Кіріспе
Манхэттендегі көпір, Нью-Йорк
Бродвей көпірі – Нью-Йорк қаласындағы Манхэттен ауданындағы Харлем кеме каналы арқылы өтетін тік көпір. Ол Манхэттен аралындағы Инвуд және құрлықтағы Марбл Хилл аудандарын байланыстырады. Көпір екі деңгейден тұрады. Төменгі деңгейде Бродвей жолы өтеді, ол осы жерде АҚШ 9-шы бағыттық тас жолы ретінде белгіленген. Жоғарғы деңгейде Нью-Йорк метрополитенінің IRT Бродвей–Седьмой авеню желісі орналасқан. Бұл жерде бұрын екі айналмалы көпір болған. Біріншісі, Гарлем кеме каналы көпірі деп аталған, 1893 және 1895 жылдар аралығында каналды кесіп өту үшін салынған, ол Спайтен Дьювилл бұғазының қисық бөлігін айналып өтуге арналған. 20 ғасырдың басында қаланың алғашқы метро желісінің құрылысы алғашқы көпірді пайдасыз етті, содан кейін 225-ші көше көпірі деп аталған екі қабатты құрылыс магистральдық қозғалыстың үстінен метро желісін орналастыру үшін салынды. 1905-1906 жылдар аралығында екінші көпір орнатылды, ал бірінші көпір Харлем өзенінің оңтүстігіне көшіріліп, Университет Хайтс көпірі аталды. Қазіргі көпір 1957-1962 жылдар аралығында екінші құрылысты алмастыру үшін салынды. Онда 93 метр ені бар кеме жүретін арна бар. Көпір ашық күйде 41 метр (136 фут) тік биіктікке дейін кемелердің өтуіне мүмкіндік береді, ал жабық күйде 8 метр (25 фут) биіктікке дейін кемелер өте алады.
The site was previously occupied by two successive swing bridges. The first, known as the Harlem Ship Canal Bridge, was built between 1893 and 1895 to cross the canal, which had been constructed to bypass a meandering alignment of the Spuyten Duyvil Creek. By the first decade of the 20th century, the construction of the city's first subway line had made the original bridge obsolete, and a double decker span called the 225th Street Bridge was built to accommodate the subway line above highway traffic. Between 1905 and 1906, the second bridge was installed, and the first bridge was relocated southward on the Harlem River, becoming the University Heights Bridge. The current bridge was constructed between 1957 and 1962 to replace the second span. It contains a navigable channel 304 feet (93 m) wide. The bridge provides 136 feet (41 m) of vertical clearance when it is in the open position and 25 feet (8 m) of vertical clearance in the closed position.
Сипаттама
Бродвей көпірі – Нью-Йорк қаласының Манхэттен ауданындағы Харлем өзенінің кеме каналы арқылы өтетін екі қабатты тік көпір. Ол Бродвейді, сондай-ақ АҚШ 9-шы бағыты деп аталатын жолды төменгі деңгейде, ал жоғары деңгейде Нью-Йорк қаласының үш метро желісін алып өтеді. Көпір Манхэттен мен Бронкс арасындағы көліктер үшін қатынас жолы болғанымен, толығымен Манхэттен аумағында орналасқан. Көпірдің оңтүстік ұшы Манхэттен аралындағы Инвудта, ал солтүстік ұшы – құрлықтағы Марбл-Хиллде жатыр. Көпір сонымен қатар Metro North Railroad компаниясының Хадсон желісінен де өтеді. Метро желілері Бродвей–Седьмой авеню желісімен жүреді. Осы желі бойындағы көпірдің солтүстігінде Марбл-Хилл–225-ші көше метро станциясы орналасқан. 2016 жылы көпірді басқаратын және күтіп ұстайтын Нью-Йорк қаласының көлік департаменті екі бағыттағы тәуліктік орташа көлік ағыны 36 027 көлік құралы екенін хабарлады. 2000 жылдан 2014 жылға дейін көпір кемелер үшін 434 рет ашылған. Көпірдің жалпы ұзындығы кіреберіс жолдарымен бірге 558 фут (170 метр) құрайды. Көтерілетін бөлігінің ұзындығы 304 фут (93 метр), ал "жабық" күйде орташа су деңгейінен 25 фут (8 метр) биіктікте орналасқан, бірақ қажет болған жағдайда орташа су деңгейінен 136 фут (41 метр) дейін көтеріле алады. Құбырларды каналдың түбіне орнату қажет болды, себебі жылжымалы бөлікке бекітілген құбырларды орнату мүмкін емес еді.
