Кіріспе

Қалайы жалатылған қыш ыдыстар

Ағылшын дельфтверь – 1550 жыл шамасынан бастап 18 ғасырдың соңына дейін Ұлыбритания аралдарында жасалған қалайы жалатылған қыш ыдыстар. Негізгі өндіріс орталықтары Лондон, Бристоль және Ливерпуль болды, ал Винкантон, Глазго және Дублинде кішірек орталықтар орналасқан. Ағылшын қалайы жалатылған қыш ыдыстарын 18 ғасырдың басына дейін "galleyware" немесе "galliware" деп атады, ал оны жасаушыларды "gallypotters" деп атады; ол Голландиядан келген қалайы жалатылған қыш ыдыстардан кейін дельфтверь деп аталды.

Көптеген күнделікті қолданылатын заттар жасалды: плиткалар, кружкалар, дәрілік құтылар, тарелкалар, шарап бөтелкелері, құмыралар, тұздықтар, шамжақтар, араластырып ішуге арналған кружкалар (яғни, үш, төрт немесе бес кружкадан тұратын және ішушіні шатастыру үшін бір-бірімен қосылған), жасырын құмыралар (араластырып ішуге арналған кружкаларға ұқсас), шаштараздық асталар, таблетка дайындау тақталары, қан алуға арналған асталар, поррингерлер және гүл кірпіштері. Кем сәнделген заттарға дәретхана асталары, сүзуге арналған ыдыстар және дәріханаларда таратылатын кішкентай, бір реттік май құтылары (галлипоттар) кірді. Ірі декоративті тарелкалар, көбінесе зарядтаушылар деп аталатын, өте танымал болды және суретшілердің шегінен асып түсетін көптеген амбициялық суреттерді қамтыды.

Ағылшындық дельфингтің табиғаты

Ағылшын Delftware қыш құмырасы және оның боялған әшекейі көп жағынан Голландиядағысына ұқсас, бірақ оның ерекше ағылшын сипаты туралы айтылған: "Ағылшын Delftware тарихы бойында сақталған бір сергектік және жеңілдік бар; басым көңіл-күй қалалық және күрделі емес, провинциялық және қарапайым". 1570 жылы Янсен Лондондағы "галепо жасау" құқығын алу үшін королева Елизавета I-ге өтініш берді және көп ұзамай қаланың шығысындағы Олдгейтте шеберхана ашты. Лондонда басқа фламанд құмыршылары да болды, олардың екеуі 1571 жылы Саутваркта "құмыр суретшілері" деп тіркелген. Ағылшын тіліндегі ең ерте жазу – Лондон мұражайындағы 1600 жылғы ыдыс. Ол көк, күлгін, жасыл, қызғылт сары және сары түстермен боялған, онда Лондон мұнарасы мен Ескі Лондон көпірі бейнеленген, айналасында "Гүлдің қызыл түсі, жапырақтары жасыл, Құдай Елизавета патшайымымызды сақтасын" және маскалар мен жапырақтардан тұратын итальяндық шекарасы бар. Шеті көк сызықтармен әшекейленген және осы үлгідегі безендірілген үлкен ыдыстардың біріншісі деп есептелуі мүмкін.

Көк жолақпен зарядтаушылар

Көк түсті тақташалар, әдетте диаметрі 25-35 см аралығында болатын, абстрактілі, гүлдік, діни, патриоттық немесе топографиялық мотивтермен безендіріліп, 18-ші ғасырдың басына дейін Лондон мен Бристольдің құмырашыларымен көптеп өндірілген. Олар қабырғаларға, серванттарға және қосымша үстелдерге әшекейлеу үшін сақталғандықтан, көптегені сақталған және мұражай коллекцияларында жақсы ұсынылған. Олардың аты жиектің айналасындағы көлбеу көк сызықтардан шыққан, олар сол жақтағы екі мысалда да көрінеді. Көк түсті тақташалардағы ең танымал безендірулердің бірі – 1630-1730 жылдар аралығында жасалған Едем бағында жыланмен Адам мен Хауаның бейнесі. "Адам мен Хауаның анатомиясын бейнелеу қиындық тудырды, және суретшілердің шеберлігі төмендеген сайын, олар бұл тақырыпты жиі қайталағандықтан, анатомияның көп бөлігі дұрыс келмеді, әсіресе Адамның қарын бұлшықеттері, олар ақырында қызықсыз болып кетіп, оның жапырағымен толық жабылмады". Кейінгі мысалдарда "суреттер түсті граффити деңгейіне дейін төмендеді; Адам мен Хауа үңгірде тұрған адамдарға айналды, Ағаш жай ғана белгіге айналды және тек жылан мен жеміс ғана бұзылудан аман қалды". Ал 19-шы ғасырда қалайы глазурьдалған қыш ыдыстар дерлік жойылып, бір ғасырдан кейін көркем қыш бұйымдары түрінде қайта жаңғырды.