Кіріспе
Финн саяси карикатурисі Кари Ерьяна Суомалайнен (15 қазан 1920, Хельсинкиде туған – 10 тамыз 1999, Валькеакоскиде қайтыс болған) – танымал фин саяси карикатурисі, Кари деген атпен белгілі. Оның карикатуралары 1951 жылдан 1991 жылға дейін «Хельсингин Санамат» газетінде күн сайын жарияланып, бүкіл елде кеңінен танылды. Көбінесе олар ағымдағы саяси оқиғаларға арналған болса, кейбіреулері күнделікті өмірден алынған. Суомалайнен өз еңбегі үшін көптеген сыйлықтар алды, оның ішінде 1959 жылы АҚШ Ұлттық карикатурашылар қоғамының сыйлығы, 1984 жылы Puupäähattu және 1989 жылы Pro Finlandia ордені. 1977 жылы ол құрметті профессор атанды. Каридің анасының әкесі – фин мүсіншісі Эмиль Викстрем, ал кіші қарындасы – опера әншісі және режиссер Саскиа Суомалайнен, сонымен қатар Маария Эйра есімдерімен де танымал.
Kari Yrjänä Suomalainen (15 October 1920, in Helsinki – 10 August 1999, in Valkeakoski) was a famous Finnish political cartoonist, known as Kari. His cartoons appeared daily in Helsingin Sanomat from 1951 to 1991 and they became popular throughout the nation. While most of them comment on current politics, some are based on everyday life. Suomalainen received many awards for his work, including the National Cartoonist Society (US) award in 1959, Puupäähattu in 1984 and Pro Finlandia in 1989. He was also appointed honorary professor in 1977. Kari's maternal grandfather was Finnish sculptor Emil Wikström, and his younger sister was the opera singer and director Saskia Suomalainen, Maaria Eira.
Мансап
Helsingin Sanomat-қа дейін Суомалайнен бірнеше журналға, әсіресе Lukemista kaikille-ге иллюстрациялар салған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Суомалайнен түрлі жұмыстарды істеуге тырысты (сәтті болмады), бірақ ақырында ТК компаниясында (пропагандалық компания) ресми соғыс суретшісі болып жұмыс істеді және сержант шеніне көтерілді. Соғыстан кейін ол "Seura" журналында жұмыс істеді, әртүрлі әңгімелерге басты иллюстрациялар салды. 1950 жылы ол "Helsingin Sanomat" бас редакторына шетелдік газеттер үлгісінде күнделікті саяси карикатуралар салуды бастау туралы ұсыныс жасады. Суомалайненнің алғашқы карикатурасы 1950 жылдың басында жарық көрді, онда жаңа туған бала (Жаңа жылдың символы) екі ойыншыққа қарайды: танк пен зәйтүн бұтағын ұстаған көгершін. Бала: "Танк пе, көгершін пе? Мен екеуін де қалаймын!". Суомалайнен 1951 жылы, Юхо Кусти Паасикиви президент болған кезде, "Helsingin Sanomat" газетінде күнделікті саяси карикатуралар салуды бастады. Суомалайненнің ең сүйікті кейіпкерлерінің бірі – Урхо Кекконен, оны шашы жоқ, бұрышты жағы тік және үлкен көзілдірігі бар адам ретінде бейнеледі. 1956 жылы Кекконен президент болған кезде, Суомалайнен президентті карикатуралауға тыйым салатын "жазбасыз заң" бойынша кейіпкерді пайдалануды біраз уақытқа тоқтатты. Суомалайнен Кекконеннің портретіне жылап тұрған өзінің карикатурасын жариялады, ол "алтын кен орнын жоғалтқандай сезіндім" деді. Кейіннен Суомалайнен Кекконен кейіпкерін пайдалануды жалғастырды. Суомалайненнің басқа да танымал кейіпкерлері президент Мауно Ковисто (қалың қабау және шашы жоғары көтерілген адам), премьер-министр Калеви Сорса (фин тілінде "қаз" деген мағынаны білдіретін "sorsa" сөзімен байланысты, адам мен қаздың араласуы) және суретшінің өзі (ұзын, қара шашы мен саңырауқұлақ пішіндес шляпасы бар, бойы аласа, денелі адам). Суомалайнен саяси карикатураларымен танымал болды және кейде кейіпкерлерін саяси партияларға қарай бейнелейтін. Олар: Басына әскери шлем киген семіз дін қызметкері – Ұлттық коалиция партиясын білдірді. 