Бұрынғы кезеңдер
Бұл жердегі алғашқы құрылыс, Гарлем кеме каналы көпірі, бір қабатты айналмалы көпір болды. Оның ұзындығы бастан-басқа 551 фут (168 м) немесе тас тіреулерді есептемегенде 483 фут (147 м) құрады. Ол үш тас тіреуге сүйенген төрт бөліктен тұрды. Екі орталық бөлігі айналмалы бөлімді құрады, ол каналдың ортасындағы кішкентай тас аралдың шамасында айналды. Тас аралдың екі жағында да орташа ең жоғары су деңгейінде 104 фут (32 м) ені бар кеме жүретін ашық кеңістіктер болды. Айналмалы бөлімнің екі жағында 100 фут (30 м) ұзындығындағы кіріспе құрылыстар мен тас тіреулер орналасқан. Екінші құрылыс, 225-ші көшедегі көпір, екі қабатты айналмалы көпір болды. Жоғарғы қабатында метро рельстері, ал төменгі қабатында 35 фут (11 м) енді жол, екі 7 фут (2 м) енді тротуар және Метрополитен көшелік теміржолының трамвай рельстері орналасқан. Үш көлік қатарына арналған орын болды. Айналмалы бөлімінің ұзындығы 266 фут (81 м) ал, жабық күйде 25 фут (8 м) тік биіктігі және 100 фут (30 м) көлденең кеңістігі болды.
Тарих
Харлем өзенінің кемелік каналы салынар алдында Марбл Хилл Манхэттен аралының бір бөлігі болды, ал Спайтен Дьювилл бұлағы Марбл Хиллдің солтүстік жағалауынан тар иіліс жасап, Манхэттен аралының батыс жағалауындағы Гудзон өзенін шығыс жағалауындағы Харлем өзенімен байланыстырды. Сондай-ақ, 1759 жылы ашылған Еркін (немесе Фермерлер) көпірі болды. Екі көпір де салыстырмалы түрде тар болды: Патша көпірінің ені 7 метр, ал Фермер көпірінің ені 5 метрді құрады. Гарлем мен Гудзон өзендерін тікелей жалғастыру жоспарлары 19 ғасырдың басында ұсынылғанмен, Харлем өзенінің кеме арнасының құрылысы 1888 жылдың қаңтарында ғана басталды. Бұдан әрі, 1890 жылы АҚШ Конгресі қабылдаған «Өзен және порттар туралы заңға» сәйкес, Харлем өзеніндегі төмен вертикальді аралығы бар көпірлер орташа ең жоғары таяздық кезеңінде кем дегенде 24 фут (7 метр) аралыққа ие көпірлермен алмастырылуға тиіс болды. Көтеруге арналған және айналатын бөліктері бар көпірлер осы мақсатқа ең қолайлы деп танылды.
Бірінші аралық
Канал жобасына және конгресс заңдарына сәйкес, 1892 жылы Нью-Йорк қаласының қоғамдық жұмыстар департаментіне Инвуд пен Марбл-Хиллді жалғастыратын, Бродвейді алып өтетін көпір салу тапсырылды. Сәуір айында қабылданған тиісті штаттық заң жобаға 400 000 доллар бөлді. Көпір құрылысшылары каналдың құрғақ төсегінде іргетастарды салғандықтан 50 000 доллар үнемдеді, себебі каналды ғана абаттандырудан кейін ашу жоспарланған. Нью-Йорк қаласының бағалау кеңесі 1893 жылдың ақпан айында Гарлем кеме каналы көпірін бекітті. Құрылыс кезінде, 1893 жылдың сәуір айында, қатты дауыл кезінде бөгеттер қирап, канал аяқталмай тұрып суға батты. Көпірдің іргетастары кассиондарды пайдалану арқылы канал төсегіне тереңдетілді. Көпір 1895 жылдың 1 қаңтарында ашылды. Ол кезде ол Гарлем өзенінде салынған бірнеше айналмалы көпірлердің бірі болды және Бруклин көпірінен кейін Нью-Йорктегі екінші ең көне маңызды көпір еді. Гарлем кеме каналы көпірі Манхэттен мен Марбл-Хилл аралдарын байланыстырды, себебі Спайтен Дьювилл бұлағы 1914 жылға дейін Марбл-Хиллдің солтүстік жағымен ағып жатты. Марбл-Хиллдің солтүстік жағындағы тағы бір көпір 1900 жылы ашылды; ол Бродвейді ескі бұлақ төсегінен алып өтті және Король мен Фермерлер көпірлерімен бірге Бронксқа тікелей байланыс жасады. Бұл көпір, сондай-ақ Бродвей көпірі деп те аталатын, 1920 жылдардың соңында бұзылды.
