разоружения Ирака в 2002–2003 годах Путин выступил против действий Вашингтона по вторжению в Ирак без одобрения Советом Безопасности ООН, явно разрешающего применение военной силы. После официального объявления об окончании войны президент США Джордж Буш попросил Организацию Объединенных Наций снять санкции с Ирака. Путин поддержал снятие санкций в установленном порядке, заявив, что комиссии ООН сначала следует дать возможность завершить свою работу по поиску оружия массового уничтожения в Ираке. Во время президентских выборов на Украине в 2004 году Путин дважды посетил Украину перед выборами, чтобы выразить свою поддержку премьер-министру Украины Виктору Януковичу, который широко рассматривался как прокремлевский кандидат, и поздравил его с ожидаемой победой до оглашения официальных результатов выборов. Личная поддержка Путина Януковичу была подвергнута критике как неоправданное вмешательство во внутренние дела суверенного государства (см. также Оранжевая революция). Кризис также возник в отношениях России с Грузией и Молдовой, обе бывшие советские республики обвинили Москву в поддержке сепаратистских образований на их территориях. В 2005 году Путин и бывший канцлер Германии Герхард Шрёдер договорились о строительстве крупного газопровода по Балтийскому морю исключительно между Россией и Германией. Шрёдер также посетил празднование 53-го дня рождения Путина в Санкт-Петербурге в том же году. Конец 2006 года принес напряженные отношения между Россией и Великобританией после смерти бывшего сотрудника ФСБ в Лондоне в результате отравления. 20 июля 2007 года премьер-министр Великобритании Гордон Браун выслал «четырех российских дипломатов из-за отказа Путина выдать бывшего агента КГБ Андрея Лугового, которого разыскивают в Великобритании за убийство бывшего шпиона Александра Литвиненко в Лондоне». Российская конституция запрещает экстрадицию граждан России в третьи страны. Министр иностранных дел Великобритании Дэвид Милибэнд заявил, что «эта ситуация не уникальна, и другие страны вносили поправки в свои конституции, например, для приведения в соответствие с Европейским ордером на арест». Когда Литвиненко умирал от радиационного отравления, он обвинил Путина в организации убийства в заявлении, которое было опубликовано вскоре после его смерти его другом Алексом Гольдфарбом. Критики сомневаются в том, что Литвиненко является истинным автором опубликованного заявления. На вопрос об обвинениях Литвиненко Путин сказал, что заявление, опубликованное посмертно его автором, «естественно, не заслуживает комментариев». Высылка была расценена как «самый серьезный разрыв с тех пор, как страны выслали дипломатов друг друга в 1996 году после шпионского скандала». Содружество Независимых Государств (СНГ), рассматриваемое в Москве как ее традиционная сфера влияния, стало одним из приоритетов внешней политики Путина, поскольку ЕС и НАТО расширились, охватив большую часть Центральной Европы и, в последнее время, страны Балтии. В своей ежегодной речи к Федеральному собранию 26 апреля 2007 года Путин объявил о планах объявить мораторий на соблюдение Договора об обычных вооруженных силах в Европе Россией до тех пор, пока все члены НАТО не ратифицируют его и не начнут соблюдать его положения, как это делала Россия в одностороннем порядке. Члены НАТО заявили, что откажутся ратифицировать договор, пока Россия не выполнит свои обязательства, принятые в 1999 году в Стамбуле, в соответствии с которыми Россия должна вывести войска и военную технику из Молдовы и Грузии. Министр иностранных дел России Сергей Лавров заявил в ответ, что «Россия давно выполнила все свои стамбульские обязательства, касающиеся СОВ». Российско-украинская война, также известная как российско-украинский конфликт, продолжается с 2014 года, когда Россия аннексировала Крым и поддержала сепаратистские движения на востоке Украины. Конфликт унес жизни тысяч людей и вынудил миллионы людей покинуть свои дома в регионе. Несмотря на несколько попыток мирных переговоров, боевые действия продолжают обостряться, обе стороны обвиняют друг друга в нарушении перемирия и совершении злоупотреблений в отношении прав человека. Россия под руководством президента Владимира Путина продолжает оставаться крупным игроком на мировой арене со значительным влиянием на международные дела. Путин, находящийся у власти с 1999 года, сохраняет крепкую власть благодаря сочетанию авторитарных мер и стратегических решений во внешней политике. Однако внутренние проблемы, такие как экономический застой, коррупция и политические репрессии, вызывают вопросы о долгосрочной стабильности страны. В экономическом плане Россия столкнулась со значительными проблемами в последние годы, при этом международные санкции, введенные в ответ на аннексию Крыма в 2014 году, способствовали снижению иностранных инвестиций и экономического роста. Сильная зависимость страны от экспорта нефти и газа делает ее уязвимой к колебаниям мировых цен на энергоносители, что приводит к экономической нестабильности. Инфляция, рост уровня бедности и сокращение среднего класса еще больше усугубили экономические проблемы страны, вызывая обеспокоенность по поводу способности правительства решать эти насущные проблемы. В политическом плане Россия подверглась критике за подавление политической оппозиции и гражданских свобод. Оппозиционные деятели, журналисты и правозащитники подвергаются преследованиям за критику правительства, что приводит к атмосфере страха и цензуры. Контроль правительства над СМИ и манипулирование выборами вызывают обеспокоенность по поводу отсутствия политического плюрализма и демократии в стране. Отравление оппозиционного лидера Алексея Навального в 2020 году еще больше привлекло внимание к применению правительством насилия и запугивания в отношении своих критиков. На международной арене Россия стремится утвердить свое влияние в различных регионах, включая Восточную Европу, Ближний Восток и Центральную Азию. Военное вмешательство страны в Сирию в 2015 году сыграло решающую роль в укреплении режима Асада и определении исхода конфликта. Аннексия Россией Крыма и поддержка сепаратистских движений на востоке Украины вызвали напряженность на Западе, что привело к разрыву отношений с Соединенными Штатами и Европейским Союзом. Тесные связи страны с другими авторитарными режимами, такими как Беларусь и Венесуэла, еще больше изолировали Россию от международного сообщества. Несмотря на эти проблемы, Россия продолжает поддерживать сильное военное присутствие и значительный ядерный арсенал, позиционируя себя как ключевого игрока в вопросах глобальной безопасности. Военная модернизация страны и инвестиции в передовое оружие вызывают обеспокоенность по поводу новой гонки вооружений с Соединенными Штатами и НАТО. Участие России в кибервойнах и дезинформационных кампаниях также подчеркнуло готовность страны использовать нетрадиционные методы для достижения своих стратегических целей. В последние годы Россия столкнулась с растущим давлением со стороны гражданского общества и низовых движений, выступающих за политические перемены и социальные реформы. Протесты против коррупции в правительстве, деградации окружающей среды и злоупотреблений в отношении прав человека подчеркнули растущее недовольство среди населения России. Реакция правительства на эти протесты, включая аресты и репрессии, еще больше обострила напряженность между государством и обществом. Пандемия COVID-19 также оказала ...

