Кіріспе

Француздық коллаборационист

Граф Жак Шарль Ноэль Дуге де Бернонвилль (20 желтоқсан 1897 – 26 сәуір 1972) – француздық коллаборационист және Франциядағы Виши режимі кезіндегі милицияның жоғары шенді полиция қызметкері. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қарсылық көрсетушілерді іздеп табу және оларды атып тастаумен, сондай-ақ француз еврейлерін Дрансиге және жойқын лагерлерге депортациялауды қамтитын антисемиттік бағдарламаларға қатысқанымен танымал болды. Франциядан қашқаннан кейін ол соғыс қылмыстары үшін қатысты түрде сотталып, өлім жазасына кесілді. 1946 жылы ол Канаданың Квебек провинциясына кіруге сол провинцияның көрнекті католиктерінің көмегімен мүмкіндік алды. 1948 жылы оның нақты кім екені иммиграциялық қызметкерлерге белгілі болды, олар оны депортациялау ісін бастады. Де Бернонвилл Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласына қашып, өмірінің соңына дейін сонда тұрды. 1957 жылы Бразилияның Жоғарғы соты экстрадиция туралы өкімді бекітуден бас тартты. 1972 жылы оны оның қызметшісінің ұлы тұншықтырып өлтірді.

Ерте өмір және білім

Граф Жак Дюге де Бернонвилль Парижде аристократиялық отбасында туды және иезуит мектептерінде тәрбиеленді. Ол консервативтік саяси топтарға жақын болды.

Мансап

1938 жылы ол бірнеше айға қамалды, Ла Кагуль деп аталатын, өте оңшыл террорлық ұйымның құрылысына қатысқан деген айып тағылды. Дәлел жетіспегендіктен босатылды. 1940 жылы Францияның нацистік Германияға қарсы жеңілісінен кейін Жак де Бернонвилл Виши үкіметіне қосылды. 1943 жылы ол Виши полициясы болып табылатын коллаборационисттік милицияның командирі болып тағайындалды. Милиция басшысы Жозеф Дарнандпен бірлесіп жұмыс істеген де Бернонвилл француз Тәуелсіздік қозғалысының мүшелерін іздеді. Олар көбінесе дереу атылып тасталды. Клаус Барбидің (кейіннен адамзатқа қарсы қылмыстар үшін сотталған) жақын серігі ретінде де Бернонвилл Виши режимінің антисемиттік саясатын құруға және іске асыруға қатысты. Олар мыңдаған француз еврейлерін, еврей босқындарын және басқа да "керексіз" деп саналған адамдарды Аушвиц және басқа неміс жойқын лагерлеріне жіберу үшін Дранси депортациялық лагеріне депортациялады.

Соғыстан кейінгі Канадаға қашу

Францияны одақтас күштер мен француз қарсыластары азат еткеннен кейін, де Бернонвиллге 1946 жылы Дижон арнайы трибуналы мемлекет қауіпсіздігіне қауіп келтіргені үшін, ал 1947 жылы Тулуза "әділет сарайы" мемлекетке опасыздық жасағаны үшін айып тағылды. Айыпты деп танылып, өлім жазасына кесілген ол елден қашып кетті. Бұл трибуналдардың "Тазалау" кезінде құрылған ерекше соттар екенін атап өту керек. Олар неміс басқыншыларымен ынтымақтастық жасады деген күдікпен немесе кінәлі деп танылған адамдардан мемлекеттік органдар мен азаматтық қоғамды "тазарта" мақсат еткен. 1946 жылы француз билігінен қашып, граф де Бернонвилл Нью-Йоркке кемемен аттанды. Монреальдегі Коллеж де Мейсоннеувтің тарих профессоры Кевин Хенлидің сөзіне сүйенсек, саяси беделді Рим-католик дін қызметкері Лайонель Грулькс граф де Бернонвиллге Квебекке өтуге көмектесіп, оған Жаку Бенуа деген жаңа жеке куәлік жасады. Ол Квебек ұлттық элитасының көп бөлігімен құрметпен қарсы алынды, бірақ 1948 жылы Канада иммиграциялық қызметкерлері оның кім екенін анықтап, депортация процесін бастады. Граф де Бернонвиллді Канадада қалдыру үшін 1950 жылы Квебектің 143 көрнекті азаматы оны қорғап, оған елде қалуға рұқсат беру керектігі туралы петицияға қол қойды. Петицияға қол қойғандардың арасында Монреаль университетінің бас хатшысы, Монреаль қаласының мэрі Камиллен Хоуд, сондай-ақ Кебек партиясы үкіметіндегі болашақ екі министр – Камил Лаурин мен Денис Лазур болды. Депортация бұйрығына тап болған граф де Бернонвилл тағы да қашып, Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласына барып тығынды. 1954 жылы француз үкіметі оның қайда екенін білді, бірақ Бразилияның Франциямен экстрадиция келісімі болмағандықтан, ол жазадан құтылды. 1957 жылдың қазан айында Бразилия Жоғарғы соты оны экстрадициялаудан бас тартты. Граф де Бернонвилл Бразилияда тұрды. Ол 1972 жылы, өзінің қызметшісінің ұлынан қаза тапты.