Кіріспе

1991 жылы Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығын құрған келісім – Кеңес Социалистік Республикалар Одағының (КСРО) дереккөздік түрде тоқтағанын жариялаған және оның орнына мұрагерлік ұйым ретінде Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығын (ТМД) құрған келісім. Құжаттар 1991 жылдың 8 желтоқсанында Беларусь, Беловежская Пущасындағы Вискули маңындағы мемлекеттік дачада қол қойылды. 1922 жылғы КСРО құру туралы шартқа қол қойған төрт республиканың (жойылған Кавказ арты ССР-ін қоспағанда) үш басшысы: Беларусь парламентінің төрағасы Станислав Шушкевич және Беларусь премьер-министрі Вячеслав Кебич, Ресей президенті Борис Ельцин және РСФСР/Ресей Федерациясының бірінші вице-премьері Геннадий Бурбулис, Украина президенті Леонид Кравчук және Украина премьер-министрі Витольд Фокин.

Шушкевичтің 2006 жылғы сөзіне сәйкес, желтоқсан айында "одақ бұрыннан-ақ 1991 жылдың тамызында Михаил Горбачевті биліктен алуға тырысқан төңкерісшілермен бұзылған" еді. Үшеуі де КСРО-ның "конфедерацияға" айналуын болдырмау үшін Горбачевты биліктен алуға тырысты. Үшеуі Югославияның тарап кеткені сияқты жағдайдан қашып, "ажырасудан басқа жол болған жоқ" деді.

Атауы

Атауы әртүрлі түрде Беловеж келісімдері, Беловеж келісімдері, Беловежа келісімдері, Беловежа келісімі, Беловежская келісімі, Белая Вежа келісімі сияқты аударылады. Бұл сәйкессіздіктің себебі – Беларусь пен Польша шекарасында орналасқан, бұрын Бас хатшы Брежневтің аң аулау үйі болған осы орманның атын орыс және белорусь тілдерінде әртүрлі атауы болып табылады.

1993 жылғы Ресей конституциялық дағдарысы

Кейбір ресейлік саясаткерлердің пікірінше, 1993 жылғы саяси дағдарыстың бір себебі – Ресей Халық депутаттары съезінің Беловеж келісімін қайта-қайта ратификациялаудан бас тартуы және РСФСР Конституциясының мәтінінен КСРО Конституциясы мен заңдарына сілтеме жасауды жою болды.