Ренессанс Италиясының ықпалды Farnese әулеті

Кіріспе

Ренессанс Италиясындағы ықпалды Фарнезе әулеті (/fɑːrˈneɪzi/, /zeɪ/, сондай-ақ /US/ /eɪsi/, farˈneːze, eːse) – Ренессанс Италиясындағы белгілі бір әулет. Парма және Пьяченца герцогы, сондай-ақ Кастро герцогы атақтарын әулеттің түрлі мүшелері иеленді. Әулеттің ең маңызды өкілдері – Рим папасы III Пауыл, Алессандро Фарнезе (кардинал), Парма және Пьяченца герцогы Александр Фарнезе (әскери қолбасшы және Испан Нидерландының губернаторы) және Испания королевасы болған Елизавета Фарнезе, оның мұрасы Бурбон әулетіне жетті. Фарнезе әулетімен байланысты маңызды архитектуралық ескертулер мен ежелгі артефакттар көп, олар құрылыс немесе сатып алу арқылы алынған. Бұл ескертулерге Римдегі Палаццо Фарнезе және Капрароладағы Вилла Фарнезе кіреді, ал ежелгі артефакттардың ішінде Фарнезе мәрмәрлері бар.

Шығу тегі

Отбасы өзінің тегін шамамен 984 жылға дейін іздей алады және өзінің атын ең ежелгі феодалдық иеліктерінің бірі – Каструм Фарнетиден алды. Farnesi/Farnese есімдерінің шығу тегі туралы пікірталас болды. Кейбіреулер бұл есімнің аймақта өсетін еменнің халықтық атынан, яғни Фарниядан (Quercus robur) шыққан деп санайды, ал басқалары бұл есімнің шығу тегі Ломбард текті Фара сөзіне байланысты деп есептейді, ол белгілі бір әлеуметтік топты білдіретін термин. 12 ғасырда олар Тоскания және Орвието аймақтарында ұсақ феодалдар ретінде тіркелген, ал олардың бірнеше мүшесі соңғы коммунада саяси лауазымдарды иеленді. Бір Пьетро 1110 жылы тосканалық гибеллиндерді жеңіп, 1134 жылы итало-нормандармен шайқасқан. Оның ұлы Пруденцио Орвиетода консул болды және Сиенаның қолдауымен Орвието гибеллиндерін жеңді; тағы бір Пьетро қаланы император Генрих VI-ға қарсы қорғады. 1254 жылы Рануччо Тоди әскерін жеңіп, Папа Урбан IV үшін Сицилияның Манфредіне қарсы күресті. Оның ұлы Николо 1266 жылғы Беневенто шайқасында гвельфтер армиясында болды. Фарнездер 1319 жылы Тусканияға (Тосканияның оңтүстігі, Лационың солтүстігі) қайтып келді, олар Фарнезе, Ишиа ди Кастро және Сала мен Сан-Савино қалаларын иеленді. 1354 жылы кардинал Альборноз, Папаның бүлікшіл барондарына қарсы соғыста отбасының көрсеткен көмегі үшін, оларға Валентано аумағын сыйлады. Осы кезеңде олар Папаның қатал қарсыластары – Вико префекттерімен күресті. 1362 жылы Пьетро Фарнезе Флоренция армиясының бас қолбасшысы болып, Вольтерра үшін Пизаға қарсы соғысты. Алты жылдан кейін Николо Фарнезе Папа Урбан V-ті Джованни ди Виконың шабуылынан алдымен Витербо, содан кейін Монтефиасконе қамалында құтқарды. Папалық іске адалдығы Фарнездерге солтүстік Лациодағы иеліктерін растауға және оларды сол заманғы Савелли, Орсини, Мональдески және Санта-Фиораның Сфорцалары сияқты ежелгі және қуатты римдік барондармен бірдей деңгейге көтеретін бірқатар артықшылықтар беруге мүмкіндік берді.

