Уильям Беррелл: Шотландиялық кеме иесі және өнер жинаушысы

Кіріспе

Шотландтық кеме қатынасының ірі кәсіпкері және өнер жинаушы (1861–1958)

Сэр Уильям Беррелл (9 шілде 1861 – 29 наурыз 1958) – әлемдегі ең көрнекті өнер жинаушылардың бірі. Ол және оның әйелі Констанс, леди Беррелл (1875–1961), 8000-нан астам өнер туындысынан тұратын коллекция құрды, оны 1944 жылы Шотландияның Глазго қаласына сыйға берді. Бұл «әлемдегі кез келген қалаға жасалған ең ұлы сыйлықтардың бірі» деп аталады. Ол Глазгодағы Беррелл коллекциясы мұражайында көрсетіледі.

Өмірбаян

1861 жылғы 9 шілдеде Глазго қаласында туған Бэррелл, кеме иесі Уильям Бэрреллдің (1832–1885) және Изабелла Дунканның (қыздығы Гутри) тоғыз баласының үшіншісі болды. Бэрреллдің әкесі Джордж Бэррелл кеме компаниясын құрған, ол кейін «Burrell & Son» деп аталды. Уильям Бэррелл кеме иелері бар жайлылы дамыған отбасында дүниеге келген. Ол 1875 жылы 14 жасында осы бизнеске қосылды. 1885 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол және ағасы Джордж 20 жаста болғанда бизнесті басқарып, оны Ұлыбританиядағы жетекші жүк тасымалдау компанияларының біріне айналдырды. Уильямның бизнеске қабілеті жоғары болғандықтан, ол үлкен байлыққа ие болды. Оның байлығының көп бөлігі Бірінші дүниежүзілік соғыста пайда болды, ол кемелерінің көп бөлігін сатып алып, олар үшін бұрын төлеген бағасынан әлдеқайда көп ақша тапты. Бэррелл бала кезінен өнерге қызығушылық танытқан және байлығын өнер жинағын қалыптастыруға жұмсады, жергілікті замандастарын өнер туындыларының саны мен сапасы бойынша тез басып өтті және жақсы талғам мен әділдігімен коллекционер ретінде халықаралық беделге ие болды. Бэррелл өнер жинауға тумысынан бейімділік танытты. Ол сатып алған нәрселерді жақсы түсінді, ал оның талғамдылығы оны басқа коллекционерлердің батыл бармайтын салаларға жетеледі. Оның басты құмарлығы готикалық өнер болды және ол орта ғасырлық және Ренессанс кезеңдеріне тән гобелендер, боялған шыны және жиһаздың көрнекті коллекциясын құрды. Оның қытай қоласы мен керамика коллекциясы елдегі ең толық жинақталғандардың бірі, ал француз импрессионистерінің коллекциясында Мане, Сезанн және әсіресе Деганың көптеген шедеврлері бар. Бэррелл байлығын қоғамдағы өзінің беделін арттыруға және Бервикширдегі Хаттон қамалын сатып алуға жұмсады, онда оның готикалық коллекциялары тамаша көрініс тапты. Бірақ оның байлығы мен өнер жинағы жеке пайда үшін ғана емес еді. Бэррелл қоғамдық міндеттерді терең сезінді, Глазго және Бервикширде ұзақ жылдар бойы жергілікті кеңесші болып қызмет етті, сондай-ақ Шотландияның Ұлттық галереясы мен Лондонның Тейт галереясының қамқоршысы болды. Ол өнер жинағын қоғамдық игілікке пайдалануды қалап, оның үлкен бөлігін елдің әртүрлі галереяларына берді, осылайша көптеген адамдар оны тамашалай алатын болды. 1927 жылы ол Шотландиядағы қоғамдық және саяси қызметі мен өнерге қосқан үлесі үшін рыцарь атағын алды. Бэрреллдің коллекция жинау құмарлығы оның әйелі Констанспен бөлісілді, ол коллекцияны дамытуға белсенді қатысты. Өсиетінде Бэррелл былай деп нақты айтты: «Мен әйелімнің көп жағдайда, соның ішінде қаржылай көмекпен көмегін алдым және оның жинақты қалыптастырудағы көмегі мен жан-жақты қолдауына ие болдым. Менің тілегім – барлық сыйлық менің әйелім мен өзімнен екендігі және оның есімі әрқашан менің есіміммен байланысты болатыны және жинаққа қатысты барлық ресми әдебиеттерде толық мойындалатыны анық түсінілсін». Уильям мен Констанс некеде өмір бойы адал және сүйіспеншілікке толы серіктер болды және олардың бизнесі, жинақтау және қайырымдылық іс-әрекеттерінде серіктестікпен жұмыс істеді. Денсаулығы нашарлағаннан кейін, Констанс Бэррелл 1961 жылғы 15 тамызда 85 жасында Хаттон қамалында жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Олар Ларгсте жерленген, онда көптеген басқа да отбасы мүшелері де жерленген.

