Кіріспе

Нью-Йорк қаласындағы көпір

Манхэттен көпірі – Нью-Йорктегі Ист-Риверді кесіп өтетін, төменгі Манхэттенді Канал-стритте және Бруклиннің орталық бөлігін Флатбуш-авеню кеңейтуінде байланыстыратын аспалы көпір. Леон Мойсейф жобалаған және Феникс көпір компаниясы салған көпірдің жалпы ұзындығы 6855 фут (2089 м) құрайды. Бұл Манхэттен аралын Лонг-Айлендпен байланыстыратын төрт ақысыз көліктік көпірдің бірі. Жақын орналасқан Бруклин көпірі батысқа қарай сәл алыс, ал Куинсборо және Уильямсбург көпірлері солтүстікке қарай орналасқан. Көпір 1898 жылы ұсынылған және бастапқыда "No. 3" деп аталған, бірақ 1902 жылы Манхэттен көпірі деп қайта аталды. Көпірдің аспалы мұнараларының негізі 1904 жылы, бекіткіштер 1907 жылы, ал мұнаралар 1908 жылы аяқталды. Манхэттен көпірі 1909 жылдың 31 желтоқсанында қозғалысқа ашылды, 1912 жылы трамвайлар, ал 1915 жылы Нью-Йорк метрополитені пойыздары жүре бастады. Шығыс жоғарғы деңгейдегі жол 1922 жылы орнатылды. 1929 жылы трамвайлар тоқтағаннан кейін, батыс жоғарғы деңгейдегі жол екі жылдан соң аяқталды. Манхэттен көпірінен өтетін метро пойыздарының тең емес салмағы оның бір жағына еңкеюіне себеп болды, соның салдарынан 1982 және 2004 жылдар аралығында кең ауқымды реконструкция қажет болды. Манхэттен көпірі дизайнында Уоррен фермасын қолданған алғашқы аспалы көпір болды. Оның басты құрылымы екі 350 фут (107 м) биіктіктегі аспалы мұнаралар арасында 1480 фут (451 м) құрайды. Көпірдің жолдарында жеті көлік полосасы бар, олардың төртеуі жоғарғы деңгейде, ал үшеуі төменгі деңгейде орналасқан. Сонымен қатар, төменгі деңгейдегі жолдың екі жағында орналасқан төрт метро жолы бар. Көпірдің құрылымын қамтамасыз ету үшін төрт басты кабель қолданылады, олар көпірдің екі жағындағы тас бекіткіштер арасында және 1400 тік аспалы кабельдермен байланысқан. Каррер мен Гастингс көпірдің екі шетінде әсем алаңдарды жобалады, олардың ішінде Манхэттендегі арка мен колоннада бар, бұл Нью-Йорк қаласының тарихи ескерткіші болып табылады. Көпірдегі жеңіл фермалық конструкциялардың қолданылуы 20 ғасырдың басында басқа ұзын аспалы көпірлердің дизайнына ықпал етті.

Даму

Бұл көпір Бруклин және Уильямсбург көпірлерінен кейін Төменгі Ист-Риверде салынған үш аспалы құрылымның соңғысы болды. 1898 жылы Үлкен Нью-Йорк қаласы құрылғаннан кейін, мэр Роберт Андерсон Ван Уайктің әкімшілігі Манхэттен көпіріне айналған жоспарды жасады; бұл жоспарлар бірнеше рет қайта қаралып, Джордж Б. Макклеллан кіші 1901 жылы мэр болғанға дейін толыққан жоқ. Бастапқыда көпірдің орталық бөлігінде автомобиль жолы, трамвай жолдары, эстакадалық жолдар және жаяу жүргіншілерге арналған жолдар болуы жоспарланған еді, және ол Бруклиндегі Флэтбуш авенюінің созылмасына тікелей жалғасуы керек еді. Ең алғашқы жоспарларда оны "No. 3" деп атау жоспарланған, бірақ 1902 жылы Манхэттен көпірі деп аталды. 1905 жылы «Таймс» газеті бұрынғы науқанын жаңартты, былай деді: «Ист-Ривердегі барлық көпірлер Манхэттен көпірлері. Бір ғана көпір болғанда, оны Бруклин көпірі немесе Ист-Ривер көпірі деп атау жеткілікті еді».

Жоспарлау және кассирлер

Манхэттен көпірінің алғашқы жобаларын Р. С. Бак жасаған. Бұл жобалар көміртекті болат сымдары бар аспалы көпір және сегіз тірегі бар екі мұнарамен ұсталған, тірелген нығайтушы фермасы бар көпірді көздеген. Бұл жоба бойынша негізгі аралық 448 метр, ал әрқайсысы 725 метрлік екі кіріспе учаске болжанатын. 1901 жылдың басында қала әкімдігі Бруклиндегі аспалы мұнара үшін жерді сатып алу туралы шешім қабылдады және көп ұзамай мұнараның іргетасы үшін тендерлерді қабылдай бастады. Бруклиндегі аспалы мұнараны салуға келісімшарт 1901 жылдың мамыр айында жасалды. Бруклин жағындағы мұнараның астындағы кассон 1902 жылдың наурыз айында орнатылды; жұмысшылар кассон ішінде іргетасқа арналған топырақты қазып шығарды, бұл процесс 1902 жылдың желтоқсан айында аяқталды. Бруклиндегі мұнараның кассонында жұмыс істеген үш жұмысшы қаза тапты. Көпір жобасы 1903 жылдың басында жарияланды. Манхэттен көпірінде жоғары және троллейбус бағыттары пайдаланылатын болады, сондай-ақ мұнаралардың тіректерінде үлкен балкондар мен кеңістіктер қарастырылған. Манхэттен кассонының құрылысы 1903 жылдың қаңтарында басталды, оны шілдеде орнына сүйреп әкеліп, 1904 жылдың қаңтарына дейін кассон жұмысы аяқталды. Қалалық өнер комиссиясы 1904 жылдың маусымында көпір жобасының біріне қарсылық білдірді, бұл құрылыстың басталуын кешіктірді. Сол айда Нью-Йорк қаласының көпір комиссары Густав Линденталь Генри Хорнбостельмен бірлесіп тағы бір жобаны ұсынды. Бұл ұсыныста аспалы мұнаралардың әрқайсысы төрт бағанадан тұратыны, көлденеңнен тіреліп, бойлық бағытта тіректердің түбіне бекітілетіні көзделген. Бактың жобасындағы аралық өлшемдері сақталды, өйткені тас іргетасқа арналған жұмыстар басталған еді. Сонымен қатар, мұнаралар заманауи француз стилінде безендірілсе, тіректер кездесу залдары сияқты мақсаттарға пайдаланылатын болар еді. Линдентальдың жобасы да қабылданбады, себебі көзге арналған шұңқырларды пайдалануды ұсынған оның жобасы сым кабельдерді пайдаланудың дәстүрлі тәжірибесінен жақсы ма деген дау туды. 1904 жылдың қыркүйегінде Муниципальді өнер комиссиясы көпірде сым кабельдерді пайдалануды мақұлдады. Линденталь жұмыстан босатылды және Леон Мойсеифке жаңа жоба тапсырылды. Хорнбостельдің орнын архитектуралық кеңесшілер ретінде Каррере мен Гастингс басты. 1904 жылдың соңына қарай кабельдердің түріне байланысты даулар көпірдің құрылысы (мұнаралары мен палубасынан тұратын) үшін келісімшарт жасауды кешіктірді. Көпірдің құрылысы екі жылға соқтырылды және құны 2 миллион долларға артты.

