Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейдің Астрахань облысындағы ракеталық полигон
Rocket range in Astrakhan Oblast, Russia
Капустин Яр (Капустин Яр) – Астрахань облысында, Волгоградтан шамамен 100 км шығысқа қарай орналасқан ресейлік ракета ұшыру кешені. Ол 1946 жылдың 13 мамырында Кеңес Одағы тарапынан құрылған. Бастапқыда Капустин Яр Екінші дүниежүзілік соғыста Германияның жеңілісінен алынған технологиялар, материалдар және ғылыми қолдауды пайдаланды. Бұл жерде ресейлік әскерилерге арналған сынақ ракеталары, сондай-ақ спутниктер мен зымырандар ұшырылды. Зымырандық сынақ полигонына қызмет ету үшін жақын маңда Znamensk және Капустин Яр (әуе базасы) қалалары салынды.
Kapustin Yar (Капустин Яр) is a Russian rocket launch complex in Astrakhan Oblast, about 100 km east of Volgograd. It was established by the Soviet Union on 13 May 1946. In the beginning, Kapustin Yar used technology, material, and scientific support gained from the defeat of Germany in World War II. Numerous launches of test rockets for the Russian military were carried out at the site, as well as satellite and sounding rocket launches. The towns of Znamensk and Kapustin Yar (air base) were built nearby to serve the missile test range.
Атауы
Жақын маңдағы Капустин Яр ауылы сынақ алаңының алғашқы күндері операциялық база ретінде пайдаланылды. Атының мағынасы "қырыққабат шатқалы" деп аударылады. Халық арасында Капустин Ярды көбінесе "Ресейлік Розуэлл" деп атайды – КСРО-ның белгісіз ұшу аппараттарын (ҰША) тапқан, зерттеген немесе қолға түсірген жер. Жаңа технологияларды әзірлеу орталығы болғандықтан, Капустин Яр Кеңес дәуіріндегі көптеген ҰША көріністеріне куә болған. Осы аңызға байланысты түрлі телебағдарламалар мен интернеттегі әртүрлі болжамдар мен теориялар пайда болды, мысалы, осы орынның астындағы жер асты кешенінің құрылысы туралы пікірлер.
The nearby village, Kapustin Yar, was used as the operations base in the early days of the testing site. The actual name can be translated as "cabbage ravine". In public opinion, Kapustin Yar is often referred to as the "Russian Roswell"—the place where the USSR discovered, investigated, or captured alien ships (UFOs). Due to its role as a development site for new technology, Kapustin Yar is also the site of numerous Soviet era UFO sightings. This legend has spawned various television programs and Internet speculation and theories, such as speculation on the structure of an underground complex beneath the site.
Шолу
"Капустин Яр" 4-ші зымырандық сынақ полигоны 1946 жылғы 13 мамырда "Реактивтік қарулар мәселелері туралы" Кеңес үкіметінің жарлығымен құрылды. Сынақ полигоны Астрахань облысының солтүстік шетіндегі шөлде, 1946 жылдан 1973 жылға дейін полигон командирі болған генерал-лейтенант Василий Иванович Возняктың басшылығымен салынды. Бірінші зымыран 1947 жылғы 18 қазанда осы жерден ұшырылды; ол тұтқындалған он бір неміс A-4 зымыранының бірі болды. 1959 жылы "Капустин Яр" Кеңес Одағындағы жалғыз халыққа белгілі зымырандық сынақ полигоны еді. Кеңес Одағынан тыс бақылаушылар алғашқыда "Спутник-1" және "Спутник-2" осы жерден ұшырылған деп ойлады. Одан әрі дамып, өсіп, "Капустин Яр" 1966 жылдан бері космодромға айналды. Ғарышқа ұшырулардың қарқыны өте төмен болды, әдетте жылына 1-2 рет, ал Кеңес дәуірінде ол ең кішкентай екі ұшыру құралын ғана қабылдады: R-12 және R-14 негізіндегі "Космос" күшейткіштері. 1988 жылдан 1998 жылға дейін ғарышқа ешқандай ұшырулар болған жоқ. Ғалымдарды, олардың отбасыларын және техникалық персоналды қолдау үшін Знаминск қаласы құрылды. Бастапқыда бұл қала картада көрсетілмеген, құпия қала болып саналды және сапарға ресми рұқсат қажет болды.