Putin is often characterized as an autocrat by the Western media and politicians. His relationship with former U. S. President George W. Bush, former and current Brazilian President Luis Inacio Lula da Silva, former Venezuelan President Hugo Chávez, former German Chancellor Gerhard Schröder, former French President Jacques Chirac, and former Italian Prime Minister Silvio Berlusconi are reported to be personally friendly. Putin's relationship with Germany's former Chancellor, Angela Merkel, is reported to be "cooler" and "more business like" than his partnership with Gerhard Schröder, who accepted a job with a Russian led consortium after leaving office. During the Iraq disarmament crisis in 2002–2003, Putin opposed Washington's move to invade Iraq, without the benefit of a United Nations Security Council resolution explicitly authorizing the use of military force. After the official end of the war was announced, U. S. president George W. Bush asked the United Nations to lift sanctions on Iraq. Putin supported lifting of the sanctions in due course, arguing that the UN commission first be given a chance to complete its work on the search for weapons of mass destruction in Iraq. During the 2004 Ukrainian presidential election, Putin twice visited Ukraine before the election to show his support for Ukrainian Prime Minister Viktor Yanukovych, who was widely seen as a pro Kremlin candidate, and he congratulated him on his anticipated victory before the official election results had been in. Putin's personal support for Yanukovych was criticized as unwarranted interference in the affairs of a sovereign state (See also The Orange revolution). Crises also developed in Russia's relations with Georgia and Moldova, both former Soviet republics accusing Moscow of supporting separatist entities in their territories. In 2005, Putin and former German Chancellor Gerhard Schröder negotiated the construction of a major gas pipeline over the Baltic exclusively between Russia and Germany. Schröder also attended Putin's 53rd birthday celebration in Saint Petersburg the same year. The end of 2006 brought strained relations between Russia and Britain, in the wake of the death of a former FSB officer in London by poisoning. On 20 July 2007, UK Prime Minister Gordon Brown expelled "four Russian envoys over Putin's refusal to extradite ex KGB agent Andrei Lugovoi, wanted in the UK for the murder of fellow former spy Alexander Litvinenko in London." The Russian constitution prohibits the extradition of Russian nationals to third countries. British Foreign Secretary David Miliband said that "this situation is not unique, and other countries have amended their constitutions, for example, to give effect to the European Arrest Warrant". When Litvinenko was dying from radiation poisoning, he accused Putin of directing the assassination, in a statement which was released shortly after his death by his friend Alex Goldfarb. Critics have doubted that Litvinenko is the true author of the released statement. When asked about the Litvinenko accusations, Putin said that a statement released posthumously of its author "naturally deserves no comment". The expulsions were seen as "the biggest rift since the countries expelled each other's diplomats in 1996 after a spying dispute." The Commonwealth of Independent States (CIS), seen in Moscow as its traditional sphere of influence, became one of Putin's foreign policy priorities, as the EU and NATO have grown to encompass much of Central Europe and, more recently, the Baltic states. In his annual address to the Federal Assembly on 26 April 2007, Putin announced plans to declare a moratorium on the observance of the Treaty on Conventional Armed Forces in Europe by Russia until all NATO members ratified it and started observing its provisions, as Russia had been doing on a unilateral basis. NATO members said they would refuse to ratify the treaty, until Russia complied with its 1999 commitments made in Istanbul, whereby Russia should remove troops and military equipment from Moldova and Georgia. Russian Foreign Minister, Sergey Lavrov, was quoted as saying in response that "Russia has long since fulfilled all its Istanbul obligations relevant to CFE". The Russo Ukrainian War, also known as the Russo Ukrainian conflict, has been ongoing since 2014 when Russia annexed Crimea and supported separatist movements in eastern Ukraine. The conflict has claimed thousands of lives and displaced millions of people in the region. Despite several attempts at peace negotiations, the fighting continues to escalate, with both sides accusing each other of violating ceasefires and committing human rights abuses. Russia, under the leadership of President Vladimir Putin, continues to be a major player on the world stage with significant influence in international affairs. Putin, who has been in power since 1999, has maintained a strong grip on power through a combination of authoritarian measures and strategic foreign policy decisions. However, internal challenges such as economic stagnation, corruption, and political repression have raised questions about the long term stability of the country. Economically, Russia has faced significant challenges in recent years, with international sanctions imposed in response to its annexation of Crimea in 2014 contributing to a decline in foreign investment and economic growth. The country's heavy reliance on oil and gas exports has made it vulnerable to fluctuations in global energy prices, leading to economic instability. Inflation, rising poverty levels, and a shrinking middle class have further exacerbated the country's economic woes, raising concerns about the government's ability to address these pressing issues. Politically, Russia has faced criticism for its crackdown on political dissent and civil liberties. Opposition figures, journalists, and human rights activists have been targeted for their criticism of the government, leading to a climate of fear and censorship. The government's control over the media and its manipulation of elections have raised concerns about the lack of political pluralism and democracy in the country. The poisoning of opposition leader Alexei Navalny in 2020 has further drawn attention to the government's use of violence and intimidation against its critics. Internationally, Russia has sought to assert its influence in various regions, including Eastern Europe, the Middle East, and Central Asia. The country's military intervention in Syria in 2015 played a crucial role in bolstering the Assad regime and shaping the outcome of the conflict. Russia's annexation of Crimea and support for separatist movements in eastern Ukraine have sparked tensions with the West, leading to a breakdown in relations with the United States and the European Union. The country's close ties with other authoritarian regimes, such as Belarus and Venezuela, have further isolated Russia from the international community. Despite these challenges, Russia continues to maintain a strong military presence and a significant nuclear arsenal, positioning itself as a key player in global security affairs. The country's military modernization efforts and investment in advanced weaponry have raised concerns about a new arms race with the United States and NATO. Russia's involvement in cyber warfare and disinformation campaigns has also highlighted the country's willingness to use non traditional methods to achieve its strategic objectives. In recent years, Russia has faced increasing pressure from civil society groups and grassroots movements advocating for political change and social reform. Protests against government corruption, environmental degradation, and human rights abuses have highlighted the growing discontent among the Russian population. The government's response to these protests, including arrests and crackdowns, has further fueled tensions between the state and society. The COVID 19 pandemic has also had a significant impact on Russia, with the country struggling to contain the spread of the virus and manage its economic fallout. Despite being one of the first countries to roll out a COVID 19 vaccine, Russia has faced criticism for its handling of the crisis, including allegations of underreporting cases and deaths. The pandemic has further strained the country's healthcare system and exposed underlying inequalities in Russian society. Looking ahead, the future of Russia remains uncertain, with questions about the country's political direction, economic stability, and international relations looming large. The upcoming parliamentary elections in 2021 and the presidential elections in 