Кіріспе

2004 жылғы платформалық бейне ойын

Jak 3 – Naughty Dog компаниясы жасаған және Sony Computer Entertainment компаниясы PlayStation 2 үшін шығарған 2004 жылғы әрекетке толы оқиғалық бейне ойын. Бұл ойын Jak II-нің жалғасы және трилогияның соңғы бөлімі болып табылады. Ойыншы Джек пен Дакстердің таныс рөлін ойнайды, ал оқиғасы бұрынғы ойындардан жалғаса береді. Ойынға жаңа қарулар, құралдар мен ойнауға болатын жаңа аймақтар қосылған. Осы ойыннан кейін Jak X: Combat Racing ойыны шықты.

Ойын процесі

Алдыңғы нұсқасы сияқты, Jak 3 ойыны платформалық секіру, көлік жүргізу және қарумен шайқасудың үйлесімінен тұрады. Ойыншы ойынның әртүрлі кейіпкерлері берген тапсырмаларды орындау арқылы оқиғаның барысын ұстанады. Тапсырмалар белгілі бір жауларды жеңу, нақты бір жерге жету немесе жұмбақты шешу сияқты түрлі міндеттерден құралады. Уақыттық немесе тікелей жолмен берілген тапсырмалардан басқа, ойыншы үлкен ойын әлемін қалауынша зерттей алады. Ойыншы алға жылжып, құпия Precursor шарларын жинаған сайын, оларды сатып алып, жаңартуларға қол жеткізе алады, мысалы, қарудың күшін арттыру, әлемді айнаға келтіру немесе жеңілмейтін болу сияқты мүмкіндіктер ашылады. Ойын аяқталғаннан кейін, "Батыр режимі" қосылады. Оны сатып алғаннан кейін, ойыншы ойынды жоғары қиындық деңгейінде қайтадан ойнай алады, бірақ бұрын ашқан барлық жаңартулар мен қосымша мүмкіндіктер сақталады. Precursor шарларының саны қайта басталмайды және шарлар бастапқы орналасқан жерлерінде жаңарады, сондықтан ойыншы бұрын жинаған шарларды қайта жинауға мүмкіндік алады. Барлық 600 Precursor шарларын жинау Jak-тың сыртқы түріне әсер етеді, бірақ басқа ешқандай әсері жоқ. "Батыр режимінде" Jak өзінің барлық он екі қаруын сақтайды, бірақ оның жеңіл ұшу қабілетін және екі қараңғы күшін, оларды тиісті жерлерден жинағанға дейін жоғалтады. Jak 3 пен Jak 2 арасында айырмашылықтар бар. Ең бастысы – Haven City ортасының өзгеруі. Spargus City, Wasteland және Haven City Jak 3-тегі негізгі орталықтар болып табылады, онда секіретін кесірткелер, баггилер және зумерлер көлік құралдарының негізгі түрлері болып табылады. Jak 2 ойыншыға тек төрт түрлі қару берсе, Jak 3 әр қаруға екі қосымша модификация қосып, Jak-қа он екі қарудан тұратын күшті қару-жарақ жиынтығын ұсынады. Сондай-ақ, Jak 2-де пайда болған "Қараңғы Jak" формасы, ойыншыға Jak-тың күшті шабуылдық нұсқасына айналуға мүмкіндік берсе, оған қарсы "Жарқын Jak" формасы, негізінен қорғаныс қабілеттеріне бағытталған. Джет-борд Jak 2-ден осы ойынға қайта оралады, сонымен қатар қосымша жаңартулармен бірге.

Орнату

Алдыңғы бөлімдері сияқты, Jak 3 де Naughty Dog компаниясы ойындар үшін арнайы жасаған аталмаған ойдан туған әлемде өтеді. Ойын Jak II оқиғаларынан бір жыл кейін басталады. Jak 3 көбінесе Қаңтарлы Жерге, үлкен шөлге назар аударады, ол бұрынғы ойында қысқаша айтылғандай, толығымен адам қоныстанбайтын және жарамсыз жер болып сипатталған. Ойын басталатын жер – Океанмен шектесетін Қаңтарлы Жердің ішіндегі үлкен елді мекен – Спаргус қаласы. Бұл қала ойыншы үшін жаңа қарулар мен жаңартулар алуға болатын орталық болып табылады, сонымен қатар көптеген тапсырмалар осы жерден беріледі. Кейін сюжеттік желі Хэйвен-Ситиге ауысады, ол Jak II-нің орталық орны болған кең қала, бірақ оның ауданы Қаңтарлы Жердің бес бөлігіне ғана тең. Алдыңғы ойыннан кейбір деңгейлер түбегейлі өзгертілді (Хэйвен Орман, Метрополитен аймағы) немесе толығымен алынып тасталды (мысалы, Хэйвен Ситидегі Базар), ал басқалары қосылды (Жаңа Хэйвен Сити), Спаргус және Қаңтарлы Жер мен Хэйвеннен бөлініп шықты.

