Осло филармония оркестрінің тарихы

Кіріспе

Норвегиялық оркестр

Осло филармониясы (Oslo Filharmonien) – Норвегияның Осло қаласында орналасқан норвегиялық симфониялық оркестр. Оркестрдің тамыры 1847 жылы құрылған Филармониялық қоғамға және 1871 жылы Эдвард Григ бірлесіп құрған Кристиания музыкалық қауымдастығына дейін жетеді. Ал қазіргі түрінде ол 1919 жылы құрылды. 1977 жылдан бері оркестрдің үйі Осло концерт залы болып табылады. Оркестр жылына шамамен 60-70 симфониялық концерт өткізеді, олардың көп бөлігі ұлттық радио арқылы таратылады. Осло филармониясы 1934 жылы жаңа құрылған ұлттық телерадиокомпания NRK-мен тығыз ынтымақтастыққа түсті. Қазіргі бас дирижері – Клаус Мякеля.

Тарих

Осло филармониясының тамыры 1871 жылға дейін жетеді, сол кезде Эдвард Григ пен Йохан Свендсен Кристиания Музикерфоренг (Christiania Musical Association) құрды, ол 1847 жылғы Филармониялық қоғамның (Det Philharmoniske Selskab) мұрагері болды. Кейін оркестрді Оле Олсен, Йохан Селмер, Ивер Холтер және Отто Винтер Хелм басқарды. Холтер басшылығымен оркестр қысқартудың алдында тұрған Кристиания театр оркестрімен біріктірілді. Холтер қалалық мерекелерде, концерттерде және театрда ойнай алатын қалалық оркестр құруды ұсынды. Нәтижесінде оркестр 1889 жылдан бастап қалалық қолдауға ие болды. 1899 жылы театр мен операны бірге қоятын "Национальтеатрет" ашылды. Мұнда оркестр 44 музыкантқа дейін өсті және оны Йохан Халворсен басқарды. Оркестр Nationaltheatret-ке екі қызмет атқарды: жаңа театрға музыка жасау және Музыка қоғамы үшін симфониялық концерттер беру. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде симфониялық музыкаға деген құштарлық инфляциямен бірге өсті, бұл оркестр мен Nationaltheatret арасындағы дауға әкеліп соқты. Осылайша, 1919 жылы жеке акционерлер мен бастамашылардың күшімен оркестр Филармониялық Селкесс Оркестрі (Филармониялық компанияның оркестрі) болып қайта құрылды. Бірінші маусымда үш дирижер жұмыс істеді: Йохан Халворсен, Георг Шневойт және Игнац Ноймарк. Филармониялық Селкесс Оркестрінің алғашқы концерті 1919 жылдың 27 қыркүйегінде Логенде (Store Sal) өтті, сахнада 59 музыкант болды және дирижер Георг Шневойт болды. Репертуарда Рикард Нордраактың "Ja, vi elsker dette landet", Йохан Свендсеннің "Fest polonaise", Кристиан Синдингтің "No. 1 симфониясы", Эдвард Григтің А минорындағы фортепиано концерті және, соңында, Эрик Оле Бай баритон солисімен "Landkjenning" болды. Осы бірінші маусымның қонақ музыканттарының арасында дирижер Артур Никиш, пианиношылар Эвген д'Альберт, Эдвин Фишер, Вильгельм Кемпф, Игнац Фридман және Артур Шнабель, скрипкашылар Бронислав Губерман және Карл Флеш болды. 