2024 will be crucial in shaping the country's trajectory and determining its place in the global order. As Russia grapples with multiple challenges at home and abroad, the need for meaningful reforms and a more inclusive political system has become increasingly urgent. The country's ability to address these pressing issues will determine its long term viability and influence on the world stage. The conflict has not only had a devastating impact on the people of Ukraine but has also strained relations between Russia and the West. The annexation of Crimea by Russia led to sanctions being imposed by the United States and the European Union, further complicating the situation. The conflict has heightened tensions between Russia and NATO, with the alliance increasing its military presence in Eastern Europe in response to Russian aggression. The future of the Russo Ukrainian War remains uncertain, with the possibility of a peaceful resolution seeming increasingly unlikely. The ongoing conflict has left a deep scar on the region and has had far reaching consequences for international relations. As the fighting continues, the humanitarian situation in Ukraine worsens, with civilians bearing the brunt of the violence. It is imperative for the international community to work towards finding a diplomatic solution to end the conflict and bring much needed peace to the region. Russia suspended its participation in the CFE on 11 December 2007. On 12 December 2007, the United States officially stated that it "deeply regretted the Russian Federation's decision to 'suspend' implementation of its obligations under the Treaty on Conventional Armed Forces in Europe (CFE)." State Department spokesman Sean McCormack, in a written statement, added that "Russia's conventional forces are the largest on the European continent, and its unilateral action damages this successful arms control regime." NATO's primary concern arising from Russia's suspension is that Moscow could now accelerate its military presence in the Northern Caucasus. The months following Putin's Munich speech This was interpreted by some Russian and Western commentators as comparing the U. S. to Nazi Germany. On the eve of the 2007 33rd Summit of the G8 in Heiligendamm, American journalist Anne Applebaum, who is married to a Polish politician, wrote that "Whether by waging cyberwarfare on Estonia, threatening the gas supplies of Lithuania, or boycotting Georgian wine and Polish meat, he [Putin] has, over the past few years, made it clear that he intends to reassert Russian influence in the former communist states of Europe, whether those states want Russian influence or not. At the same time, he has also made it clear that he no longer sees Western nations as mere benign trading partners, but rather as Cold War style threats." Adi Ignatius argues that "Putin is not a Stalin. There are no mass purges in Russia today, no broad climate of terror. But Putin is reconstituting a strong state, and anyone who stands in his way will pay for it". Both Russian and American officials always denied the idea of a new Cold War. So, the US Secretary of Defense Robert Gates said yet on the Munich Conference: "We all face many common problems and challenges that must be addressed in partnership with other countries, including Russia One Cold War was quite enough." Vladimir Putin said prior to 33rd G8 Summit, on 4 June 2007: "we do not want confrontation; we want to engage in dialogue. However, we want a dialogue that acknowledges the equality of both parties' interests." Putin publicly opposed to a U. S. missile shield in Europe, presented President George W. Bush with a counterproposal on 7 June 2007 of sharing the use of the Soviet era radar system in Azerbaijan, rather than building a new system in Poland and the Czech Republic. Putin expressed readiness to modernize the Gabala radar station, which has been in operation since 1986. Putin proposed it would not be necessary to place interceptor missiles in Poland then, but interceptors could be placed in NATO member Turkey or Iraq. Putin suggested equal involvement of interested European countries in the project. In a 4 June 2007 interview with journalists of G8 countries, when answering the question of whether Russian nuclear forces may be focused on European targets in case "the United States continues building a strategic shield in Poland and the Czech Republic", Putin admitted that "if part of the United States' nuclear capability is situated in Europe and that our military experts consider that they represent a potential threat then we will have to take appropriate retaliatory steps. What steps? Of course we must have new targets in Europe." Following the 2007 Peace Mission military exercises jointly conducted by the Shanghai Cooperation Organisation (SCO) member states, Putin announced on 17 August 2007, that the resumption on a permanent basis of long distance patrol flights of Russia's strategic bombers that were suspended in 1992. The announcement made during the SCO summit in the light of joint Russian Chinese military exercises, first ever in history to be held on Russian territory, makes some believe that Putin is inclined to set up an anti NATO bloc, or the Asian version of OPEC. When presented with the suggestion that "Western observers are already likening the SCO to a military organisation that would stand in opposition to NATO", Putin answered that "this kind of comparison is inappropriate in both form and substance". The sortie was to be backed up by 47 aircraft, including strategic bombers. According to Serdyukov, this is an effort to resume regular Russian naval patrols on the world's oceans, the view that is also supported by Russian media. The military analyst from Novaya Gazeta Pavel Felgenhauer believes that the accident prone Kuznetsov is scarcely seaworthy, and is more of a menace to her crew than any putative enemy. In September 2007, Putin visited Indonesia, and in doing so, became the first Russian leader to visit the country in more than 50 years. In the same month, Putin also attended the APEC meeting held in Sydney, Australia, where he met with Australian Prime Minister John Howard, and signed a uranium trade deal. This was the first visit of a Russian president to Australia. On 16 October 2007, Putin visited Tehran, Iran to participate in the Second Caspian Summit, where he met with Iranian leader Mahmoud Ahmadinejad. Other participants were leaders of Azerbaijan, Kazakhstan, and Turkmenistan. This is the first visit of a leader from the Kremlin to Iran, since Joseph Stalin's participation in the Tehran Conference in 1943. At a press conference after the summit, Putin stated that "all our (Caspian) states have the right to develop their peaceful nuclear programmes without any restrictions". During the summit, it was also agreed that its participants, under no circumstances, would let any third party state use their territory as a base for aggression or military action against any other participant. This newly proposed institution is expected to monitor human rights violations in Europe, and contribute to development of European democracy. Russian President Vladimir Putin and ex U. S. President George W. Bush failed to resolve their differences over U. S. plans for the planned missile defense system based in Poland and the Czech Republic, on their meeting in the Russian Black Sea resort of Sochi on 6 April 2008. Putin made clear that he did not agree with the decision to establish sites in the Eastern European countries, but said they had agreed a "strategic framework" to guide future U. S. Russian relations, in which Russia and the U. S. said they recognized that the era in which each had considered the other to be a "strategic threat or enemy" was over. Putin expressed cautious optimism that the two sides could find a way to cooperate over missile defense, and described his eight year relationship as Russian president with Bush as "mostly positive". The summit was the final meeting between Bush and Putin as presidents and follows both leaders' attendance at last the NATO summit in Romania 2 April 2008 – 4 April 2008. That summit also highlighted differences between Washington and Moscow, over U. S. backed proposals to extend the military alliance to include the former Soviet republics of Ukraine and Georgia. Russia opposes the proposed expansion, fearing it will reduce its own influence over its neighbours. George Friedman, founder and CEO of private intelligence agency Stratfor, takes an opposite view; arguing that both the war and Russian foreign policy have been successful in expanding Russia's influence.

