Кіріспе
Ronny Tong Ka wah, SC KC (; 1950 жылы 28 тамызда Гонконгта туған) - Гонконгтың аға кеңесшісі және саясаткері. Қазіргі уақытта ол Гонконгтың атқарушы кеңесінің ресми емес мүшесі. Ол «Азаматтық партияны» бірге құрды және 2004 жылдан бастап «Жаңа территориялардың шығысы» сайлау округін өкілдік еткен Гонконгтың заң шығарушы кеңесінің мүшесі болды. Бірнеше күн бұрын өткен Гонконгтың сайлау реформасы бойынша тарихи дауыс беруден кейін, ол партиядан шығып, 2015 жылдың 22 маусымында заң шығарушы органнан кетті, содан кейін ол демократиялық бағыттан «Гонконг жолы» атты Пекинге жақын саяси топқа өтті, және қазіргі уақытта осы топтың үйлестірушісі болып табылады.
Ronny Tong Ka wah, SC KC (; born 28 August 1950 in Hong Kong) is a Hong Kong Senior Counsel and politician. He is a current non official member of the Executive Council of Hong Kong. He co founded the Civic Party and was a member of the Legislative Council of Hong Kong, representing the New Territories East constituency from 2004 until he quit the party and resigned from the legislature on 22 June 2015, following the historic vote on Hong Kong electoral reform a few days earlier, having switched his political alignment from pro democracy to pro Beijing Hong Kong political group Path of Democracy, of which he is currently the convener.
Білім және заңгерлік мансап
Тонг 1950 жылы Гонконгта дүниеге келген. Оның ата-тегінің туған жері – Синьхуй, Гуандун провинциясы. Ол Гонконгтағы Королева колледжінде оқыды және Гонконг университетінде заңды оқып, сыныбындағы үздік студент болып, бірінші дәрежелі дипломмен бітірді. Содан кейін Оксфордтағы Сент-Эдмунд-Холлдан азаматтық құқық бакалавры дәрежесін алды. Ол "Мидл Темпл" адвокатурасының мүшесі болып қабылданды және адвокаттық емтихандарда ең жоғары ұпай жинады. 1990 жылы адвокаттық тәжірибесіне жол беріліп, 1999 жылдан 2001 жылға дейін Гонконг адвокаттар алқасының төрағасы болды. Ол 2001 жылдан 2006 жылға дейін басшылық еткен Храм палатасында қызметін жалғастыруда. 1999 жылдың 21 қаңтарында адвокаттар алқасының төрағасы болып сайланғанынан кейін сегіз күн өткен соң, Соңғы апелляциялық сот материктік Қытайдың балаларына, ата-аналары Гонконгтың тұрақты тұрғындары болғанға дейін дүниеге келгендерге, қалада тұру құқығы бар екенін мәлімдеді. 1999 жылдың маусым айында Ұлттық халық конгресінің тұрақты комитеті (ҰХК ТК) Негізгі заңға түсіндірме берді, ол бұл іс бойынша қаланың жоғарғы сотының шешімін күштен шығарды. Тонг ҰХК ТК-нің түсіндірмесіне қарсы шығып, үкіметтің болашақта заңды түсіндіру үшін Пекинге жүгінуден бас тартуы салдарынан Соңғы апелляциялық соттың үстінде "Дамоклдың қылышы" ілініп тұрғанын ескертті. Ол Пекиннен Негізгі заңға қосымша түсіндірме сұрамауға жария түрде уәде бермеуі халықтың заң үстемдігіне сенімін қырқынғанын айтты. "Біздің құқықтық жүйемізге және сот билігінің тәуелсіздігіне нұқсан келеді", - деді ол адвокаттарға арналған жылдық есебінде. Тонг сондай-ақ сол кездегі Әділет министрі Элси Ленг Ойсидің Салли Ау Сиан ісін қарауын сынады, онда баспа магнаты өзінің компаниясының қатысуымен жасалған алаяқтық схемасы бойынша қудаланбады, бірақ ол айыптамада күдікті ретінде аталды.