1919 жылдың қыркүйегінен 1920 жылдың мамырына дейін оркестр 135 қоғамдық концерт өткізді, олардың көпшілігі сатылып кетті. Келесі онжылдықтарда әртүрлі экономикалық қиындықтар туды, нәтижесінде бір маусымда 15 музыкант отставкаға кетті. Осыған қарамастан, оркестр көрнекті музыканттар мен дирижерлерді тартуын жалғастырды, мысалы, кейін Бостондағы Серж Куссевицкийдің концертмейстері болған Ричард Бургин, Макс Ростал, Эрнст Глассер, Сергей Прокофьевтің 2-ші скрипка концерті үшін жазылған Роберт Сотенс және нацистік режим Германиядан қуғандар - Игорь Стравинский, Фриц Буш, Эрих Клейбер және Бруно Вальтер. Норвегиядағы алғашқы радио хабар 1923 жылдың сәуір айында басталды, ал көп ұзамай Осло филармониясының алғашқы радио концерті өтті. 1925 жылдан бастап оркестр мен Норвегия радио хабар тарату корпорациясы (NRK) арасында апта сайын тікелей эфирде концерттер беру туралы келісімшарт жасалды. NRK-мен жасалған осы келісімшарт оркестрді 1930 жылдары банкроттан сақтап қалды. Исса Добровен 1927 жылы оркестрге қосылды, ол 1931 жылы кеткен кезде бас дирижер лауазымы екі норвегке бөлінді: Одд Грюнер Хегге және Олав Киелланд. 1933 жылдан кейін Киелланд 1945 жылға дейін жалғыз бас дирижер болды. 1953 жылы Осло ISCM фестивалін қабылдады, бұл жаңа репертуар туралы хабардарлықты арттырып, халықаралық байланыстарды күшейтті, одан Скандинавия елдерінің көпшілігі Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында айырылған еді. 1962 жылы Осло филармониясы Скандинавиядан тыс жерде алғаш рет өнер көрсетті. Содан бері оркестр халықаралық деңгейде үлкен құрметке ие болды. 1979 жылы оркестр ресми түрде өзінің атын Осло филармониясы деп өзгертті. 1996 жылы Норвегия парламенті оркестрді тәуелсіз қор етті. Оркестр құрылғаннан бері және әртүрлі танымал музыкалық директорлардың басшылығымен жоғары сапалы стандарттарды сақтап келгенімен, көптеген адамдар оның ең үлкен жетістігін 1979 жылдан 2002 жылға дейін Марис Янсонның басшылығымен байланыстырады. Осы кезеңде оркестр Чайковскийдің симфонияларын жазды және халықаралық гастрольдерге шықты. Осло филармониясы мен Янсонс Чайковский циклымен және EMI үшін өте сәтті жазбалар сериясымен халықаралық деңгейде танымал болды. Кейінгі музыкалық директорлар Андре Превин (2002–2006) және Юкка Пекка Сарасте (2006–2013) болды. Сарасте қазір оркестрде құрметті дирижер (conductor laureate) атағын иеленді. 2011 жылдың ақпан айында оркестр 2013–2014 жылдар аралығында Василий Петренконы келесі бас дирижер қызметіне тағайындағанын жариялады, бастапқы келісімшарты 4 жылға есептелді. 2015 жылдың қарашасында оркестр Петренконың келісімшартын 2020 жылға дейін ұзарту туралы хабарлады. Петренко 2019–2020 жылдар маусымының соңында оркестр бас дирижері лауазымынан кетті, маусым COVID-19 пандемиясының салдарынан қысқартылды. 2018 жылдың мамырында Клаус Мякеля алғаш рет оркестрге қонақ дирижер ретінде келді. Осы өнер көрсетуінің нәтижесінде 2018 жылдың қазан айында оркестр Мякеляны келесі бас дирижер етіп тағайындады, ол 2020–2021 жылдар маусымынан бастап қызмет етеді, бастапқы келісімшарты 3 жылға есептелді. 2020 жылдың мамырында оркестр Мякеляның бастапқы келісімшартын тағы 4 жылға ұзарту туралы хабарлады, бұл оның бас дирижер лауазымын ресми түрде бастамас бұрын жасалған ерекше шешім болды. Оркестрдің басқа жазбаларының ішінде Simax үшін 2000 жылы аяқталған Барток жазбалары сериясы бар. Оркестр түрлі жазба жүлделерін жеңіп алды, оның ішінде Grand Prix du Disque, Diapason d'Or және неміс классикалық музыка сыйлығы. Оркестр мен Мякеля Decca үшін Сибелиус симфонияларының толық жинағын жазды.