Көлденеңнен өту үшін орнатылған зәкірлер, мұнаралар және виадуктар

1904 жылдың желтоқсанында нығыздағыштарды салу бойынша ең жақсы бағаланған тендерлер қарастырылды. Уильямс Инжиниринг компаниясы нығыздағыштарды салуға 2 миллион долларлық келісімшарт алды. 1905 жылдың ақпанында Бруклиндегі нығыздағышта, ал сәуір айында Манхэттендегі нығыздағышта құрылыс басталды. Іргетасты қазумен айналысатын қосалқы мердігерлер әр нығыздағыштың іргетасын қазып шығарды. Баржалар материалды Ист-Риверден нығыздағыштар орналасқан жерге тасымалдау үшін пайдаланылды. 1905 жылдың ортасында шенеуніктер Манхэттен мен Бруклинде көпірге жататын жерлерді сатып алды; жерді сатып алу ішінара кешіктірілді, себебі мердігерлер бұзылатын үйлерді жалға берді. Жыл соңына қарай қалалық көпір бөлімі көпірдің екі жағында трамвай аялдамаларын салуды жоспарлады. Уильямсбург көпірінің құрылысында болған кешігулерді болдырмау үшін Бест мұнаралар мен палубаға бір үлкен келісімшарт беруді жоспарлады. Ол 1905 жылдың шілдесінде металл конструкцияларға тендерлерді қабылдауды бастады. Пенсильвания Стил компаниясы 1905 жылдың тамызында 7,248 миллион долларлық ең төмен баға ұсынғаннан кейін келісімшартты алды, бірақ қарсылас тендер беруші Пенсильвания Стил компаниясына келісімшарт берілмеуі үшін сотқа жүгінді. Қараша айында Нью-Йорк Жоғарғы соты Пенсильвания Стил компаниясымен жасалған келісімшарт заңсыз деп шешті, себебі тендер процесі басқа тендер берушілерді шеттету үшін жасалған. Бест Жоғарғы соттың шешіміне шағымдануға тырысты, бірақ келісімшарт қайта жарияланды; Пенсильвания Стил басқа тендер ұсынбады. Стивенсон 1906 жылдың басында көпір комиссары болып тағайындалғаннан кейін, көпірдің жаңа техникалық талаптарын жасауға бұйрық берді. Стивенсон 1906 жылдың мамырында болат конструкцияларға тендерлерді алды, ал Райан Паркер құрылыс компаниясы келесі айда сотқа шағымдану және сот процесінің қаупіне байланысты кешігулерден кейін келісімшартты алды. 1906 жылдың қыркүйегінде Райан Паркер компаниясы болат конструкцияларды жасау үшін Феникс көпір компаниясын жалдады. Феникс көпір компаниясының 2000 жұмысшысы Финиксвиллдегі (Пенсильвания штаты) зауытында көпірдің арқалықтарын, тіреулерін, көздерін және басқа да бөлшектерін жасауды бастады. Нығыздағыштар толыққандай аяқталмады, себебі ауа райы нашар болды және материал жетіспеді. 1907 жылдың басына қарай қала көпірге 6 миллион доллардан астам қаржы жұмсады; көпірдің жалпы құны 20 миллион долларға бағаланды. Көпірдің аяқталуын жеделдету үшін Манхэттен округінің президенті Бэрд Сим Колер түнгі ауысымдарды енгізуді қарастырды. 1907 жылдың ақпанына қарай Феникс көпір компаниясы болатты орнатудан гөрі жылдам өндірді және нығыздағыштарға арналған болат дайын болды. Компания мұнараларға арқалықтарды да шығара бастады. Флатбуш даңғылын көпірге дейін кеңейту үшін жер сатып алу наурыз айында басталды, ал келесі айда мұнаралардың алғашқы болат арқалықтары орнатылды. Қалқалардың алғашқы болат тіреуі 1907 жылдың 26 маусымында орнатылды. 1907 жылдың соңына қарай нығыздағыштар аяқталуға жақын болды; олар кабельдер аяқталғанша аяқталмады. Қалалық үкімет 1907 жылдың қазанында жерді сатып алды; бұл Бруклиндегі бірнеше жүз отбасыны және Манхэттендегі 1000-ға жуық отбасыны көшіруді қажет етті. Барлығы, көпірдің кіреберіс жолдары мен алаңдары үшін Бруклинде 145 жер учаскесі, ал Манхэттенде 173 жер учаскесі алынды. Бруклиндегі кейбір тұрғындар көшіру үшін қосымша уақыт сұрады, бірақ олар 1907 жылдың желтоқсан айының басында көшірілді. Сол айдың соңында төрт компания Манхэттен мен Бруклинге баратын аралықтарды салуға тендер ұсынды. Джон К. Роджерс көпжолдар үшін 2,17 миллион доллар ұсынды, ал Стивенсон бұл соманы бағалау кеңесінен сұрады. 1908 жылдың басында жердің көп бөлігі тазартылды және аспалы мұнаралар палуба биіктігінен жоғары салынды. Манхэттен мұнарасы сол жылдың наурыз айында, ал келесі айда Бруклин мұнарасы аяқталды. Жер сатып алу сол жылдың ортасына қарай аяқталды. Roebling & Sons компаниясы мұнаралар аяқталмас бұрын кабельдерге арналған сымдарды шығара бастады. Питтсбургтегі Көміртекті болат зауытында никельді болат сымдары өндірілді. Жұмысшылар 1908 жылдың 15 маусымында уақытша кабельдерді таңуды бастады; бірақ таңылған кезде сымдың бірі жыртылып, екі адам жарақат алды. Осы кезде құрылыс құны 22 миллион долларға жетті. Уақытша кабельдер екі мұнараның арасындағы уақытша жаяу жүргіншілер көпірлерін ұстап тұрды, олар шілде айының ортасында аяқталды. Жаяу жүргіншілер көпірлері аяқталғаннан кейін жұмысшылар бағыттаушы сымдарды орнатты, олар үздіріссіз тізбектер ретінде жатқызылды. Бұл дөңгелектер Бруклиндегі нығыздағыштың үстінде орналасқан мотормен қоздырылды. Сонымен қатар, сымдардың доңғалақтары көпірдің екі басында сақталды. Сол айда Бағалау кеңесі мен бөлу комиссиясы Манхэттен көпірінің инженерлік суреттерін қарау үшін инженер Ральф Моджескиді жалдады, себебі Нью-Йорк қалалық клубы көпірдің қауіпсіздігіне қатысты алаңдаушылық білдірді. Содан кейін, Глайдон құрылыс компаниясы бас кабельдерден ілінген тік ілгіш кабельдерді орнатты. 1909 жылдың басына қарай көпірдің жыл соңында ашылатыны жоспарланған, бірақ метро желілері, трамвай жолдары және Флатбуш даңғылының кеңейтілуі аяқталмады. Көпірдің палубасы үшін шамамен 1500 метр қызыл болат арқалықтары мен еден панельдері Нью-Джерси штатының Байонн қаласындағы саяжайға жеткізілді. Арқалықтар мен панельдер 1909 жылдың ақпанынан бастап көпір орналасқан жерге жеткізілді, ал бас аралықтағы алғашқы еден панелі сол айда орнатылды. Әр арқалық екі ілгіш кабельге ілінді, ал еден панельдері арқалықтар арасында тәулігіне төрт панельден орнатылды. Жұмысшыларға еден панельдерін орнатуға үш апта уақыт кетті, ал соңғы панель 1909 жылдың 7 сәуірінде орнатылды. Көпір комиссары Бағалау кеңесі мен бөлу комиссиясынан жолдың, метро желілерінің және басқа да дизайн егжей-тегжейлерін аяқтау үшін 1 миллион доллар алды. Бас аралық едені аяқталғаннан кейін фермалар мен бүйірлік аралықтар салынды. Сымдарды орау процесіне 3000 метр сым қажет болды, ал компания күніне бес-жеті кабель сегментін орай алды. Кабельдерге қатысты барлық жұмыс 1909 жылдың тамызында, бас кабельдің алғашқы талшығы таңылғаннан тура бір жыл өткен соң аяқталды. Содан кейін жұмысшылар мұнаралардың үстіне әшекейлер мен бас кабельдердің әрқайсысына қола жағалауларды орнатты. Осы уақытта алаңдар аяқталмаған, ал Флатбуш даңғылының кеңейтілуі топырақтандырылмаған еді. Бруклин Daily Eagle газеті трамвай және метро қызметі көпірдің ашылуына дайын болмайтынына байланысты кең тараған наразылықтарды хабарлады.