Алғашқы саяси мансап
Ол 2002 жылғы сайлау комитетінің заңдық субсекторлық сайлауларында қатысты, бұл субсектор 2002 жылғы сайлауда Гонконгтың Бас атқарушысын сайлауға жауапты болды. 2002 жылы ол адвокаттар алқасының бұрынғы төрағалары Одри Эу Юет ми және Алан Леонг Кахкитпен бірлесіп, үкіметтің Негізгі заңның 23-бабын іске асыруға жасаған әрекетіне қарсы тұру үшін «23-бапты қорғау тобын» құрды, олар бұл шараның азаматтық құқықтар мен бостандықтарға қауіп төндіретініне сенді. Ол 2003 жылы Гонконгта жарты миллион адамның көшеге шығып, кейіннен тоқтатылған 23-бапқа қарсы наразылық білдіруі кезінде заң саласындағы сарапшы ретінде танымал болды. 1 шілдедегі наразылықтан кейін, топ 2007 және 2008 жылдары Негізгі заңның 45-бабына сәйкес, жалпы сайлау құқығын талап ету мақсатымен «45-бапты қорғау тобына» айналды.
Заң шығарушы кеңес мүшесі
2004 жылғы Заң шығарушы кеңес сайлауында ол және оның әріптестері Одри Эу Юет ми және Алан Леонг Ках кит географиялық сайлау округінен тікелей сайлауға түсті. Тонг Жаңа аумақтардың шығысында Демократиялық партияның Эндрю Ченг Карфу және The Frontier ұйымының Эмили Лау Вайннан кейін бірлескен тізіммен сайлауға қатысты. Тізім 160 000-нан астам дауыс жинады, нәтижесінде Ченг, Лау және Тонг сайланды. 2006 жылдың наурыз айында ол 45-бапқа қатысты топ мүшелерімен бірге Азаматтық партияны құрды және партияның атқару комитетіне мүше болды. 2008 және 2012 жылғы Заң шығарушы кеңес сайлауында ол Жаңа аумақтардың шығысын өкілдік ету үшін қайта сайланды. 2011 жылғы Аудандық кеңес сайлауында ол 2012 жылғы конституциялық реформа аясында құрылған жаңа Аудандық кеңес (Екінші) сайлау округіне өтуді үміттене отырып, 1-ші қала округінде сайлауға түсті, бірақ Пекиннің қолдауына ие тәуелсіз кандидат Вонг Ка қанаты жеңіске жетті.
2010 жылғы сайлау реформасы
Тоң, орталық бағытты демократ ретінде, 2010 жылдың қаңтарында партияның "Бес сайлау округінің референдумына" қатысу туралы шешіміне қарсы болды. Осы референдумдағы бес демократиялық заң шығарушы, блоктан өкілдік етіп, 2012 жылғы конституциялық реформа пакеті бойынша де-факто референдум өткізу үшін өз сайлау округтерінен қайта сайлануға түсті, бұл әрекет Пекин тарапынан қатты сынға ұшырады. Тоң өзгертілген реформа пакетіне дауыс беруге ниеттенген, бірақ Азаматтық партияның қалған бөлігімен бірге оған қарсы дауыс беруге міндетті болды.