1990 жылдары шлем алынып, оның орнына цилиндр кигізілді. Финляндияның социал-демократиялық партиясын жалпы киім киген арық жұмысшы бейнеледі. Финляндияның коммунистік партиясын қызыл мұрынды, жыртық киім киген, мойнына шарф байлаған, сабандалы ескі адам бейнеледі. Ірі жер иесі/фермер Аграрлық одақтың өкілі болды, ал олар атын Орталық партияға өзгерткенде, ол кейіпкерді жағалы көйлек, галстук және федора шляпасымен салды. Кішкентай партиялар қысқа бойлы және арық кейіпкерлермен бейнеленді. Халық партиясы (либералдар) күлкілі түрде үлкейтілген ақ жағалылармен салынды. Швед халық партиясы – костюм киген, шапқыншы шапқасы бар, кішкентай, мақтаншыл сноб. Христиан партиясын қара түстегі кішкентай адам бейнеледі. Вейкко Веннамо өзі жиі өзінің партиясын, сондай-ақ Эмиль Ског пен Аарре Симоненді бейнеледі. Бастапқыда олар нақты пропорциямен салынды, бірақ кейін мультфильмдік пропорцияларға дейін өршілді. Ол сондай-ақ әртүрлі кейіпкерлерді салу үшін бірдей мотивтерді қолданды, мысалы, қаладағы арық жігіт пен семіз жігіт. Кейіпкердің үстіндегі цилиндр ағымдағы кабинет пен министрлерді білдіретін. 1958 жылы Ильи Репиннің "Волгадағы баржа тасушылар" картинасына негізделген бір карикатура халықаралық шу тудырды: Никита Хрущев, Шығыс блогы елдері тартқан баржада отырып, АҚШ пен Ұлыбританияға "Империалистер!" деп айқайлады. 1991 жылы Суомалайнен мен газеттің бас редакторы Янне Вирккунен арасында дау туды, өйткені "Helsingin Sanomat" Каридің сомали босқындарын сынаған карикатураларын жариялаудан бас тартты, өйткені олар тым нәсілшіл деп саналды. Ол тіпті содан кейін де сурет салуын жалғастырды және оның карикатуралары бірнеше кішкентай фин газеттерінде жиі жарияланды. 1994 жылы деректі фильм режиссері Юхо Гарц "Кари және оның 9 президенті" атты фильм түсірді. Суомалайнен 1999 жылы 78 жасында қайтыс болды.
A fat priest with a military helmet on his head represented the National Coalition Party. The helmet was removed in the 1990s and replaced with a top hat. A skinny worker dressed in an overall represented the Social Democratic Party of Finland. A fat, red nosed yokel with stubble in ragged clothes and a scarf around the neck represented the Communist Party of Finland. A fat landlord/farmer represented the Agrarian Union and when it changed its name to Centre Party, he drew the character with collared shirt, tie and a fedora hat. Small parties were drawn with short and skinny characters. The People's Party (liberals) were drawn with a ridiculously exaggerated white collar. The Swedish People's Party was a small snob with a moustache, in a suit and with a bowler hat. The Christian Party was represented by a small man in black körtti suit. Veikko Vennamo himself often represented his own party, as did Emil Skog and Aarre Simonen. Initially they were drawn with realistic proportions, but then they became exaggerated into cartoonish proportions. He also used the same motifs to draw a variety of characters; for example, the skinny guy and the fat guy in the city. A top hat over a character used to refer to the incumbent cabinet and ministers. One cartoon, based on Ilya Repin's painting Barge Haulers on the Volga, created an international hubbub in 1958: Nikita Khrushchev, on the barge pulled by Eastern bloc countries, is shouting "Imperialists!" to the US and UK on the shore. Suomalainen and the newspapers editor in chief Janne Virkkunen had an quarrel in 1991, after Helsingin Sanomat refused to publish Kari's cartoons criticizing Somali refugees, because they were considered to be too racist. He kept on drawing even after that and his cartoons were published in several minor Finnish newspapers on a more irregular basis. A film, Kari ja hänen 9 presidenttiään, was made by documentary filmmaker Juho Gartz in 1994. Suomalainen died in 1999 at the age of 78.