Ашылуы және ерте тарихы

Стивенсон 1909 жылдың қараша айының соңында көпірдің жолдары 24 желтоқсанға дейін ашылуы мүмкін екенін хабарлады, бірақ транзиттік желілер мен жаяу жүргіншілерге арналған жолдар әлі толыққанды аяқталмаған. 1909 жылдың 4 желтоқсанында жүзден астам белгілі Бруклин тұрғыны көпірден өтті. Көпір 1909 жылдың 31 желтоқсанында ресми түрде ашылды, бірақ жұмыс толыққанды аяқталмағандықтан, құны 26 миллион долларды құрады. Бастапқыда көлік жүргізушілері 10 центтік жол төлемі жасауға тиіс болды, бұл Бруклин көпіріндегі төлеммен бірдей болды. Манхэттен көпірінің ағаш блоктан жасалған жабыны Бруклин көпірінің тақтайша жабынына қарағанда нашар болғандықтан, бос жүк көліктері Манхэттен көпірінен, ал толық жүк көліктері Бруклин көпірінен өтетін. 1910 жылдың басында Бруклин жағындағы өрт көпірге зақым келтірді, нәтижесінде кейбір кабельдер мен болат конструкцияларды ауыстыру қажет болды. Манхэттен көпірінің екі жаяу жүргіншілерге арналған жолы бастапқыда жұртшылыққа жабық болды, бірақ солтүстік жолы 1910 жылдың шілдесінде ашылды, ал оңтүстік жолы келесі айда ашылуы жоспарланған. Манхэттен көпірі ашылғаннан кейін қала әкімшілігі зерттеу жүргізіп, Манхэттен және Куинсборо көпірлерінен жол төлемі алуға қақпасы жоқ екенін анықтады. 1911 жылдың шілдесінде Нью-Йорк қаласының мэрі Уильям Джей Гейнор басшылығымен халықшыл саясаттың бір бөлігі ретінде Манхэттен көпіріндегі, сондай-ақ Куинсборо, Уильямсбург және Бруклин көпірлеріндегі жол төлемі жойылды. 1912 жылдың қыркүйегінде көпірден трамвайлар жүре бастады, ал 1915 жылдың маусым айында көпірдің метро желісі ашылды. Осы аралықта С. Дж. Салливан Райан Паркер құрылыс компаниясына сотқа жүгінді, өзінің компанияға көпірдің бас мердігерлік шартын алуға көмектескенін мәлімдеді. 1912 жылы оған 300 000 доллардан астам сыйақы берілді, ал 1916 жылы бұл сома 380 000 доллардан асты. Көпір ашылғаннан кейін Каррер мен Гастингс Манхэттендегі көпірге Beaux Arts стилінде кіреберіс жоспарын және Бруклин жағындағы кішірек жол жасады. Қалалық өнер комиссиясы 1910 жылдың сәуір айында көпірдің Манхэттенге жақындауы үшін 700 000 долларлық жоспарды мақұлдады. Соңғы жоспарлар 1912 жылы мақұлданды және сол жылы құрылыс басталды. 1913 жылдың наурыз айында қала Бруклиннің соңындағы алаңға 675 000 доллар бөлді, соның ішінде алаңның астындағы метро туннелі, ал Солтүстік-шығыс құрылыс компаниясы алаңның құрылысына ең төмен баға ұсынды. Көпірдің аркасы мен колоннадасы 1915 жылы аяқталды. Көпірдің құрылысына 1,53 миллион доллардан астам қаражат жұмсалды. Автомобильдердің қозғалысын жеделдету үшін 1918 жылы Нью-Йорк полиция департаменті таңертеңгі сағаттарда Бруклинге қарай, ал кешкі сағаттарда Манхэттенге қарай атпен жүретін көліктердің көпірден өтуіне тыйым салды. Көпірден өтетін екі трамвай желісінің бірі 1919 жылы тоқтатылды, бұл шектеу ауыр тығындарға әкелді. Өсімдіктер мен құрылымдар комиссары Гровер Уэллен қыркүйек айында көпірді қайта бояу үшін қаржы сұрауды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Осы уақытқа дейін 1920 жылдардың басында көпірден күніне 27 000 көлік өтетін болды, ал бір судья төменгі деңгейдің көпірдегі көлік ағынының артуын қамтамасыз етуге тым тар екенін айтты. 1922 жылдың наурыз айында қала үкіметі шығыс жоғарғы деңгейдегі жолды 300 000 долларға салуға кірісті. Жол сол маусымда ашылды. Келесі айда Уэллен Манхэттен көпірінен атпен жүретін көліктерге және Бруклин көпірінен автокөліктерге тыйым салды. Манхэттен көпірінің жоғарғы деңгейі кері бағыттағы жолаққа айналдырылды, ал төменгі деңгей әрқашан екі бағытта қозғалыс жүргізді. Уэллен бұл шектеу екі деңгейді де толыққанды пайдалануға мүмкіндік беретінін айтты, бірақ бұл шешім көпірге қосымша жүктеме салды. Манхэттеннің соңындағы тығындарды азайту үшін 1920 жылдары төменгі деңгейде сол жаққа қозғалыс ұйымдастырылды, өйткені Манхэттенге кіретін көліктердің көпшілігі көпірдің соңында солға бұрылатын. Автомобильдер Манхэттен көпірінен, тіпті Бруклин көпірі 1925 жылы автокөліктерге қайта ашылғаннан кейін де пайдалана берді, бұл сағаттардағы тығындарға себеп болды. Осы кезде Бруклин көпіріне күніне 10 000 көлік (көбінесе жылдамдық шегінің төмендігіне байланысты), ал Манхэттен көпіріне күніне 60 000 көлік жүретін. 1927 жылдың басында төменгі деңгейді қайта жабу кезінде Манхэттенге баратын көліктерге түнде төменгі деңгейге кіруге уақытша тыйым салынды. Сол қазан айында Бруклиннің билігіндегі Джеймс Бёрн Үш центтік желінің троллейбус жолдарын жолмен ауыстыруды ұсынды, ол жаңа жол салуға 9 миллион доллар, ал троллейбус жолдарын ауыстыруға 600 000 доллар қажет екенін болжады. 1928 жылдың қыркүйегінде бақылаушы жоспарды мақұлдады, ал қала келесі айда Үш центтік желіні 200 000 доллардан астам сомаға сатып алуға ресми түрде дауыс берді. Үш центтік желі 1929 жылдың қараша айында тоқтатылды. Үш центтік желінің жолдары батыс жоғарғы деңгейдегі жолмен ауыстырылды. 1930 жылдың шілдесіне дейін аяқталуы жоспарланған жол ақыры 1931 жылдың маусымында ашылды және Бруклинге қарай қозғалыс жүргізді. Шығыс жоғарғы деңгейдегі жол Манхэттенге қарай қозғалыс жүргізуге айналдырылды. Осы кезде көпірден күн сайын шамамен 65 000 көлік өтетін, олардың шамамен төрттен бірі автобустар мен жүк көліктері болды. Қозғалысты жеделдету үшін 1934 жылы екі жоғарғы деңгейдегі жолдар сағаттарда кері бағыттағы жолақтарға айналдырылды, төменгі деңгей жөнделді және көпір сол жылы қайта боялды. Қаланың өсімдіктер мен құрылымдар комиссары түрлі жөндеулер үшін 725 000 доллар федералдық қаржы сұрады. 1937 жылы қала көпірдің металл конструкциясын жөндеуге және жоғарғы деңгейдегі жолдардың қоршауларын көтеруге келісім-шарт жасады. 1938 жылы қала үкіметі төменгі деңгейдің ағаш жабынын болат және бетон жабынымен ауыстыруды жоспарлап, жұмысты сол жылдың желтоқсанында аяқтады. Сонымен қатар, жоғарғы деңгейдегі жолдардың қоршаулары қайтадан көтерілді. Жұмыс прогресін басқару жобасының аясында 1941 жылы Бруклин соңындағы пандус кеңейтілді, қауіпті кері қисық ауыстырылды. Осы кезде күніне 90 000 көлік көпірден өтетін болды. 1940 жылдардың ортасында Бруклинге жақын орналасқан көпірге жақын аймақ Нью-Йорк қаласындағы ең тығырызды аймақтардың бірі болды.