The 4th Missile Test Range "Kapustin Yar" was established by a decree of the Soviet government in "On Questions of Jet Propelled Weapons" on 13 May 1946. The test range was created in the desert north end of the Astrakhan region under the supervision of lieutenant general Vasily Ivanovich Voznyuk, who served as commander of the range from 1946 until 1973. The first rocket was launched from the site on 18 October 1947; it was one of eleven German A 4s that had been captured. As of 1959, Kapustin Yar was the only publicly known Soviet missile test range. Non Soviet observers believed at first that Sputnik 1 and Sputnik 2 launched from the site. With the further growth and development, Kapustin Yar became a cosmodrome, serving this function since 1966. The rate of space launches was very low, usually 1–2 a year, and during the Soviet era it hosted only the two smallest launch vehicles: the R 12 and R 14 derived Kosmos boosters. There were no space launches from 1988 to 1998. The town of Znamensk was established to support the scientists working on the facilities, their families, and supporting personnel. Initially, this was a secret city, not shown on maps and requiring official permission to visit.
Жасау
1947 жылғы 3 маусымда КСРО Министрлер Кеңесі мен КОКП(б) № 2642–817 қаулысымен Капустин Яр жаңа зымыран сынақ алаңының орналасқан жері ретінде белгіленді. Вознюк оқу-жаттығу алаңына жетекшілік етті. Алғашқы офицерлер болашақ алаңға 1947 жылғы 20 тамызда келді. 1947 жылғы қыркүйекте Германиядан артиллерия генерал-майоры А. Ф. Тверецкий (1950 жылдан бастап 22-ші БОН РВГК) және Германиядан әкелінген жабдықтары бар Жоғары Бас қолбасшылығының резервінің арнайы бригадасы екі арнайы пойызбен келді. 1947 жылғы қазан айының басына қарай, бірінші алаңдағы бетондық сынақ тұғыны мен бункерге қоса, бункері бар ұшыру алаңы, уақытша техникалық позиция және монтаждау ғимараты салынды. Сонымен қатар, Капустин Ярды Сталинградқа (Волгоградқа) баратын басты автомобиль жолымен байланыстыратын автомобиль жолы мен 20 шақырымдық теміржол желісі салынды. 1948 жылға дейін тұрғын үйлер салынбады. Сол уақытқа дейін құрылысшылар мен сынақшылар Капустин Яр ауылында шатырларда, жер үйлерде, уақытша ғимараттарда және шаруалардың үйлерінде тұрды. Алаң басшылығы арнайы пойызбен тұрды. 1947 жылғы 1 қазанда Вознюк алаң зымырандарды ұшыруға дайын екенін хабарлады. 1947 жылғы 14 қазанда сынақ алаңына V-2 зымыранының алғашқы партиясы келді. 1947 жылғы 18 қазанда Мәскеу уақытымен сағат 10:47-де КСРО-да алғашқы баллистикалық зымыран ұшырылды. 1947 жылғы 18 қазаннан 13 қарашаға дейін он бір V-2 зымыраны ұшырылды; жетісі мақсатты қашықтыққа жетті (екісі белгіленген траекториядан айырылды), ал төртеуі сәтсіз аяқталды. 1947 жылдан 1957 жылға дейін Капустин Яр советтік баллистикалық зымырандарды – R-1 (1948 жылғы қыркүйек-қазан, 1949 жылғы қыркүйек-қазан), R-2 (1949 жылғы қыркүйек-қазан), R-5 «Победа» (1953 жылғы наурыз), R-12 «Двина» және R-14 «Чусовая» сынды зымырандарды сынақтан өткізген жалғыз орын болды. 1957–1959 жылдары Капустин Яр полигонында «Буря» континентаралық зымыранының сынақтары басталды. 1959 жылғы 2 қыркүйекте R-12 зымыраны алғаш рет шахтадан ұшырылды. 1951 жылғы маусымда Капустин Яр қаласында №8 мемлекеттік ғылыми-зерттеу сынақ полигоны (8-ші ГНИИП, «С сынақ полигоны») құрылды.
On 3 June 1947, by the Resolution of the Council of Ministers of the USSR and the Central Committee of the CPSU (b) No. 2642–817, Kapustin Yar was designated as the location of the new rocket test site. Voznyuk was appointed head of the training ground. The first officers arrived at the future training ground on 20 August 1947. In September 1947, a special brigade of the Reserve of the Supreme Main Command, Major General of Artillery, arrived from Germany with A. F. Tveretsky (the 22nd BON RVGK since 1950), plus two special trains with equipment taken from Germany. By the beginning of October 1947, in addition to the concrete test stand and bunker at the first site, a launch site with a bunker, a temporary technical position, and an installation building was built. Additionally, a highway and a 20 kilometer railway line connecting the site with the main highway to Stalingrad (Volgograd) were built. Site housing was not constructed until 1948. Until then, builders and testers lived in tents, dugouts, temporary buildings, and peasant izba in the village of Kapustin Yar. Guide landfill lived in special train. By 1 October 1947, Voznyuk reported the site was ready for launching rockets. On 14 October 1947, the first batch of V 2 rockets arrived at the test site. On 18 October 1947 at 10:47 Moscow time, the first launch of ballistic missile in the USSR was made. From 18 October to 13 November 1947, eleven V 2 rockets were launched; seven achieved the targeted range (two with a large deviation from the set trajectory) and four failed. From 1947 to 1957, Kapustin Yar was the only place to test Soviet ballistic missiles, including the R 1 (September–October 1948, September–October 1949), R 2 (September–October 1949), R 5 Pobeda (March 1953), R 12 Dvina, and R 14 Chusovaya, among others. During 1957–1959, the intercontinental cruise missile "Burya" started at the Kapustin Yar proving ground. On 2 September 1959, the R 12 became the first missile launched from a missile silo. In June 1951, the State R&D Test Range No 8 (GNIIP 8, "test range S") was established at Kapustin Yar.