2010-2016 жылдар

2010 жылдардың ортасында Ресейдің Батыспен қарым-қатынасы күрт нашарлады, кейбіреулер оны жаңа суық соғыстың басталуы деп есептеді. АҚШ пен Ресей Сирия азаматтық соғысында қарама-қарсы тараптарды қолдады, ал Вашингтон Мәскеуді Башар Асад үкіметін қолдауында кедергі келтірген деп қарады. 2013 жылы АҚШ 1960 жылдан бері алғаш рет Ресеймен жоспарланған саммитті тоқтатты, себебі Ресей Эдвард Сноуденге пана берген еді. Дегенмен, ең үлкен шиеленіс 2014 жылы басталған Украина дағдарысы кезінде туды, оның нәтижесінде Ресей Қырым түбегін аннексиялады. Ресей Донбас аймағында сепаратистік көтерілісті де қоздырды. АҚШ бұл оқиғаларға жауап ретінде Ресейге қарсы санкциялар енгізді, ал көптеген Еуропа елдері де Ресейдің Орталық және Шығыс Еуропа істеріне араласуына алаңдап, осы қадамды қолдады. 2015 жылдың қазан айында Ресей, Сирия үкіметін жылдар бойына жанама түрде қолдағаннан кейін, қақтығысқа тікелей араласып, Асад режимі үшін жағдайды өзгертті. Ресейдің Асад режимін қолдауына байланысты бұрыннан бері шиеленіскен Түркиямен қарым-қатынасы осы кезеңде одан да нашарлады, әсіресе 2015 жылдың 24 қарашасында Түркия Әуе күштері ресейлік истребительді атып түсіргеннен кейін. 2015 жылы Ресей Армения, Қазақстан және Беларусьпен бірге Еуразиялық экономикалық одақты құрды. Ресей үкіметі НАТО-ның Шығыс Еуропаға кеңеюіне қарсы, батыс көшбасшылары НАТО-ның 1990 жылдардағы шекарасынан асып кетпейтінін уәде бергенін мәлімдеді.

Қазіргі кездегі мәселелер

Онжылдықтар бойы Курил аралдарына қатысты Жапония мен Ресей арасындағы дау екі елдің жақынырақ ынтымақтастығына кедері келтірді. Алайда, 2017 жылдан бері премьер-министр Синдзо Абэ қатысатын жоғары деңгейдегі келіссөздер осы жағдайды шешу үшін жалғасып келеді. Ресейдің халықаралық аренадағы күші көбінесе табиғи отын экспортынан түсетін кірісіне байланысты. Егер әлем жаңартылатын энергияға толық көшсе және Ресейдің шикізаттарына халықаралық сұраныс күрт төмендесе, Ресейдің халықаралық ықпалы да азаюы мүмкін. Ресейдің мұнай және газ экспортына көбірек назар аударылса да, ел әлемдегі үш ірі көмір экспорттаушының бірі және бұл сала кейбір ресейлік қалалар мен облыстар үшін маңызды. Ресей энергияға көшуден кейінгі геосаяси пайда мен зиян индексінде (GeGaLo) 156 елдің ішінде 148-ші орында тұр. Ресейдің берік одақтастары жоқ. Ұжымдық қауіпсіздік шарты ұйымы – Варшава шартының мұрагері болуға тырысады, бірақ ол салыстырмалы түрде әлсіз. Ресей Африка, Азия және Оңтүстік Америкадағы одақтастығын нығайтуға ұмтылды. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұрынғы Кеңес Одағы және кейіннен Ресей Федерациясы осы аймақтардағы қазіргі мемлекеттермен жақсы қарым-қатынаста болды, Оңтүстік Африкадағы апартеид кезіндегідей, қысымға ұшыраған халықтардың жағында болды және бүкіл әлемде империализмге қарсы тұрды. 2022 жылы көптеген Африка және Оңтүстік Америка мемлекеттері Украинадағы әскери қимылдары үшін БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде Ресейге қарсы дауыс беруден бас тартты. Ресейдің Африка мен Оңтүстік Америкадағы ықпалы, әсіресе кен өндіру және қауіпсіздік қызметтері саласында кеңейіп келеді. Африка мен Оңтүстік Америка елдерінің көпшілігі арзан табиғи отын энергиясына мүдделі және Ресей ұйымдарына қарсы санкциялар салмаған.