1950-1970 жылдар

Жоғарғы жолдар 1950 жылы жөнделді. Төменгі жолға қатысты ұқсас жөндеу жұмыстары Бруклин-Баттерия туннелі ашылғанға дейін кейінге шегерілді, себебі Бруклин көпірі де сол кезде қайта салынып жатқан еді. Көлік қадауын азайту мақсатында 1950 жылдың наурыз айында таңертең Манхэттен көпірінің батыс жоғарғы жолағы Манхэттен бағытындағы көліктерге арналды. 1951 жылы, Ұлы Суық Соғыс кезеңінде, көпірдің тіректерінің табандарына прожекторлар мен сым тораптар орнатылды, ал тіректері диверсиядан қорғау үшін жабылды. 1952 жылдың тамызында Манхэттен бағытындағы көліктер таңертең батыс жоғарғы жолды пайдалануын тоқтатты. Оның орнына, төменгі деңгейдегі үш жолақтың екеуі таңертең Манхэттенге қарай қозғалатын көліктерді тасымалдауға басталды; бұрын Манхэттенге баратын көліктер төменгі деңгейдегі жолақтың тек біреуін ғана пайдалана алатын. 1950 жылдардың ортасында Манхэттен көпірінде жиі автомобиль апаттары болды, олар 1953 және 1955 жылдар аралығында 411 адамды жарақаттап, тоғыз адамның өмірін қиды. Сонымен қатар, көпірден күніне орташа есеппен 79 000 автомобиль, 18 000 жүк көлігі және 200 автобус өтетін еді.

1950 жылдардағы жөндеу жобасы

Қаланың қоғамдық жұмыстар жөніндегі комиссары Фредерик Х. Зурмухлен 1952 жылдың басында Бағалау кеңесінен Дэвид Б. Штайнманды Манхэттен көпірін мұқият тексеруге тарту етті, оның техникалық қызмет көрсету шығындары басқа Шығыс өзеніндегі көпірлерге қарағанда артық екенін айтты. 1953 жылдың сәуір айында көпірдің шығыс жағындағы бір сәуле жарылып, бір ай ішінде жөнделді. Бұл жағдайдан кейін Зурмухлен қаладан көпірді жөндеу үшін 2,69 миллион доллар бөлуді сұрады, себебі пойыздар көпірдің бір жағын тым көп пайдаланғандықтан, ол еңкейіп қалды. Көпірдің метро жолдары үшін екі ұсыныс енгізілді; біреуі оларды палубаның ортасына көшіруді қарастырды. Мэр Роберт Ф. Вагнер әкімшілігі 1954 жылдың шілдесінде көпірді 30 миллион долларға жаңартуға алдын ала келісім берді және инженерлер комитеті көпірге қатысты балама ұсыныстарды қарау үшін шақырылды. 1955 жылдың ақпанына дейін қала Манхэттен көпірінің кабельдік ленталарын және ілгіштерін жөндеу үшін 2,2 миллион долларға мердігер тартты. Кабельдерге жұмыс басталғанда, маусым айында батыс жоғарғы жолға қол жеткізу шектелді. Сол қыркүйекте шығыс жоғарғы жол жөндеу үшін жабылды; батыс жоғарғы жолы жұмыс күндері таңертең Манхэттен бағытындағы көліктер үшін, ал қалған уақытта екі бағытты қозғалыс үшін пайдаланылды. 1955 жылдың қарашасында көпір барлық көлік үшін уақытша жабылды. 1956 жылдың басында шығыс жоғарғы жол күндіз кабельдерді жөндеу үшін жабылды, ал маусым айында түнде бүкіл көпір жабылды. Тамыз айына қарай барлық қатарлар қайта ашылды. Қала әлі де метро жолдарының көпірдің ортасына орналасқан екі қабатты құрылымға көшірілуіне қатысты шешім қабылдамады, дегенмен бұл жоспар кабельдерге түсетін жүктемені азайтар еді. Белгісіз себептерге байланысты жолдар ешқашан жылжытылмады.