The family could trace its origins back to around AD 984 and took its name from one of its oldest feudal possessions Castrum Farneti. There has been some debate as to the origins of the name Farnesi/Farnese. Some suggest that it derives from the vernacular name for an oak found in the region, the Farnia (Quercus robur), but others believe that the name owes its origins to the Fara, a term of Lombard origin used to denote a particular social group. In the 12th century, they are recorded as minor feudatories in the areas of Tuscania and Orvieto, several members holding political positions in the latter commune. One Pietro defeated the Tuscan Ghibellines in 1110 and, most likely, fought against the Italo Normans in 1134. His son Prudenzio was consul in Orvieto and defeated the Orvieto Ghibellines backed by Siena; another Pietro defended the town against Emperor Henry VI. In 1254, one Ranuccio defeated Todi's troops and fought for Pope Urban IV against Manfred of Sicily. His son Niccolò was in the Guelph army in the Battle of Benevento (1266). The Farnese returned to Tuscia (southern Tuscany northern Lazio) in 1319, when they acquired Farnese, Ischia di Castro, and the castles of Sala and San Savino. In 1354, Cardinal Albornoz, in return for the family's help in the war against the Papal riotous barons, gave them the territory of Valentano. In this period they fought against the fierce Papal rivals, the Prefetti di Vico. In 1362, Pietro Farnese was commander in chief of the Florentine army against Pisa in the war for Volterra. Six years later Niccolò Farnese saved Pope Urban V from the attack of Giovanni di Vico, first in the castle of Viterbo and then in that of Montefiascone. The loyalty to the Papal cause meant that the Farnese were granted confirmation of their possessions in the northern Lazio and given a series of privileges which raised them to the same level as more ancient and powerful Roman barons of the time, such as the Savelli, Orsini, Monaldeschi and Sforza of Santa Fiora.

Көтеріліңіз

Отбасы 15-ші ғасыр барысында күшін едәуір арттырды, өйткені олардың аумақтары Болсена және Монтальто көлдерінің оңтүстік жағалауына дейін жетті, бұл негізінен Ұлы Рануччоның еңбегінің нәтижесі болды. Ол Питильяноның Орсинилеріне қарсы көрші Сиена әскерлерінің бас қолбасшысы болды және жеңісінен кейін Рим сенаторы атағын алды. Оның ұлы Габриэле Франческо да әскери мансапқа қадам басқан, бірақ бұл кәсіп үш ұрпақтан кейін тоқтатылды. Рануччоның ұлы Пьер Луиджи, Папа Бонифаций VIII отбасынан шыққан ежелгі Каетани барондық әулетінің мүшесіне үйленді, осылайша Фарнездердің Римдегі беделін арттырды. Оның қызы Джулия, Папа Александр VI-ның сүйіктісі болды және папаны өзінің ағасы Алессандроға кардинал атағын беруге көндіріп, отбасының Римдегі ықпалын одан әрі кеңейтті. Александрдың ізбасары Папа Юлий II кезінде ол Марка Анконетананың губернаторы болды, ал 1534 жылы папа болып сайланды және Пауль III есімін алды. Оның билеуінің ерекшеліктері Трент соборының құрылуы және беспрецеденттік туыстық желісі болды. Мысалы, 1534 жылы папа болғаннан кейін екі ай өткен соң, ол 14 жасар немересі Алессандроны кардинал-диакон етіп тағайындады. Пауль III 1549 жылы қайтыс болды, ал Куриядағы саяси рөлі немересі Алессандроға көшті, ол 1589 жылы қайтыс болғанға дейін ықпалды кардинал және өнерді қолдаушы болып қалды.

