Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ирландия шекарасы және Brexit-ке қатысты мәселелер
issues related to the Irish border and Brexit
Ирландия мәселесі – 19-ғасырдың басынан 1920 жылдарға дейін британ үкіметі арасында Ирландия ұлттық қозғалысына және Ирландия тәуелсіздігі туралы талаптарға қалай жауап беру керектігін талқылаған мәселе. Бұл термин 1800 жылғы Ода туралы актілердің нәтижесінде пайда болды, ол Ирландия және Ұлыбритания патшалықтарын біріктіріп, Ұлыбритания Парламентін құрды, Ирландия Парламентін Ұлыбритания Парламентімен біріктірді (Вестминстерде орналасқан). Бұл британ үкіметін Ирландияның және оның халқының жағдайына көбірек назар аударуға мәжбүр етті. 1844 жылы болашақ британ премьер-министрі Бенджамин Дизраэли Ирландия мәселесін былай анықтады:
The Irish question was the issue debated primarily among the British government from the early 19th century until the 1920s of how to respond to Irish nationalism and the calls for Irish independence. The phrase came to prominence as a result of the Acts of Union 1800 which merged the kingdoms of Ireland with Great Britain to create the United Kingdom, and merged the Parliament of Ireland into a single governing body with the Parliament of Great Britain; the Parliament of the United Kingdom based in Westminster. Doing so forced the British government to pay closer attention to the state of Ireland and its people. In 1844, a future British prime minister, Benjamin Disraeli, defined the Irish question:
«Тығыз халық, өте қиын жағдайда, өз шіркеуі емес, орнатылған шіркеуі бар аралда тұрды; және ең байлары алыс астаналарда тұратын жергілікті аристократия. Осылайша, олар аштықтан зардап шеккен халықты, айналып өтетін аристократияны және бөтен шіркеуді, сондай-ақ әлемдегі ең әлсіз атқарушы билікті иеленді. Міне, осы – Ирландия мәселесі». 1868 жылғы Ұлыбританиядағы жалпы сайлауда либералдар мен ирланд ұлтшылдарының коалициясы құрылды, оның негізі Ирландияға жасалған қателік және оны түзету қажеттігі болды. 1868 жылғы жалпы сайлаудан 1929 жылға дейін, және тіпті соңғы жылдан кейін де Либералдық партияның негізгі реформа платформасы Ирландия реформасына негізделді. 1886 жылы, бірінші Үй билігі туралы заң жобасы енгізілген кезде, «Англо-ирландтық жанжал» термині жиі қолданыла бастады және Ирландия мәселесінің кемсітушілік сипатына қарағанда қабылдауға ыңғайлырақ болды. Ирландия мәселесі Ұлыбритания саясатына Австрия-Мажарстанның ұлттық мәселесі сияқты әсер етті. Ирландияның басымдығынан туындаған саяси бөліністердің салдарынан Ұлыбританияның ішкі мәселелерін тиімді шешу мүмкін болмады. Либералдық партия Үй билігі мәселесі бойынша жарылып, унионисттік фракция Либералды унионисттік партияны құруға кетіп, консервативтерге биліктің өтуіне себеп болды, бұл одан әрі әлеуметтік және саяси реформаларға кедергі келтірді.
That dense population in extreme distress inhabited an island where there was an established church which was not their church; and a territorial aristocracy, the richest of whom lived in distant capitals. Thus they had a starving population, an absentee aristocracy, and an alien Church, and, in addition, the weakest executive in the world. That was the Irish question. In the United Kingdom general election of 1868, a coalition of Liberals and Irish Nationalists formed based on the fact that a wrong was done to Ireland and that it must be corrected. From the general election of 1868 to 1929, and most likely past the latter year, the Liberal Party's primary platform of reform was based on Irish reform. In 1886, with the introduction of the first Home Rule Bill in the House of Commons, the term the Anglo Irish quarrel gained favour and became more acceptable than the implied condescension of the Irish question. The Irish question affected British politics in much the same way that the nationalities problem affected Austria Hungary. Normal British domestic issues could not be adequately addressed because of the political divisions created by the oppression of Ireland. The Liberal Party split over Home Rule, with the unionist faction leaving to create the Liberal Unionist Party, ceding control to the Conservatives, thus hurting the cause of further social and political reform.
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі және қазіргі заманғы қолданыс
Ирландия тәуелсіздігі мен 1920 жылдары аралдың бөлінуінен кейін Солтүстік Ирландияға қатысты мәселелер көбінесе "Тәуекелдер" немесе "Ирландиялық проблема" деп аталады. 2017 жылы бұл термин Ұлыбритания мен Ирландия шекарасына және Brexit-ке байланысты мәселелерді сипаттау үшін де қолданылды. Соңғы жылдары "Ирландия шекарасы мәселесі" деген термин кеңінен қолданылуда.
Following Irish independence and the partition of the island in the 1920s, issues relating to Northern Ireland have often been referred to as either "The Troubles" or "The Irish Problem". In 2017, the term was also used to describe issues associated with the UK Irish border and Brexit. The term Irish border question has been used more widely in recent years.