Еуразиялық сыртқы саясат доктринасы

2023 жылы Ресей Владимир Путин бекіткен «Ресей Федерациясының сыртқы саясатының тұжырымдамасы» атты құжатында еуразиялық, Батысқа қарсы сыртқы саясат стратегиясын жариялады. Құжат Ресейді «бірегей ел-цивилизация және кең Еуразиялық және Еуро-Тынық мұхиты державасы» деп сипаттайды, ол Қытаймен, Үндістанмен, Ислам әлемінің елдерімен және қалған әлемнің Оңтүстігімен (Латын Америкасы және Оңтүстік Африка) жақын қарым-қатынас орнату арқылы «Ұлы Еуразиялық серіктестік» құруға ұмтылады. Бұл саясат АҚШ және басқа англосаксондық елдерді «агрессивті ресейге қарсы батыстың ұжымдық саясатының басты ұйымдастырушысы, орындаушысы» деп белгілейді және халықаралық аренадағы американдық үстемдіктің аяқталуын көздейді. Сондай-ақ, құжат Ресейді КСРО-ның заңды мұрагері деп жариялап, «Совет Одағының Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі халықаралық тәртіпті қалыптастыруға және Біріккен Ұлттар Ұйымын құруға қосқан шешуші үлесі» туралы «нақты ақпаратты» таратуға шақырады.

Жалпы пікір

Pew Research Center зерттеу орталығы 2015 жылы сауалнама жүргізген елдердің тек төртінде Ресейге оң көзқарас (50% немесе одан жоғары) байқалғанын көрсетті. Ресейді ең көп мақұлдаған он ел: Вьетнам (75%), Гана (56%), Қытай (51%), Оңтүстік Корея (46%), Ливан (44%), Филиппин (44%), Үндістан (43%), Нигерия (39%), Танзания (38%), Эфиопия (37%) және Уганда (37%). Ресейге ең жағымсыз көзқарасқа ие он ел: Пәкістан (12%), Түркия (15%), Польша (15%), Ұлыбритания (18%), Иордания (18%), Украина (21%), Жапония (21%), АҚШ (22%), Мексика (24%) және Австралия (24%). Ресейліктердің Ресейге деген көзқарасы басым көпшілігінде (92%) оң болды.

Агрессивтілік

Бұл термин Ұлы Екатеринаның 18 ғасырдағы саясатына да, 21 ғасырдағы Ресей саясатына да қатысты қолданылып келген. Украинадағы Майданнан кейінгі қақтығыс көбінесе "Ресей агрессиясы" деп есептеледі. НАТО қолдауымен жұмыс істейтін сарапшылар 2010 жылдары Украинаға қарсы кибернетикалық "Ресей агрессиясы" деп атаған нәрсені сипаттады.

НАТО мен Еуропалық Одақ

Ресей Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына (ТМД), Ресей мен Беларусь Одағына, Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымына (ЕҚЫҰ), Париж клубына және Солтүстік Атлантика ынтымақтастық кеңесіне (НАКК) мүше. 1994 жылғы 22 маусымда НАТО-ның «Бейбітшілік үшін серіктестік» бастамасына қол қойды. 1997 жылғы 20 мамырда НАТО мен Ресей НАТО-Ресей негізін қалау актісіне қол қойды, тараптар оның Альянс пен Ресей арасындағы тұрақты және мықты серіктестікке негіз болатынына үміттенді. Бұл келісім 21-ғасырда Еуропаның қауіпсіздік архитектурасына маңызды үлес қосуы мүмкін еді, бірақ оған қол қойылған кезде осы амбициялық мақсаттарға жете алатынына күмән туды. Бұл келісім 2002 жылғы мамырда Римде өткен НАТО саммитінде жарияланған және Рейкьявик министрлер кездесуінде келісілген НАТО-Ресей кеңесімен алмастырылды. 1994 жылғы 24 маусымда Ресей мен Еуропалық Одақ (ЕО) серіктестік және ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды. 2014 жылы Еуропалық Одақ Қырымды аннексиялау және Донбастағы соғыс кезінде сепаратистерді қолдады деген айыптамаларға байланысты ресейлік компаниялар мен жеке тұлғаларға санкциялар салды. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін НАТО/ЕО-ға мүше емес елдер Ресейден қорқыныш сезінді, нәтижесінде 2022 жылы Босния және Герцеговина, Украина және Молдоваға ЕО-ға кандидат мәртебесі берілді, Албания және Солтүстік Македония үшін ЕО келіссөздері жылдамдатылды, ал 2023 жылы Финляндия НАТО-ға қосылды, 2024 жылы Швеция да қосылды.