Басқа да өзгерістер

Бруклиндегі Бруклин-Квинс автожолының 1950 жылдары салынған жоспарларына Манхэттен көпіріне баратын пандустар кірген. 1958 жылдың басында көпірдің төменгі деңгейіндегі қайырымды жолақтарында жолақты басқаруға арналған шамдар орнатылды, ал жоғарғы деңгейдегі жолдарда бекітілген қызыл және жасыл шамдар орнатылды. Сол жылы қала Ист-Риверде екі қайық соқтығысып, нәтижесінде болған жарылыс көпірді күйдіргеннен кейін жөндеуге 50 000 доллар жұмсады. 1959 жылы қала жүк көліктерін қабылдау үшін жоғарғы жолдарды қайта жаңартатынын хабарлады. Карл Кох Инжиниринг компаниясы жоғарғы жолдарды қайта жаңартуға келісімшарт алды; жобаның құны 6,377 миллион долларды құрады. Шығыс жоғарғы жолы 1960 жылдың қыркүйегінде жөндеу жұмыстары үшін жабылды; жобаға төменгі палубаны жөндеу және Бруклин-Квинс автожолынан пандустар салу кірді. 1961 жылдың қарашасында шығыс жоғарғы жолы қайта ашылғаннан кейін батыс жоғарғы жолы жабылды, ал шығыс жоғарғы жолы уақытша қайырымды жолақ ретінде пайдаланылды. Жұмыс кестеден бірнеше ай бұрын аяқталды. Бірақ ол ешқашан салынбады. Бруклин алаңындағы тіреулерді Бруклин мұражайына немесе басқа қолайлы жерге көшіру туралы шешім қабылдамас бұрын. Вагнер 1962 жылдың соңында көпірдің екі жағындағы кіреберіс жолдарын қайта жаңарту үшін 2,9 миллион доллар сұрайтынын айтты; жұмысқа көпірдің Манхэттен жағындағы кіреберіс жолын кеңейту кірді. Бруклинге кіретін жолды бойлап орналасқан тіреулер 1963 жылы Бруклин мұражайына көшірілді. 1970 жылдың қарашасынан бастап төменгі жолдың екі жолағы төрт айға жабылды, соның арқасында жұмысшылар бұзылған буындарды ауыстыра алды. 1970 жылы федералды үкімет Ауа сапасын қорғау туралы заңды, бірқатар федералды ауа ластану ережелерін қабылдады. Мэр Джон Линдсей мен Федералдық қоршаған ортаны қорғау агенттігінің жоспарының бөлігі ретінде қала әкімшілігі 1970 жылдардың басында Манхэттен көпірімен қоса, төрт тегін Ист-Ривер көпірінде жол ақысын енгізуді қарастырды. Бұл жоспар Нью-Йорк қаласының көлік жүйесіне қаражат жинап, қалаға Ауа сапасын қорғау туралы заңға сәйкес келуге мүмкіндік беруі керек еді. Бірақ АҚШ Конгресі тегін Ист-Ривер көпірлерінде жол ақысын алуға тыйым салды.

ХХ ғасырдың соңы мен ХХІ ғасырдың басында қайта жаңарту

Метро пойыздарының салмағы көпірдің едендік қабырғаларында терең және кең жарықтардың пайда болуына себеп болды, бұл 1970 жылдардың соңында қала әкімдігін 300 нашарлаған қабырғаны ауыстыруға мәжбүр етті. Пойыз өткен сайын көпірдің жабыны 2 метрге дейін бұрылып тұратын, сондықтан пойыздар көпірде жылдамдығын төмендетуге мәжбүр болды. New York Times газетінің тілшісі бұрыштамалық кабельдік тіреулерді орнату қажет болуы мүмкін деп жазды; Көпірдің нашарлауына көпірден өтетін пойыздардың санының арақатынасының бұзылуы, сондай-ақ 1970 жылдардағы Нью-Йорк қаласының қаржылық дағдарысы кезінде күтімге келмей қалғандығы себеп болды. 1979 жылы Нью-Йорк штатының үкіметі Манхэттен көпірін және Ист-Ривердегі басқа үш ақысыз көпірді өз бақылауына алды.

1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдар

1978 жылы штаттық үкімет Манхэттен көпірін және тағы бес көпірді тексеруге кірісті. Сол жылы АҚШ Конгресі Нью-Йорктегі бірнеше басқа көпірлерді жөндеуге қаражат бөлуге дауыс берді. Рональд Рейганның әкімшілігі конгресс қаражаты метро жолдарының қалпына келтірілуін қамтуға тиіс пе деп сауал қойғаннан кейін, 1981 жылы АҚШ үкіметі жолдар мен метро жолдарының қалпына келтірілуін қаржыландыруға келісті. Нью-Йорк қаласының үкіметі 1982 жылдың наурыз айында көпірдегі алдын ала жұмыстарға 10,1 миллион доллар бөлді, сондай-ақ сол жылы шағын жөндеу жұмыстары басталды. Олар төменгі деңгейдегі арқалықтарға кішкентай тесіктер бұрғылады, бұл арқалықтардың одан әрі жарылуын болдырмауға бағытталған сәтсіз әрекет болды. 1985 жылдың сәуір айында көпірдің күрделі жөндеу жұмыстары басталды, ал сол жылы қала Куинсборо, Манхэттен және Бруклин көпірлерін жөндеуге 60 миллион доллар федералдық қаражат алды. Сол жылдың тамызында солтүстік жолдар жабылды және 8,1 миллион доллар жөндеуден кейін қарашада қайта ашылды. Шығыс жоғарғы жол 1986 жылдың сәуірінен бастап уақытша жабылды, сондай-ақ барлық солтүстік бағыттағы қозғалыс төменгі деңгейге ауыстырылды, бұл жолды және оның болат тіректерін ауыстыруға арналған 45 миллион долларлық жобаның бір бөлігі болды. Сол айда солтүстік жолдар да жабылды. Жолдың бастапқыда 15 ай ішінде қайта ашылуы тиіс еді, бірақ Манхэттен көпірінің жөндеу жұмысы 1986 жылдың соңында, ішінара коррозияға байланысты кешікті. Қала әкімдігі жарықтарды жөндеу үшін 750 мың доллар төлеуге келісті. Сол жылы инспекторлар 73 "ескерту" немесе қауіпті ақауларды анықтады, ал 1978 жылғы тексеруде бес ақау анықталған еді. Осының салдарынан 1988 жылдың тамызында бас мердігер жұмыстан босатылды, ал Нью-Йорк штатының Көлік департаменті жобаның құнын арттыра отырып, басқа мердігерді жалдауға мәжбүр болды. Манхэттен көпірінің шығыс жолы 1988 жылдың желтоқсанында қайта ашылды, солтүстік жолдар да сол кезде қайта ашылды, ал оңтүстік жолдар жабылды. Нью-Йорк қаласының Көлік департаменті 16 айға жұмысты тоқтатуды жоспарлағанмен, Newsday батыс жолдың үш жылға жуық уақыттан бері жөндеуді қажет еткенін, бірақ көпірдің барлық төрт метро жолын бірден жабудан аулақ болу үшін ашық қалғанын хабарлады. Көпірдің шығыс жағындағы кабельдер, фермалар және метроның негізгі құрылымын жөндеу қажет болды, ал төменгі жолды толық ауыстыру қажет еді. Бруклинге жақын орналасқан жеті тіреудің жарылып немесе тоттанып кеткені анықталғаннан кейін, 1989 жылдың соңында олар жөнделді.

