Кіріспе

Kawasaki Ki 45 Toryu (屠龍, "Аждаһа өлтіруші") – Екінші дүниежүзілік соғыста Жапон императорлық армиясы қолданған екі орындық, екі қозғалтқышты ауыр истребитель. Армия оны "2-ші типті екі орындық истребитель" (二式複座戦闘機) деп белгіледі; одақтас әскерлері "Ник" деп атады. Бастапқыда ұзақ қашықтыққа сүйемелдеуші истребитель ретінде қолданылған, бірақ сол кезеңдегі көптеген ауыр истребительдер сияқты, Ki 45 та кішірек, жеңіл және маневрлі бір қозғалтқышты истребительдерге ұтылып қалды. Сондықтан Ki 45 күндізгі және түнгі ұшқыш-қорғаушы және шабуылдаушы истребитель ретінде қызмет етті.

Жобалау және әзірлеу

Еуропадағы екі қозғалтқышты, ауыр истребительдердің, мысалы Мессершмитт Bf 110 сияқты, жылдам пайда болуына жауап ретінде армия 1937 жылы екі қозғалтқышты, екі орындық истребитель жасауды тапсырды және Кавасаки кеме құрылысы ұсынған жобаға Ki 38 деген атау берді. Бұл жоба тек макет деңгейінде қалды, бірақ сол жылдың желтоқсан айында армия жұмыс істейтін прототипке тапсырыс берді, ол Ki 45 деп аталды және 1939 жылдың қаңтарында алғаш рет ұшты. Бірақ сынақ ұшуларының нәтижелері армияның күтілгенін ақтамады. Ha 20 Otsu қозғалтқышының қуаты жеткіліксіз болды және жиі бұзылатын, ал ұшақ корпусы қозғалтқыш қаптамаларындағы ағымдағы тоқтап қалудан зардап шекті. Ki 45 пайдалануға енгізілмеді, бірақ екі қозғалтқышты истребительге мұқтаж армия Кавасакиге оны жетілдіруді жалғастыруды тапсырды. Кавасаки жауап ретінде қозғалтқыштарды бұрыннан сынақтан өткен Накадзима Ha 25 қозғалтқыштарымен ауыстырды. Ұшу сынақтары үміттендірді. 1940 жылдың қазан айында армия Mitsubishi Ha 102 қозғалтқыштарына ауысу сияқты қосымша жақсартуларға тапсырыс берді. Бұл ұшақ, Ki 45 Kai деп аталды, 1941 жылдың қыркүйегінде аяқталды және 1942 жылдың ақпанында армияда ресми түрде "2-ші типті екі орындық истребитель" деп қабылданды. Ki 45 II деген бір орындық истребитель нұсқасының прототипі де жасалды; даму Ki 96 деген атаумен жалғасты.