Фотобарлау ұшулары
Батыс елдерінің барлау қызметтері осы сынақ алаңының бар екенін өз елдеріне қайтып келген неміс ғалымдарынан білген. 1953 жылдың тамызында қосымша ақпарат жинау үшін арнайы даярланған Корольдік әуе күштерінің барлаушы Канберра (Канберра PR3, тіркеу нөмірі WH726) ұшағы бірегей «Робин» камерасымен жабдықталды. Ұшақ Гибельштадт әуе базасынан ұшып, 20 шақырымнан астам биіктікте Волга өзенінің үстінен өтіп, Капустин Ярға жақындады. Қозғалған МиГтер ұшаққа аз ғана зақым келтірді. Сынақ алаңының суретін түсіргеннен кейін Канберра Каспий теңізінен өтіп, Иранның Тәбриз қаласына қонды. Ұшудың нәтижесінде алаңдағы құпия нысандардың фотосуреттері алынды. Операцияның табысы КСРО және басқа да социалистік елдердегі әскери объектілердің спутниктік және әуелік фотосуреттерге түсіру бағдарламаларын дамытуға түрткі болды.
Western intelligence services learned about the existence of the test site from German scientists returning to their homeland. For an additional gathering of intelligence in August 1953, a specially trained Royal Air Force reconnaissance Canberra (Canberra PR3, tail number WH726) was equipped with a unique Robin camera. The aircraft was launched from Giebelstadt Air Base and flew over the Volga at an altitude of more than 20 km, approached Kapustin Yar. The MiGs raised in alarm could only slightly damage the aircraft. After taking a photo of the site, Canberra crossed the Caspian Sea and landed in Tabriz, Iran. As a result of the flight, photographs of secret objects at the site were obtained. The success of the operation gave impetus to the development of satellite and aerial photography programs of military facilities in the USSR and other socialist countries.
Ядролық сынақтар мен спутниктерді ұшыру
Ашық деректерге сәйкес, 1950 жылдан бері Капустин Яр сынақ алаңында (биіктігі 300 м мен 5,5 км аралығында) кем дегенде 11 ядролық жарылыс жүргізілді, олардың жалпы қуаты Хиросимаға тасталған атом бомбасының шамамен 65 есеге тең. 1957 жылдан 1961 жылға дейін осы алаңда төмен қуатты (10–40 килотонна) бес атмосфералық ядролық сынақ жүргізілді. Ядролық сынақтардан басқа, Капустин Ярда 24 000 басқарылатын зымыран жарылды, 177 әскери техника үлгісі сыналып, 619 RSD-10 Pioneer зымыраны жойылды. 1960 жылдың 20 мамырында Мемлекеттік полигон аумағында Құрлық әскерлерінің ракеталық күштерін даярлау орталығы құрылды. Орталыққа ракеталық әскерлердің жауынгерлік үйлесімділігін құру, ракета мамандарын даярлау және қайта даярлау, сондай-ақ Құрлық әскерлерінің ракеталық қызметіне қатысты нормативтік құжаттар жасау міндеті жүктелді. 1962 жылдың 16 наурызында Капустин Яр "Космос-1" спутнигін ұшыру арқылы космодромға айналды. Кейіннен Капустин Ярдан "Космос" жеңіл зымырандарымен шағын ғылыми-зерттеу спутниктері ұшырылды. Келесі жылдары сынақ алаңында көптеген қысқа және орташа қашықтықтағы зымырандар, қанатты зымырандар, кешендер және әуе қорғанысы зымырандары сынақтан өтті.