1990 жылдар

1990 жылдың соңына қарай инженерлер көпірдің тіреу арқаларында мыңдаған жарықтар бар екенін анықтады. Оңтүстік бағыттағы қозғалыс 1990 жылдың желтоқсанында қайта жаңғыртылды, бірақ құрылыстың қауіпсіз еместігі туралы ескертулерге қарамастан; тозған тіреу арқалары мен жоғалған болатты пластиналар табылга́н соң, олар қайтадан жабылуға мәжбүр болды. Солтүстік бағыттағы жолдар да жарықтарды жөндеу үшін уақыт-уақыт жабылуға тура келді. Даудан кейін екі қалалық шенеунік қызметтен босатылды, ал Нью-Йорк қалалық кеңесінің көлік комитеті оңтүстік бағытты қайта ашу және Нью-Йорк қаласындағы барлық көпірлердің қауіпсіздігі туралы тергеу жүргізді. Олар NYCDOT және MTA-ның ынтымақтастығының болмауы жағдайдың нашарлауына елеулі үлес қосканын анықтады. 1991 жылдың қаңтарынан бастап жүк көліктері мен автобустарға төменгі қабатқа кіруге тыйым салынды, ол түндері мен демалыс күндері жөндеу жұмыстары үшін жабық болды. Сонымен қатар, ауыр жүк көліктерінің салмағы жолдың жоғарғы бөлігінде шұңқырлар жасады, сондықтан үш тонналық салмақ шегі енгізілді. NYCDOT 1992 жылдың басында Йонкерс келісімшарт компаниясын көпірдің бас мердігері ретінде таңдады, ал компанияға тамыз айында 97,8 миллион долларлық келісімшарт берілді. Қалалық контролер Элизабет Холцман компанияға жемқорлық туралы алаңдаушылықтарға байланысты келісімшарттан бас тартты, бірақ ол мэр Дэвид Динкинс тарапынан жоққа шығарылды, ол жөндеуді жылдам аяқтауды қалады. NYCDOT инспекторлар бұрынғы тексерулерде құрылымдық тұрғыдан жарамды деп танылған арқаларда шұңқырларды тапқаннан кейін көпірді жиірек тексеруді бастады. 1993 жылы бұзылғанға дейін көпірдің Манхэттен жағындағы шатырлар қаланың ең ірі баспанасыз адамдар лагерінің біріне айналды. Сол жылы жоғарғы батыс қабат қайта құру үшін жабылды. Эксперимент ретінде, Mount Sinai ауруханасының зерттеушілері Манхэттен көпірінің жұмысшыларының қанындағы қорғасын деңгейін бақылады. Көпірді жөндеу жұмыстары қайта-қайта кешіктірілді, себебі жаңарту процесі көпірдің астындағы күрделі құрылымдық проблемаларды анықтады. Бастапқы жоспар бойынша, жөндеу 1995 жылға қарай 150 миллион долларға аяқталуы керек еді, бірақ 1996 жылға қарай жөндеу 2003 жылға қарай 452 миллион долларға аяқталады деп жоспарланды. Батыс жоғарғы қабат 1996 жылға дейін қайта ашылмады. Шығыс жоғарғы қабат 2002 жылы жөндеу жұмыстары үшін жабылды. Көпірдің батыс жағындағы бастапқы жаяу жүргіншілер жолы 20 жыл жабық тұрғаннан кейін 2001 жылдың маусым айында қайта ашылды. 2004 жылдың жазының соңына дейін велосипедтермен бөлісті, содан кейін көпірдің шығыс жағында арнайы велосипед жолы ашылды. Велосипед жолының белгілері нашар болғандықтан, велосипедшілер мен жаяу жүргіншілер арасында қақтығыстар туды. 2004 жылы көпірдің құрылысы аяқталған кезде, жөндеу жұмыстарының соңғы құны 800 миллион долларды құрады. Арка мен колоннада да тозып, граффити мен кірге толы болды. Колоннада ішіндегі жабық алаң Нью-Йорк полиция департаментімен тұрақ ретінде пайдаланылды, ал арка мен колоннаданы қоршап тұрған үлкен саябақтың Канал және Форсайт көшелеріндегі жалғыз қалған бөлігінде ағаштар өсті. Арка мен колоннаданың тас қабырғаларында жарықтар болды, сондай-ақ олардың үстінде арамшөптер, бұталар мен кішкентай ағаштар өсіп тұрды.

2000-жылдардың соңынан қазіргі уақытқа дейін

Көпірдің 100 жылдығын тойлау үшін 2009 жылдың қазан айында Нью-Йорк қаласының Көпірдің 100 жылдығы жөніндегі комиссиясы бірқатар іс-шаралар мен көрмелер ұйымдастырды. Олардың ішінде 4 қазан күні таңертең Манхэттен көпірінен салтанатты шеру өту және кешке әсем фейерверк көрсетілімі болды. 2009 жылы көпір Америка инженерлік қоғамы тарапынан Ұлттық тарихи құрылыс инженерлік ескерткіші деп танылды. 2010 жылы Манхэттен көпірінің аспалы кабельдерін ауыстыруға 834 миллион долларлық жоба жарияланды. Жұмысқа екі жыл уақыт белгіленген. 2015 жылдың шілдесінде төменгі қақпақтың бағыты тұрақты түрде Манхэттенге қарай өзгертілді; бұл өзгеріске дейін төменгі қақпақ күнделікті сағат 18:00-ға дейін Бруклинге қарай қозғалыс жүргізетін. Сол жылы NYCDOT Бруклинге бет алған жүргізушілерге Бруклиндегі Конкорд көшесінен кез келген уақытта шығуға рұқсат берді; бұрын жүргізушілер тек жұмыстан кейінгі сағаттарда ғана Конкорд көшесіне шыға алатын. Конкорд көшесіне шығу 2016 жылдың басында жұмыстан кейінгі сағаттардан басқа уақытта қайтадан жабылды. 2018 жылы Бруклин көпірінің саябағында Бруклинге жақын жерде қиыршық тастар табылғаннан кейін, Сканска компаниясына көпірдің бір бөлігін жөндеуге 75,9 миллион долларлық келісімшарт берілді. Жаңарту жұмысының 2021 жылдың басында аяқталуы жоспарланған. Жұмысқа қоршауларды ауыстыру, қабырғалардағы жаңа темір арқалықтарды орнату және мұнаралардың сәндік элементтерін қайта жаңарту кірді. Мысалы, аспалы мұнаралардың үстіндегі шар тәрізді финиелдер құйма темірден жасалған көшірмелерімен ауыстырылды.

Сипаттама

Көпір, кіреберіс жолдарымен қоса, бірақ алаңдарды есепке алмай, шамамен 6855 фут (2089 м) ұзын. Екі аспалы мұнара арасындағы негізгі құрылым 1470 фут (448 м) ұзын. Бетон іргетастар мен аспалы мұнаралар арасындағы бүйірлік құрылымдар 725 фут (221 м) ұзын. Көпірді Леон Мойсеев жобалаған. Болатты "Феникс Бридж Компани" компаниясы дайындаған.