2015 жылғы сайлау реформасы
2017 жылғы бас атқарушы сайлауына қатысты сайлау реформасы талқылау барысында, Тонг жалпы демократтардың бас атқарушы кандидаттарын партиялық немесе қоғамдық ұсыну арқылы қолдауын негіссіз деп айыптап сынады. Ол 2013 жылдың қазан айында одан да шалғай ұсыныс жасады. Ұсыныста сайлау комитетінің құрамын 1200 мүшеден 1514 мүшеге дейін ұлғайту, ал кандидаттарды ұсыну үшін қажет дауыс саны 150-ге сақталды. Тонг Ирландияда, Австралияда, Шри-Ланкада, Лондон және Сан-Франциско қалаларының әкімдерін сайлауда, сондай-ақ АҚШ-тың кейбір штаттарының губернаторларын сайлауда қолданылатын, тікелей дауыс беру жүйесін ұсынды, бұл жүйе барлық топтарға қанағаттандырар бас атқарушыны сайлауға мүмкіндік береді. Тонг сонымен қатар бас атқарушының саяси партияға мүше болуына тыйым салатын қолданыстағы заңды жоюды жақтады. Ақырында, ол басқа жалпы демократ заң шығарушылармен бірге түзетусіз ұсынысқа қарсы дауыс берді. 2015 жылдың 8 маусымында дауыс беруге дейін ол орташа демократтардан тұратын «Демократия жолы» атты талдау орталығын құрды.
Партиядан және "Легкодан" кету
2014 жылдың 6 желтоқсанында Тонг өзі қосымша құрған Азаматтық партияның басшылығынан қанағаттамады. 2015 жылдың 22 маусымында, заң шығарушы дауыс беруден кейін бірнеше күн өткен соң, ол партиядан шығатынын мәлімдеді, себебі 2009 жылдың соңынан бастап Азаматтық партияның саясаты оның негізгі принциптерінен бұрылып кеткенін айтты. Ол сондай-ақ, Азаматтық партия атынан сайланып, сайлауға түсуінің орынсыз екенін түсіндіре отырып, Заң шығару кеңесінен де кетуін хабарлады.
2020 Жаңа қауіпсіздік заңын қорғау
Ол BBC-нің "HARDtalk" бағдарламасында жаңа қауіпсіздік заңын қорғады. Ол: "Мен әлі де Гонконг үшін демократия үшін күресіп жатырмын, бірақ тәуелсіздікке шақыру арқылы демократия үшін күресудің қалай болмаса, солай ма? Гонконгта немесе басқа жердегі адамның Гонконгтың тәуелсіздігін талап ету арқылы Гонконгта толыққанды демократия орнатылуына жетуге болатынына шындықтан сенуі мүмкін бе?" 2003 жылы ол осыған ұқсас ұлттық қауіпсіздік заңын сынаған, бірақ содан бері өз ұстанымын өзгертті және заңды қолдады, "Apple Daily жабылуына қарамастан, диссиденттерді жаппай тұтқындау және БАҚ-ты жабу орын алған жоқ" деп мәлімдеді.
Көзқарастар
2021 жылдың сәуірінде үкімет сайлауға бойкот шақыруларын тыйым салғаннан кейін, Тонг бұл "саяси және этикалық тұрғыдан" дұрыс екенін айтты және адамдар "осы мәселеде дау көтеруді тоқтатуы керек" деді. 2022 жылдың тамызында Пауль Лам 47 демократты қамтитын ұлттық қауіпсіздік ісін қазыларсыз қарауға шешім қабылдағаннан кейін, Тонг әрқашан қазыларды қазылар алқасынан жоғары қоятынын мәлімдеді; Гонконгта қазылар алқасы 177 жылдан бері қолданылып келеді. 2022 жылдың қыркүйегінде Тонг және оның "Демократия жолы" партиясы Гонконг мектептерінде дәстүрлі қытай тілінің орнына оңайлатылған қытай тілін оқытуды жақтады. 2022 жылдың 5 қазанында заң шығару кеңесінің мүшесі Дорин Конг үкіметті және Ло Чунг Мауды 20 000 COVID-19 вакцинасынан босату туралы рұқсаттамаларды жарамсыз деп танығаны үшін сынады, оның мұндай құқығы жоқ екенін айтты, сонда Кун: "Қазір заң үстемдігін кім құлатып жатыр?" деп сұрады. Тонг үкіметті және Лоны қорғады, Конгтың Лодан заңдық мәселелерді жария түрде сұрағанын дұрыс емес деп бағалады. Тонг сот сараптамасын ұсынды, содан кейін жаңа заңдық өкілеттік туралы: "Бұл қоғамдық денсаулықты қорғаудың және адамдардың жеке пайдасы үшін заңның әлсіз жерлерін пайдалануына жол бермеудің ең тиімді жолы" деді. 2023 жылдың мамырында Тонг 23-бапты іске асыру бойынша қоғамдық тыңдау ұзаққа созылмауы керек екенін айтты және "үкімет тыңдау кезінде белгілі бір принциптерді сақтауы тиіс" деді. 2023 жылдың шілдесінде Жоғарғы сот үкіметтің "Glory to Hong Kong" әнін тыйым салу әрекетіне қарсы шешім шығарғаннан кейін, Тонг әнді жүктеудің "ақылға сыймас" және "жауапкершіліксіз" екенін мәлімдеді.