Кейіпкерлер

Ойынның бұрынғылары сияқты, Jak 3-тің екі басты кейіпкері – Жак және оның жақын досы Дакстер, ол сусар мен мысықтың араласуынан туған құмарлық ойдан шығарылған жаратылыс. Осы ойында Жактың туған аты Мар екені белгілі болады, ол оның атасы және Хэйвен-Ситидің негізін қалаушы Мардың құрметіне қойылған. Жактың механик досы (және мүмкін махаббат мүддесі) Кейра да осы ойында қайта оралады. Хэйвен-Ситидің губернаторы Ашелин де бар, ол бұрын Торнмен байланыста болған, ал қазір ол Бостандық Лигасының қолбасшысы. Дакстердің сүйіктісі Тесс қару жасаушы ретінде қайта оралады, ал Жактың ұстазы Самос та ойын бойына көрінеді. Жаңа кейіпкер – Дамас, алғаш рет осы ойында таныстырылады. Дамас ұлын жоғалтқаннан бөлек, Барон Праксиспен сатқындыққа ұшырап, шөлге қуылған Хэйвен-Ситидің бұрынғы басшысы екені белгілі болады. Кішкентай, бірақ қайта оралған кейіпкерлердің ішінде Дамас үшін тыңшылық қызмет атқарған Сиг, Дамас өлтірілгеннен кейін Спаргустың жаңа патшасы болады, Jinx – бұрынғы Жерасты мүшесі, миы компьютерде сақталған Вин және Жак II-де Ониннің аудармашысы болған Пекер, ойынның басында Дамасқа кеңесші болады. Jak II-дегі бастапқы қарсыластардың көпшілігі осы ойында қайтадан пайда болмайды. Жаңа қосалқы қарсылас – граф Вегер, ойынның басында Жакты Шөлге қуған Хэйвен-Сити аристократы. Кейін ойыншы Вегердің сарайға өзі шабуыл жасағанын, планетаның ядросына жетіп, Алдын-ала жасаушылардың күшін иеленгісі келгенін біледі. Осы әрекетке тырысқанда, Dark Makers деп аталатын жаңа түр планетаны басып алып, оны жоюға көмектеседі. Dark Makers – Dark Eco-мен бұзылған Алдын-ала жасаушылар, бұл "Алдын-ала жасаушылар мұрасы" қарсыластарына ұқсас. Басты қарсылас – бұрынғы Кримзон гвардиясының командирі Эррол, ол алғаш рет Jak II-де таныстырылды және Кибер Эррол деп аталды. Ол өзінің кибернетикалық нұсқасы, себебі Jak II-де Жакты өлтіруге тырысқанда Эко барабандарымен соқтығысып, ауыр жарақат алған. Ойын басталғанға дейін ол Кримзон гвардиясының Өлім роботтарын қайта жасай бастайды, олардың бұрынғы зауыты өткен ойын оқиғалары кезінде жабылды. Эррол қалған Металл Бас монстрларымен бірге Хэйвен-Ситиге қарсы соғыс ашады, содан кейін Dark Makers-пен одақ құрады. Ол ойын соңында планетаны жоюға тырысатын үлкен Dark Maker terraforming роботын алады. Терраформерді Жак Шөл арқылы Спаргус-Ситиге қарай жылжу кезінде жояды.