Қақпақ

Манхэттен көпірінің жоғарғы деңгейінде төрт көлік қатары бар, олар қарсы бағыттағы қозғалысты қамтамасыз ететін екі бағытқа бөлінген. Бруклинге қарайтын оңтүстік бағыты көпірдің батыс жағында, ал Манхэттенге қарайтын солтүстік бағыты шығыс жағында орналасқан. Төменгі деңгейде Манхэттенге қарайтын үш көлік қатары бар (2015 жылға дейін бағытын өзгертуге болатын). Төменгі деңгейде сонымен қатар оңтүстік жағында (географиялық батысқа қарап тұр) жаяу жүргіншілерге арналған жол мен солтүстік жағында (географиялық шығысқа қарап тұр) велосипед жолы бар. Алғашқыда жылдам транзит рельстерінің үстінде төрт трамвай рельсі орналасқан. Метро пойыздары жоғарғы деңгейге өте қысқа көтеріліммен көтерілуі керек болғандықтан, төменгі деңгейді ғана пайдалана алатын. Жаяу жүргіншілерге арналған және велосипед жолының әрқайсысы 3 метрге тең. Манхэттенге (шығысқа) қарайтын жоғарғы деңгейдегі көлік қатары 24 фут (7 метр) енді. Салынған кезде, пойыз көпірден өткенде көпір 3 футқа (1 метрге) дейін иіліп, пойыз өткеннен кейін палубаның қалыпты күйіне оралуына шамамен 30 секунд уақыт кеткен. Төменгі деңгейдің астындағы едендік қабырғалар қалың. Теория бойынша, аспалы көпірдің палубасының салмағы және көпірдегі көліктердің құлату күштері көпір палубасына тұрақтылық береді; сондықтан мұндай көпір жеңіл конструкцияларды қолдануға мүмкіндік береді. Осылайша, Манхэттен көпірі әлемдегі алғашқы аспалы көпірлердің бірі болып, Warren truss конструкциясын қолданды, ол салмақты азайтуға мүмкіндік береді. Әрбір мұнараның үстіндегі әшекейлік финиалдар су деңгейінен 107 метр биіктікте орналасқан. Қаптамалардың өлшемдері әртүрлі. Газеттерде 37 жіптен тұратын кабельдердің әрқайсысында 256 сым бар екендігі, яғни барлығы 9472 сым бар екендігі айтылған. Палубаны ұстап тұратын 1400 тік аспалы кабельдер негізгі кабельдерден ілінген. Әрбір бағаналы бөлім тік бес бөлікке бөлінген. Аркалар мен колоннадалар әрбір тіреуіштің жалғыз әшекейлік элементтері болып табылады. Алғашқы ұсыныстарда тіреуіштерде залдар болуы көзделген, бірақ бұл жоба іске аспады. 1909 жылы Architectural Record журналында жарияланған мақалада сәулет сыншысы Монтгомери Шюлер тіреуіштерді "египеттік қозғалмау сезімін" береді деп сипаттады, ал 2006 жылы басқа автор тіреуіштерді "үлкен, қираған египеттік массаларымен" салыстырды. Тіреуіштердің екі жағында жоғары қарай бағытталған үлкен тіректер бар. Қала Карл Август Хеберге, Чарльз Кэри Рамзиге және Дэниел Честер Френчке кіреберіс алаңдарының айналасындағы мүсіндерді жобалау үшін 41 000 доллар төледі. Арка мен колоннада 1915 жылы аяқталды; олар Хебердің екі аллегориялық мүсінімен және Рамзидің "Бизон аңғарылы" деп аталатын фризімен әшекейленген. Арка мен колоннада дизайны Манхэттен көпірінің Бруклинге қарай Flatbush Avenue ретінде жалғасатынын және Атлант мұхитына қарай созылатынын көрсетеді. Сондықтан арка Манхэттен көпірінің мұхитқа қарайтын "қақпа" рөлін білдіреді. Алаңға 1907 жылғы Нью-Йорк қаласын жақсарту жоспарының ықпалы тиді, ол үлкен қиылыстарда алаңдар мен басқа да ашық кеңістіктер құруға бағытталған; Бруклин мен Манхэттен көпірлерін байланыстыратын үлкен дөңгелек алаң құрылмады. Арка Париждегі Porte Saint Denis аркасына негізделген. Рельефтің үстінде дентилдер мен жұмыртқа және тікен орнатулары бар. Арканың қоршауында модильондар мен алты арыстан басы орналасқан. Колоннада мен алаң Ватикан қаласындағы Әулие Петр алаңының үлгісі бойынша салынған. The Christian Science Monitor журналында жазылғандай, алаңның болуы "Ист-Сайдтың ең нашар бөлігінің бірін жазғы кештерде балалар таза, ашық орын таба алатын, Нью-Йорктегі кез келген алаңға теңесетін нағыз саябаққа айналдырды". 1970 жылдары аяқталмаған Екінші авеню метросының құрылысы үшін колоннаданың шығыс бөлігі алынып, жаңасымен ауыстырылды. Арка мен колоннада 1975 жылдың 25 қарашасында Нью-Йорк қаласының ескерткіші деп жарияланды. Көп жылдық қараусыздықтан және жол инженерлерінің құрылысты алып тастауға жасаған бірнеше әрекеттен (соның ішінде салынбаған Төменгі Манхэттен экспрес-жолы үшін жасалған, арканы алып тастауды талап ететін ұсыныстан) кейін, арка мен колоннада 2000 жылы жөнделіп, қайта жаңартылды.

Бруклин алаңы

Манхэттен көпіріне қарай Бруклиндегі жол да балустрадалары бар сатылаң алаңды қамтыды. Әр бағанадағы мүсіндер француздың әр ауданның өмірінен алған әсерлерін бейнеледі. Бруклин бағанасында баласымен бірге жас әйел, сондай-ақ өнер мен прогрестің символдары бейнеленген, ал Манхэттен бағанасында өнер мен гүлденудің символдарымен тік отырған әйел бейнеленген. Екі бағананың негізінде граниттен жасалған қоршаулар мен жолдар болды. 1939 жылы ол жақын жердегі Бруклин көпірі алаңына көшірілді. Бағаналар 1963 жылы Бруклин мұражайына көшірілді.

Ұсынылған I-478 атауы

1940 жылдары Манхэттен арқылы өтетін және көпірмен байланысатын жылдам бағыт салу жоспарланған. Штаттар аралық тас жолдар жүйесінің бір бөлігі ретінде 1958 жылы Манхэттен көпірі бойымен өтетін Төменгі Манхэттен тас жолының тармағы үшін I 478 нөмірі ұсынылды. Бұл тас жол I 78 (Вильямсбург көпірін пайдаланатын тармаққа бөлінетін) және I 278 арасында салынбақ болған. 1965 жылы штат үкіметі жылдам бағытты көпірдің Манхэттен жаққа соқпасына жалғастыратын пандус салуға тендерлер қабылдады. Төменгі Манхэттен тас жолы жобасы 1971 жылдың наурыз айында тоқтатылды, ал I 478 белгісі Бруклин-Батери туннеліне берілді. Көпірдің орталық бөлігінің Манхэттен жағында ешқашан салынбаған жылдам бағыттың кіреберіс бөлігінің қалдығы әлі де бар.