Кастро мен Эмилиядағы билік

Пауль III өзінің понтифик лауазымын отбасының билігі мен байлығын арттыру үшін пайдаланды. Ол өзінің заңсыз ұлы Пьер Луиджиге gonfaloniere немесе Shiroq атағын берді. Сонымен қатар, ол оған Кастро қаласының герцогы титулын сыйлады, оған Тиррен теңізінен Болсена көліне дейінгі жерлерді, сондай-ақ Ронциглионе аймағын және көптеген кіші феодалдық иеліктерді берді. 1545 жылы Пауль өзінің ұлына Папалық мемлекетке тиесілі жерлерден Солтүстік Италиядағы тағы бір аумақтарды тапсырды, ол Парма герцогы деген қосымша атақты алды. Осылайша Пауль отбасын итальяндық герцогтар әулеті ретінде орнатып, Борджия папасы Александр VI сәтсіз болған жобаны іске асырды. Екі жылдан кейін Пьер Луиджи жаңа бағыныштыларының қолынан қаза болды. Карл V-нің интригаларына қарамастан, Папа жылдам әрекет етіп, Пьер Луиджидің ұлы Оттавионы герцог тағына отырғызды. Ол Оттавио (1547–86) Карл V-нің ең үлкен заңсыз қызы Маргаритаға үйлендіру арқылы оған қол жеткізді. Оттавиоға Пьяченца герцогы деген қосымша атақ берілді және ол бастапқыда сотында По өзенінің жағасындағы үлкен Фарнез сарайының құрылысын бастады. Алайда, құрылыс кезінде және Пьячентина дворяндарының саяси интригаларына жауап ретінде Оттавио Фарнезе сотын Пармаға көшірді, онда ол 1583 жылы Палаццо делла Пилоттаны салдырды. 1580 жылы Рануччо I Португалия корольдігіне мұрагерлік тізбегінде бірінші болып тұрды. Оның үлкен ағасы Португалияның Генрих I-нің қайтысы 11 жасында Португалия тағы үшін күреске себеп болды. Гуимараестің 4-ші герцогы Инфанте Эдуардтың үлкен қызының ұлы, король Мануэль I-нің жалғыз ұлы, оның заңды ұрпақтары сол кезде сақталғандықтан, Рануччо мұрагерлік заң бойынша Португалия тағына бірінші мұрагер болып есептелді. Алайда, оның әкесі Испания королінің одақтасы және тіпті бағыныштысы болғандықтан, Рануччоның құқықтары күшпен талап етілмеді. Герцог Рануччо II (1630–94) тұсындағы Парма және Пьяченцадағы Фарнез соты Италиядағы ең сәнділердің біріне айналды. Парма және Пьяченца герцогтігі Фарнездердің басқаруында 17 ғасырға дейін сақталды. Алайда, Кастро қаласы Фарнезе отбасының иелігінен шығып қалды, өйткені Фарнезе папа Урбан VIII Барберини отбасымен қақтығысқа түсіп, Кастро соғыстарын тудырды. 1649 жылы Рим папасы Иннокентий X қаланың қирауына бұйрық беріп, қақтығысты тоқтатты. Кішкентай герцогтік испандықтардың бақылауына өтіп, ықпалына түсті. Отбасы 1731 жылы Парма мен Пьяченцадан айырылды, өйткені соңғы герцог Антонио Фарнезе тікелей мұрагерлері болмай қайтыс болды. Оның жанама мұрагері, оның немересі Елизавета Фарнезе, Испания королевасы, өзінің ұлдары Дон Карлосқа (кейін Испания королі Карлос III) және Парма Бурбон әулетін құрған Филиппоға сәтті талап қойды.

Paul III used his position as pontiff to increase the power and possessions of his family. He gave his illegitimate son, Pier Luigi, the title of gonfaloniere or Gonfalone of the Church. He also gave him the town of Castro with the title of Duke of Castro, granting him possession of lands from the Tyrrhenian Sea to the Lake of Bolsena, as well as the area of Ronciglione and many other smaller fiefdoms. In 1545, Paul handed over, from land once belonging to the Papal States, further territories in northern Italy to his son, who took the additional title of Duke of Parma. Paul thus established his family as an Italian ducal dynasty, a project at which the Borgia Pope Alexander VI had failed. Two years later, Pier Luigi was assassinated by his new subjects under a Spanish mandate. Despite intrigues by Charles V, the Pope reacted promptly and soon established Ottavio, Pier Luigi's son, on the ducal throne. He secured this by marrying Ottavio (1547–86) to the eldest illegitimate daughter of Charles V, Margaret. Ottavio was given the additional title of Duke of Piacenza and initially established his court there, where work was begun on a huge Farnese palace on the banks of the River Po. However, during construction, and probably in response to political intrigues by the Piacentine nobility, Ottavio Farnese moved his court to Parma, where he had the Palazzo della Pilotta constructed in 1583. In 1580, Ranuccio I was first in the succession line to the Kingdom of Portugal. His great uncle Henry I of Portugal's death triggered the struggle for the throne of Portugal when Ranuccio was 11 years old. As the son of the late elder daughter of Infante Edward, 4th Duke of Guimarães, the only son of King Manuel I whose legitimate descendants survived at that time, Ranuccio was according to the succession law the first heir to the throne of Portugal. However, his father was an ally and even a subject of the Spanish king, another contender, so Ranuccio's rights were not very forcibly claimed. The Farnese court in Parma and Piacenza under Duke Ranuccio II (1630–94) was one of the most splendid in Italy. The Duchy of Parma and Piacenza continued to be ruled by the Farnese until the 17th century. However, the city of Castro was removed from the Farnese family holdings when the Farnese fell out with the Barberini family of Pope Urban VIII, sparking the Wars of Castro. In 1649, the conflict ended when Pope Innocent X had the city razed. The small dukedom eventually fell under Spanish control and influence; the family lost Parma and Piacenza in 1731 when the last Farnese duke, Antonio Farnese, died without direct heirs. His collateral heir, his niece Elizabeth Farnese, Queen of Spain, passed a successful claim on to her sons, Don Carlos (later King Carlos III of Spain) and Filippo, who established the House of Bourbon Parma.