Пайдалану тарихы

Ki 45 ұшағы бастапқыда ұзын қашықтыққа ұшатын бомбалаушы ұшақтарды сүйемелдеу үшін пайдаланылды. 84-ші тәуелсіз ұшу тобы (Докурицу Хико Чутай) оларды 1942 жылдың маусым айында Гуилинге шабуыл жасау кезінде қолданды, онда олар Curtiss P-40 ұшақтарымен, «Flying Tigers» тобымен кездесті, бірақ олармен теңесе алмады. Сол жылдың қыркүйек айында Ханойда P-40 ұшақтарымен кездесіп, ұқсас нәтижелерге қол жеткізді. Ki 45 ұшағы әуе шайқасында бір қозғалтқышты ұшақтарға қарсы тұра алмайтыны анық болды. Содан кейін ол тосқауылдау, шабуыл (жерге және кемеге қарсы), флотты қорғау сияқты бірнеше бағыттарда қолданылды. Оның ең күшті жағы бомбалаушыларға қарсы тұтқыр болуы еді, бұл Еуропадағы Bf 110 сияқты болды. Жаңа Гвинеяда IJAAF оны кемеге қарсы ролінде қолданды, онда Ki 45 бір және екі зеңбірекпен қаруланды және қанат астындағы бекіткіштерге екі бомба ілуге болатын. Соғыс кезінде барлық түрлерінен 1675 Ki 45 ұшағы жасалды. Алғашқы өндіріс үлгісі (Ко) мұрын бөлігінде екі Ho 103 пулеметімен, оң жаққа жылжытылған құрсақ астындағы бір Type 97 зеңбірегімен және артқы кабинадағы бұрылатын пулеметпен жабдықталды; одан кейін Otsu нұсқасында төменгі зеңбірек B 17 Flying Fortress бомбалаушыларына қарсы қолданылу үшін Type 94 танк зеңбірегімен ауыстырылды. Оқ-дәрінің қуаты зор болғанымен, қолмен қайта зарядтау әр атыс кезінде әдетте тек екі оқтың атылуын қамтамасыз етті. Келесі үлгі (Hei) зеңбіректі қалпына келтірді және мұрын бөлігіне автоматты пулемет орнатты. Кейінірек Tei үлгісінде пилот кабинасының артында екі көлбеу орналасқан Ho 5 зеңбірегі және көбінесе шығарылатын газ түтікшелері болды. Ki 45 қызметке түскеннен кейін көп ұзамай, оған ішкі қорғаныс міндеті жүктелді және бірнеше ұшақ Дулиттл шабуылына қарсы жіберілді, бірақ олар кез келген әрекетке қатыспады. Ұшақтың ауыр қару-жарағы 1944 жылдың маусымында басталған B-29 Superfortress шабуылдарына қарсы тиімді болды. Алайда, оның өнімділігі B-29 ұшақтарына қарсы тұру үшін жеткіліксіз болды. Өнімділікті арттыру үшін отын және оқ-дәрілерді азайту сияқты әрекеттер жасалды, бірақ нәтижесі шамалы болды, соңында ұшақтар әуе шайқастарында тиімді қолданылды. Олар Диккерсонға 1945 жылдың 2 сәуірінде Окинаваға жасалған шабуыл сияқты камикадзе шабуылдарында да қолданылды. Командир мен 54 экипаж мүшесі «Торю» ұшағы артқы жағынан түтін шығарып, көпірге шабуыл жасағанда қаза тапты. Екінші «Торю» ұшағы палубаның алдыңғы бөлігіне соғылып, палубада тесік жасады. Одан кейін өрт шығып, кеме қирады. Тірі қалған экипаж мүшелерін «Банч» эсминец эскорты мен «Герберт» эсминец тасымалдаушысы құтқарып алды, содан кейін кеме теңізге сүйреліп, батырылды. 1945 жылы алға және жоғары қарай атуға арналған қарулар түнгі бомбалау шабуылдары басталғанда белгілі бір нәтижелер көрсетті, бірақ радардың болмауы үлкен кемшілік болды. 1945 жылдың көктемінде американдық авиатасымалдауыш ұшақтары мен Иво Джимадағы P-51 және P-47 ұшақтары Жапония аспанында B-29 ұшақтарын сүйемелдегенде Ki 45 ұшағының карьерасы аяқталды. Келесі үлгі, Kawasaki Ki 45 KAId, түнгі күресші ретінде әзірленді, ол мұрын бөлігінде сантиметрлік радармен жабдықталуы керек еді; өндіріс қиындықтарына байланысты бұл орындалмады. Ұшақ 1944 жылдың күзінен бастап соғыс аяқталғанға дейін төрт тобын жабдықтады. Олар айтарлықтай жетістіктерге қол жеткізді, ал бір Ki 45 тобы алғашқы шайқаста сегіз USAAF B-29 Superfortress-ін қоса, 150 жеңіске ие болды. Ki 45 жердегі шабуыл ролінде Ki 102-мен алмастырылуы керек еді, бірақ соғыс аяқталғанға дейін толыққанды алмастырылмады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін үш Ki 45 коммунистік қытай қолына түсті. Көптеген жапондық ұшақтар оқу мақсатында пайдаланылғаннан өзгеше, үш Ki 45 1949 жылдың наурыз айында ұрыс ұшу тобының 1-ші эскадрильясына жіберілді және жауынгерлік миссияларда қолданылды. Бұл ұшақтар 1950 жылдардың басында қызметтен шығарылды.

Тірі қалған әуе кемелері

Бүгінде тек бір ғана Ki 45 KAIc қалды. Бұл, екінші дүниежүзілік соғыстан кейін USS Barnes кемесімен АҚШ-қа бағалау үшін әкелінген шамамен 145 жапондық ұшақтың бірі болды. Ол Пенсильвания штатындағы Миддлтаун әуе депосында күрделі жөндеуден өтті және Огайо штатындағы Райт-филдте, сондай-ақ Вашингтон қаласындағы Анакостиа әскери-әуе станциясында сынақтан өтті. 1946 жылдың маусым айында АҚШ Әуе күштері «Торию» Смитсонов институтына табыс етті. Қазіргі уақытта Стивен Ф. Удвар Хази орталығында Накадзима J1N және Айчи M6A ұшақтарымен бірге тек фюзеляжы ғана қойылған, ал ұшақтың қалған бөлігі Пол Э. Гарбер сақтау, қалпына келтіру және сақтау кешенінде сақтаулы тұр.