Бұрынғы Кеңес республикалары мен Варшава келісімшарты

Ресейлік емес елдер, бір кездері КСРО құрамына кірген, ресейліктермен «жақын шетел» деп аталады. Соңғы уақытта Ресей басшылары барлық 15 елді «Совет Одағынан кейінгі кеңістік» деп атап, бүкіл аймақтағы Ресейдің сыртқы саясатына деген қызығушылықтарын білдіруде. КСРО Ресей, Украина және Беларусь президенттері тарапынан таратылғаннан кейін, Ресей 1991 жылдың 8 желтоқсанында Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығын (ТМД) құру арқылы посткеңестік кеңістікте ықпалын қайта орнатуға тырысты. Келесі жылдары Ресей ТМД ішіндегі қарым-қатынастарды институционалды ету мақсатында посткеңестік мемлекеттермен бірқатар келісімдерге қол қойды. Алайда, осы келісімдердің көпшілігі орындалмады және ТМД республикалары Ресейден алыстай бастады, ол сол кезде бұзылған экономикасын және Батыспен байланыстарын тұрақтандыруға тырысып жатқан еді. Ресейдің сыртқы қатынастарына әсер еткен маңызды мәселелердің бірі – жақын шетелдегі көптеген елдерде қалған ірі орыс азшылықтары болды. Бұл мәселені әр ел өзінің жолымен шешті. Олар, әсіресе Украина мен Қазақстан сияқты Ресей шекарасына жақын орналасқан елдерде, ерекше қиындықтар тудырды, себебі кейбір ресейліктер осы аймақтарды Ресейге қосуды талап етті. Бірақ, көбінесе жақын шетелдегі ресейліктер көрші елдердің ішкі істеріне белсенді араласуға, тіпті этникалық ресейліктердің мүдделерін қорғау мақсатында болса да, ыңғайсыздықпен қарайды. Сонымен қатар, үш Балтық мемлекеті (Эстония, Латвия және Литва) Ресейдің ықпал ету аймағынан тыс болуға ниеттерін анық білдірді, бұл олардың 2004 жылы НАТО және Еуропалық Одаққа қосылуында көрінді. Ресей, Беларусь және Украина арасында тығыз мәдени, этникалық және тарихи байланыстар бар. Традициялық ресейлік көзқарас бойынша, олар бір этникалық топқа жатады, ресейліктерді «Ұлы орыстар», белорустарды «Ақ орыстар», ал украиндерді «Кіші орыстар» деп атайды. Бұл, әсіресе Беларусь пен Украинада, Совет Одағының ыдырауы кезінде ұлтшылдықтың төмен деңгейіне әкелді. Алайда, украиндердің көпшілігі Ресейге қатысты «кіші іні» статусын қабылдамайды, ал Ресейдің Украинаның ішкі саясатына араласу әрекеттері, мысалы, Путиннің соңғы президенттік сайлауда Украина үміткерін қолдауы, даулы мәселе болып табылады. Ресей Армения, Беларусь, Қырғызстан, Молдованың Приднестровье аймағында, Грузияның Оңтүстік Осетия аймағында және Тәжікстанда әскери базаларын сақтап отыр. Грузиямен Ресейдің қарым-қатынасы Грузия-Ресей тыңшылық жанжалы мен 2008 жылғы Орусия-Грузия соғысы салдарынан қазіргі тарихындағы ең төменгі деңгейге жетті. Грузия Ресеймен дипломатиялық қарым-қатынасты үзіп, Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығынан шықты. Ресейдің Украинамен қарым-қатынасы 2013 жылдан бері Украинадағы батысшыл Евромайдан төңкерісі, 2014 жылғы Қырым дағдарысы және Украинаның Донецк және Луганск облыстарындағы Ресейшіл көтеріліс салдарынан тарихтағы ең төменгі деңгейге түсті. Украина 2018 жылы Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығынан шықты, ал Молдова 2022 жылы Ресей Украинаға басып кіргеннен кейін одан шықты. Ресей бұрынғы Варшава шартының құрамына кірген көптеген елдермен, сондай-ақ Албаниямен дипломатиялық қарым-қатынас орнатып келеді. Ресей сонымен қатар Куба, Моңғолия және Вьетнаммен, сондай-ақ үшінші әлем елдерімен – Ауғанстан, Ангола, Бенин, Камбоджа, Конго, Египет, Эфиопия, Гренада, Гвинея-Бисау, Үндістан, Ирак, Лаос, Мозамбик, Сербия, Сирия және Йеменнің бұрынғы оңтүстік бөлігімен достық қарым-қатынас орнатып сақтап отыр.

The non Russian countries that were once part of the USSR have been termed the 'near abroad' by Russians. More recently, Russian leaders have been referring to all 15 countries collectively as "Post Soviet Space," while asserting Russian foreign policy interest throughout the region. After the USSR was dissolved by the presidents of Russia, Ukraine and Belarus, Russia tried to regain some sort of influence over the post Soviet space by creating, on 8 December 1991, a regional organization – the Commonwealth of Independent States. The following years, Russia initiated a set of agreements with the Post Soviet states which were designed to institutionalize the relations inside the CIS. However, most of these agreements were not fulfilled and the CIS republics began to drift away from Russia, which at that time was attempting to stabilize its broken economy and ties with the West. One of the major issues which had an influence on the foreign relations of Russia in FSU was the remaining large Russian minority populations in many countries of the near abroad. This issue has been dealt with in various ways by each individual country. They have posed a particular problem in countries where they live close to the Russian border, such as in Ukraine and Kazakhstan, with some of these Russians calling for these areas to be absorbed into Russia. By and large, however, Russians in the near abroad do not favor active intervention of Russia into the domestic affairs of neighboring countries, even in defense of the interests of ethnic Russians. Moreover, the three Baltic states (Estonia, Latvia, and Lithuania) have clearly signaled their desire to be outside any claimed Russian sphere of influence, as is reflected by their joining both the NATO alliance and the European Union in 2004. Close cultural, ethnic and historical links exist between Russia, Belarus and Ukraine. The traditional Russian perspective is that they are one ethnic group, with Russians called 'Great Russians', Belarusians 'White Russians' and Ukrainians 'Little Russians'. This manifested itself in lower levels of nationalism in these areas, particularly Belarus and Ukraine, during the disintegration of the Soviet Union. However, few Ukrainians accept a "younger brother" status relative to Russia, and Russia's efforts to insert itself into Ukrainian domestic politics, such as Putin's endorsement of a candidate for the Ukrainian presidency in the last election, are contentious. Russia maintains its military bases in Armenia, Belarus, Kyrgyzstan, the Transnistria region of Moldova, the occupied South Ossetia region of Georgia and Tajikistan. Russia's relationships with Georgia are at their lowest point in modern history due to the Georgian Russian espionage controversy and due to the 2008 Russo Georgian war, Georgia broke off diplomatic relations with Russia and has left the Commonwealth of Independent States. Russia's relations with Ukraine, since 2013, are also at their lowest point in history as a result of the pro Western Euromaidan revolution in Ukraine, the 2014 Crimean Crisis and the pro Russian insurgency in Ukraine's Donetsk and Luhansk regions. Ukraine withdrew from the Commonwealth of Independent States in 2018, with Moldova following in 2022 after Russia invaded Ukraine. Russia maintains diplomatic relations with most countries that were once part of the former Warsaw Pact, and furthermore, Albania. Russia also continues to maintain friendly relations with Cuba, Mongolia and Vietnam as well as third world and non aligned countries of Afghanistan, Angola, Benin, Cambodia, Congo, Egypt, Ethiopia, Grenada, Guinea Bissau, India, Iraq, Laos, Mozambique, Serbia, Syria and the former Southern part of Yemen.