Қоғамдық көліктер

Көпір бастапқыда төменгі деңгейде Бруклин жылдам транзит компаниясының (BRT; кейін Бруклин-Манхэттен транзит корпорациясы немесе BMT) төрт метро желісін, ал жоғарғы деңгейде төрт троллейбус желісін тасымалдауға арналған еді. Троллейбус желілері Манхэттен жағындағы колоннаданың айналасымен жүрді, ал метро желілері колоннаданың оңтүстігіне жеткенше көше деңгейінен шықпады, сондай-ақ Триборо теміржол компаниясы да осылай істеді. Манхэттен көпірінің «Үш центтік желісі» 1910 жылдың шілдесінде BRT және CI&B қарсылығына қарамастан, көпір арқылы жұмыс істеуге рұқсат алды. 1911 жылға дейін «Үш центтік желісі» әлі жұмыс істей бастамаған еді, сол кезде тағы бір компания, Манхэттен көпірі қызметкерлері компаниясы, көпір арқылы трамвайларды пайдалануға франшиза алуға өтініш берді. Есептеу кеңесінің кіші комитеті Бруклин және Солтүстік өзен желісіне франшиза беруді ұсынғаннан кейін, «Үш центтік желісі» мен Бруклин және Солтүстік өзен желісі 1912 жылдың ортасында көпір арқылы жұмыс істеуге франшиза алды. Франшизалар бойынша дауларға байланысты «Үш центтік желісі» 1912 жылдың қыркүйегіне дейін көпір арқылы жүрмеді; ол көпірдің екі терминалының бірінен екіншісіне жолаушыларды тасымалдады. Ал 1919 жылдың қазан айында Бруклин және Солтүстік өзен теміржол компаниясы көпір арқылы трамвайларды пайдалануын тоқтатқаннан кейін автобус маршруты көпір арқылы жүре бастады. «Үш центтік желісінің» троллейбусы 1929 жылдың қарашасында тоқтатылды. 1973 жылы «Мәдениет автобусы II» маршруты көпір арқылы жүре бастады және 1982 жылы тоқтатылды. B51 автобусы 1985 жылы пилоттық бағдарлама аясында көпір арқылы жүре бастады; маршрут 2010 жылы тоқтатылды. 2024 жылдың қазіргі күніне дейін MTA аймақтық автобус желілерінің ешқайсысы бұл көпірді пайдаланбайды.

Метро қызметі

Көпірдің төменгі палубасында төрт метро жолы орналасқан, төменгі жолдың әр жағында екеуі. Көпірдің батыс жағындағы екі жол (оңтүстік жолдар деп аталады) Q пойызы әрқашан, ал N пойызы түнгі уақытта Монтегю көшесіндегі туннельді пайдаланған кезде ғана пайдаланады. Шығыс жағындағы жолдар (солтүстік жолдар деп аталады) D пойызы әрқашан, ал B пойызы апта ішінде пайдаланады. Манхэттен жағында оңтүстік жолдар Canal Street-ке қосылып, BMT Broadway желісінің экспресс жолдарына айналады, ал солтүстік жолдар Grand Street арқылы Chrystie Street Connection-ға қосылып, IND Sixth Avenue желісінің экспресс жолдарына айналады. Бруклин жағында екі жұп Флатбуш даңғылының астында BMT Fourth Avenue Line және BMT Brighton Line-мен DeKalb Avenue-де үлкен қиылысқа қосылады. Манхэттен жағында екі солтүстік жол бастапқыда BMT Broadway желісіне (қазір оңтүстік жолдар қосылған жерде) қосылған, ал екі оңтүстік жол БМТ Нассау көшесі желісіне Чеймберс көшесіне қарай оңтүстікке бұрылған. 1967 жылы аяқталған Chrystie Street Connection солтүстік жолдарды Алтыншы даңғыл желісімен байланыстырғаннан кейін Нассау-стрит байланысы үзілді.

Жол жүру тарихы

Нью-Йорк қаласының жылдам транзит комиссиясы 1905 жылы Манхэттен көпірі арқылы метро желісін салуды ұсынды, және бұл желі 1907 жылы Нассау көшесінің айналымының бөлігі ретінде бекітілді. Көптеген жылдам транзит бойынша жасалған сәтсіз ұсыныстардың ішінде Интербороу жылдам транзит компаниясы үшін екі жолды желі және төрт жолды BRT эстакадалық желісінің екі жолды кеңейтілуі болды. Нью-Йорк қаласының қоғамдық қызмет комиссиясы 1909 жылдың наурыз айында метро желісін салуға рұқсат сұрады. Қаржылық қиындықтар мен Бруклинде көпірге қандай метро желілері қосылатыны белгісіз болғандықтан, 1909 жылдың мамыр айында метро жолдарына рұқсат берілді. Манхэттен көпіріндегі метро жолдары 1915 жылдың 22 маусымында Төртінші авеню желісі және Си-Бич желісімен бірге ашылды. Бастапқыда солтүстік жолдар Бродвей желісі арқылы Манхэттеннің орталық бөлігіне дейін пойыздарды тасымалдады, ал оңтүстік жолдар Чемберс көшесінде аяқталатын Си-Бич пойыздарын тасымалдады. 1931 жылдың 29 мамырында Нассау көшесіндегі айналымы аяқталғаннан кейін оңтүстік жолдардағы қызмет азайды, және көліктер басым түріде солтүстік жолдарды пайдаланды. Chrystie Street Connection 1967 жылдың 26 қарашасында ашылды, ол солтүстік жолдармен байланысты; оңтүстік жолдар Бродвей желісіне қайта бағытталды, ал Нассау желісі көпірден ажыратылды, бұл кейбір метро жолдарын үш айға жабуды қажет етті. 1985 жылы қосымша жөндеу жұмыстары жүргізілді. Солтүстік жолдар 1986 жылдың сәуірінде ұзақ мерзімді жөндеуге жабылды. Сол жылы солтүстік жолдар тыныш уақытта алты ай бойы жабық болды. Оңтүстік жолдар 2001 жылдың 22 шілдесінде қайта ашылды, содан кейін солтүстік жолдар қайтадан жабылды. Оңтүстік жолдар 2003 жылдың сәуірінен қарашасына дейін демалыс күндері жабық болды. 2004 жылдың 22 ақпанында солтүстік жолдар қайта ашылды.

Әсері

Манхэттен көпірі салынып жатқан кезде, Бруклин стандарттық одағы оны «Уильямсбург немесе Бруклин көпірлерінен де артық сыйымдылығы бар, бірақ жеңіл және көркем көпір» деп сипаттады. «Нью-Йорк трибьюн» газеті Манхэттен көпірі ашылғанда, Төменгі Манхэттенде қоймалар салынатынын жазды. Көпірдің ашылуы Төменгі Манхэттен мен Бруклиннің орталық бөлігі арасында жүретін бірнеше паромдық бағыттардың жол жүргіші санын айтарлықтай азайтты. Бір жергілікті азаматтық топ көпір ашылғаннан кейін Манхэттеннің Төменгі Шығыс жағында тұратын көптеген еврей тұрғындары Бруклинге көшеді деп болжады. Олардың ішінде көпір құрылысының салдарынан қоныс аударған көптеген еврей отбасылары да болды. Сонымен қатар, 1910 жылдары көпірдің Бруклинге жақын орналасқан аймағында көптеген өнеркәсіптік және фабрикалық ғимараттар салынды. Көпірдің жақындағы жерлерінің бір бөлігі жалға берілді; мысалы, 1940 жылдары Манхэттен жағындағы жерге қытай театры салынды, ал 1980 жылдары онда сауда орталығы бой көтерді. Бруклинге жақын орналасқан аймақ 20-шы ғасырдың соңында «Манхэттен көпірінің астындағы жол» деген мағынаны білдіретін Дэмбо деп аталды және 2010 жылдары жоғары деңгейлі тұрғын үйлерге айналды. Манхэттен көпірінің құрылысы аяқталғаннан кейін келесі 20 жылдың ішінде, одан ұзын көпірлердің аз ғана саны салынды.