Кіріспе

Дейл Хед – Англияның солтүстігіндегі көлдер аймағының солтүстік-батыс бөлігіндегі тау. Оның биіктігі теңіз деңгейінен жоғары, және ол Бороудейл мен Баттермир арасындағы Хонистр асуының солтүстігінде орналасқан.

Топография

Солтүстік-Батыс Феллз Derwent және Cocker өзендері арасындағы аумақты алып жатыр, бұл негізінен солтүстік-оңтүстік бағытта созылған, төбелі-қырлы кеңінен сопақша жер. Екі жол шығыстан батысқа қарай кесіп өтеді, төбелерді үш ыңғайлы топқа бөледі. Дейл-Хед оңтүстік секторындағы ең биік құлама. Дейл-Хед екі төбе жотасының тоғысы. Басты жота Дейл-Хедтен солтүстік-шығысқа қарай төмендеп, бірнеше басқа төбелерді құрайды, олардың әрқайсысы Альфред Уэйнрайттың «Лейкленд төбелеріне суретті нұсқаулықтарында» жеке тарауға ие. Бұлар – High Spy, Maiden Moor және Catbells (басқаша жазылуы, Cat Bells). Бұл жота Borrowdale-дің батыс жағын құрайды және Derwent суына қарайды. Екінші жота солтүстік-батысқа қарай төмендеп, Hindscarth және Robinson төбелерін қамтиды; ол Gatescarthdale және Buttermere-ге қарайды. Дейл-Хед Ньюлендс аңғарының басындағы орнымен аталған. Бұл аңғар үш жарым мильге солтүстікке қарай созылып, Derwentwater және Bassenthwaite көлдері арасындағы Derwent өзенінің тасқын жазығына құяды. Аңғардың шығыс қабырғасын High Spy-дан Catbells-қа дейінгі жота құрайды, оны Borrowdale-ден бөледі. Батыс жағынан Солтүстік-Батыс Феллздің негізгі бөлігіне су жинап ағызатын бірнеше қосымша аңғарлар келеді. Алайда, Ньюлендс Бек көзі Дейл-Хед шыңынан емес, атауынан күтілгендей, негізгі шың мен шығыс шыңы арасындағы жотадағы High Scawdel (1815 фут (553 м)) аралығында пайда болады. Құламаның солтүстік беті жартастармен қоршалған. Басты беткейлер – Dalehead Crags және Great Gable, оларды осы аттас құламамен шатастырмау керек. Honister Pass жолының (1180 фут (360 м)) шыңына дейін төмен түсетін құламаның оңтүстік беткейі көбінесе көлбеу, бірақ екі жағында да жартастар бар. Buckstone Hows және Yew Crag жолды көлеңкелейді. Pass-тың үстінен Gatesgarthdale Beck солтүстік-батысқа қарай Buttermere-ге, ал Hause Gill шығысқа қарай Seatoller және Borrowdale-ге ағып түседі. Жолдың ар жағында Батыс Феллстегі Grey Knotts орналасқан. Hindscarth-қа қарайтын жота Дейл-Хед шыңынан солтүстік-батысқа қарай басталып, жақын арада Hindscarth Edge-тің тар және кең жартасты бөлігіне айналады. Екі беткей де тасты, оңтүстікке қарай орналасқан бөлігі Molds деп аталады. Far Tongue Gill жотаның солтүстігінен төмен түсіп, Ньюлендс Бекке қосымша сала болып құяды. High Scawdel негізгі шыңның шығысында орналасқан болса да, биік жер Ньюлендс Бек басына қарай оңтүстікке қарай үлкен шеңбер жасап, Wilson's Bield (1655 фут (504 м)) депрессиясына дейін солтүстікке қарай жүріп, High Spy шыңына көтеріледі. Солтүстік-Батыс Феллздің қалған бөлігінде атауға лайық таналар жоқ, бірақ Дейл-Хедте екеу бар. Ньюлендс Бек көзіне жақын солтүстік беткейінде Dalehead Tarn, ал кіші Launchy Tarn High Scawdel шыңына жақын орналасқан. Dalehead Tarn – жаяу жүргіншілер үшін танымал тоқтау орны болатын саяз көл. Оның әртүрлі флорасына су құйрығы, саз және батпақ шөптері кіреді. Launchy Tarn кішкентай және астыңғы шөптесін тым көп мал өріп, эрозияға ұшырату нәтижесінде пайда болған болуы мүмкін.

Геология

Дейл-Хед Лейклендтің екі негізгі геологиялық жүйесінің тоғысында орналасқан – солтүстікте Скиддоу тақталары, ал оңтүстікте Бороудейл вулканикалықтары. Солтүстік беткейлерінде бұзылған, жарылған сазтас, құмтас және алевриттен тұратын Бөттермир формациясының олистостромы жатыр. Оңтүстікке қарай Бороудейл сериясы басталады, оның ішінде Бикер Фелл формациясының плагиоклазды фирик андезиттік лавалары, шамасы шатқалдың үстінде көрінеді. Бұл аймақта кен өндірудің мол тарихы бар. Дейл-Хед кені мыс алу үшін солтүстік жартастың астында қазылған, оның бірнеше қабаттары әлі де көзге түседі. Лонг Уорк – Елизавета дәуірінен бері малахит пен пирит үшін жұмыс істеген, шатқалдың төменгі бөлігінде орналасқан тағы бір мыс кені. Таудың оңтүстік беткейінде, өткелдің басында Хонистр карьерлері орналасқан. Бұл жасыл тақта алу үшін жұмыс істеген кең ауқымды жер асты карьерлерінің жүйесі. Ең ерте жазбалар 1728 жылға дейін жетеді, содан бері өткелдің екі жағында үлкен қуыстар қазылған. Дейл-Хед жағындағы Йью-Крэг кеніші 1966 жылға дейін жұмыс істеді, ал Грей-Кноттс беткейлеріндегі жұмыстар жалғасты. 1887 жылы Кесуиктегі темір жолымен байланысу үшін жоспарланған трамвайға қосылатын Ньюлендс аңғарына Дейл-Хедтің астынан туннель қазу жұмыстары басталды. Бірақ жер иелерінің қарсылығынан кейін жоба тоқтатылды. Кеніштегі жұмысшылардың негізгі жатақханасы қазір Honister Hause жастар үйі болып табылады.

Саммит

Шыңы жотаның солтүстік бетінің жиегінде тұрған тас үйірмесімен белгіленген. Солтүстікке қарай Ньюлендс аңғарының әдемі көрінісі ашылады, артында Скиддоу тауы көрінеді. Барлық жағынан қатар-қатар төбелер жатыр, негізгі Лейкленд тауларының арасында тек High Street тобы ғана толық көрінбейді.

Көтерілу

Дейл-Хедке ең танымал көтерілу жолдарының бірі Хонистер асуының шыңынан басталады, онда автотұрақ және жастар жатақханасы бар. Бұл жол шамамен қоршаудың бойымен тікелей жоғары көтеріледі және орташа жүргіншіге 45-50 минут уақыт алады. Ұзақ маршруттар Ньюлендс аңғарындағы Кішкентай қаладан басталады, Дейлхед көлі арқылы немесе Дейл-Хед кенішіне дейінгі ескі жолмен көтерілуге болады. Борроудейлден Сеатолер немесе Лонгтвейттен бастап, алдымен Ланчи көліне және Хай Скауделге көтерілуге болады.