According to open data, since the 1950s, at least 11 nuclear explosions have been conducted at the Kapustin Yar test site (between altitudes of 300 m and 5.5 km), the total capacity of which is approximately 65 times the atomic bombs dropped on Hiroshima. From 1957 to 1961, five low yield (10–40 kilotons) atmospheric nuclear tests were performed over the site. In addition to nuclear tests, 24,000 guided missiles were exploded in Kapustin Yar, 177 samples of military equipment were tested, and 619 RSD 10 Pioneer missiles were destroyed. On 20 May 1960, the Training Center of the Rocket Forces of the Ground Forces was established on the territory of the State Landfill. The Center was tasked with creating combat coherence of missile troops, training and retraining rocket specialists, and creating regulatory documents for all round missile combat activities troops of the Ground Forces. On 16 March 1962, Kapustin Yar became a cosmodrome with the launch of the Kosmos 1 satellite. Subsequently, small research satellites were launched from Kapustin Yar on light Kosmos rockets. In subsequent years, many short and medium range missiles, cruise missiles, complexes, and air defense missiles were tested at the test site.
Соңғы жылдары
1992 жылы 8 қаңтарда Саратов облысына сапары барысында президент Борис Ельцин Волга немістерінің автономиялық кеңестік социалистік республикасын қайта құру мәселесі жөнінде мәлімдеме жасап, кеңес немістерін олардың заңды аумағының орнына Капустин Ярға көшіруді ұсынды: «Осы снарядтарға толы жерді олар өңдесін. Мүмкін, болашақта осындай аймақ пайда болады, немесе Волга аймағында немістердің ұлттық аймағы құрылады, бірақ немістердің 90 пайызы болғанда ғана». 1994 жылы 4 GPC Ресей Қорғаныс министрлігінің сынақ алаңына Әуе қорғанысы күштері кірді. 1998 жылдың қазан айында 4-ші мемлекеттік орталық полигон 4-ші мемлекеттік орталық түрлер аралық полигонға айналды. 1998 жылы «Сары Шаған» сынақ алаңы (оңтүстік-шығыс Қазақстанда орналасқан және Ресей жалға алған) Әуе қорғанысы әскерлерінен алынып, 4-ші мемлекеттік орталық түрлер аралық полигонға қайта бағытталды. 1999 жылы Ресей әскерлері Ресей Федерациясы Қорғаныс министрлігінің 11-ші мемлекеттік зерттеу сынақ алаңы – Ембадан (ru) Капустин Яр сынақ алаңына қайта орналастырылды, себебі соңғысы таратылды. 2008 жылы Ресей 27 ұшыру жүзеге асырып, 2007 жылғы көрсеткіштен асып, әлемдегі ең жоғары көрсеткішті орнатты. Ұшырулардың көп бөлігі (19/27) Байқоңыр ғарыш айлағынан, алтысы Архангельск облысындағы Плесецк ғарыш ұшыру орталығынан, біреуі Орынбор облысындағы Домбаровский әуе базасынан және біреуі Капустин Яр сынақ алаңынан жасалды.
On 8 January 1992, during a trip to Saratov Oblast, President Boris Yeltsin made a statement on the issue of the restoration of the Volga German Autonomous Soviet Socialist Republic, proposing that Soviet Germans move to Kapustin Yar instead of their legitimate territory: " and let this land, which is filled with shells, may they cultivate it There may be some such region in some future and there will be, or there may be some such national Volga region Germans, but only when there will be 90 percent of Germans". In 1994, the 4 GPC Russian Ministry of Defence entered the test site Air Defense Forces. In October 1998, the 4th State Central Polygon was transformed into the 4th State Central Interspecific Polygon. In 1998, the "Sary Shagan" test site (located in south eastern Kazakhstan and rented by Russia) was removed from the Air Defense troops and reassigned to the 4th State Central Interspecific polygon. In 1999, Russian troops were redeployed to the Kapustin Yar test site from the 11th State Research Test Site of the Ministry of Defense of the Russian Federation Emba (ru), due to the dismantling of the latter. In 2008, Russia carried out 27 launches, surpassing its figure for 2007 and setting the highest number worldwide. Most (19 / 27) launches were performed from the Baikonur cosmodrome; six from the Plesetsk space launch center in Arkhangelsk Oblast; one from the Dombarovsky Air Base in Orenburg Oblast; and one from the Kapustin Yar test site.
Танымал мәдениетте
Капустин Яр Артур Кларктың "Орналыстағы бишек" әңгімесінде еске алынады. Капустин Яр Александр Громовтың "Солға қадам, оңға қадам" романында да еске алынады. (М., АСТ, 1999 ж.) 2003 жылғы "UFO: Aftermath" компьютерлік ойынының маңызды міндеттерінің бірі – Капустин Яр сынақ алаңындағы жер асты базасында құжаттарды табу.
Kapustin Yar is mentioned in the story "Cradle in Orbit" by Arthur C. Clarke. Kapustin Yar is mentioned in Alexander Gromov's novel Step to the Left, step to the Right. (M., AST, 1999.) One of the key missions of the 2003 computer game UFO: Aftermath is the task of finding documents in an underground base located at the Kapustin Yar test site.