Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2001 жылы Қытай мен Ресей арасындағы келісім
2001 treaty between China and Russia
Қытай Халық Республикасы мен Ресей Федерациясы арасындағы Жақсы көршілестік және достық ынтымақтастық туралы келісім (ЖКК) – Қытайдың Цзян Цзэмині мен Ресейдің Владимир Путин 2001 жылдың 16 шілдесінде қол қойған жиырма жылдық стратегиялық келісім. 2021 жылдың 28 маусымында Ресей мен Қытай келісімді 2022 жылдың ақпан айында мерзімі біткеннен кейін тағы 5 жылға ұзартты.
The Treaty of Good Neighborliness and Friendly Cooperation Between the People's Republic of China and the Russian Federation (FCT) is a twenty year strategic treaty that was signed by Jiang Zemin of China and Vladimir Putin of Russia, on July 16, 2001. On June 28, 2021, Russia and China extended the treaty for another 5 years after its expiration in February 2022.
Шолу
Келісім бейбіт қарым-қатынас, экономикалық ынтымақтастық, сондай-ақ дипломатиялық және геосаяси өзара сенімділік үшін негіз бола алатын негізгі қағидаларын белгілейді. Келісімнің 9-бабында: "Келісім жасасушы тараптардың бірі бейбітшілікке қауіп төндіріліп, не оның қауіпсіздік мүдделеріне нұқсан келтіріліп жатыр деп санайтын жағдайда немесе оған қарсы агрессия қаупі туғанда, келісім жасасушы тараптар мұндай қауіптерді жою мақсатында дереу байланыс орнатып, кеңеседі" делінген. Басқа баптар (А7 және А16) әскери ынтымақтастықты күшейтуге, оның ішінде "әскери білім мен тәжірибе" (А16) алмасуға, атап айтқанда, Қытайдың Ресейдің әскери технологиясына қол жеткізуіне баса назар аударады. Келісімде сондай-ақ қоршаған ортаны қорғау технологияларын реттеу және энергияны сақтау, халықаралық қаржы және сауда салаларындағы өзара ынтымақтастық көзделген. Құжат Ресейдің Тайваньды "Қытайдың ажырамас бөлігі" (А5) деп санайтынын растайды және екі елдегі "ұлттық біртүтастық пен аумақтық тұтастықты" қамтамасыз етуге берген міндеттемесін көрсетеді (А4). Келісімде екі елдің бір-біріне қарсы бірінші болып қару қолданбау шарты бар. Карнеги халықаралық бейбітшілік қорының Пол Стронски мен Николь Нг есімді сарапшыларының пікірінше, "қытай-ресей серіктестігінен Батысқа төнетін ең үлкен қауіп – олардың халықаралық жүйені өздерінің пайдасына бейімдеуге жасаған тыраны".
The treaty outlines the broad strokes which are to serve as a basis for peaceful relations, economic cooperation, as well as diplomatic and geopolitical reliance. Article 9 of the treaty states "When a situation arises in which one of the contracting parties deems that peace is being threatened and undermined or its security interests are involved or when it is confronted with the threat of aggression, the contracting parties shall immediately hold contacts and consultations in order to eliminate such threats." Other articles (A7 and A16) point at increasing military cooperation, including the sharing of "military know how" (A16), namely, Chinese access to Russian military technology. The treaty also encompasses a mutual, cooperative approach to environmental technology regulations and energy conservation; and toward international finance and trade. The document affirms Russia's stand on Taiwan as "an inalienable part of China" (A5), and highlights the commitment to ensure the "national unity and territorial integrity" in the two countries (A4). The treaty includes a no first use clause for the two nations against each other. According to Paul Stronski and Nicole Ng of the Carnegie Endowment for International Peace, "the greatest threat to the West of the Sino Russian partnership emanates from their efforts to adjust the international system to their advantage".
Нысандар
Талдаушылар ФҚТ-ның себептерін және оның өзара тиімділігін бірнеше факторға байланыстырады.
Analysts have attributed the motives behind, and perceived mutual benefit of, the FCT to several factors.
Қытай
Қытай қарулы күштерін дамытуға және жаңғыртуға ниетті, олардың көп бөлігі әлі де ескірген күйде. Бұл процесті Ресейдің әскери оқулары мен технологиясының көмегімен жылдамдатуға болады. Қытай, әсіресе мұнай, отын жеткізілімінің тұрақты, үздіксіз және қолжетімді деңгейін қамтамасыз етуді қалайды. Бұл мақсатқа Ресейден мұнай сатып алу және жеткізу арқылы, соның ішінде Шығыс Сібір – Тынық мұхиты мұнай құбырын салу арқылы қол жеткізуге болады. Қытай Тайвань мәселесіндегі өз ұстанымын қолдауға мүдделі.
China wishes to develop and modernize its armed forces, much of which remain outdated. This process can be accelerated with Russian military training and technology. China wants to obtain a stable, consistent and affordable level of fuel shipments, especially petroleum. This goal can be better met with purchases and delivery of Russian oil, including the construction of an Eastern Siberia–Pacific Ocean oil pipeline. China wishes to attain support for its stance towards Taiwan.
Ресей
Ресей капитал көздерін алуға тырысады, себебі Совет Одағының тарауы кезінде халықаралық спекулянттарға ауыр зиян келтіргеннен кейін оған мұқтаж. Бұл күш-жігерге қытай капиталының көмегі зор үлес қосуы мүмкін. Осыған байланысты:
Ресей өз білікті жұмыс күші үшін жұмыс орындарын табуға мүкіндік алады. Ресей өзінің әскери технологияларын және тәжірибесін сатуды қалайды. Ресей өзінің мұнай мен табиғи газдың мол қорын сатуды қалайды. Ресейге посткеңестік аймақтағы Қытайдың экономикалық ықпалының артуы Ресейдің саяси ықпалына қарсы келмейтіні туралы сенім беріледі.
Russia strives to obtain sources of capital, which it is in need of following severe losses to international speculators during the process of Soviet dissolution. This effort can be significantly aided through the use of Chinese capital. Accordingly:
Russia wants to find sources of employment for its skilled workforce. Russia wants to sell its military technology and expertise. Russia wants to sell its large reserves of petroleum and natural gas. Russia receives an assurance that the expansion of Chinese economic influence in the post Soviet space does not oppose Russian political influence.
АҚШ, Жапония және ЕО-мен экономикалық бәсекелестік
АҚШ, Жапония және Еуропалық Одақ – білікті жұмыс күші мен капиталға қол жеткізе алатын үш экономикалық үлкен держава. Ресей мен Қытай Халық Республикасы әлемдік экономикада осы державалармен тиімдірек бәсекелесе алады, егер Ресейге қытай капиталы, ал Қытайға ресейлік білім беру және технологиялар қолжетімді болса.
The United States, Japan and the European Union are three economic powers who possess a skilled workforce and access to capital. Russia and the PRC can more effectively compete against these powers in the world economy, with Russia given access to Chinese capital and China given access to Russian training and technology.