Әңгіме

Ойын Джек пен Дакстердің Хэйвен-Ситиге қарсы жасаған қылмыстары үшін тирандық граф Вегердің оларды Уастеландке қуғындауымен басталады. Ашелин қуғынға қарсы болып, кетпес бұрын Джакқа маяк сыйлап, "жан сақтауға" кеңес береді. Олар шөл арқылы саяхаттай келе, Хэйвен-Ситидегі Эркіндік лигасы мен қалған Металл Бастардың және олардың одақтастары KG Death Bots арасындағы соғыс туралы біледі. Хэйвен-Сити тұрғындары Джекты бұрынғы ойындағы Кор мен Крюмен байланысы үшін кінәлайды, себебі олар екі адам Металл Бастарды қалаға кіруге рұқсат берген. Кейін сарай белгісіз күшпен жойылды. Джек, Дакстер және Пеккер есінен танып қалғанда, оларды шөлдегі тұрғындар тобы құтқарып, Спаргус қаласына жеткізеді. Спаргуста оянған Дамас патша, Джек өркениеттегі орнын Аренадағы сынақтарда және қалаға қызмет ету арқылы жауынгер екенін дәлелдеу арқылы табуы керектігін айтады, өйткені ол өмірі енді осы қалаға тиесілі. Оның міндеттері құмды дауылдар кезінде немесе одан кейін азаматтар мен артефакттарды қалпына келтіруді, жаңартулар үшін багилер мен Липер кесірткелерін жарыстыруды, Эко кристалдары үшін жұмбақтарды шешуді, Липер кесірткесінде Канга егеуқұйрықтарын ұстауды және оазис қаласындағы басқа да жұмыстарды қамтиды. Осы оқиғалардың арасында ең маңыздысы – Джекке ішкі қараңғылықты тепе-теңдеу үшін Жарқын Эко қабілеттері сыйланған, оны Прекурсор ғибадатханасында оракул берген, ол Джек өркениеттің соңғы үміті деп сенген. Оның Жарқын күштері уақытты баяулату, емдеу, қорғаныс және тіпті ұшу қабілеттерін қамтиды. Саяхат барысында Джек Прекурсор монахы Сейммен және баги гаражының иесі Клейвермен дос болады, ол бастапқыда оны ұнатпаса да, уақыт өте келе оның сенімін жеңіп алады. Дамас шөлге аттанған кезде, Ашелин Джекты табады, ол Дамас оны табатынын білгенін айтады, себебі ол оның ескі маяктарын тексергенін білген. Ол Дамасты қалай білгенін айтудан бас тартады, содан кейін Джекке Хэйвен-Ситиге қайтып, оны Металл Бастардан және жаңа Кримзон Қорғаушыларының Өлім-Боттарынан қорғауға шақырады. Ол қуғындалғаны үшін әлі де ашулы болғандықтан, қайта оралудан бас тартады. Ашелин оны тастап кетеді, бірақ кейінірек, зұлым граф Вегердің достарына не дайындағанын білгеннен кейін, Джек ойынан шығып, Хэйвен-Ситиге көлікпен сапар шегеді. Джек пен Дакстер қарсыластарды қайта біріктіруге көмектеседі, олар жаулардың салдарынан бөлініп қалған, және оларға қалаларын қайтарып алу үшін Металл Бастар мен Өлім-Боттарын жеңе алатындарына үміт береді. Ойынның ортасында Джек пен Дакстер таңғажайып жаратылыстарға кездеседі. Хэйвен-Сити шетіндегі Прекурсор телескопы бұл жаратылыстардың бір кезде Прекурсор болғанын, бірақ Қараңғы Экоға ұшырағаннан кейін бұрмаланғанын көрсетеді. Джек аспандағы қызғылт жұлдыздың ішінде планетаға жақындап келе жатқан Қараңғы Жаратушылардың ғарыш кемесі екенін біледі. Кемені тоқтатудың жалғыз жолы – планетаның ядросында орналасқан планеталық қорғаныс жүйесін іске қосу. Хэйвен-Ситидегі Металл Бастар мен Өлім-Боттарын жеңгеннен кейін Джек пен Дакстер планетаның ядросына қарай катакомбалар арқылы жолын бастайды. Дамас оларға қосылып, қаланың қираған бөлігін аралап, оның ортасына жол іздейді. Ұрыста Дамас арбаның астында қалып, қаза табады. Соңғы сәттерінде ол Жактан өзінің ұлы Марды табуын сұрайды және оны анықтау үшін Мар мөрі бар амулет береді. Өзінің жас кезінде болған оқиғаларды еске түсіріп, Джек Дамас әкесі екенін түсінеді, бірақ Джек оған айта алмай жатып, Дамас қайтыс болады. Вегер келіп, Жакқа бұл шындық екенін айтады, ол Жакты бала кезінде Дамастан оның Эко күштері үшін алып кеткен, Праксис Дамасты қуғындап, Хэйвенді басып алғанға дейін. Содан кейін Вегер ядроға қарай жүгіреді, ал Джек оны кек алуға асығады. Олар Вегерді жеңгендей көрінеді, ал Алдын ала хабарлаушы Жакқа олардың біріне айналу құқығын алды деп айтады. Алайда, Вегер көлеңкеден шығып, билікті өзіне алады. Бірақ көп ұзамай, Алдын ала хабарлаушылар шын мәнінде мифті сыртқы келбеттері мен қабілеттеріне сәйкес келтіру үшін өрбітіп жатқан сойқылар екені анықталады. Таңғалған Вегер өзінің іс-әрекеті үшін жаза ретінде сойқыға айналады. Алдын ала хабарлаушылар Джек пен Дакстерді планеталық қорғаныс жүйесі зарядталғанша, оны баяулататын Қараңғы Жаратушылардың кемесіне жібереді. Миссия сәтті аяқталады, бірақ кеме бөлініп жатқанда, Өлім-Бот басшысы Эрролдың басқаруындағы Қараңғы Жаратушының алып, жәндік аяқты терраформеры кемеден қашып, планетаға түседі. Жак оны қуалайды, және шайқастан кейін Эррол мен робот жойылды. Спаргусқа оралғаннан кейін Сиг таққа отырады, ал Жак Алдын ала хабарлаушылармен бірге ғаламды аралауға кетеді. Алайда, кеме ұшып кеткеннен кейін, ол көлеңкеден шығып, Дакстерді қалай тастап кете алатынын түсіндіреді, өйткені олардың алдында "барлық оқиғалары бар".