Спорт және гольф
2022 жылдың тамызында Тонг шетелдік инвесторлардың Гонконгтан кетуі 2019 жылғы наразылықтарға немесе үкіметтің COVID-19 пандемиясына жауап беруіне байланысты емес, ал спорт саласындағы дамудың жоқтығы сияқты басқа, түбірлі проблемалардың салдары екенін айтты. Тонг сондай-ақ Гонконгтың Сингапурдан гөрі демократиялық және ашық екенін мәлімдеді. Тонг "Мен үнемі гольф ойнаймын" және "Бұл ешқандай күнә емес" деді. 2023 жылдың шілдесінде Тонг үкіметтің жерді қайтарып алу жоспары "популистік ой-пікірдің" нәтижесі екенін айтты.
Джимми Лай
2022 жылдың қарашасында Тонг үкімет бірнеше шағымнан кейін Джимми Лайдың Тим Оуэнды жұмысқа алуына кедергі келтіру үшін NPCSC-нің көмегін сұрайтын жаңалыққа қатты реакция болғанына таңқалғанын айтты және үкіметтің Бейжіңтен ұлттық қауіпсіздік заңындағы "кемшілікті" түзетуін қалауы түсінікті екенін мәлімдеді. 2022 жылдың желтоқсанында Тонг өз сөзін кері алып, Гонконг үкіметіне бұл мәселені шешу үшін NPCSC-нің түсіндірмесі қажет емес екенін айтты, бұл шара артық болар еді. Тонг сондай-ақ: "Гонконгта шетелдік паспорттары бар көптеген адвокаттар бар. Біз оларға да осы істерді қарауға тыйым саламыз ба?", – деп сұрады. Ол NPCSC-нің түсіндірмесі Лайға емес, тек болашақ істерге қатысты болса екенін тіледі. 2023 жылдың ақпанында Тонг Қытайдың Гонконг заңдарын түсіндіру құқығын Батыс елдері "құрметтеуі" керек деп жазды. 2023 жылдың наурызында Тонг атқарушы биліктің шетелдік адвокаттарға тыйым салуға құқығы болуы керек екенін айтты, себебі атқарушы билік "көп жағдайда жұртшылыққа көрсетуге жарамсыз ақпаратқа" ие. 2023 жылдың қарашасында бірнеше католик басшылары Лайдың дереу босатылуын талап еткеннен кейін, Тонг Лайдың қамауға алынуын қорғап, католиктердің "біздің судьяларымыздың адалдығына аса айқын емес шабуылға" көшкенін және "петицияны саяси насихат ретінде қарастыру керек" деді.
Атқарушы кеңесші
Ол 2017 жылғы Бас атқарушы сайлауында Кэрри Ламды қолдаушы ретінде танылды. Сайлаудан кейін Лам оны Гонконгтың Атқару кеңесіне (ExCo) мүше етіп тағайындады, бұл кеңесте демократиялық көзқарастарды ұстанатын жалғыз ресми емес мүше болды.