Халықаралық қақтығыстардағы арадастық

Ресей халықаралық қақтығыстарды реттеуде маңызды рөл атқарды және Косово қақтығысынан кейін бейбітшілікті орнатуға белсенді түрде қатысты. Ресейдің сыртқы істер министрі 2008 жылғы 25 ақпанда НАТО мен Еуропалық Одақ 2008 жылғы Косовоның тәуелсіздік жариялануынан кейін сербтерді Косоводан кетуден тоқтату үшін күш қолдануды қарастырып жатқанын мәлімдеді. Ресей Таяу Шығыс бейбіт процесінің серіктесі болып табылады және БҰҰ мен көпжақты бастамаларды Парсы шығанағында, Камбоджада, Бирмада, Анголада, бұрынғы Югославияда және Гаитиде қолдайды. Ресей Контакт тобының негізін қалаушы мүшесі және (1997 жылғы маусымдағы Денвер саммитінен бастап) G8 мүшесі. 1998 жылдың қарашасында Ресей Азия-Тынық мұхиты экономикалық ынтымақтастық форумына (АТЭК) қосылды. Ресей НАТО басқаратын Босниядағы тұрақтандыру күштеріне әскерлерін жіберді және халықаралық құқық пен ЕҚЫҰ принциптерін құрметтейтінін растады. Ресей БҰҰ мен ЕҚЫҰ-ның көрші елдердегі аймақтық қақтығыстарға қатысуын қабылдады, оның ішінде Грузияға, Молдоваға, Тәжікстанға және де-факто Арцах Республикасына бақылаушыларды жіберуі де соның ішінде. Ресей 2007 жылғы 16 мамырда Ливанның премьер-министрі Рафиқ Харириді өлтірген күдіктілерді соттау үшін халықаралық трибунал құруды қолдады.

Аумақтық даулар

Ресей мен Латвия арасындағы Псков облысындағы Питалово (Абрен) ауданына қатысты дау 1997 жылғы 27 наурыздағы шекара шартымен шешілді. Қытай Халық Республикасымен шекара мәселесі бойынша даулар 2008 жылдың 21 шілдесінде аяқталды. Сол күні екі елдің сыртқы істер министрлері Бейжіңде келісімге қол қойды. Келісім бойынша Ресей Қытайға шамамен 174 км² аумақ берді. Берілген аумаққа Тарабаров аралы және Болшой Уссурийский аралының шамамен жартысы кірді. Аумақтың көп бөлігі адам тұрмаған. Бұл шекаралық даудың шешілуі 40 жылдан астам келіссөздерден кейін болды. Ақырғы шешім 2005 жылғы 2 маусымда жасалған және Қытайдың сыртқы істер министрі Ли Чжаосин мен оның ресейлік әріптесі Сергей Лавров қол қойған Жақсы көршілестік және достық ынтымақтастық шартының нәтижесі болды. Бұл Владивосток қаласында өткен келіссөздерден кейін болды. Қазіргі таңда Ресей мен Қытайдың 4300 шақырымдық шекарасы бойынша шекаралық дау жоқ. Каспий теңізінің шекарасы барлық жағалау мемлекеттері арасында әлі толық анықталған жоқ. Ресей мен оның көршілес мемлекеттері – Әзірбайжан және Қазақстан арасындағы мәселелер 2003 жылы шешілді. Ресейдің Түркіменстан мен Иранмен ортақ құрлық немесе Каспий теңізі шекарасы жоқ, және олар Каспий теңізінің шекаралық мәселелерімен келіспейді. Ресей Антарктидада ешқандай аумақтық талап қойған жоқ, өйткені ол континентті алғаш ашқан мемлекет болғанымен (бірақ осы талаптарды қою құқығын өзінде сақтап қалды) және басқа елдердің талаптарын мойындамайды. Кеңес Одағы 1960 жылы Антарктика шартына қол қойды. Де-юре Тайвань өзінің аумағына Цин империясының барлық бұрынғы жерлерін, соның ішінде 1944 жылдан бері Ресейдің құрамындағы Тува да кіреді деп мәлімдейді. Тайвань өзінің талабын белсенді түрде іске асырмайды, себебі Тайваньты тәуелсіз мемлекет деп танымайтын Ресеймен ресми қарым-қатынасы жоқ.