Born on 9 July 1861 in Glasgow, Burrell was the third of nine children to ship owner William Burrell (1832–1885) and Isabella Duncan (née Guthrie). Burrell's grandfather, George Burrell, had founded a shipping firm which became known as Burrell & Son. William Burrell was born into a prosperous middle class family of ship owners. He joined this business in 1875, at the age of 14. When his father died in 1885, he and his brother George took over the business while still in their twenties and transformed it into one of the leading cargo shipping companies in Britain. William had a natural flair for business and earned himself a sizeable fortune. The bulk of his wealth came during the First World War when he sold most of his ships for many times more than what he had paid for them. Burrell had developed an interest in art as a boy and he used his wealth to steadily build his collection, quickly surpassing his local contemporaries in terms of the quantity and quality of his artworks and firmly established an international reputation as a collector of good taste and judgement. Burrell had an innate talent for art collecting. He understood what he was buying, and his refined taste led him to areas that other collectors dared not touch. His primary passion was for Gothic art and he built an outstanding collection of medieval and Renaissance tapestries, stained glass and furniture. His collection of Chinese bronzes and ceramics is one of the most comprehensive in the country, and his collection of French Impressionists contains numerous masterpieces by Manet, Cézanne and especially Degas. Burrell used his wealth to advance himself in society and to purchase Hutton Castle in Berwickshire, where his Gothic collections were displayed to great effect. But his wealth and art collection were not simply for personal gain. Burrell had a deep sense of public duty, serving for long periods as a local councillor in Glasgow and Berwickshire, and as a trustee of the National Galleries of Scotland and the Tate Gallery in London. He wished to use his art collection for public good and lent large parts of it to galleries around the country so that as many people as possible could enjoy it. In 1927 he was knighted for his public and political work and services to art in Scotland. Burrell's collecting passions were shared with his wife Constance, who played an active role in developing the collection. In his will Burrell was very particular in stating: 'I have had the benefit of my wife's help in many ways including financial help and have received from her the greatest assistance and most wholehearted support in forming the collection . it is my desire that it be distinctly understood that the entire gift is from my wife and myself and that her name shall always be associated with mine and shall receive full acknowledgement in all official literature relating to the collection'. William and Constance were faithful and loving companions throughout their married lives, and operated very much in partnership in their business, collecting and philanthropic endeavours. After years of declining health, Constance Burrell died of heart failure on 15 August 1961 at Hutton Castle, aged 85. They are buried in Largs, where many other family members are also buried.

Марапаттар мен құрметтер

Бэррелл 1927 жылы Шотландиядағы қоғамдық және саяси қызметі мен өнер саласына қосқан үлесі үшін рыцарь атағымен марапатталды. 1932 жылы Венгрияның регенті Миклош Хорти оған «Глазгодағы венгр мүдделерін қорғаудағы құнды қызметтерін мойындағандығы үшін» Венгрияның Екінші дәрежелі Еңбек орденін табыс етті. 1944 жылғы 26 мамырда оған Глазго қаласының құрметті азаматы атағы берілді. 1946 жылы ол соңғы үш жылда Глазго қаласын дамыту мен насихаттауға ең көп үлес қосқан адамға берілетін Сент-Мунго сыйлығының иегері атанды.

Фримасондық

Бэррелл шотландтық масон болды, 9 мамырда «Принц» №607 ложасында кірістірілді, 7 қарашада 1892 жылы дәрежесі жоғарылатылды және 12 наурызда 1893 жылы қабылданды. Масондық оның өмірінің маңызды бөлігі болған жоқ.