The Oslo Philharmonic Orchestra's roots go back to 1871, when Edvard Grieg and Johan Svendsen founded the Christiania Musikerforening (Christiania Musical Association), as a successor of The Philharmonic Society (Det Philharmoniske Selskab, 1847). The orchestra was later conducted by Ole Olsen, Johan Selmer, Iver Holter and Otto Winter Hjelm. Under Holter, the orchestra was merged with the Christiania Theatre Orchestra, which was on the verge of reductions. Holter suggested the founding of a city orchestra which could play at municipal festivities, concerts and in the theatre, and as a result of this, the orchestra gained municipal support from 1889. In 1899, the Nationaltheatret, which was to present both theatre and opera, was opened. Here the orchestra expanded to 44 musicians, and it was conducted by Johan Halvorsen. The orchestra served the Nationaltheatret in two roles: providing music for the new theatre, and symphony concerts for the Music Society. During the First World War, the desire for symphonic music grew, along with inflation, leading to a dispute between the orchestra and the Nationaltheatret and a temporary collapse of the Musikerforening's concerts. Thus, in 1919, the orchestra was reformed as the Filharmonisk Selskaps Orkester (Orchestra of the Philharmonic Company) by private shareholders and initiative. The first season was shared by three conductors; Johan Halvorsen, Georg Schnéevoigt and Ignaz Neumark. Filharmonisk Selskaps Orkester's first concert took place in Logen (Store Sal) on 27 September 1919, with 59 musicians on stage and with Georg Schnéevoigt as conductor. On the repertoire was Rikard Nordraak's Ja, vi elsker dette landet, Johan Svendsen's Fest polonaise, Christian Sinding's Symphony No. 1, Edvard Grieg's Piano Concerto in A minor, and finally Landkjenning, with the singer Erik Ole Bye as baritone soloist. Among the guest musicians of this first season were the conductor Arthur Nikisch, the pianists Eugen d'Albert, Edwin Fischer, Wilhelm Kempff, Ignaz Friedman and Artur Schnabel, and the violinists Bronisław Huberman and Carl Flesch. Between September 1919 and May 1920, the orchestra gave 135 public concerts, most of them sold out. The next decades featured various economic problems, which led to the resignation of 15 musicians in one season. In spite of this, the orchestra continued to attract notable musicians and conductors, such as Richard Burgin, who later became concertmaster for Serge Koussevitzky in Boston; Max Rostal; Ernst Glaser; Robert Soetens, for whom Sergei Prokofiev's 2nd Violin Concerto was written; and others who were driven out of Germany by the Nazi regime – Igor Stravinsky, Fritz Busch, Erich Kleiber, and Bruno Walter. The first Norwegian radio broadcast started in April 1923, and shortly after, the first radio concert with the Oslo Philharmonic Orchestra. From 1925, there was a contract between the orchestra and the Norwegian Broadcasting Corporation (NRK), ensuring weekly live broadcast concerts. This contract with NRK saved the orchestra from bankruptcy in the 1930s. Issay Dobrowen joined the orchestra in 1927; when he left in 1931, the position of chief conductor was divided between two Norwegians: Odd Grüner Hegge and Olav Kielland. After 1933, Kielland became sole chief conductor until 1945. In 1953, Oslo hosted the ISCM Festival, which brought further international contacts in the awareness of new repertoire, which many of the Scandinavian countries had been deprived of during the years of World War I and World War II. The first performance of the Oslo Philharmonic outside Scandinavia took place in 1962. Since then, the orchestra has much international acclaim. In 1979, the orchestra formally changed its name to Oslo Philharmonic Orchestra. In 1996, an act of the Norwegian parliament made the orchestra an independent foundation. Although the orchestra has maintained high standards of quality since its inception and under various renowned musical directors, many consider that it saw its largest leap forward during the tenure of Mariss Jansons from 1979 to 2002. During this time the orchestra recorded readings of Tchaikovsky's symphonies, and went on international tours. The Oslo Philharmonic and Jansons won international acclaim with its Tchaikovsky cycle and a very successful series of recordings for EMI. Subsequent music directors have been André Previn (2002–2006) and Jukka Pekka Saraste (2006–2013). Saraste now has the title of æresdirigent (conductor laureate) with the orchestra. In February 2011, the orchestra announced the appointment of Vasily Petrenko as its next chief conductor, as of the 2013–2014 season, with an initial contract of 4 years. In November 2015, the orchestra announced the extension of Petrenko's contract through 2020. Petrenko concluded his chief conductorship of the orchestra at the close of the 2019–2020 season, with the season truncated by the COVID 19 pandemic. In May 2018, Klaus Mäkelä first guest conducted the orchestra. On the basis of this appearance, in October 2018, the orchestra announced the appointment of Mäkelä as its next chief conductor, effective with the 2020–2021 season, with an initial contract of 3 seasons. In May 2020, the orchestra announced an extension of Mäkelä's initial contract with the orchestra for an additional 4 seasons, unusual in its timing before the official start of his tenure as chief conductor of the orchestra. Other recordings by the orchestra include a series of Bartók recordings for Simax, completed in 2000. The orchestra has won various recording prizes, including the Grand Prix du Disque, Diapason d'Or, and the German Classical Music Award. The orchestra and Mäkelä have recorded a set of the complete Sibelius symphonies for Decca.