Шешілмеген

Курил аралдары дауы Итуруп, Кунашир, Шикотан аралдары мен Хабомай тобына қатысты, олардың барлығы 1855 жылдан бастап Кеңес Одағы оларды басып алған совет-жапон соғысына дейін Жапон империясына тиесілі болған. Жапония соғыстан жеңілгеннен кейін Сахалин аралының оңтүстік бөлігіне қатысты. Ресейдің КСРО-сы, ол кезде КСРО құрамына кіретін, оларды 1945 жылғы Ялта конференциясы кезінде Екінші дүниежүзілік соғыс соңында алды, онда одақтастар аралдарды КСРО-ға беруге келісті. Алайда, бұл шарт Жапонияның капитуляциясы туралы келісімге енгізілмеген, бұл кейін Жапонияға «таласты солтүстік аумақтарды» қайтаруды талап етуге мүмкіндік берді. Алайда, даулы аумақ қазіргі уақытта Ресей Федерациясы басқаруында және даулы аумақтың көпшілігі Ресей әкімшілігін қолдайды, өйткені жапондықтардың барлығы 1946 жылы аралдардан шығарылды. Ресейдің Псков және Ленинград облыстарының кейбір аумақтарына қатысты Эстония мен Ресей арасындағы аумақтық мәселелер әлі шешілмеген. 2005 жылғы Эстония мен Ресей шекарасы туралы келісімді Ресей тарапы ратификацияламады. Келіссөздер 2012 жылы қайта ашылды, ал Шартқа 2014 жылдың ақпан айында қол қойылды, бірақ ратификациялау әлі де күтілуде. 2022 жылдың наурызында президент Путин Эстонияның Ресеймен шекаралық келісімін Ресей Мемлекеттік Думасына ратификациялау үшін жіберді, бірақ 2022 жылдың шілдесіне дейін одан ештеңе шықпады. Ресейдің Грузияның аймақтарын, Оңтүстік Осетия мен Абхазияны 2008 жылғы Оңтүстік Осетия соғысына байланысты тәуелсіз мемлекеттер ретінде тануына байланысты Грузиямен шекара мәселесі бойынша даулар және олардың арасындағы барлық дипломатиялық қатынастарды үзуге әкелді. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Ресей Федерациясы Севастополь мен оны қоршаған Қырым облысына қатысты Украинаның егемендігін мойындаудан бас тартты. Бұл талап екіжақты Бейбітшілік және Достық шартында алынып тасталды, онда Қрым мен Севастопольдің Украинаға тиесілі екендігі расталды. Одақтағы келісім-шарт бойынша Ресей Севастополь мен оның айналасындағы жерлерді ұзақ мерзімге жалға алды. 2014 жылдың басында Ресей Федерациясы Қырымды аннексиялаған кезде Қырым Ресейге қосылды. Содан бері Қырымның және Севастополь қаласының мәртебесі Ресей мен Украина арасында дау-дамай болып келеді; Украина мен БҰҰ мүшелерінің көпшілігі Қырымды Украинаның автономиялы республикасы деп санайды, ал Севастополь Украинаның ерекше мәртебесі бар қалаларының бірі деп санайды, ал Ресей мен БҰҰ-ның басқа мүшелері, екінші жағынан, Қырымды Ресейдің федеративтік субъектісі деп санайды және Севастополь Ресейдің федеративтік қалаларының бірі деп санайды. Ресей «Қырым мәселесін» кез келген аумақтық даулар үшін негіз ретінде ресми түрде мойындамайды. Украинаның Донецк облысы, қазіргі уақытта Ресей басып алып, оған талап қоюда. Украинаның Луганск облысы, қазіргі уақытта Ресей басып алып, оған талап қоюда. Ресейдің ішінара басып алған және талап еткен Херсон және Запорожье облыстары.

The Kuril Islands dispute concerns the islands of Iturup, Kunashir, and Shikotan and the Khabomai group, all of which had belonged to the Japanese Empire from 1855 until the Soviet–Japanese War when the Soviet Union occupied them and the southern part of the Sakhalin island since Japan has lost the war. The Russian SFSR, then part of the USSR, got them at the end of the Second World War during the 1945 Yalta Conference, when the Allies agreed to the cession of the islands to the USSR. However, this stipulation was not included in the treaty of Capitulation of Japan which later gave Japan a chance to demand the return of the "controversial northern territories". However, the disputed territory is currently administered by the Russian Federation, and the majority of inhabitants of the disputed territory are supportive of Russian administration, because all the Japanese inhabitants were expelled from the islands in 1946. Territorial issues between Estonia and Russia regarding some territories of Pskov and Leningrad Oblast of Russia are still unresolved. The 2005 treaty on Estonia–Russia border was not ratified by the Russian side. Negotiations were reopened in 2012 and the Treaty was signed in February 2014, but ratification is still pending. In March 2022, President Putin sent the Estonian Russia Border Agreement to the Russian State Duma to be ratified, but nothing has come of it as of July 2022. Disputes over the boundary with Georgia relating to Russia's recognition of Georgian regions, South Ossetia and Abkhazia as independent states, due to the 2008 South Ossetia war and which has led to the severance of all diplomatic relations between them. Following the breakup of the Soviet Union, the Russian Federation refused to recognize Ukrainian sovereignty over Sevastopol as well as over the surrounding Crimean Oblast, using the argument that the city was never practically integrated into the Ukrainian SSR because of its military status. This claim was relinquished in the bilateral Peace and Friendship Treaty, which confirmed that both the Crimea and Sevastopol belong to Ukraine. A separate treaty established the terms of a long term lease of land and resources in and around Sevastopol by Russia. In the Annexation of Crimea by the Russian Federation of early 2014 Crimea was annexed by Russia. Since then status of the Crimea and of the city of Sevastopol is currently under dispute between Russia and Ukraine; Ukraine and the majority of the UN members consider Crimea to be an autonomous republic of Ukraine and Sevastopol to be one of Ukraine's cities with special status, while Russia and other UN members, on the other hand, consider Crimea to be a federal subject of Russia and Sevastopol to be one of Russia's federal cities. Russia officially does not recognize "Crimea question" as a ground for any territorial disputes. Donetsk oblast of Ukraine, currently occupied and claimed by Russia. Luhansk oblast of Ukraine, currently occupied and claimed by Russia. Kherson and Zaporizhzhia oblasts, partially occupied and claimed by Russia.