Екінші аралық
1900 жылы қала Харлем кеме каналы көпірін алғашқы метро желісін салудағы «Жылдам транзит құрылыс компаниясына» сатты. Метроның Батыс тармағы Бродвейден жоғары орналасқан Гарлем өзенінің кеме каналын кесіп өтуі тиіс болды, бұл қолданыстағы көпірді өзгертуді немесе ауыстыруды талап етті. Метроны пайдалану үшін құрылған «Интербороу жылдам транзит компаниясы» (IRT) қолданыстағы құрылымның жоғары орналасқан метро желісінің салмағын көтере алмайтынын анықтады. Ескі негіз жаңа аралықтың салмағын көтеруге жеткілікті деп танылды. Нью-Йорк штатының заң шығарушы органы «Нью-Йорк орталық темір жолының» Спайтен Дюйвил желісін (қазіргі «Метро Норт темір жолының» Хадсон желісі) Гарлем өзенінің шығыс жағалауы бойымен қайта бағыттауға рұқсат беретін заң қабылдады. Темір жол төменгі деңгейде салынатын «Метрополитен көшесіндегі» трамвай жолдарымен деңгейде қиылысудан қашыңқы болғысы келді. Жаңа көпірді салуға «American Bridge Company» келісімшарт жасады. Ескі Харлем кеме каналы көпірінің аралықтары үш кезеңде жаңа екі қабатты аралықтармен ауыстырылды. Бродвейдегі көлік қозғалысы бес күннен артық тоқтатылмауы керек еді. Ескі аралықтар бұрынғы орнынан ажыратылып, жаққа жылжытылғаннан кейін екінші көпірдің сәйкес бөлімдері орнына иіліп орнатылды. Бродвейдегі оңтүстік жақ 1905 жылдың қазан айында, ал солтүстік жақ қараша айында ауыстырылды. Ескі айналмалы аралық 1906 жылдың маусымында жаңа айналмалы аралықпен алмастырылды. Екінші аралықты орнатуға 1,182,782 доллар жұмсалды. Метро қызметі Бродвей көпірі арқылы Марбл Хилл–225-ші көшеге дейін 1907 жылдың қаңтарында ұзартылды және 221-ші көше станциясы жабылды. 1930 жылдардың басында батысқа қарай Генри Гудзон көпірін салу ұсынылған, ол Генри Гудзон тас жолындағы (Нью-Йорк штатының 9А тас жолы) көлікті тасымалдауға тиіс болды. Бұл жоба Бродвей көпіріндегі көлік ағынын жеңілдету мақсатында ұсынылды. 1933 жылы көпір күніне 28 000 көлікке дейін қабылдады, бұл Нью-Джерси мен Нью-Йорк арасындағы Холланд туннеліне жуық көрсеткіш еді. Генри Гудзон көпірі ақылы болғанымен, Бродвей көпірі сол кезде жыл сайын оны кесіп өтетін он бір миллион көлік үшін ақысыз болды. 1934 жылдың желтоқсанының ортасында көпірдің арғы жағындағы Бродвей учаскесі, басқа бірнеше АҚШ тас жолдары мен мемлекеттік тас жолдары сияқты, алғаш рет Нью-Йорк қаласында US 9 деп белгіленді. US 9-ның көпірден оңтүстікке қарай 179-шы көшеге дейін созылып, батысқа қарай Джордж Вашингтон көпіріне Нью-Джерсиге бұрылды, ал көпірден солтүстікке қарай Бронкс және Вестчестер округіне дейін созылды. Генри Гудзон көпірі 1936 жылы ашылды. 