Әзірлеу және шығару

Jak 3 ойыны Naughty Dog компаниясы PlayStation 2 үшін жасаған. Jak 3-тің жұмыста екені туралы Superplay жазушыларының бірі 2004 жылдың 8 қаңтарында алғашқы рет мәлімдеген. Naughty Dog кеңсесін қарап жүргенде, ол шөлдік ортадағы алғашқы жұмыстарды көрді. Ол алғаш рет 2004 жылдың 24 ақпанында Sony Computer Entertainment компаниясы ресми түрде жариялады. 2004 жылдың 19 сәуірінде сюжет және ойын процесі туралы ақпарат жарияланды. Дауыстық актёрлық шеберлік Лос-Анджелестегі Pop Sound және Нью-Йорктегі Howard Schwartz Recording студияларында бірлесіп жазылды. Ол Солтүстік Америкада 2004 жылдың 9 қарашасында, ал Еуропада 2004 жылдың 26 қарашасында шықты.

Саундтрек

Ойынның түпнұсқа саундтрегі, «Джак 3: Ресми саундтрек», Джош Манселл мен Ларри Хопкинс құрастырған, 2019 жылдың 26 сәуірінде Sony Computer Entertainment компаниясы «Jak 3» Limited Run Games коллекционерлік басылымына арналған эксклюзивті өнім ретінде CD форматында жарық көрді.

Қабылдау

Jak 3, Metacritic шолулар жинағышысының мәліметінше, "көбінесе оң пікірлер" алды. Ойын алдыңғы бөліміне қарағанда қиындық деңгейінің оңайырақ болғаны үшін де мақтауға ие болды, ал бұрынғы ойын бақылау бекеттерінің жеткіліксіз саны үшін көп сынға ұшыраған еді. IGN былай деді: "Егер сіз өнер мен техникалық жетістіктерді іздесеңіз, Jak-та олар бар. Кейіпкерлердің анимациясы соншалықты тегіс жасалған, басқа ойындарды ойнау тіпті қиын болып көрінеді. Қиын, мен айтамын! Ол ешқашан тоқтап, бұзылмайды, істен шықпайды және ешқашан, ешқашан баяуламайды" деп, 9.6/10 бағасын берді. GameSpot-тың 2004 жылғы "Ең үздік платформа ойыны" сыйлығының барлық платформалар бойынша екінші орынына ие болды, Ratchet & Clank: Up Your Arsenal ойынына есе жіберді. 8-ші жылдық Интерактивті жетістіктер марапатында Jak 3, Интерактивті өнер және ғылым академиясының "Жылдың консольдік платформалық әрекет/ермек ойыны" және "Анимациядағы ең көрнекті жетістік" номинацияларына ұсынылды. 2005 жылдың 4 тамызында ойын Greatest Hits жинағына енгізілді.

Порттар және ремастерлер

2012 жылы Jak 3 ойыны Jak and Daxter Collection жинағында PlayStation 3 платформасы үшін жаңартылды, ал жинақ бір жыл өткен соң PlayStation Vita-да жарық көрді. 2017 жылы Jak 3 ойынын PlayStation 4-те сатып алу мүмкіндігі пайда болды.