1949 жылы қаланың қоғамдық жұмыстар жөніндегі комиссары екінші Бродвей көпірінің орнына 7,64 миллион долларға (қазіргі құнымен) көпір салуды ұсынды. Айналмалы аралықтың үш көлік жолағы қазіргі көлік жүктемесіне жеткіліксіз болды, ал көтеру аралығы теңіз көлігі үшін кеңірек өткелді қамтамасыз ететін еді. Бұл ұсыныстың аясында көпір алты жолақты болып жоспарланған, ал көпірдің екі жағындағы Бродвей учаскелері 38 метрге дейін кеңейтілуі керек еді. Көпір бөлімі 1956 жылы тағы да көпір салуды талап етті, бұл жолы 12,71 миллион долларға (қазіргі құнымен), бірақ қала әлі де жаңа көпір үшін қаражатты өз бюджетіне қоспады. 225-ші көшедегі көпір қазан айында өрттен зақымданып, шұғыл жөндеу үшін жабылуға мәжбүр болды. 1957 жылдың қаңтарында қоғамдық жұмыстар комиссары Фредерик Х. Зурмухлен айналмалы көпір күткеннен де ауыр зақымдалғанын және болат арқалықтарының деформациясы салдарынан айналмалы аралықты жабу қиын болатынын мәлімдеді. 1957 жылы айналмалы көпір биік теңіз кемелері үшін жабылды. «American Bridge Company» көпірдің Бронкс жағында жаңа көтеру аралығын салды. Екінші 225-ші көшедегі көпірдің жұмыс күніне 23 000 көлікпен өте көп пайдаланылуына байланысты, көтеру кезеңі көтеру мұнараларынан бұрын, басқа көтеру көпірлерінен кері ретпен салынды. Метро қозғалысына мүмкіндігінше аз кедергі келтіру үшін құрылыс кестесі жоспарланды. Көпірдегі метро қызметі 1960 жылдың 23 желтоқсанынан бастап үш күнге тоқтатылды, Рождество демалысы кезінде көтеру аралығын орнату үшін. Күшті жел көтеру аралығын орнатуды бір күнге кешіктірді. 26 желтоқсанда метро және жаяу өткелдері қайта іске қосылды, темір тор жол төсемі сол кезде әлі дәнекерленбеген еді. Екінші айналмалы аралық Университет Хайтс көпірінің солтүстігіне сүйретілді, онда ол металл тескілеріне бөлінді. Жаңа көпір көліктік көліктерге 1961 жылдың қаңтарында ашылды. Жаңа көпірдің шығыс жағы 1962 жылдың 1 шілдесінде екі бағытты көлік қозғалысына қайта ашылды, ал батыс жағы сол жылдың қараша айында ашылды. Теңіз, жол және метро қозғалысына кезең-кезеңмен жабылудан кейін жұмыс 1963 жылдың қарашасына дейін аяқталды. 1977 жылы АҚШ Конгресі осы көпірлерге баж салымын тыйым салғаннан кейін ұсыныс күшін жойды. NYCDOT 2003 жылы Бродвей көпіріне шағын жөндеулер жасады. 10 миллион долларға жуық құнмен жасалған жұмысқа палубаны жөндеу және көтеру аралығының болат арқалықтарына қорғау жабынын жағу кірді. 2018 жылы NYCDOT көпірдің сәулеттік, электрлік, механикалық және құрылымдық элементтерін жөндеу үшін Tutor Perini компаниясына келісімшарт берді. Сонымен қатар, агенттік Гарлем өзені арқылы өтетін бірнеше көпірлерге, соның ішінде Бродвей көпіріне жаяу және велосипед жолдарының қолжетімділігін жақсарту жоспарын жариялады. Жоспарға сәйкес, 2021 жылға дейін көпірге велосипед жолдары қосылмақ.